ITALYA'DA • I~<;I KONSEYLERI • • DENEYIMI

• •

Antonio Gramsci
Turkcesi: Yusuf ALP

BELGE YAYINtARI : 73 Blrinct Baskl: Ekim 1989

Antonio Gramsci

iTALYA'DA 15C1KONS~Y~ER1 DENEYIMI

TUrk ces i :' Yusuf ALP

ITALYA'DA iI;;Ci KQNSEYLERi DENEYIMI/Ceviride Kullam Ian Mettn: Antonio GramscI, Selections From Po1itical Writings, 2 cilt, 1977, Lawrence and WIshart, LondonDlzgt-Baski: Final Ofset/BELGE - ULUSLARARASI YAYINCILIK T.L.e.lDlvanyolu Cad. Binbirdirek t~ham 16/Zemfn kat, Cagaloglu· istanbul.

hareketleri, buyuk bir varaucuitua, hendilerini trade ':·::ecek orqaniar: ycratmahuuiirtar, 1905 devrimi s~ra· ."u~cla Petroqrad i$r;t Temsilcileri Sovyetinin yukseli{>i, ;'n,gorulmu$ bir orauttenme oimayip, doqrudan k!tI?le· 1'in kabaran devrim dalgast ir;indeki yarauciuelaruun. bir urunu idi. Paris Komunu orneginden sonra, 1905 \'8 1917 Subat ve Ehim Devrimleri, leonsevlerin, buriuva demolsrasisi kar$ISmda yishseten sosyalist demonrus! aiternatiiinin. aiacain. bir;im oiarate peki$mesini sagladL Bugu,n de, geei$ toplumlartnda ya$anan ttkanmalartn ozunde, bu deneyimlerin ozunun bosaltilmaSL, terkediimesi olqusu yCitmaktad~r, Ve yaktn Cag tarihirule ne zaman bir devrimci clalga yukselse, ne ZQ, man ger;i§ toplumlar: ttkandtgtnda toplumsal muhalelet yii1~selse, konseyler deneyimi de canianmaetadir. 1918-19 Alman devrimine, 1919 Macar Sovyet cun:huriyetine, 1920 italyasm.daki fabrika i$gallerini izleyen. toplumsal kaharmaya hep, honseyleriri yukselme' si eslil: etti. 1956 Macaristan'i ve 1968 Cehostovaeyas~ da isc! honseyleriniri yeniden yilkselmesine tantkuk edeceeti. Kiibo devrimi de, 1970'lerde halk ihtidari tpoder popular) temsilciieri ser;imi de buyuk capta tarihtetzi bu deneyimden ilham. almahtadtr. Yi-

Buyuk topiumsai

alt ust olus donemleriruie,

kitle

ne Kuba'daki Devrimci Savunma Komiteleri,

Nihara-

gua'daki Sivii Savunma Komiieleri ve Saruiinist M«halle Komiteleri de, derimci surec icinde kitle katlh~ mmln gercekle§mesini amaclovan ama geli$lirilmesi gereken islevler goreceklerdi, 5

Turkiye'delit sosyalist demokrasi tart1,§masuun zengtn.le~mesi i~9i konseyleri, i§~i bomiteien, direni~ komtteleri gibi deneyimlerin kar~lla§tf.rmah olarak de{jerlendirilmesini ve tartl~umasm~ gerektirmektedir. Turkiyede 1968 eonrannaa tabarun. belirledifJi bu tiir organlann, ~ok mukemmel haliyle olmasa bile, doguguna taruk: oldu, Bu deneyimlerin geligtirilmeyigi, uluslararasL deneyimlerle zenginlegtirilemeyi§i, daha eonrotu donemlerdeki tLkanmalann da nedent oiau. 68 sonraSL ogrenci, i~9'i Ve koylu!erin iggal deneyimleri, ogrencilerin «konsey» cuiira ve deneyini gilndeme setirmetert, tabarun. belirlediiJi ig{(i komUeleri tarahndan yurutalen Demir Dokum ve SUngurlar fab-ika i$galleri, baz; fabnikalarda i§9ilerin uretimi kendi denetimlert altmda ba§latma giri§imleri, 15-16 Haziran igCi direnigi sirastruia, «Anayasal Direni§ KomJteleri» deyiminin, sozel olarak ilk kez «direnl~ komitesini" gilndeme getiri§i, Alpagut'da maden i§qilerinin iiretimi heruiilerinin orgutlemeleri, bugun arulmasi vc sahtplenilmesi ge reken gele nekle rd e n, 1970'le rden sonTa, 15-16 Haziran'tn sendiiza burokrasisin'i de iirhutmesi ve 12 Mart'm geli§i eonucu; i§qi smLh hare. lzeti it;inde boylesi bir gelenegin yukselmesine ne sendika burokrasileri, ne resmi sol ahimlar ve ne de du' zen olanak tarwyacatu»; Bu gelenegi i$t;i stniii it;illde sumuren, Yeni <;;:eltek olay: ve Yeraltt Maden i§'in pratigi olacaizti. Ote yandan ogrenci kesiminde Orta Dogu OTK deneyimi de, bu tarz t;al~$manm en basarui orneklerinden birini sunacaktt. «Direni§ Komitelen" yakl!l-$tmL da, Iasizme kargt direni$in orgutlenmesi yamnda, geleeegin iktidarLnm 6n biqimlerinin geU§tirilmesi baktmlndan da onemlt bir perspe'~tif scr'[J layacakn. BeIge YaYlnlan, 1977 sonuruia olu~turuldu{Junaa, devrimci marksizmin klasiklerini· sunma yarnnda, konseyler ve komiteler deneyiminin uluslararast or6

. . . lamaktaycU. 1980'de kesin~ nebterin: de. ileimeyi a~ . d' Gramset'nin, ltalya tiye u·{Jrayan bu pr~gradmt gt.m .:;.. ele alan yaZllan.m I .K ywn ene)'lmz,,,,, daki gCt ons~ urdurmege qal£gacagtz. derleyerek, yen en s E Z.'l aylannda ulkeyi i 1 ' Ag-ustos ve y u 1920 ta y~ St, . . ve i i konseylerinin yakaplayan tabrina. '$gal~e'll'::;.eket $fzkin Torino'da Fiat ratd~asma taru~l:::g'!'J, lokavttan sonra ba$layacaktt. fabnkasuun. uyy g 'd Agustos ayaklan11W8ma . As4nda Tort",!" .da~a 1~17ni~ orduyla suren 8 gunlUk tarok olmug, t~q£lenn dire db'lmi$ti. Gramsci r}e aym bir savagtan so~ra bas;". oz);,rak aym kentte II Grido donemde ~enq. btidrgaze ~lnlanm irdelemeqe bagltyor' del Popolo da Lkt ar so. e imi 17 devriminden duo ltaivan. igqi k~on~~~~~~ d::b%nda'n lsurulacalz bit de ilham al~a a ir 'La ' Larak i$qi konseyterinin. sosvalizmiru ozel ?rgan. rv ..°t" nde saglamtgtl. Bu doyukseligini icsei b'~ z~ffll.nk~~ tabrilsalartrun: scvunnemde silahlanan ~$Ctler. Aneak bu donemde Sosyamasm~ cia ustlennu$lerd,., irmekle birlikte, bu list Parti III. ~nternasyo~;~ brr devrime iuuierlit: harehet temehnd~ .z1?PIU ii "len uce bolilnmu§tu. Aym edecek yapzda de!?, ~lve Ueta k~rsal kestmde toprak donemin bagka bir ~ Y.us,! casein-a- denen koylU kon. iggallerinin ve ~~ons~g~£ .cU. Sos alist Partinin bu doseylerinin de yukseh$t idi. onel1di bir hazanun . nlatruni kavrayamay.".., nd nemm a. verilmesi, aym zama a saglamadan £$gallere son. "makta olan tasist habiitiin. hatum. suutlaru» yenL dog. eden olacahu: d tek vermesme n rehete ' .,olanea es d «1919'20'de e ciddi t hatalar yap. .. de Gramsci run he~LSL e, .ni otonom barer mert~k, Torino fabnka k~nse~l.en ekti 21 Oeah 1921 ukezt haline get~r~meds~k»al~sYtecpart·i'nin bti!Unmesin.e, Konqresi zse osy l .d d vorno ,. _nl.. 21 K05!ul' u temeliri eo. KP" Komintern m u u v . t 1_ nm ht' 1921'den sonra iasist ce e e gugun.a tamkhk edece L. da kendilig-tnden la artmasl kar§1Sm rin. saldM£ rmm. .t eI en" olueacak, buniar tasisttere . «igqi savunma hom; os

./t

7

kars: basaruc bir direnis sergileyecekti. «Arditi del popolo «( Halhin. Yiqitleri) diye adlandrnlan bu komitelerde, sosyalist, komunist ve anarsist isciter birara~~ verotacahu: Ancak olusum. doneminin sekterligi tciruie olan alan ..K!"" bu direni§in onemini anlayama~acak, salt komumstletden olu$an bir gur:; orgiltlemeoe rah$acaktt. Bu derleme bilyuk r:;ogunlukla, 1919 Hazira"fl.'md~ _yayt.nl~nmaga ba$layan ve yaz£ kurulunda GramsCL tie btrhk~e Pal~iro Togliatti, V. Terracini ve Tasca' mn yerald~gL Ordtno Nuovo derqisiruie r:;~kan vazuard~n .yap~!dL Gramsci'nin Parti'ru-; olu$umuna ve fa$Lzn:m YUkseli§ine ili$kin, hapse girmeden once yayml~drg~L.;aZtlart'"':tda iki ayn derlemede bir araya ycti1 ecegl~. Ayn bir derlemede de Gramsci'nin genr;lik yazilari yeralacak.
Ragtp Zarakolu

tsct DEMOKRAStsl
Emekci smrfm ve bu smifin etkin ve elestirel bilincini clsimlestiren partinin srrtina yiiklenen tarihsel sorumlulugun biltncine derinlernestne sahip olan her sosyalistin karsismda bugiin acil bir sorun dikiliyor. Savasin dizginlerinden bosandrrdigi dev toplumsal guclere nasil egemen olmah? Bunlan nasil disipline sokrnah? Bunlara proletarya diktatorlugunun icinde cislmlesecegi sosyalist devletin iskeleti halini ahncaya kadar durmaksizm kendini tamamlama, normal olarak gelisme erdemine sahip siyasal bir bicim nasil kazandmlmali? Hem bugunun acil gereklerini yerine getirmek, hem de gelecegi yaratmak ve «ongormek- icin 6tkili bir cahsma surdururken, bugun ile gelecegi nasil kaynastirmah? Bu makalenin arnaci dusunmeye ve eyleme itrnektiro En iyi ve en btlincli i~:c;ilere, bu konuda dusunmeleri ve -herbiri kendi etkinlik ve uzmanhk alamnda- sorunun cozumu icln, ycldaslarmm ve orgutlerin dikkatlerini bu sorun uzertnde yogunlastirarak, isbirlig! yapmalarr yolunda yapilan bir cagridir. Yalruzca aciklarna, ikna etme ve karsihkh egttim yolunda yapilan ortak bir dayamsma, somut, yaptci eylerni yaratacaknr. Sosyalist devlet, somurulen iflc;i simfmin kendine ozgu toplumsal yasam kurumlarmda zaten potansiyel olarak vardir. Bu kurumlan birbirlerine baglamak, koordine etmek, bir yeterlilik ve iktidar hiyerarsisi icine
9

8

sokmak, herbirinin zorunlu 6zerkIigine ve duzenins saygr sostererek guclu bicirnde merkezilestirmek, daha simdiden, burjuva devletin gercek ve etkin bicimde karsrsmda olan, daha simdtden, ulusal mirasa egemen olma ve vonetmedekt basta gelen tiim islevlermde bur[uva devletin yerini almaya hazrr bulunan gercek bir i~r;i demokrasisi yaratmak anlamma gelir. Bugun i~Qihareketi Sosyalist Parti ve Emek Konfederasyonu tarafrndan yonetilmektedir, ama gents i~Qi kitlesi tctn, Partinin ve Konfederasyonun toplumsal ikttdari prestij ve cosku, otoriter bask! ve hatta hareketsizlik ile dolayh olarak uygulanmaktadir. Partinin etkisi, daha onoelen somurulmeyen halk tabakalarina da yayilarak her gun biiyiiyor; bugiine kadar siyasal mucadele Ictnde yeralmanus olan kistler ve gruplar arasmda da, komunlzmtn gerr;ekla$mesi icln fiilen cahsma istegtni yaratip benimsetiyor. Kansikhk Ictndeki bu diizensiz giir;lere kahci bir bicim ve disiplin vermek gerekir. Iclestmlmeli, orgutlenmeli ve saglamlastmlmahdirlar. Proleter ve yari-proleter smrf kendini egitebilen, ve devlet iktidanm ele geciren srmf'larm uzerine dusen yukumluluklera iliskin bilinc, sorumluluk ve deney kazanrrus orgutlu blr toplum haline donusmelidir. . Sosyalist Partinin ve sendikalarm emekci sirufm tumunu kapsayabilmeleri icin yillar hatta onyillar boyunea suren bir caba gerekeeektir. Bu iki kurum hemen proleter devletle ozdeslestirilemez. Gercektsn de, Komunist Cumhurlyetlerde. bu kurumlar devIetten bagrmsiz olarak yasamlarmi siirdiiriirler, parti bir yonlendmct giie; olarak, sendikalarsa smirh reformlarin gere;ekle~tirilmesi ve gozetlm araclari olarak isgorurler. Parti komiinist egitim orgam , bir inane; ocagi, i5gretiyi elinde bulunduran organ, i~~i smin ile koylulugun orgiiUll ve disiplinli guclerinl uyumlu kilan ve nihai amaea dogru vonoten yiiee iktidar olma roliinii yerine getirmelidir. Bu gorevi kesinlikle yerine getir10

mesi gerekttgt icindir ki, yalmzca bu nedenledir ki, Pam, disipline ve sorumluluga ahskm olrnayan yeni uyelerin akin etmost karsismda kaprlarmi ardins, kadar acamayacaktir .. Ne var ki, i~<;isuufimn toplumsal yasami, i~e;i SImfmm tiimiinii kucaklayip disiplin tctne sokabilecek, genis ve esnek bir sistem iclnde gelistlrilrneleri, tumuyle orgutlenmelert ve koordin.e edilmeleri gereken kurum ve etkinlikler bakmundan pek zengindir, 1Q komisyonlan He birlikte fabrika, sosyalist klupIer, ki5ylii topluluklari: iste. dogrudan dogruya uzerlerinde calisrnamiz gereken proleter yasam merkezleri bunlardir, lr; komlsyonlar, glrislmcinln kendilerine zorla benimsettlgi kisrtlamalardan kurtarilmah ve vent bir vasam ve gue;le doldurulmahdir, Bugiin ie; komisyonlar kapltallstm fabrika Icindekl ikttdarirn smirhyor ve hakemlik ile disiplin Islevlermi yerine getiriyor. Yarmsa, daha da gelisrnis ve zenginlesmis olarak, proleter iktidarm organlan olacak, tum yararli Isletme ve yonetim islevlermde kapitaltstin yerini alacaklardir. Isciler, en iyi ve en bilincli yoldaslari arasmdan seellen gents delege meclislert toplamaya hemen girtsmelidirler; bunu, -Fabrtkadakt tum iktidar fabrika komltelertne- slogaru He bu slogam tamamlayan «Tum devlet iktidan i~i ve K(1.ylii Konseylerineslogamyla gerceklestirmelid irler. Boylelikle. Parti ve semt kluplerinde orgtitlenmis olan komiinistlere somut, devrimei propaganda icin ucsuz bucaksiz bir alan acilmaktadir. Partinln kentteki seksiyonlanyla uyum iqinde olarak klUpler, kendi alanlarmdaki i.$e;ismifr guclerine iliskin bir arastirma yapmak ve tsveri delegeleri semt konseyinin merkezt, semt Icmdek! tiim proleter gUQleri toplayan ve koordine eden merkez halini almak zorundadir, Secim ststemleri, fabrikalarm buyuklugune bagh olarak degisiklik gosterebilir: Ne olursa olsun amac, kategorilere
11

ayrilrms bulunan ttipkt lngtliz fabrfkalarmda oldugu gibi) her onbes i~C;iIcm bir delege secmek ve bir dizi secim yoluyla, emegin her gorOnfunOnu (kol Iscilerl, memurlar, teknisyenler) temsil eden bir fabrika delegeleri komitesine ulasmaktir. Mahalle komitesi iscilerin vasadigi semtte oturan baska emekcl kategorilermin delegelerini de icine almaya cahsmahdir. (garsonlar, arabacilar, tramvay memurlari, demiryolu iscileri, copculer, hizmetctler, saticilar, vb.) Mahalle komitesi, ayrn semtte oturan tiim emekci snufm ifadesi olmahdir, Gucle desteklenen, kendiliginden verilmls bir disipltm uygulayabilecek ve butun semtte cahsmanm durmasi emrini hemen verebilecek yetkili ve yasal (mesru) bir ifade olmahdrr. Mahalle komitelert, Sosyalist Parti He zanaat Federasyonlaruun denetimi ve disiplini altmda bulunan kent komiserliklerine dogru gellsrnelidir, Boyle bir i$Ci demokrasist sistemi tbu orgutleri karsilayan koylu orgutleri tarafmdan tamamlanan bir slstem l , kitlelere kahci bir disiplin ve yapi sagIayacak, idari ve siyasal deneyin harika bir okulu olaoak, en son bireyine kadar kitIeleri kucaklayacak ve kitlelerin kendtstru, eger bozguna, ugrayip tutsak edilmek istemiyorsa, saglam bir birlige gerek duyan savas alanmdaki bir ordu gibi dusunrneye alistiracakur. Her fabrika, onbasilarryla, haberlesme hizmetleriyle, subaylariyla, genej kurmayryla bu ordunun bir va da daha cok alaymi olusturacaktir, sozkonusu bu tktidarlarm tumu de ozgur secimlerle saptanmistrr, otoriter bir tarzda zoria kabul etttrflrnernisttr. En biIinclt ogelerin surdurdugu arahksiz ikna ve propaganda causmasr sayesinde, fabrikayr icine alan mitingler· Ie, iscilerin psikolojisinde koklu brr donusum gerceklestirtlecek: kitle, iktidarm uygulanmasma da iktidan ustlenmeye de daha hazirhkli duruma getirilecek, emekcmm ve yoldasm hak ve odevlerme Iliskin bir bilint; yaygmlastmlacaktrr, bu btlmc tarrhsel ve caul!
12

deneyden kendiliginden dogdugu i9in etkili ve somu olacaktrr. Daha once de soyledlgtmiz gibi, hizla yazilan b satirlar dusunmeve ve eyleme itmeyi arnachyor ya: mzca, Sorunun her yam genis ve derin bir acimlams yl, aciklamalart, tutarh bicimde gelistirmevi ve taman lamalan gerektirir. Ama sosyalist yasamm sorunlar: run somut ve eksiksiz cozumu ancak komunist prati tarafindan saglanabilir. bilinclert yakmhk duygusuy 1a blrlestirip, eylemli coskuyla doldurup degtstiren or tak tartrsma ile saglanabilir ancak. Gercegi dile getn mek, gercege hep birlikte ulasmak, komunist ve dev rimci eylemdo bulunmaktir. «Proletarya diktatorlugu formulu valruzca blr formul olmaktan cikmahdrr, dev rimci bir laf'azanhk gosterisinde bulunma firsati 0, maktan cikmahdrr. Amaci isteyen, araclarim da iste melidir. Proletarya diktatorlUgi.'t, yeni bir devletit proleter devletin kurulusudur. ezilen sminn kurumss deneylerintn akacagi i$Ci simfr ve koylulugun toplurr sal yasammm orgutlenmeslnin genel ve sag-lam bi slstem halini alacagi yeni bir devletin kurulusudu: Boyle bir devlet birdenbire yaratilamaz. Rusyah bolss vik komunistler «Tum iktidar Sovyetlere!» slogarur yaymak ve somutlamak icin (ustelik Sovyetler 190: ten beri Rus tscilert tarafrndan tanmryordull seki

ay cahstilar. Italyan komunistler Rus deneyinden y~ rarlanmah ve hem zaman hem de gucten tasarruf e'
melidirler: Yeniden kurma cahsmasr oylesine zama ve caba gerektirecek ki, herbir gunumuz ve herbir e~ lemimiz bu cahsmaya ayrilabllmelidtr.
lmzasiz yayiralendr
21 Hazlran 1919 L'Ordine Nuovo, cilt I, savi

OZGORLUGE DONO~ Nitti-Tittoni kabinesinin kurulmasivla birlikte, efsanevl savas-sonrasi Qagl, yeniden kurulus donemt, barism yeniden saglanmasl donemi ..resmen- basladi. Ozgurluk gert d6niiyor. Esit mucadels kosullari Icinde toplumsal partiler ve akimlar yeniden insa edildiler, rakabet yeniden ekonomik ve siyasal alanlara donuyor. Bizim gozumuzde, Nitti kabinesinin isbasma gelifii, demokratik burjuva devletin cozulme (aynsma) sureotnt damgalayacak bir dizi tarihsel deneyin llkidir. Gercekten de, bu den eyler, ulusal kapitalist yontern ve biclmlertn ne denlt yetersiz oldugunu praWete gostermeye varavacaknr' yalmzca. Italyan toplumunun icine dU$tiigii ekonomtk ve siyasaI bunahm aneak dunva baglarmnda anlasihp Qoziilebilir. Bu bunahmm C;DziimOniin basta gelen kosullari, Italyan devletinin iktidanmn ve denetiminin dismda kalmaktadrr, Dolayrsiyla, hukumet etmede btrbiri ardmdan gelebilecek olan tum k.abinelerin iktidannm ve denetiminin dismda kalmaktadrr, Kapltalist rejimin italya'da bile, gelisim surectnin olft noktasma vardigun soyledlgtrnlzde, Marksist ogretinin -ustalari- bu iddianm -bllimdrsr- ve yiizeysel olduguna karar verirler, oyle -goriiniiyor ki, bu iddia, Italvanm ekonomik yajnsmm tarafsiz mcelenmestne dayanmamaktadrr, Ne var ki kapitalizm -dunya capm-

ve esitsiz gelisimi ekonomik gelisim gelir. Uluslararamiilkiyet edinme mucadelesi, ulusal alandakilerin ayrusr olan hiyerarsilert ve kolelik sistemini yaratm usteltk, rekabet, ulusal alanda oldugundan cok dabs. etkili bir bicimde uluslararasi alanda tekellerin lehine ortadan kalkar. Rekabetin kosullari ve mucadels bir kez diinya yiiziinden kaldmldi mt, kapitalist rejim olii noktasma ulasrr. Kendi varolusunun ve ilerlemesinin tum nedenlerini yitlrir, kurumlan katilasrr, hicbir yararh rolu ya da saygmhgi olmayan asalak sertlesmeler halini ahrlar, CEunoktada) diinyanm yasarmna yeniden diyalektik bir ritm kazandiracak, yeni bir toplumsal simfi ortaya cikaracak ve bu smrfa tarihi yonetme iktidarmi verecek, bir devrim gerekli olur. MOOdi mallarm uretiminde sanayilesmemis, yeterlnce yogun bicimde sanavilesmemts oldugu anlamda, kapttalizm Italya'da tumuyle gellsmemtstir. Ne var ki, dunyanm simdi bir ekonomik somuru tekeline, ve tartisma goturmez bir askeri ve siyasal hegemonyaya bagnnh bulunmasi, italya'dEit da, her tiirlii. insiyatif ozgiirliigiinden yoksun, aym katilasmis yasam kosullarim ortaya cikardi. Italya bugun Kerenski donemindeki Rusya He karsilastmlabtltrlngiltere He Almanya'nm keskin bir kapitaltst kimIik kazandrrdikIan savasi gerceklestirrnek amaciyla, ltalya'nm ekonomik aYgItt, gucten dU$up olmemek tcin gereken zamanda yeniden ureteblleceginden daha fazlasuu yoketmek zorundaydi, ingiltere'nin kazandigi zaferin dunya cajnnda yarattlgl durum, en baslt cahsma imkarum bile Italya'run elinden aliyor, Uluslararasi ekonomik rekabet, tekel tarafmdan ortadan kaldmlmis, hammadde vo tiiketim mallari pazarlanna elkonulmustur, tek bir ulus, secme ozgurliigiine sahip olarak, miibadeleyi diizenleyebiIir, satabilir ve satm alabilir.
15

da tarihsel de tek tek duzevinde 51 alanda,

bir olgudur (fenomen) uluslarm aym enda avm olamayacaklarr anlamma rekabet, ulusal ve ozel

14

hkh olusuma bagimh olmahdirlar. Savas sonrasi donemin sorunu, Ingiliz kapltalizmi herkesin elindeki en Iyi ve zengtn Imkanlari kapttktan sonra dunya IsIerini butunlestirmek ve uretim araclari butununu, marjinal rekabetin isterlerine uygun bir sekilde duzenlemek gereksinirni olarak gorulebilir, Oyleyse sorunun kendisi son derece karmasik ve gUQ bir sorun olarak gorulebilir. Sorunun cozumune, SOn derece agrr vent bunahrnlar ve daha da buyuk yeni yrkirnlar pahasma ulasilacaktir ancak. Kisacasi, Italyan kapitalizmi kendi ozerkligint yitirdi, kendi ozgurlugunu yitfrdi, ve artik bir daha bunIan eide edemez Ekonomik tekele, siyasal ve askeri bir tekel denk duser, bu tekel yeni bir diinya savasi aracihgryla, silahh gucun yardnmyla serbest rekabet kosullarmm, yeniden saglanmasi yolundaki muhtemel bir girisimtn her tiirlU basart sansim ortadan kaldmr, Italyan milltyetcilert, zayiflarin budala densizIigtyle, zaferler ve fedakarhklarla kendi haklarim kendilerinin yarattiklarim ileri suruyorlar. ama iste tarihin itici gucu olarak kabul ettikleri ve hakki doguran zor bugun onlarm karsrsma QlkIYOY. Kapitalist acidan, basta gelen sev, bugunku guctur, yoksa gec;:misin zaferleri, gucu ve basarilari degil, Kendi ulusal kapitalizminin hareket 6zgiirliigiinii yeniden elde etmek icin, italyan devletinln Vittorio Veneto'nun" zafermi tekrarlayabilmesi gerekiyor, hem de bu kez 0 zamanki Avusturya gibi cozulmekte clan bir deviete karst degil, ama bugunku Ingiltere ve Fransa gibi zafer kazannus gucler butunune karsi tekrarlayabilmesi gerekiyor.

Butun otekt ekonomik olusumla

sozkonusu bu ayrica-

dogmustur,

gUn icinde bulundugu €,konomik ve siyasal

kolelik ve bask!

karisikhk,

diinyp, capmdaki

lcosullarmdan

bu

t~te, italyan styasal ve ekonomik vasamimn

bu-

(~) Vittorio Veneto: Italya'nin Avusturya cephesinde kazandigi zafer (3 kasnn 1918); bu zafer lie Avusturva cephesinde C;arpl~malar son buJdu.

-Kahci bir klmllge burunen bu kosullara bagimh olan sozkonusu karisikhk, savasm kalmtilart ile daha da karmasrklasmaktadirartik hicbir de vlet disiplinine bagh olmayan, sorumluluk tasryan hlcbir merkezi otorite tarafmdan denetlenmeyen, yerel muhafzz gih;leri, ve firsat dogdugunda ulus capmda askeri bir diktatorluk olusturmaya yonelen, sorumsuz silahh gruplar. Bunlar temel ve sureklt cikarlar He hedefleri degil de, bireysel ve raslansal cikar ve hedefleri savunup destekleyen sozde-sivasal guc1er arasmdakt koalisyonlardir. Bu nedenle, bu gucler hlcblr zaman tatmin 01marmslardir, ve bep yenilik pesinds kosmuslardir, yonetiei smifr surekli bir gerilim ve yarm kaygisi iclnde bulundururlar. Boyles! kosullar icinde, hicbir kabino ne sabirh ve sebatli bir eylem siirdiirebilecek, ne de karmasik genel bir plan onerebtleoekttr, Bu plamn yO.. rurluge konmasi aneak kisml fedakarhklar ve uzun cabalar pahasma gerceklesebilecektir. Aynea (boyle bir plan), birblrlerine eklendiklerinde, Italya'nm icinde yasamek zorunda oldugu uluslararasi kosullarm gerekli kildigr ekonomik ve slvasal btctmlenmentn gorkemli degtslmint beliriayebileeek koordine edilmis kucuk eylemlerden olusan siki bir agm varhgim da gerektirir. Harap olmus zenginliklerini yeniden gellstirebilmek icin ltalva'mn siyasal ve ekonomik ozgurluge Ihtiyaci olacaktir, Birbirini izleyecek kabinelerin hiebiri, ltalya'ya ne siyasal ozgurluk ne de ekonornik ozgurluk saglayabillr. _ to ekonomik ozgurluk italyan hal kim ac birakaeak; siyasal ozgurliik italyan halkma, genis bicimde orgutlenrne, silahlanma, guclenme ve devleti devirme imkamm verecektir. Buriuva smif, kendini bir turlu kurtaramadigr bu ooziimsiiz ikilem icine hapsolmus-

tur.

16

17

~arlatanlann, gozboyayicrlarm, uzun vadelt ·vaadlerin zamamdir slmdi. Bir toplumsal pantk Iclndevlz. Ulusal vasamm, denetlenemeyen, onoeden kestirilemeyen, birden harekete gecen dis yasalara olan bu bagrmhhk, italyan toplumunu deprem oncesinde hayvan topluluklarim saran aym havaya sokuyor. Bu ayrisma siirecini tek bir giiq durdurabilir: Komiinizm. Burjuvazinin diizleminde, uluslararasi rekabet tekel tarafindan ortadan kaldmlrmstrr, Ne varki parcalanmis olamn yerini yeni bir diyalektik ritm alnustir, Siruflarm rekabett, simflarm mucadelest ttilaf' ill zaferi, diinyadaki ozgiirliigii guvence altmda tutan gucler arasmdaki dengevi bozdu. lngiltere ile Almanya arasmdekt mucadele biter bitmez tngiltere-Rusya karsithgr dogdu, Bir haJk olarak italya, Sovyetler Cumhuriyetinde cisimlesen proleter iktidar sistemine etkin olarak katilarak, uluslararasi SInd mucadelest (bu mucadelede, italya kendini ezen ve ac birakan rakip koalisyon icinde bile miittefiklere sahiptirJ alamnda yeralarak kendini kurtarabiltr ancak, Ne var ki, italyan toplumunda, bu ulusal ve uluslararasi gorevi yalmzca proleter simf ustelenebilecek durumdadir. (proletaryaJ, ulusal diizlemde srmf mucadelesinl ve ozel miilkiyeti ortadan kaldirarak, bu gorevi oteki kesime karst iistlenmelidir. Devrim. Italyan toplumunun biitiinii ictn biricik kurtulus yoludur. Bunahm, ulusal ve uluslararasi diizlemdeki t;:ozilmasamasma ancak, proletarya, devleti ele gecirdigtnda giracektir. o gune kadar, ltalvan toplumu ve devleti, hicbir durak va denge imkam olmaksizm, ayrismaya ve cozulmeve devam edeeektir. Nitti kabinesi bu ayrrsmamn bir duragidrr, devletin c6ziilmeye dogru giden ilerleytsinin «resmi- baslangrcidrr.
A.G,. Avanttf, Piemonte basnm, 26 Haziran 1919.

DEVLETIN ELEGECiRtLMEst Urettm tarzi tarafmdan belirlenen kapitalist yogunla§ma, emekci insan kitlelerinin de buna denk dusen bir yogunla$masma neden olur. Marksizmin tum devrimci tezlerinin kaynagr, yeni proleter yasam tarzmm kosullarr, simf mucadelesi ve rekabetin dogurdugu kapttalist karisrkhgm, burluva yasam tarzmm yerini alacak olan yeni komunist duzenin kosullari, iste bu olguda aranmahdir. Genel kapltalist etkinlik alanmda, emekci, etkinligini serbest rekabet alanmda ortaya koyar, o. bir birey-yurtta§trr. Ne var ki, mucadelenin ba§~.angl<;kosullari aym anda herkes icin esit degildir. Ozel mulkiyetin varlJ.gl, toplumdaki belli bir azmhga, ayncakh kosullar saglar ve mucadeleyt esttstz hale getirir. Emekc;:i. iirekli olarak en olumcul tehlikelerle karst s karsiyadir. En temel diizeydeki varolusu bile, kiiltiirii. ailesinin yasami ve gelecegi, emek pazarinm beklenmedik sonuclan ile karst karsrvadir, Boylece emekei, rekabet ve bireycilik alammn disma cikmay; dener. Birlik ve dayamsrna ilkesi, emekci smifm kendi ozu halini ahr, 1$Ci e koylulerin psikolojisini ve davramsrv m degi§tirir. Bu Ilkenin ctstmlestigi organlar ve kurumlar yaratlilr; bunlar, iiretim ve degi§im araclarrmn ortakla§t1nlmasma giden tarihsel gelisim surecinin b~langlcma temel olurlar, Birle§me ilkesi, proleter Devrimin temel ozelligi
19

18

olarak kabul edilebilir ve edilmelidir. Bu tarihsel egilimin, oncekl donemde (1,. ve 2. Entsrnasyonal doneml y~ da vandas toplama donemt diyebileeegimiz donem) yarattigt sonuc, sendikalann ve sosyalist partileIin dogusu ve gelismest olmustu, Ne varki, proleter kurumlarm ve genel olarak
proleter hareketin butununun gelisiml, ozerk bicimde

la onceden gorulebtlen (kestirtlebilen) ve degismeyen bit geltstm clzgtsi izIeyemeyen rolu ve icmde bulundugu bictmt He sendikayi, kahci bir olgu, birlesme ilkesinin degismez bir biciml olarak kabul etmek. "Kendillglndenci» liberal bir gelcnegin baslancrsi gibi kendini ortaya koymus olan sendikallzm, gercekte, [akoben ve soyut ruhun sayrsiz ortulerinden biriydi yal-

Sendikalizmin yanhsr sudur. Bugiin sahip oldugu se9ilmi§ degtl de zorla kabul ettmtmts olan, dolayisry-

olmarmsti, somurulen emekci simfm yasammda ve _denevinde ayrilmazcasma yeralan, kendine ozgii yasalara gore olmamisn. Tarihin yasalarr, devlet olarak orgutlenmis mUlksahibi Sill If tarafmdan konulmustur. Devlet herzaman tarihtn basoyuncusu olmustu, Qiinkii mulksahibi smifm gucu devietin dislilerinds toplanm
mulksahibi sirnf, devletin biinyesinde rekahetin dogurdugu catrsmalarm ve avrihklarm oteslnde, kendini disipline sokar ve bir btrlik biciminde kendini orgutIeI'; bunu yapmasnun amaci, rekabetin en yiiksek asamasma varmcaya kadar, yani toplumun duzenlenmesi ve y6netilmesinde en basta gelen rolii, iktidan elde etmek Icin verilecek, smif mucadelesine kadar. kendi ayncahkh durumunun oldugu gibi kalmasiru saglamaktrr. Bu donem icinde, proleter hareket, ancak kapitalist serbest rekabete bagh olarak varoldu. Proleter kurumlarm, bir iQ yasa degtl de dis yasa sonucu, yani kapitalist rekabetten tiireyen olaylarin ve diirtUlerin muthis baskisi altmda degtsik blcimler almalari gerekti. Prole tel' hareketin, doruguna 2. Enternasyonal' in iflasryla ulasan biitiin oncekl doneminin ozellig! olan iQ catismalarm, saprn alarm , arayislarm, uzlasmalarm kaynagi budur. . Sosvalist ve proleter hareketin kimi akrmlari, i~cilerin mesleki orgutlenisini devrimin ternel ozeIligi olarak acikca kabul etmisler ve bunu kendi propaganda ve eylernlerinin temeli kilmislardr. Belirli bir zaman icln, s-ndtkaltst hareket Marksizmin gercek sozcusu, gercekligin gercek sozcusu gibi gorundu. 20

mzca. amacryla egitme g6revine baglayamamis olan sendikalist akirmn yanhslari cikar. Miilksahibi snuf He demokratik-parlamenter devletin, tarihin yasalarmi belirledikleri tum donern boyunca, i~qi ve koyluler, bu yasalarm cercevesinin disma cikma yolundaki tum grrlsimlerln gulunc ve bosuna oldugunu hiSSediy~rl.ardi. Smai iiretimin topluma kazandirdtgr genet bicimlenme icinde, her insarun, ancak birey-yurttas olarak, parlamenter demokratik devletin uyesi olarak davrandIgl olcude yasama etkin olarak katrlabilecegl ve bulundugu ortarm degioitirebileeegi kesindir. Liberal deBurdan da, Sosyalist Partiyi emekct simfi devrim

nev bosuns deglldlr, ve ancak, gsrceklestirtldfkten sonra asrlabilir, Siyasetin dismda olanlarm slvaset-dr~llIgl .siyasetin bozulmasidir valnizca, Tlpkl devletin
populer kurumlarmm (yani Parlamento ve belediyeler) kapsadigi 0 genel tarihsel harekete katilmak gibi Devletl yadsimak ve devletle savasmak da siyasal bir olaydir. Siyasal eylemin niteligt deglslr. Sendikalistler gercekligin dismda cahsivorlardi, dolayrsryla, siyasetlerl de temelde yanhsti: parlamenter sosyalistler, olaylarm yuregtnde cahsryorlardi, yamlabilirlerdi (hatta cok sayida ve aglr yanhslara da, dustuler), arna eylemlerine verdikleri anlamda yamlmadilar, ve iste bunun ictndtr ki -rekabet-te basarr kazandilar, gents kitleler, yani mudahale ettiklerinde toplumsal Iliskilert nesnel olarak degi.,tiren kitleler, sosyalist parti cev21

Iis kazandirmajr,

resinde .orgiitlendi!er. Tum yanll,!Jlanna ve zaYlflIkIarm~ ragm?n,. P8:rtl, son cozumtemeoe, gorevini basar~l: oncelen hicbir §ey olmayan proletaryaYl birsey hal~ne sokmak, ona bir bilinc vermek, kurtulus hareket~~e, g~nel _t;:izgileriyle,insan toplumunun tarihset geI~§lmsurecme uygun du~n saglam ve temel bir vone-

Sosyalist hareketin en buyuk yanlist da sendikalis~e~. yanh§mIn .a!mslydl. insan toplumunun genel etkinligme devlet tcinde katilan sosyaIistler temelde elestirel, antttez ozelligi tasiyan bir konumda "'buIunmalari gerektigini unuttular, Gerr;eklige egemen 01mak vertne, onun kendilerine egemen olma.sma izin
verdiler. '

komunistler. -dogurtma- ~ diyebilecegt(zihniyetlel nitelenmelidirlar, eylemleri, burjuva rekabet yasalan taranndan beltrlenmi,!J (.I~aYlannakisina kendilerini brrakmaktan ibaret degtldir, ama elestirol bir bekleytsttr, Tam surekli bir olustur, oyleyse ozunde onceden gorii.lemez. Ama bu tari.?in ~~§mda herseyln onceden gorulemez oldugu: yam tanh In aym zamanda hem ozgiirliik hem de gereklilik oldugu demek degtldrr. Kendi gelisimlert ve etkinlikleri icinde tarihi cisimlestrren kurumlar bir odev ve gerQekle$tirmeleri gereken bir gorevleri' oldugu icin dogmus ve varhklarun siirdii.rmektedir. Maddi . esyalann urettminde ve insaniann zihinsel kavraytsmda belirU nesnel kosullar ortaya cikti ve gelisti. Mekanik dogalari nedeniyle neredeyse matematiksel olarak 6lQuiebilir kihnan bu nesnel kosullar degistlgtnds, inSan toplumunu yoneten ve blcimlendirsn Iliskilerln Wmu de, insanlarm bilinc derecesi de degisir, toplumsal
miz bir anlayisla
(*) Dogurtma (esk.t. isttlat, fro maieutique) Sokrates'In. karsisindaktne sorular sorarak onun ruhunda sakh bulunan tinsel gticleri ve bilgileri cekip cikarma yontemine (bunu annesinin ebelik sanatina benzeterek) verdigi ad.

. ~arksist

ibiQimienifldonusume ugrar, geleneksel kurumlar yoksullasirlar, amaclerma uygun olmaktan cikarlar, engelleyici ve zararh olurlar, Eger Insan zekasi tarihin akismda bir ritm, bir evrim bulamasaydi, uvgarhgm yasami imkansiz olurdu. Siyasal deha, bir gelisim sureoi saptamava yeterli ve gerekli, mumkun oldugu kadar cok sayida somut ogE::yi kavrayabilme, dolayisiyla yakm ya da uzak gelecek uzermde ongoriide bulunabilme. bir devletin etktnligint orgutleyebilme, boyle bir kuruma dayanarak bir halkm kaderini tehlikeye atabilme yetisi He tanmir. Bu anlamda, Karl Marx hie tartismasiz QagJIDlZmen buyuk siyasal dehasiydi. Sosyalistler, kapitalist insiyatifin bir urunu olan tarihsel gercekhgi, cogu kez kolece, kabul ettiler, Liberal Iktisatcilarm dustukleri psikolojik yanlism ayntsma dustuler. Demokratik devletin kurumlarmm kahcihgma, tbu kurumlarm) temelde yetkin olduguna inanmak. Onlara gore, demokratik kurumlarm bicimi
duzeltilebiltr, bir takim ufak deglsiklikler getirtlebilir; ama temeide Ibu kurumlar) degtstirilmemelidir Filippo Turati'nin Minos tarzi formulu tbu formula gore,

Parlamento He Sovyet arasmdaki iliski, Site ile barbar suru arasmdakl iliskinm ~Yll1s1dlr) bu darkafali kibirli anlayisa ornektir. Gunumuzdeki «devletin elegecirllmesl» formulu, tste bu yanlis tarihsel olus anlayismdan, «budalacaparIamentarist bir taktikten ve eskimis bir uzlasma
pratiginden kaynaklanmaktadir,

Rusya, Macaristan ve Almanya'nm devrimci deneyimierinden sonra, sosyalist devietin kapitalist devletin kurumlari icmde ctstmlesemiyecegtne, ama proletaryamn tarihine oranIa degilse bile, kapttalist devIetin kurumlarma oranla temelde yeni bir yarahm olduguna kesinlikle Inanrms durumdayiz. Kapitalist devletin kurumlari serb est rekabete hizmet etmek amaciyla orgutlenmislerdtr. Oyleyse (bu kurumlarm) etkinliklerini baska bir yone: cevirmek Icin personellerini
23

22

degistirmek yetersizdir. SosyaJist devlet heniiz komumzm, yani dayarusma temelindeki btr ekonomik gorenek ve blr pratigtn yerle§tiIilmesi degildir, Sosyalist devlet, ozel mill kiyeti , smiflari, ulusal ekonomileri ortadan kaldirarak rekabeti de ortadan kaldirma gorevine sahip olan get;:i§devletidir; bu gorev parlamenter demokrasi He yertne getirtlemez, -Devletin ele gecirtli$i» formulunu Iste §oyle anlamak: gerekir: Proleter SImfm birlesmeden edindigt deneyden dogan yeni tip bir devletin yaratihs; ve parlamenter-demokratik devletin yerinin bu yeni devIet tarafmdan ahnmasr, Boylece baslangic noktamiza geri donmus oluyoruz. Gunumuzden onceki donemin proleter ve sosyalist hareketinin kurumlannm ozerk bir bicimde degil de, kapttalizmin egemen yasalarma bagrmh clan insan toplumunun genel btcimlentstnin sonuclari olarak gelistiklerini soyledik. Savas, smif mucadelesinin stratejik kosullarmi altiist etti. Kapitalistler giit;:Iti. onumk Iariru yitirdiler, ozgurlukleri kisrtlandt, iktidarlan ortada.n kalkti. Kapitalist vogunlasma, dunya capmda uretim ve mubadele tekeJi yaratarak, geltsmesinin hiebir zaman ulasamadigr en yuksek noktasma eristi. Proleter kitlelerin buna denk dusen yogunlasmasi devrimci proleter simfa gorulmedik bir gii9 kazandrrdr, Hareketin geleneksel kurumlari, devrimei vasarmn boylesine geltsmesint kueaklayamaz oldular. (Hareketln) bu (geleneksel) kurumlan, blcimleri de, billnclt tarihsel siirece katilan guclert disipline sokmak geregine uygun olmaktan cikti, Olmediler. ser'best rekabete bag-It olarak dogduklari Icin, rekabetin her turlu izi ortadan kalkmcaya kadar, partiler ve SImflar tumuvls ortadan kalkmcaya kadar, ulus capmdaki proJeta.rya diktatorlukleri Komiinist Enternasyonal bagrmda kavnasmcaya kadar varhldanm surdurmelidirler, Ama, bu kurumlarin vanmda, yem tip kurumlar da ortaya ClklP geltsmelidir, bu devlet kurumlari, parlamenter demokratik devletin ozel ve kamusal
24

kurumlanmn yerini alacaknr. Bu kurumlar, yanetim tslevlerinde ve smai iktidann uygulanmasmda kapitaIistin yerini alacak ve fabrika iclnde uretlcinin ozerkIigtnt yaratacaktir: bunIar, bir fabrika icindekl ce§itli sektorleri birbirine baglaYlP, temel ekonomik birimi olusturan, tarim sanayinin cesitl] etkinIiklerini birbirIerine baglayan karmasik mubadele ve lire Urn illskileri sistemine iCkin tum islevlerin yenetimini ustlenebiIeeek kurumlardir: bunlar, hem yatay hem de dikey diizlemlerde kendilerint olusturarak, ozel mulksahiplerinin engelleyici ve asalak zorbahgmdan kurtulan ulusal ve uluslararasi ekonominin uyumlu (ahenklil yaplsl halini alacak olan kurumlardir. Batt Avrupa proletarvasi Icindeki devrimei itki ve cosku hicbir zaman bu kadar atesli olmarmsn. Ne var ki bizce, ulasilacak hedefe iliskin kesin ve acik bir bilince, gunumuzde boyle bir hedefe ulasmaya uyarlI araclara iliskin aym olcude kesin ve acik bir bilinc e§lik etmiyor. Proleter devletln bir isci, koylii ve asker Konseyleri bti.tl1niiHe ctstrnlendtgt inaner kitleler icinde kok salrmstrr artrk. (Ama) bu devletin yaratihsim nesnel olarak saglayabilecek bir taktik anlayrs henuz olusmarms durumdadir. Iste bu nedenle, genis kitlelerin bilineine koksalmis, genis kitlelerin disiplinini ve sureklt baghhguu eide etmis butun olarak i§Ci snufi ve koyliililge cok zengin gelisrne imkanlarr ve dinamizm kazand.rracak bir proleter kurumlar agmi daha simdiden yaratmak gerekir, Elbette, proleter orgutlerin bu gunku kosullarmda, devrimci nitelikte bir kitle hareketi gelislrse, bunun yalmzca, demokratik clevletin tiimiiyle bicimsel blr duzenlenmesint getirecegi Millet Meelisinin iktidanru (bir kurucu meclis aracihgJ,yla) guclendirecegt ve anti-komiinist sosyaJistlerin iktidara gelmesi sonueunu verecegt aciktir. Alman ve Avusturva deneyi bize birseyler ogretmelidir. Demokratik devletin ve kapitalist smifm giiqleri hala. son derece buyuktur, kapitalizmin ozellikle 25

usaklari ve hizmetcilert sayesinde, halA varhgim surdurdugunu ve boyle bir tiiriin tohumunun kuskusuz ortadan kalkmadigiru kendimizden saklamamahyiz, Kisacasi, proleter devletin yaratrlmasr bir bOyiicii'nun i§i degildir. Bir olustur, bir gelisim surecidir. Orgutlenme ve propaganda alanlarmda bir hazrrhk cahsmasrm gerektirir. Fabrtkalarda varolan proleter kurumlara daha cok giie ve daha bOyOk bir gelisme kazandirmak gerektr, bu kurumlarm benzerlerini koylerde de olusturmak gerekir; Ibu kurumlari olusturan kisilerin, kurumlara yiiklenilen devrimei gorevin bllincine sahip komiinistler olmasuu saglamak gerekir. Yoksa, tom coskumuz, emekci kitlelerin tom inaner, devrimin, yeni bir kendini begenmtsler. duzenbazlar ve sorumsuzlar Parlamentosu ile sonuclanmesim, proleter devletm dogusu icin, daha buyuk, yeni fedakarhklarm gerekli hale getmesint engellemeye yetmeyecektir.
Imzasiz yayimlandi, L'Ordine Nuovo cilt I, saYl 9, 12 Ternmuz 1919.

KOMUNjST ENTERNASYONALE DOGRU Fransiz Genel t§ Konfederasyonu He ltalyan Demiryolu Iscileri Sendikasmi yonetenler, Bus ve Macar Sovyet Cumhuriyetleri He dayamsma ictn 20-21 Ternmuz gunlerinde yapilaoak proleter gosterileri destekIemeyi son anda, reddettner. Acrkca onumuze koyup cozumlememlz gereken bir sorunla karstkarsryayizOrgutlu Fransiz proletaryasmm ve Italyan demiryolu iscilerinin yonettcilerinin, kitleler karsismda ozgurce iistlendikleri sorumluluklara sabip bu kisilerin boylesi bir hainlik ve sadakatsizlikte bulunmalan nasil mumkun oldu? insani bir kusurmuydu bu? Bazr kisiler yonetimden uzaklastmlsa, aym hatalann tekrarIanmayacagi ileri siin1lebilir mi? Yoksa bu hainlik ve sadakatsizlikler, gelecekte de tekrarlanabilecek gercek nesnel kosullar tarafmdan rm olanakh hale. getirilip kolavlastmldi. Sorun bu sekilde konuldugunda, proleter devrimin temel sorunu halini ahr, Rusya.'da Sovyet devleti, genel oy hakkmin ve burokratik kariyerizmin dogurdugu toplumsal htyerarsiler karsismda sanayi isctlertntn, yoksul koylulerin ve askerlerin tepkisi olarak (1917 Mart'i He Kasim'i arasmdaki donemde) ya,vaf?yavas olustu, Savas srrasmda proletarya bu temel ihtiyacm farkma vardi ve bazi basit, deneysel Qzyonetim organlari yaratti. Kerenski' nin demokratik rejimi, Bolsevik komiinistlere, yogun
27

26

ve sistemli bir propaganda. kampanyast tmkam verdi. bu kampanya sonucunda i~<;:iler e koyluler vavas yav vas, yeni kurumlarm onemtni acik ve kesin btcimde kavradilar, Bu kurumlar buyuduler, gtttikce daha cok idart-islevt kepsar oldular, sonunda, proleter devletin kurucu organlari halini alarak, maddi esyalarm uretim ve dagmmmda, devletin i<;: e dis tum iliskllerinv de emegtn sahip oldugu rnutlak ozerkligi dile getirdtler. Bat! Avrupa iilkelerine donecek olursak sosyalist ve proleter hareketin benzer bir gelisim surecintn Fransa'da heniiz baslamadigmi. italya'da ancak basladigrm, Ingiltere'de ise umut verici oldugunu goruruz. Bununla birlikte, bu iilkelerde proletarya hala Sovyet modeline gore degtl de temelde parlamenter ve burokratik bir hat uzerinde orgutlenmistir, Bu iilkelerde g"(iI;:lU. hir devrimci maya vardir, ama giicii, amaclarinm gerceklestirilmesi tcm gereken tUrden yapilar iQinde yonlendlrtlmemlstir. Bireylertn iyi niyetleri devrimci gosteriler yapilmasmda yararli olabilir, tipkr Sosyalist Parti'ye ve Genel i~ Konfederasyonuna bagh olan italyan i$<;:i e koylulerinin 20-21 Temmuz gostertsinv de oldugu gtbi. Ama aym nedenle, kotu niyet de CO$kuyu sondurup, devrimi sabote edebilir. Eger boyle r;eyler devam ederse, sonunda en acih miicadelelerin ve karisikhgm ortaya cikmasi kacimlmazdrr. Komunlst Enternasyonal'e bagh olmamn I. ya da II. Enternasyonal'lere bagh olmaktan cok degisik bir anlarm vardir. Komunist Enternasyonal'i secmek, Sovyetik devIet anlayisuu secmek ve proleter ve sosyalist hareketin varolan orgutlenisi icinde bile, demokratik ideolojinin tum kahntrlarim reddetmek anlamma gelir. Rus ve Macar Cumhuriyetlerinde Komiinist Enternasyonal daha simdiden pratik bir gerceklige sahiptiro Sozkonusu bu iki proleter devletin varhgi, Bah Avrupah i§~i ve kovlulerin eylemlerinin de aym ozel hedefe dogru yonelmesi gerektigi anlamma gelir: Bu he28

def, burjuva hiikiimetlerin Sovyet cumhuriyetJerinin bogazmi sikmasma engel olmaktir. Bu nedenle, Iburjuva hukumetler) etkinligtni Rusya ve Macaristan'a .karsi yonelttigi surece kapitalist uretim siireci Icin onu denetlemeye ve hareketsiz hale getirmeye cahsmahyiz, Bu tiirden bir eylem, Sosyalist Parti ve zanaat federasyonlan tarafmdan gerceklesnrilemez: Bu, saglam bir temel uzerinde, ancak isciler tarafmdan, fabrtkalarda, demiryolu istasyonlarinda, madenlerde, Iiman Iarda , gemilerds ve Qiftliklerde gerceklesttrilebfltr. Ve eger bu basarih biclmde gerceklestmlecekse.eavaa srrasmda ortaya cikan proleter organlar daha sonralaTI, ulusal ve uluslararasr bir temelde gelistrrflmelt ve ststemlesttrtlmelidir. Karsit Devlet orgutlenmelldlr, Dolayisiyla, Komunist Enternasyonal'e baglanmak tproletarvamm kendi kurumIanmn Rus ve Macar proleter devletierine organik bictmde baglanmasi demektiro Komiinist Entemasyonal, kitle -onderleri-ntn burokratik bir genel karargahi degtldir, uluslararasi proIetaryanm engin ve karmasik gene] hareketinde nesmunist Enternasyonal gunumuzde hem ulusal hem de uluslararasi alanda gorulen smif mucadelesinin butun gorunumlermt surdurebilecek, karmasik ve iyi duzenlenmis bir hiverarsi yaratmasi gereken proleter kurumlar agmdan ibaret olmalidir. Bu kurumlar, Bati Avrupa'mn ve Rus ve Macar Komunlst Cumhuriyetlerinin devlet organlarimn turdes bir uzantisuu olusturmalidrr, Savas sirasmda, Itilaf devletleri, Alman Imparatorluguna karsi mucadelenin gereklerinde anlasmak icin, gerici bir koalisyon olusturdular. Bu koalisyonun ekonomik islevlerl giiQhi bir bicimde Londra'da topIandi, demagoji korosu da Paris'de. 0 zaman yerlestirilen bu dey idari ve siyasal ayglt haM. varhgim surdiirmektedir: $imdi daha da saglamlastrrihp yetkinIestirildi, ve Anglo-Sakson diinya hegemonyasirun fiili
29 nellesen kitlesel bir tarih bilincidir Dolayisryla, Ko-

araci durumundadir. Alman Imparatorlugunun yare serilmesi ve SosyaJ - Demokrat Reich'm Anglo - Sakson kapitalizm tarafmdan denetlenen genel ekonomiksivasal sistemle butunlenmesivle, kapltalizm bugun kendi btrltgint saglarmstrr ve butun gucunu komiinist cumhurtyetIerini vikmak Ictn seferber etmistir. Kapitalizmtn bu karmasik ve kitlesel olusumu karsisma, cikarlarr Rusya He Macaristan'm yrkilmadan korunmasmda yatan, uluslarerasi proletaryanm aym olc;:iidekitlesel orgutlenmesi crkarilmahdir. Kapitalist koalisyonun iki proleter devlete karst cevtrdtgt en guclu silah, kurbanlarim achga mahkum eden, ekonomik am barge, lokavttrr. Rusya ve Macaristan halktar! stmdt aym durumda bulunmaktacbrlar: Greve giden ve kosulsuz bicimde teslim olmalari tcm tsverenin lokavt uyguladigi bir i~c;:i kitlesidirler. Ne var ki 10kavta ugrayan i~cHerin ahsilageldlk davamsma bicimleri burada yetersiz kalmaktadir. Gereken .sey uretim ve miibadele uzertnde siirekli denetirn He dile gelen devrimei dayamsmadrr. Bu denetimin amacr, kapitalistin uretim ve mubadele araclari uzerindeki iktidarrm smirlamak, mumkunse de yikmak olmahdir, Bazi urunlerin yaprmmi yasaklamayi, ateskesten sonra stoklanrms silahlarm ve mii.himmatm ihraomi yasaklamayi ve Rusya ve Macaristan tie tiearete yeniden baslanmasi it;:in baskIda bulunmayi amaclamahdrr, Itilaf ulkeleri i~Qi ve koyliileri, bu amaca uygun organlar aracihgryla (bu organlar ne sosyalist partHer ne de zanaat federasyonlari olabllir) yogun ve sistemli bir kampanya baslatmalrdirlar. Bu kurumlar, proleter faaliyetin cesttlt yanlarmi koordine etme ve egitim gorevtni yerine getirmeye devam edeeektir; ama artik bu noktada, hareketin tumunu disipline sokmak ve yonetmek gorevint karsilayamazlar. Komunist Entemasyonal'e katilmalart kendi gorevlerinin bilincinde olan ve bu gorevi yerine getirebileeek bictmde orgutlenmls olan proleter kitlele30

rin tumunun kanlmasr degtlse, hicbir tarihsel anlam tasrmaz Italyan Sosyalist Partisinin komiinist fraksiyonunun acil gorevi, proleter fabrika kurumlarimn varoldugu heryerde, bunlarm gelistmtni Herletmek, ve henuz ortaya cikmadrktarr yerlerde ise bu kurumlarr kurmak, yerel ve ulusal capta koordine etmek (bu kurumlarm) Fransa ve Ingiltere'deki benzer kurumlarla illskistni saglamak, ve son olarak da, tumuyle, smai surecin ic gercekliginden, kapltalist karm kilcal kaynaklanndan tkorunmasr ve gentsletilmesi icln parlamenter-demokratik devIetin biitii.n QefJitliIslevlerinin orgii.tlendigi kapitalist karl ortaya komii.nist guclert cikarmaknr. Bu komiinist guc;:ler, «onderler»in iyi ya da k6tii. niyetiuden tii.miiyle bagrmsnz olarak, devrimei bilinc ve iktidann genel gelistm surecintn ilk asamasmda da sonraki asamalarmda da Cumhuriyetlert savunaeak, Komii.nist Cumhuriyetler Enternasyonali'ni ortaya crkaracaktrr,
[mzasiz yaYlmlandl, L'Ordine Nuovo, cilt I, say; 11. 26 Temmuz 1019.

31

unvanlanm gercekte surduren, fidei commissum" gtbi hukuki fonnillleri benimseyip, kendi feodal ozune bagh kaldi, Bu nedenle, koylu hala bir serf ande baskaldrrsa bile, kendinl bir toplulugun (toprak sahipleri Icln ulus, proieterier ictn simf) uyesi olarak goremez, aym sekilde, toplumun ekonomik ve siyasal fliskilerinl degisttrecek sistemli ve surekli bir kampanyayi da surduremez. Boylesl kosullarda, koylulerln pstkololist anlasilmaz durumdadir: Gercek duvgulari, yalmzca bireyct, mantiksal siireklilikten yoksun, sahte kolelik ve hileden genis olcude esinlenen bir somuruye karst savunma sistemi tcmde birbirine
dolasrms, karisrms, gizli kalmis durumdadrr, Simf mucadeiesi esklyahkla, tehditle, ormanlari yakmakla, surulert yagrnalamakla, kadmlarin ve cocuklarm zorla kacmlmasryla, belediye dairesine saldirrnakla karrstmlrmstr, uzun vadeli ya da gercek hiebir sonucu olmayan, basit bir terorizm blcimlydi. Dolayrsiyla, nesnel acidan, koyhinun pstkoloiist, parlalayisma sahiptir, arasira -soylu-ya slddetli bicim-

iscnaa

VE

KOYLULER

Savas boyunca ve savasm gereklerinin bir sonueu olarak, Italy-an devleti maddt servetin uretim ve dagmmmm duzentenmesim kendi gorevlerinden biri olarak ustlendi, Bir cesit sinai ve ticarl trost kuruldu, uretim ve mubadele araclarmm bir tiir yogunIasmasi gerc;ekle§tirildi, proleter ve yari-proleter kitl~lerin somurulmo kosullarma bir esitlik getirildi, butun bunlarm da devrimcl etkileri oldu. Eger bu 01gular ve bunlarm pstkolojik sonuclari hesaoa katilmazsa,

mast beldenemez.

bugunku

donemin

temel

niteliginin

anlasil-

g;§tirilmez kategortler olarak gorliWr1e;. Gerc;~kte biiyiik toprak mulktyeti serbest -rekabetten etkilenme~ di; modem devlette, feodal rejimin avncahklarmi ve 32

Rusya, italy a, Fransa ve ispanya gibi kapitalist a.?ldan ~a~a geri ulkelerde, kir He kent arasmda, koylillerle isciler arasmda 8QIk bir aymm vardir, Tarimda, az cok feodal yapilar, kendilerine denk dii§en bir anlayisla birlikte varhklarim surdururler, Modern Iiberal-kapitalist devlet flkrt henuz bilinmemektedir. Ekonomik ve styasal kurumlar, tarthsel kategoriler 0180rak, yani bir baslangica, bir gellslm siirecine sahip olan ve daha yuksek bir toplumsal sistem biclminin kosullarim yarattiktan sonra ortadan kalkan kategortler clarak gorulmezler, Bunun yerine dogal kahci de-

sullara bagrmh olan az sayida basit duyguyla simrhydi. Koylii butunuyle toprak sahiplerinin, onlarm c;snakyalayicilartnm ve halk arasmdaki yozlasrms usaklarmm merhametine terkedilmlstrr, bashca cabasi kendini bu ogelerm saldmsmdan, toprak sahiplerinin ve onlarm halk arasmdaki gorevlilerinin acimasiz barbarhklariyla zararh davramslarmdan korumaktir. sarmstm hicbir zaman icin ne hukuki, ne de ahlaki bir kimlige sahip olmustur. Yalmzca poltse ve seytana karst duydugu korku He zaptedilen, karisikhgm

menter-demokratik

devletin yarattigr

toplumsal ko-

Koylii her zaman tcin yasalarrn duzentnin dismda va-

icindeki bagimsiz bir oge, anarsik bir oge olarak vasar. Orgut, devlet, disiplin nedir bilmez. Dogadan CJhz bir urun eide etmek iQin yaptIgl bireysel cabalarda sabirh ve sebath olmasma ve aile yasantisinda
.. ahde vefa.

isi-

33

mf mi.i.cadelesinde sabrrsiz ve vahsi bictmde serttir, eylem icin ken dine genel bir amac saptayamaz, bu amacmi gerceklestirmek icin sebatla sistemlt bir mucadele surduremez. Dort yll boyunca camyla kanmin somurulmesi ve saldmya ugramasi kOylunun psikolojisini koklu bicimde degtstirdf Bu degtsim ozellikle Busya'da gerceklesti, ve devrimin bashca etkenlerinden biri oldu. Sanayilesmenin normal gelisim sureci ile yaparnadrgmi, savas yapti. Savas, kapitalist acidan daha az ge· Iismis. dolayisryla teknolojik donatim bakimmdan daha yoksul uluslari, ellerinde bulunan butun herkesi askere almak ve Merkezi Gucler'in savas araclarmm karsisma dalga dalga eanh et crkarmak zorunda birakn, Rusya icln, savas, oncelert ucsuz bUCakSIZ bir iHkeye dagrlrms bulunan kisilertn birbirleriyle iliski tcine girmesi anlamma g_eldi, lnsanlarm, arahksiz, pespese villar boyunca hep varolan alum tehlikesi He fedakarhk kosullari icinde, hicbir degislklik gastermeyen bir disiplin, hicbir degisiklik gostermeyen bicimda acimastz bir disiplin icinde toplasmalari anIarnma geldi. Boylesi toplu yasama kosullarmm uzun uzadrva varligrm surdurmesintn derin psikolojik etkileri oldu: bir yandan da bu olgu, 6needen gorule-. meyen sonuclart bakimmdan cok verimliydi. Bencil, bireysel icguduler korletildi, ortak, birlesik bir ruh bi ctmlend irildi; duygular evrensellestirtldi, toplumsal disiplin gorenegi olusturuldu. Koyluler tum karmasik buyuklugu, olculmez iktidari, kartsik vapist ile devleti ganneye geldiler. Dunyayr gormeye geldiler, ama dunyay; evren gibi ueu bucagi belli olrnayan birsey olarak ya da koyun Cankulesi gibi simrlarr belli ve kucuk birsey olarak degtl de, devletlerden ve halklardan, toplumsal gO~lerden ve gucsuzluklerden, ordulardan ve makinalardan, zenginlikten ve yoksulluktan ibaret somut bir gerceklik olarak
34

tilmedik

fedakarltklarda

bulunabilmesine

ragmen,

SI·

gorduler. Yrllarin tarihsel deneyimini ve arahksrz mueadelelerini gerektirecek olan dayamsma baglari kuruldu. Dort yilda, siperlerin kan ve camurunun icinden kendini siirekli ve ilinamik toplumsal yaptlar ve kurumlar icinde olusturmava susamis manevi bir dunya (;aktl ortaya. Boylece Rus eephesinde asker delegeleri konseyleri ortaya oikti, k6ylU. askerler Petrograd, Moskova ve baska sanayi merkezlerinin Sovyetlerinde etkin bir rol oynayabileeek duruma geldiler ve bOyIeee de emekct smifm birliginin bilincine vardilar, Gene aym sekilde, Rus ordusunurr terhis edilmesi ve askerlerin Islertnin basma geri donmeleriyle aym hizda, lmparatorlugun Vistul rrmagmdan Pasifik'e kadar butun topraklan siki bir yerel Konseyler agryla kaplandi. yerel Konseyler, Rus halkmm kendi devletini kurmak icin sahip oldugu temel organlardi. Sanayi kentlerinden yayilan komiinist propaganda iste bu yeni psikolojiye dayamyordu: aym .!'?9y, ollektif devk rimci yasantr deneyinin bir sonueu olarak ozgurce savunulan ve kabul edilen yeni toplumsal htyerarsiler i~in de dogruydu, italya'daki tarihsel kosullar, Rusya'dakilerden eok degisik degildi, bugun de degildir, Isciler Ue kaylulerin smifsal 'birligi sorunu aym tertmlerle dile gettrilir. Sozkonusu birlik sosyalist devletin pratigl yoluyla gerceklestirtlecektir ve siperlerdeki ortak yasantmm yarattigr yeni psikoIojiye dayanacaktir. italyan tarum, eger savasm neden oldugu bunahmdan cikmak istiyorsa, yontemlerint koklii blctmde donusturmelldir. Oyle biiyiik hir insan kiyirru oidu ki, makinelerin kullamlmasi, comertce donatilrms teknik kurumlarla birlikte, merkeztlesmis smai <;:ift<;:ilige dogru hizh bir gecis gerekecektir. Ama bu tarz bir donusum ozel millkiyet rejimini de vikrma suruklemeksizin gerceklesemez, Sosyalist bir devlet tararmclan ve komiinist cahsma birimlerinde btrlesmis is35

~i ve koylulerin cikarlarma uygun bicimda gerceklestirilmesi gerekecektir. Gecmiste, makinalann uretim surecine girmesi her zaman rein, derin Issizlik bunanmlan dogurmustu, ancak emek pazarmin esnekllgt yoluyla bu bunahmlarin vavas yavas ustesinden gelinmisti, Bugunse, cahsma kosullari koklu blcimde degi~mi~tir; tarimsal alandaki issizhk ise daha simdtden, goe;: etmenin gere;:ekte Imkansiz olmasi nedeniyle, cozumlenemez bir sorun halini alrrustrr. Tannun smal donusumu, sanayi tscllert ve yoksul koyhi Konseylerinde cisimlesen bir proletarya diktatorlugu aracihgivla, ancak yoksul koylulerin onayiyla gerceklestirilebilir. Fabrika Iscileri He yoksul koyluler proleter devrimin iki yonlendirici gucudur. Kornunizm, ozellikle onlar iCin hayati bir zorunluluktur. Komunizmin geIismest yasam ve ozgurluk demektir, oysa ozel mulkiyetin varhgmi surdurmesi, vasamm kendisi de dahil olmak uzere, herseym yitirilmesi, ezilme tehlikesinin yaklasmasi demektir. Fabrika iscileri ve yoksul koyluler devrimin vazgecilmez ogeleridir; devrimci coskuvu ayakta tutarlar, uzlasmalari kabul etmemek, ama gecici ya da kismi gerilemelerle moral bozukluguna kapilmaksizin ya. da kolay lcazarnlrms zaferler nedeniyle pek cok due yaratmaksizm, hersey tamamlanmcaya kadar amansizca calismayt surdurme yolundaki celtk Iradevi dile getirirler. Onlar, devrimin belkemigtdirler, sabirh cahsma ve ardi kesilmeyen fedakarhk yoluyla, yikan ve cokerten insan Y1ktnlanyla engellert kusatan ya da bu engellert sahip oldugu katiksiz agtrhkla deviren, Herleyen proletarya ordusunun cellk miifrezeleridirler. Onlar Ictn, komunizm uygarligi temsil eder: Bir kimlik, bir saygmltk, bir kultur eide edeceklert ve bunun aracihgryla da ilerleme ve _ guzellik yaratan bir ruh haline gelecekleri bir tarihseJ kosullar sistemidir. Her devrimci cahsma, ancak onlarin (fabrika Is36

cileri ve yoksu} koyluler) yasamlarmm ihtiyacl~~ll~_.a ve onlarm ktiltOrOnOn lhttyaclarma dayandtgi oleude basari sansma sahiptir. Sosyalist ve prolet~r hareketin «mderlert- nm bunu anlamasi temel oneme sahiptir. Ve bu bastmlmaz devrimci gucun yaY~I~ anlayisma en uygun yapiy; verme ~or:ununun acilligini gormeleri de temel oneme sahiptir, Savas-oncest donem kapltalist ekonominin geri kosullarmda, tarim Iscilerintn smif miicadel~siIl:e iliskin organik bir anlayisa oldugu kadar, kapitalist yrkim dan sonra devletin yeniden kurulmasr iCin gereken disipline de ulasmalarma imkan vereeek, gents caph kitlesel koylii orgutlerintn ortaya cikip gelisebilecekleri alan yoktu. Savas sirasmda ortaya cikan manevi ilerlemeler, kanh somuruyle gecen dort yll icinde, kanh, camurlu siperlerde dirsek dirsege durarak ortaklasa katlamlan dart yil Icinde biriken komiinist deneyler; butun bunIar, her birey yeni bir kollektif yasamm or-

ganlarmda veralmedikca bosuna harcanmis olacaktir. Bu organlarm isleytsmde ve pratiginde edinilen ilerlemeler saglamlastmlabtltr, deneyler gelistirtlip birbirlerine baglanabilir- ve sornut tarihsel bir ama-

em yerine getirilmesine dogru btlincll olarak yonlendirilebilir. K6yhiler boyle orgutlendiklerinde. bir duzen ve ilerleme ogesi halini alacaklardir, htcbir sistemli ve disiplinli eylemde bulunamayan durumda olduklan gibi kendi kendilerine terk edllirlerse, gittikc;:e hep dana urkutucu bir acikhk kazanan isitilmedik acilar tarafmdan en acimasiz barbarhklara dogu yoneltilen karmakarisrk bir suru, duzensiz bir insan Ylgml ha1ini alacaklardir, Komiinist devrim, temelde bir orgiitlenme ve disiplin sorunudur. italyan toplumunun gunumuzdeki nesnel kosullari gozonune ahndigmde, devrimin basoyunculan, sikisikrya duzenli ve turdes fabrika lsclst kitleleriyle sa,nayi kentleri olacaktir. Bu nedenle SI37

yeni bicimlnin, fabrika ve uretim sUreei icinde ortays, kovdugu yeni vasama, mumkun olan en yiiksek dlkkati vermeliyfz, Ne var ki yalmzca fabrikA i$c;:ilerinin guclertvle, devrim kendini sag~ lam ve gents bir temele oturtamayacaknr. Kentler kirlarla kaynastmlmaltdm kirlarda yoksul koylu kurumIan olusturulmahdm Scsyalist deviet bu kurumlara. dayanarak kurulacak ve geltsecektir, Sosyalist devlet bu kurumlar araoihgryla makinalarm kullamma sokulmasim tesvtk edeeek ve tarimsal ekonominin dev donusum surecinl yoneteeektir, italya'da 'bu gtrisim sanilabilecegt kadar guc;: degtldir, Savas sirasmda, krrsal kokenli niifus kentlerdeki fabrikalan doldurdu, komiinist propaganda hizla, onlarm arastna kok saldi, Simdi kent He kir arasmda bir bag gorevt g6rebilirler artik. Krrsal alanda, guvensizlik ve kirgmhgr ortadan kaldirmak icin, yogun bir propaganda kampanyasi duzenlenmeslnde kullamlmahdirlar. Kirsal alandaki psikolojiyi darin bicimde kavramis olmalarmdan ve uvandirdiklan guven duygusundan yararlanarak, tanm emekcilerinin ucsuz bucaksiz guclerim komunist harekete y6neltecek yeni kurumlann ortaya cikmasi ve gelismesi Icin gereken etkinligt baslatmak ic;:inkullamlmalarr gerekir.
lmzasiz yayrrnlandi, L'Ordine Nuevo, cilt r. saYl 12, 2 Agustos 1919,

ruf mucadelestntn

DEVRtMtN GELt~tMt

L 1914-18 Dunya Savasi, modern tarihin gelisim sUreeindeki, Marx'm -kapitalist dunyanm yikihst- deyimiyle dile getirdtgi anm korkunc bir boyutta geemekte oldugunu ifade eder. 2. Toplumu, mulk sahibi simf'larm cilgm ve kudurmus guclerinin surukledigi ekonomik yikim ve barbarlIk ut;:ururnuna dusmekten yalmzea isci srmfi kurtarabilir. 1$c;:i rmfi bunu, kendisini y6netici simf s olarak orgiitleyerek, siyasa!-smai alanda kendi diktatorhlgunu zoria kabul etUrerek yapabilir. 3. Proletarya devrimi onerilmekten cok zorunlu kilmmistir. Savasm yarattigt kosullarm (yani kollektif ve btreysel yasamm temel ihtiyac;:lanm gidermek icin gereken ekonomik kaynaklarm tumuyle tukenmesi; uluslararasi uretim ve mubadele araelarmm kOt;:Ul{ ir hisse sahlpleri kliginin elinde toplanmasl; b tum dunyamn Anglo-Sakson kapita1izmine somurgeci vollardan bagrmh kilmmasu tek tek ulusal devletler Icinde, miilk sahibi smifm siyasal giiQlerinin toplasmasi) mumkun olan 11c;: tane sonucu vardrr. Y.a uygar dunyamn ortadan kaJkmasma engel olmak ve yeni bir duzenin (uretken etkinliklerin yeniden basIamastm ve daha yiiksek toplumsal yasam ve uretim bic;:imlerine giden bir yolun ortaya cikmasun kolay39

Komunist 6zetlene bilir:

Enternasyona,l'in

temel

tezleri

soyle

38

bir duzen) temellenni atmak amaciyla kenve arac1anm kullanan i$l;i sirnfrnm toplumsal iktidan ele gel;irmesi. Ya da iscilerln QO~ gunlugunun achk ve bitkinlik nedeniyle olumu. Ya 'da kapttalistce surdurulen urotim He -tuketici kitlelen arasmda bir denge olusuncava kadar, toplumda, sonu gelmeyen bir kIyun. Bu arada, pratik terimlerle soylersek Komunist Enternasyona.!'e k&tIlmak su anlama gelir: ProletarYa diktatorlugunu orgfttlemenin acil olarak gerektigme inanrrus olmak, yant proleter hareketi, proletarvanin slyasal sisteminin, i~i ve koylii kitleler tarafmdan verilen simf mucadelssinin normal ve zorunIu bir asamasi halini almasi icm gereken uygun yontemler ve yapilarla donatrnak, Ve bu, italyan 80syalist Partlsi'nin 1892'de Cenova'da benimsenen programmda one surulenin tersine, "proletaryamn gucunun ve etklnliginin- su iki bicime biiriinmesi gerektigini de belirtir1. Iscilerin ve koyliilerm. kitlelerin hem sinai, hem de siyasal alanda kendilerini yonete'bilmeye ahsmalarmt mumkun kilmak icin, bir uretim birimi temelinde (fabrika, ciftlfk, kay, kent. bolge, ulus) ordi yontemlerini

lasuracak

rak kabul edilebilirler. Qiinku genel sivasal durumlann taskert yenilgi; vb.) dogurdugu sonuclardan tiimuyle b~g.mslzca. en yogun bicimde kapitalist ulkelerin smif miicadelesinin normal bir yanstmasi olarak Ingtllz ve Amerikall isctler tarafmdan ortaya konulmuslardrr, Uluslararasi i~Qi smifmm somut devrimci deneyleri a,saglctaki tezierie ozetlenebilir, 1. Kapitalist topiumun srmflarmi ve gldertlemoz cansmalanm ortedan kaldrrarak komiinist toplumu kurmasi gereken proletarya diktatorlugu, isciler Ile koyIiilerin simfsal orgutienmeleri ictn en yogun etktnligin gosterilmesi gereken andir, 2. Proleter simfm emek-metanm sansinda rekabeti diizenleme geregine karsihk olarak ortaya cikan,
varolan orgutlenme sistemi Ibir zanaat temelindeki (sendikalar J, sanayi temelindeki orgutlenmenln tfederasvonlar) ve yerel ve ulusal te-

orgutlenmenin

2. Komunist ogele:r: aresmda, onlari bu proieter organlara mumkun oldugunoa hizla kazanmak ve onIan yeni tip bir devlet Ci,s9i e Koylii Konseylert devv leW Icinde merkezllestirmek icm arahksiz ve sistemIi bir propaganda kampanY8s1 surdurmek: bu devlet, burjuva siyasal-smat slstemin ortadan kaldmlmasmdan sonra, proletarya, diktatorliigunii cisimle,stirecektiro Rus, Macar, Avusturvah ve Alman iscilerin devrimci etkinlikleri icinde elde ettikleri somut deneylerin sonucu olarak, bu temel yenilikler, 1892 Programma katrlmahdirlar. Bunlar diinya kapita,list uretiminin smai gelisiminin zorunlu, ayrilmaz bir yam ola40

gutlenmesi,

meide tum sendikalan toplayan bir orgutlenmenin (Emek Odalari ve Genel t,s Konfederasyonu) birlesmesi ozunde rekabetci dogasi hesaba katrldigmda. uretimt komunist r;i;r:gileregore yonetmeye de, proletarya dfktatorlugunu cistmlesttrmeye de uygun degildir. Zanaat temelindeki orgutlenme, i,sQilenn savunmasi iQin gercek bir arac oldu, cunku ezilenlerin caIisma saatleri ve ucretler konulanndaki haklannm tamnmasi yolunda baski yaparak, kapitalist simfrn ozgiirlUgunii ve dev iktidarmi basarih bicimde simrIandirdi, Bu orgiitlenme bicimi, proletarya dlktatorliig-Unde ve komuntst toplumda da benzer bir islev yerine getirmeye devam edecektir, cesitli i$9i kategoriled arasmdakt cikar catismalarrm Qozo.mleyen ve komUnist Od:iiIlendinne duzeylertnt ulusal ve uluslararasi olQekte standartlasnran teknik organ olarak i11Ieyecektir. 3. Komiinist toplumsal iktidan kullanan ve proletarya diktatoriugunu cisimlestlren i,sr;iorgutu bir
41

Konseyler sistemi olabllir aneak. Konseyler, isyert temeline dayanarak seQileeek ve tarimsal ve smai uretim surecine denk dusecek bictmde birbirlerine esnek Iliskllerle bagh olacaklardir, Isbolumunun belrrIedtgt ~e~it1i kategorilerin otestnde ve l1stOnde i$Qi simfmm Ibirligini gerceklestlrecek btclmde, yerel ve ulusal capta , koordine edilmeli ve kademalendirllmelidirler, Bu birlesme sureci, Emek Odalan ve Konfederasyon Icinde bugun bile gorUlmektedir. Ne var ki, bu kitlelerin herhangi bir biclmde gercek kaynasmasiDIn sonueu degfldir, Ctmku yalmzea genel merkezler He tek tek onderler arasindaki duzensiz ve rastgele ilisktlerden ibarettir. 6te yandan, ieyerlerinde, bu birlesme, eanh kesmllgl icinde sinai surecin uyumlu ve duzenlt sisteminin bir urunu olmasi, insanlarm iradelerini kardeslfk ieinde birbirlerine baglayan ve ureticilerin cikarlarim ve duygularim btrlestiren yaratioi etkinlige dayanmasr nedeniyle, buvuk ve surekli bir etkinlige sahip olacaktrr. 4. Kapitaliste ve siyasal iktidarm belirsiz bir temsil heyetine ihtlyac olmaksizm, kendi iiretme ve egemenliklerini kullanma (egemenlik uretimin bir fonksiyonu olmahdrr) kapasitelerini anlatmak ancak bu tip orgutlenme temelinde mumkun olacaktir. Baska deyisle, ureticilere, maddi esyalarm genel uretim sureci icinde ve doiaYls1yla da tarihsel yaratim sureci tctnde, kendi orgiitlii toptuluklannm, sanayinin i,!Jleyi$i ve iiretimden sorumlu olma konularmda mill sahibinin ya da onun gizli eskiyalarmin yerini alabilecegini anlatmak,aneak bu tip orgiitlenooe temelinde mumkun olacaktir, 5. Cesitli cahsma birimlerinin daha yiiksek organlar aracihgryla koordine edilmeleri gerekecaktirt sozkonusu organ Iar, aym alansal uretim birimi (il, bolge, ulus) icinde cesitl! sanayi sektorleri temelinde ya. da yerel bir temelde birbirlerine baglanacakbrj bunlann tumuyse Konseyler ststemlni olusturacaktrr.
42

Bireysel mulksahlplerinin yerini, eahsmadan tureyen Woo hale ve ozgtirlUkleri korumak iein tasarlanan SIki bir karsihkh Iliskiler a€;I ile birbirine baglanan ve sanlan urettct topluluklarm almasi, rekabetin ve sahte ozgiirliig(in ortadan kalkmasryla sonuclanacak, dolaYlSlyl""komunist ozgtirluk ve uygarhgm orgutlenmesinin temellerini atacaktir. 6. h4;iler, bir kez urettm topluluklari icinde btrbirlerine 1b~lancWdannda, kendi iktidar isteklerini, uretim ve mti.badele tltskilertne keslnlikle organlk bictmde bagh olan ilkeler yoluyla, otomatik olarak dile getinneye siiIiikleneceklerdir. TUm efsanevi, hayali, dinsel ve kucuk-burjuva ideolojiler ortalama proleter psikolojtsinden defedileeektir. Celikten cahsma disiplininde ve gecmisin her tiirlii acik ya. da gizli saldmsina karst direnmede degismez bir devrirnci CO~ku, sag-lam bir sebat mayast olarak, komunist bir psikoloji hizh ve dayanikh bicimde yerlesecektir, 7. Cahsma dunyasmm icinde komunist partinin rakibi olamaz, Smif miieadelesinin ieinde bulundugumuz asamasmda, sozde-devrimct partiler filizlenmekte. Hristiyan sosyalistler (k6ylu kitlelerin benimsemeye hazir olduklari bir parti): -gereek- sosyallstler (eski muharipler, kucuk-burjuva ogeler ve her tur yeniIige susanne olan hie rahat durmayan butun 0 ruhlarr, bireysel ozguriukculer (kibirleri ve kaprisleri doyurulma,ml§ panrtic; donmeler, karisik egilimlerr. Bu partiler sokaklara e1kip, bos ve sonucsuz soylev tuccarhklartyla, sorumsuz ve §a§utIcl vaadlertyle, halkin en ~ag"t tutkularma ve en dar bencil cikarlartna yiiksek sesle yaptiklart e~nlarla secim pazarlarim birbirine katiyorlar. Bu partiler kendi toplumsal tercihlerini, Parlamentonun giiriiltulii patirtih, senlik havasmda soylemek yerine calisma toplulugu Icinds soyleselerdi, bugun kendilerini kolelestiren arna yann kendi koleleri olacak makinayla yiizyuze olan tek tek i~Qilerti.zerinde hicbir etkileri olamazdi.
43

8. Devrim bir buyuciiliik i$i degil, bir dtyalekttk tarihsel gelistm siirecidir. Cahsma birimi cevresinde ortaya cikan her sanayi ya da tanm Iscilert Konseyi bu geltsim iein bir kalkis noktasrdm Komiinizme giden yolda atilan bir adtmdir. Simdi komiinistlerin yapMalan gereken $ey; i$Qi ve koylii Konseylerinin kurulmasi ve yaygmla$masl yolunda kampanya yapmaktir, bu Konseylerin, doruk noktasma vardiklarmda ulus capmdaki birliklerini dlle getiren genel bir kongre toplayabilecekleri bictmde, birbirlerine bagIanmalarmi ve sistemli biclmde koordine edilmis 01malarmi saglamakur. ve son olarak da, cogunlugu kendilerine kazanmak icin yogun bir propaganda kampanyasi siirdiirmektir. Genis kitlelerin saf'larmdan onii almmaz bicimde frskiran, filizIenen bu yeni gucun baskisi, iki srmf arasmda siddetlt bir- carpismaya neden olacak ve proletarya diktatorlugunun ortaya C1k1§lUa goturecektir, Eger devrlmot siireein temelleri ureticl yasamin kendisine kok salmarmssa, devrim iradeye kisrr bir cagr; olarak, sahte bir serap olarak kalacaktir, Sonra da karrsikhk, diizensizlik, issizlik ve achk, proletaryamn en canh ve en seckin guclerint yutup yokedecektir.
lmza51z yaYlrulandl,
L'Ordine 13 Eylill 1919, cilt I, saYl 18.
NUOVQ,

SENDtKALAR VE KONSEYLER
i$t;i ve koylii kitlelerin toplu ifadesi olarak, i$ Konfederasyonu'uun merkezi organlarmda toplanan proleter orgutlenme, parlamenter demokratik devletin de ictnde bosuna cirpmdigr bunalmIla avm dogaya sahip bir bunahrm yasiyor, Bu, bir iktidar bunahmi ve bir egemenlik (hukumranhk) bunahmidrr. Bunlardan birinin t:;ozumlenmesi otekinin de cozumlenmesine neden olaoaktir, Cunku iktidar istegi sorununu kendi SIDlf orgutleri cercevesinde cozerken, emekcller, kendi devletlerinin organik iskeletini de olusturmayi basaracaklar ve kendi devletlerini muzaffer bictmde parlamenter devletin karsisina koyacaklardrr. t~t:;iler «kendl- orgutlerinin, butun olarak, kendi )lapiSl ve karmasik i~leyi~i icinde bulunduklan halde, devrimei snut olarak tarihsel gorevinin bilincine varmis kitleye yabancr kalan, kendine ozgu yasalara uyacak kadar biiyiik bir aygrt halini aldigmi hissetmekteler, lradelerinin, kendi kurumlarmda slmdi varolan hlyerarsfler araoihgryla, acik ve kesin bicimde kendini dile getiremedigint hissetmekteler, Kendi evlerinde bile harcma kanlarmi ve gozyaslaruu katnklari, s'ablrl~, sebatla cahsarak yaptIklan evde bile, makinanm insam ezdigini, burokratizmin yaratici ruhu kisirlasnrdrgrm, bos ve yavan amatorlugun proleter kitlelerin psikolojisinin hicbir sekilde anlasila45

44

mamasmi ve SInal iiretimin gereklerine ,!ihtiy~lanna) ilisktn kesin bir ogreti yoklugunu bosu bosuna gizlemeye cahsngim hissetmekteler. Bu durum Iscileri ofkelendiriyor, ama, bireysel olarak, bu durumu degil}tirmek Icin hicblr t:;eyyapamazlar, tek basma kalmrs (tecrit edilmis) bireylerin sozo. ve iradest, sendikal aygrtm il}leyil} yapismda bulunan kat! yasalar karsismda cok onernsiz kahr. Orgtit Ondederi bu bunahmm derinligini ve genisligini kavrayarmyorlar, if.'Ci smifmm, gercek tarihsel yapisma uyarh bicimlere gore orgutlenmemts oldugu ortaya clktlgl olcude, il}ei srmfmm derin tarihsel gelisim siireeini yoneten yasalara araliksiz blcimde kendini uyarlayan bir cerceve icinde bulunmadigi ortaya C;:lkttgl leude, bu onderler de catisma ve o bulmaya aym olcude cabalayip, kendi korluklerinde israr ediyorlar; En yiiksek dereeede burokratik katalar olduklan iCin heyeean uyandrran bir soylevle ya da bagmslar ve patirtilarla ankleetmlrms bir toplantida oybirligtyle onaylanan bir sloganla fabrikada yasanan deneyler yoluyla olusan bir psikalojiye koksalrms nesnel bir kosulun iistesinden gelmebilecegine inamyorlar. Bugunse, -zamamn kosullarinm duzeyine cikmaya- cabahyorlar, -Atesl! bicimde dusunebllecekleri-ni de kamtlamak amaciyla, eski sendikalist ideolojilere akin ediyorlar, bugOnkii sendikal orgutleome sisteminin daha simdiden komiinist toplumun iskeletini olusturdugunq, proletarya diktatorlugiinun cisimlesecegi gucler sistemini olusturdugunu ileri surmek icin canla basla cabahyorler. Giiniimiizde Bati Avrupa ulkelerinde varoldugu bicimde, sendika, yalmzca temelde sovyetten dsgisik olmakla kalmayan, ama Rus komunist Cumhurlyetinde giinden gune gelismekte oldugu bicimdekl sendikadan da onemli olc;:iidedegisik bir orgiit tipidir, Zanaat sendikalarr, Emek Borsalari, sanayt Fede46
ayriliklara «hukukl yollardanuzlastirioi cozumler

rasyonlan, Genel i$ Konfederasyonu, sermayenin egemen oldugu tarfhsel donemin ozgiil proleter orgiit tipini temsil ederler, Belirli bir anlamda, boylesi c.rgiitlerin kapitalist toplumun ayrilmaz parcasi 01duklarr ve ozel mulkiyet diizenine icerilt bir isleve sahip olduklan savunulabilir. Bireylerin ancak meta sahibi olduklan ve mulklerint ticarete soktuklan olcude degers sahip oIduklan bugunku donemde, isctler de genel zorunlulugun celik yasasma boyun egmek zorunda kaldrlar ve sahip oIduklan biricik mulklertnin, yani emek-guclerintn ve mesleki zekAlannm saticisr halini aldilar. Bekabetin tehlikeleriyle cok daha yiizyuze bulunan lsciler, miilklerini hep daha buyiik ..firmalar-da biriktirdller, hep daha cok sayida personel kullanarak, canli emegt merkeztlestirrnek icm bu dev avgtt: yaratttlar, flyatlar ve cahsma saatlerini belirlediler, pazari distplin altma aldilar. Bu tiirden islerde uzmanlasrms, sozlesme yapabilecek, ekonomik acidan rantabl Isler baslatabflecek, tieari rizikolari de gerlendirebtlecek , pazar kosullarma egemen olabilecek guvenlhr bir idari personeli ya kendi saflarmdan cikardilar ya da disardan edindiler, Sendikamn temel dogast rekabetc;:idir, komiinist degildir. Sendika, toplumun koklu bicimde yenilenme51 araci olamaz. Proletaryaya, genel kapsamh sinai sorunlarda deneyli bir burokrast, uzman teknisyenler sunabilir, proleter iktidann temeli olamaz. Toplumu yonetebileeek ve buna varasir proleter kisilert secmek icin hicbir imkan saglamaz, Komiinist toplumun ilerleme ritmini, yasam atilrmmi cislmlestirebilen hiyeran;ilere kaynak olamaz, Proletarya dlktatorlugu, iicretlilerin degil de tcunku bunlar, sermayenin koleleridirler) iiretieilerin kendi etkinIiklerinin ozgul bir orgutlenma tipi tcinde eisimlenebilir. Fabrika Konseyi bu orgutlenmenln temel hiieresidir. Butun calisma daHan, fabrikanm topluluk icin urettigt nesnenin Islenmestne her cahs47

rna dalimn ve her zanaann yaptl~ katkr oramnda, Konsey'de temsil edlldigine gore Konsey smIfsal bir kurumdur. toplumsal ;:legen olsn bir kurumdur. Varolus nedeni cahsmadadir, smat iiretimdedir, yani surekliligl olan bir olgudadir, yoksa ucrette degtldrr, 81nIflara ayrilmishkta degildtr, yani tam da asrlmasi gereken gecic! bir olguda degildlr. Bu nedenle, Konssy emekct SIll rfin blrllgin! gerceklestinr, kitlelere, toplumun genel orgutlenmesi Icinde kitlenin aldigi bicim ve birlikle aym dogaya sahip bir bicim ve birlik saglar. Fabrika Konseyi proleter devletin modelidir. Proleter devletin 6rgiitlenmesinin dogasmda bulunan tum sorunlar Konseyin orgittlenmesinin dogasmda da buIunur. Her iki orgutlenmede de, yurttas nosyonu degerini yitirtr, yerini voldas nosyonu ahr, iyi ve yararII bicimde uretmek icln Isbirltg! icinds olmak dayamsmayr geli§tizir, kardeslik ve sevgi baglarim Qogaltir, Herkesin varligr vazgecilmezdir (elzemdtr). herkes mevzisinin basmdadtr, ve herkesin de bir gore' vi ve bir mevkisi vardir, En geri ve en cahil i1'}Qiye vanncaya kadar, en kibirli ve en «zuppe- muhendisa varmcaya kadar, herkes, fabrika orgutlenis] deneyi yoIuyla bu gercege inamr. Sonunda herkes, kapitaltst ekonomiye oranla korniinist ekonominin Hen dogru anlrms ne denli buyuk bir adrm oldugunu 61cebilmek tcin yeterli komunist bilincini edinir. Konsey, cahsma toplulugunun canli ve bereketli deneyinden proletaryanm edinmeyi basardigr topiuma illskin yeni ruh durumunun gelisimine ve karsihkh egitime en uygun organlzmadir. i$Qilenn kapitalizme karst mucadelede acilar ve fedakarliklar Icinde, sendikamn bagrmda gelisen dayamsmasi, Konsey'in bagrmda olumlu, kahci bir degere sahiptir; bu dayamsrna, sinai uretimin en kucuk anma varmcaya kadar heryere girer; bu dayarusmaya 'yararh olarak cahsarak ve cikar gozetmekslzin toplumsal serveti ure48

terek egemenligini (huktimranhgmi) ileri suren,. tarihi yaratan ozgiirliigunu ve iktidarmt gerceklestiren turdes ve toplu bir sistem, organik bir butun olmak bilinoinin uyandrrdigi sevlncte de rastlarur, Emekc! simfr, llretken smif olarak sahip oldugu turdeslik tcinde kucaklayan ve yetenekIi ve yarasir kisllerin ve hryerarsilertn kendlliginden ve ozgur bictmde serpilmestni mumkun kilan bir orgutun varI~l sendikalann nasil olusaoaklari uzerinde de, sendikalann etkinliklerini harekete geclrecek olan ruh uzerinde de onemli Ve belirleyici yankilarasahip olacaktir, Fabrika Konseyi de zanaat temeline dayanir. Her atolye Icinde, isciler ekiplere ayrihrlar, her ekip de bir cahsma birimidir (zanaat birimil j Konsey, 1$Cilerin bir atolyede zanaata gore (eklp temelinde) sectikleri komiserlerden olusur, Sendika bireye dayamyorsa, Konsey zanaat Icindeki organtk ve somut birlige dayamr ve bu birlik smai sureci disip~~u altlI~.a alarak gerceklestirillr. Zanaat ektbi, simf'm turdes butunu icinde degislk oldugunu hisseder ama, aym zamanda, kesin ve y6ntemli Isleyislyle, uretimin gelismesini mumkun krlan duzen ve disiplin slstemi icinde yeraldigmi da hisseder. Siyasal ve ekonomik acidan bir zanaat smrfin butunuyle tam bir dayamsma icinde olan ve hicbir degtsiklik sunmayan bir parcadir, ne var kl, isini yaparken kullandigi ozel aracin gelisimi ve teknik acidan sozkonusu butun ayrihr. Avru sekilde, servetin toplumsat uretiminde dagitinunda, ve biriklmlnde yetkinllge ulasmayi denerken ler, ama kendine ozgu teknik orgutlenmeye iliskin herseyde her sanaylnin kendi ayn crkarlari vardir. Konseyin varhgi iscilere uretim icinds dolaysiz bir sorumluluk verir; iscileri kendi cahsmalarmi iyilestirmeye iter, bilincli ve gonullu bir disiplin getirir, onlara bir urettci, tarihin yarattcisi anlayrsi kazandi-

butun sanayiler turdestirler

ve davarnsma

iclndedlr-

nr. If?.;iler sendfkaya bu yeni bilinci getirirler; basit smif mucadelesi etkinliginden tse baslayan sendika da ekonomik yasama ve cahsma teknigine yenl bir gorunus kazandrrma gorevine, bu temel goreve, verir kendisini. Bu anlamda, en 'bilincli ve en iYi if~Cilerden olusan sendikalar, snuf mucadelesinin ve proletarya c;liktat6rliigiiniin en yiiksek arum gerceklesttrirler, Suuflarm varhklarmi siirdiirme imkansizhgl icinde bulunduklan ve yeniden dogamayaoaklari nesnel kosullari yaratirlar. IfJte Rusya'da sanayi sendikalannm yapt$ bue.ur. BeUrli bir sanayi dalmdaki tek tek biitiin Isletmelerm birbirlerine karrsnklarr, baglandiklart, eklemlendiklert ve buyuk bir smai birim olusturduklarr organlar haIini aldtIar. Yok edici rekabetler ortadan kaldmlmisnr, ilonal, dagrtim ve stoklama konusundaki buyuk idari hizmetler biiyiik merkezlerde toplanmtstrr, Cahsma sistemIeri, Imalat sirlarr, yeni uygulamalar hemen sanayi dalmm butununde ortak kihmr. Ozel mii.lkiyet Iliskilerine ve bireysel isletmelerin dogasinda bulunan, burokratlk ve dislpline Illskin islevlerfn sayica coklugu, sanayinin bastt gereklerine indlrgenmistlr. Sendikaj Ilkelerin dokuma sanayine uygulanmasi Rusya'da biirokrasinin sayica azaltilmasina Imkan verdi; eskiden 100000 olan memurlarm simdiki sayisi asco'dnr, Fabrika temelinde orgiitlenme, snnfa (sunfm biitunune) , turdes ve sag-lam bir birlik kazandmr, Bu birlik, sinai iiretim sureoine kusursuz blclmde denk duser ve sonunda efendisi olmak Icin de bu siirece egemen olur, Kendi siyasal ustyapilarmda ve butun mekanlzmalarmda SIDlf egemenligtni ortadan kaldrran komiinist devlet, proletarya diktatorliigii, fabrika temeline dayanan orgiitlenmede olstmlestr. Zanaat sendikalart ve sanayi sendikalart, buyuk proleter bedenin saglam omurgalaridrr, Bireysel ve yerel deneyimleri i1jler, blrtktirlr: b6ylece, komunist
50

ef?itligin somut olarak dayandigt uretim ve cahsma k01jullannm ulus capinda birIefJtirilmesini. gerceklestirir. .. Ne var ki, simfsal acidan oldugu kadar komunist acidan da bu denli olumlu bu yoneli1ji sendikalara kazanrurabilmek icln, i1jC;ilerintum iradelerini ve tum Inanclarirn, Konseylerin saglamlasip genellesmesine emekci smmn orga,nik 'bicimde birle1jmesine y6nelt~eleri gereklidir. Bu saglam :,e t~rd~~ _ternel uzerinde komunist ekonominin ve dlktatorlugun daha yuksek tum yapilari serpilip (cic;ek acrp) gelisecektir.
[mzasiz yayunlandl, L'Ordine cUt L savt 21. 11 Ekim 1919. Nuevo,

51

den once, yaratmak

gerektigine

de inandirrlmahdrr-

lar.
Avrupa'run ve dunyanm butun ulkelerinde, simf mucadelesi acikca devrimci bir kimlik kazandi, III. Enternasyonal'In savundugu, ozellikle de simf mucadelesinin amacimn proletarya diktatorlugunu kurmak oldugunu ilert suren perspektif, demokrasi ideolojisi karsismda zafer kazanrmstir ve onu ahnmaz bicimde kitleler arasma yayilmaktadrr. Sosyalist Partiler III. Enternasyonal'e katilryorlar, ya da en azmdan, Moskova Kongresinin acikladrgr temel Ilkelere uygun bictmde hareket ediyorlar. Gte yandan sendikalar -gercek demokrasi-ye sadik kaldilar, Iscilert, diktat6rh1k fikrine karst olduklarim ve Sovyet Rusya He dayamsma icinde bulunduklarrru gostcrmcyi ro::'dettik1crinj acrklamaya zorlarnak ya cia itrnek icin hiobh- fm·.atl kacirmadtlar. Rusya'da sendikalarm bu ravrmm hrzla ustosinden gelindt. cunku Fabrtka Konseylerintn gelistmi sanayi ve zanaat orgutlertnm gelislrnine uygun dustu, hatta geride birakti. ate yandan, Macaristan'da proletaryanm ikttdarmm temelini kemirdi (asmdrrdi) Almanya'da komunist i$t:;ilerin kitle halinde kihctan gecirilmesine ve Noske olaymm ortaya crkisma surukledi, Fransa'da 20-21 Ternmuz'da Han edilen genel grevi basarisizhga surukledi, Clemenceau rejimini guclendirdi, lngiltere'de, iscilerin siyasal mucadeleye her turlu dolaysiz mudahalesini engelledi, butun ulkelerde de proletaryanm guclert arasmda derin ve tehlikeIi bir yara acmak tehtidint yaratti. Sosyalist Partiler gittikce daha devrimci ve enternasyonalist bir kimlik alryorlar, ote yandan, sendikalan da reformist oportuntzmin teorisini (!) ve taktiklerini gittfkce daha cok cistmlestirtyor ve yalmzca ulusal kurulus haltni ahyorlar, Butun bunlar, i~Ci simfr saflarmda surekli blr karisikhgm ve yerlestk bir gucsuzlugun varoldugu btr durumda, daya53

SENDtKALAR VE DiKTATORUJK
Uluslararasl simf miicadelesi, iki ulusun proleiarvasirun i$C;i ve koylUlerinin zaferinde en yii.ksek n?kt~slna . eristi, Rusya ve Macaristan'da iscfler ve ~oYluler bir proletarya diktatorlugu kurdular, her iki ul~~de de dikta.torlii.k yalmzea buriuva srmf'a karsi dog-d. uma sendlkalara karst da cettn bir savas vermok zorundu, Gorcokten de, drktatorluk He sendikal~.r .~rw;lllllulti c.:Ul.l:jllll:t Macarista.n Sovyetinm cokuq~nun nede~leri~~e~_ .~iridir. Cunku sendikalar hieblr- zaman diktatcrlugu devirmek tern acikca girtslm~~ ?ulUnmaml1j olsalar bile, devrim -bozguncusu, rolunu tu~rh bicimde yerine getirdtler, kizrl tsciler He ~k~rl~nn saflar.ma surekli olarak moral bozuklugu ."tJ korkakhk sactrlar. Bu catismayi yaratan nederilajI~C k?~ul!a.rt~, .k~sa da olsa, incelenmesi kitlelerln devlJmc~ egttimi icin vararh olacaktrr; <;iinkll kitlelerin sendikalann komiinist devrimin belki de en oneml: proieter organizmalan olduklarma tcunku SanaYini~ toplumsalia$masl bunlara davanmatrdir ve cunku sendikalar ozel giri§imin bir daha ortaya <;lkmamacaSlna vok edile~egi kO$ullan varatmahdrrlar) inandlnlmala~. gereklyorS~, aym $ekilde, kapitalizms karst SIruf mucadeIesinin cisimlendtgt ce!jitli organlar ara~md~ herhangi ~bir cansmanm ya da iktidar iktliginm imkansiz olacagl nesnel ve oznel kosunan, devrim52

mlmaz bir durumda ortaya cikiyor, S6zii edilen bu surekli karisikhk ve verlesik gii«;:suzliik toplumun genel Istikrarsizhgma katkida bulunurken, bir yandan da ahlaki ayrismaya ve yeni bir barbarhga olan egiItmlertn cogalmasmi tesvlk ediyor. Sendikalar iscilert smir mucadeleslnln ilkelerine uygun biclmde org(itIerler. kendileri de bu mucadelenin ilk organik anlatrrmdtrIar, Sendikal orgutleyiciler proletaryanm kendisini yalmzca simf mucadelesiyle kurtarabilecegin] herzaman ileri surduler. Ayrn sekllde, sendikal orguttm amacimn bireysel kan ve insamn insan tarafrndan somurulmesini ortadan kaldirmak oldugunu herzaman ileri surduler, Ciinkii sendikalar, kapitalisti (ozel miilk sahibi) sinai uretim siirecinden atmayi ve dolayrsiyla da simflarr ortadan kaldrrmayi amac edlnmislerdir, Ne var ki sendikalar bu amaca hemen ulasamazlar. Aradaki zaruanda, tum guclerlni acil bir amaca dogru yonelttiIer. Daha yiiksek ucret, cahsma saatlerlnin krsaltilmasi ve bir sosyal adalet orgam isteginde bulunarak proletaryamn vasam kosullarim iytlestirmeyi arnacladilar. Hareketi baska bir hareket, grevi baska bir grev izledi va i§«;:ilertn yasam kosullari da yavas yaVal? iyile§ti. Ne var ki sendikal eylemin butun bu basarrlarr, butun ibu zaferleri gene aym eski temellere dayanir: Ozel miilkiyet ilkesi saglam ve guclu blcimde durmaktadir, kapitalist uretimrejimi ve insamn insan tarafmdan somurulmesl oldugu gibi durmakta, gercekte yeni bicimler alarak yayilmaktadrr. Sekiz saatlik isgu nu , ucret arttmmlari, toplumsal vasalarrn sagladtgl yararlar, butun bunlar kara dokunmadi, Sendikal eylemin dolaysiz sonucu olarak kar oramnda ortaya cikan aksekhklar hemen duzeltildi, global ekonomiye sahip uluslarda (lngtltera ve Almanya gibi) serbest pazar guclerinin hareketiyle, kisith ekonomiye sahip uluslardaysa (Fransa He ltalya glbi) korumacihk (himayecilikl He yent bir denge ku54

ruldu. Baska bir deylsle, kapitalizm genel smai uretim harcamalanndaki arnsi ilgili ulusun Ya da somurgelerin amorf kitlelerine Odetmektedir. Boylece sendikal eylemin, kendi alani icinde ve kendi yontemlerini kullanarak kapitalist topiumu deviremeyecegi acikca ort~a c;Ikml§tIr. KurtulUf~una dogru, baslangicta bentmsedigt yuce ve evrensel amaCI gerQekle$tirmesine dogru giden yolda proletarvaya onderlik edemeyecegi acikca ortaya <;akmu;;br. Sendikalist ogretilere gore, sendikalann i§i i$Qile~ ri uretimin denetlenmesi ictn egitmek olmahdir. Sanayi birlikleri ozel bir sanayi~ eksiksi~ ~ir ..y~nsl~l olduklari tcin, sozkonusu bu ozel sanayiyr yurutebilecek i$«;:i adrolari halini almahdrrlar, deniliyor: senk dikal sorumluluklar en iyi iscilerin, yani en Cal1§kan, en zeki ve karmasrk mubadele ve uretirn mekanizmasmr yonetebnecek Iscilerln seQilll1:esini~aglayacaktI~. Deri sanayindeki i$«i smifrnm -onderleri», bu sanayiyi yiirutebilecek en yetenekli kistler olacaktrr, metal sanayinde de, basin sanayiinde de, vb, aym sey olacaktrr. _ .. Ne muthis bir hayal! Sendika onderlerinln secimi hicblr zaman sinai ustahk temeline dayanarak,_Yapllmadi daha cok hukuki, ,biirokratik ve demasoltk ustahk'temellne dayanarak yapildr, v« orgutler ne denIi geni§ledilerse, simf miicadelesine ne denli sik katildilarsa etkinlikleri ne denli kitlesel ve genis caph 01duysa, 'gE;'lnel erkezlerini de aym 6lCiide salt vonetim m ve muhasebe merkezi haline getirdiler, teknik ve smai kapaslteler burokratik ve agdah bi: durum ald~.gl 61cude, ticari kapasiteler agir basn (one C;l~b). Boylece gercek bir sendika gorevlileri ve gazeteciler kasti ortaya cikn: bu kast, i§Qilerin mutlaki:yeti ~:=t~~lsma ~e~di mutlakiyetini diken bir grup psikolo]lsme S~hl~tI: Emekci kitleler karsrsinda bu kastm konumu yonetici bilrokrasinin parlamenter deviet karsrsinda bulundugu konumla aymdrr. Bo.rokrasi egemendir ve yonetmektedir.
55

Proletarya diktatorlugu, kapitalist uretimt ve ozel ~:ul~yeti o~adan kaldirmak icin tasarlanml.$br,· Qiinku msanm msan tarafmdan somurulmest ancak bu yoldan ortadan kaldmlabi!ir. Proletarya diktatorh.igu smif farklanm ve smrf miieadelesini ortadan kaldirmak Icin tasarlanrmsnr, Giinkii i.$Qi suufrnm toplumsal kurtulusu ancak bu yoldan gerGekle$tirilebilir. Bu hedefe ulasmak tcin komunlst parti proletaryaya kendi simf iktidarmr nasil orgutlemesi gerektigini, bu siIshII iktidan burjuvaziye egemen olmak ve sormirucu smifm bir daba ortaya ~Ikmamacasma ortadan kaldrnJabilecegi kosullari yaratmak Icln nasil kullanmasi gerektlgini ogretir. Dolayisiyla diktatorluk donemi siiresince komiinist partinm karsismdaki gorev sudurl$Gi ve koyhi suufim birlikte egemen simf olarak orgiitlemek, yeni devletin tum organlanmn devrimct gorevlerini gerc;ekten yerine getirmelerini saglamak ve 6zel mulkiyet ilkesine bagh turn eski Illskilert ve haklan yrkmak. Arna bu yrkicilik ve gozetim etkinIiginin hemen ardmdan olumlu, yaratroi ve uretici ~t~inlikler gelmeltdtr, Eger bu yaprlamazsa siyasal iktidar bosunadrr, diktat6rliik yasarrum surduremez, Cunku uretim olmaksizm hicbir toplum vasarmm surduremez, en azmdan bir diktatorliik surduremez, savasla gecen bes korkunc yilm ve aylar boyunca suren silahh burjuva terorunun dogurdugu ekonomik karisikhk kosullan tcinde ortaya GlktJgl lcin, bugun varhg. uretimin artisma bagh olan bir diktatorliik uretim olmakslzlll yasamrm surduremsz.

Macar Sovyetinde, sendfkalar herhangl bir yaratiQt;,.::"l~mada bulunmadilar. Siyasal terimlerle soylersek, sendika gorevlileri, devlet tclnde deviet olusturarak, diktatorlugun karsisma surekli olarak engeller cikardilar, ekonomik acidan, hareketsiz kaldilar. Toplumsallastirma kendilerinin en yii.ksek derecetieki zorunluluklan olsa bile, fabrikalar pekcok kez sendikalarm tstememelerine ragmen toplumsallastmldi. Ne var ki, Macar orgutlerlnin -onderleri-ntn zekasi simrhycc: burokratlk-reformist bir zihniyete sahiptiler ve 0 ana kadar i'lt;iler uzerinde sahip olduklari iktidart yltirmekten korkuyorlardi hep. Diktatorlukten once, sendikalara verilen rol buriuva simfrn egemenligint gerektirdigi, ve sendika gorevlilert teknik ya da sinai uzmanliga sahip olmadiklari Icin, sozkonusu -onderler- proleter simfin henuz uretimi dogrudan dogruya surdurcbilecek derecede olgun olmadrgrm ileri surduler, -Gercek demokrasi» fikrini desteklediler, baska deyisle, mulksahibl simf olarak sahip oldugu egemen konum icinde burjuvazinin devammi desteklediler. Kendi gUQalanlanm genisletmek ictn anlasmalar, ts sozlesmeleri, toplumsal yasalar cagmm etkin bir sekilde surmesini istediler. Uluslararasi devrtmi beklediklerini soylediler. Uluslararasi devrimin Macaristan'da Macar devrimi bictmini aldrgmi, Rusya'da Rus devrimi bicirnim aldiginI, butun olarak Avrupa'daysa, savasin bir sonucu olarak, emekcl srmf icin katlamlmaz bir durum alan yasam kosullari, genel grevler ve askeri ayaklanmalar bicimini aldigim kavrayamryorlardi.
C1

lste sanayi sendikalarmm kerstsma dikilen dey ama sanh gorev budur. Bir toplumsallastrrmg, prograrmnt onlar gerGekle$tirmelidirler, icinde yeralan her .i$letmenin kar amacina degtl de toplumun ortak cikarlarina davandigi yeni bir uretim reiimtnt oniar gerQekIesnrmeltdtrler Her uretim sektorunde belirsiz, genel klmliklerint yitiren, bu ortak GiJ;:::..rlariscilerin ozgul btrliginda somutlasn-lar
56

Budapeste Sovyetlerinin son oturumunda, Macar sendikalarmm en etkili «onderleri-nden birl, devrim bozguncularmm bakis acismi su sozlerle acikladu -Macar proletaryasr iktidan ele gecirip Sovyet Cumhuriyeti'ni Han oltiginde, umudunu uc seye baglarmsti- 1) Dunya devriminin hemen patlak vermesi. 2) Rus KIZll Ordusunun destegi: 3) Macar proletaryasmm fedakarhk ruhu. Ne var ki dunya devrimt patlak vermede yavas

davrandi. Busya'nm kizil birlikleri Macaristan'a. ertsett Avrupa proletaryasmm fedakarhk ruhundan hie de yiiksek degildi. tQinde bulunulan bu tarihsel baglamda, (Macaristan) Sovyet hUkiimeti Wkeye hilaf iilkeleriyle bir pazarlik imkam saglarnak Icm gorevden cekildl. Macar proletaryasrm bir kar denizinden kurtarmak, Macar proletaryasmi korumak ve savunmak amacavla cunku bir gun mutlaka dunya sosyalist devriminin yuce saati vuracaktir. Komunist gazete Voros Ujsarg'm son sayismda (2 Agustos) , Macar proletaryasi tctn geleneksel organlan tarafmdan yaratilan durum soyle gozlemlenmisti. «Macar proletaryasi, kendi saflannda gizlenen katilleri hemen defetmezse, kendistnt neyin bekledtgint biliyor mu? Budapeste proletaryasi, proleter devlet lclnde yolIarmi bulmus olan bu capulcu takrmmi defedebilecek gucu bulamazsa kendisini hangi kaderin bekledigini biliyor mu? Ramen teroru He Beyaz teror Macar proIetaryasiru altetmek icin guclerint blrlestlreceklerdtr, Hastahk achgm cektirdigt iskencelert aratacak, uretken emek fabrikalarmuzm yiktlmasi ve makinalarmuzm yagmalanmasryla gucsuz hale getirilecektir. i$ci 51ntft -aristokrastsi-. yani proletarya diktatorlugune til n yasami boyunca yalmzca ten bir lzez seslenmis olan bii: tiin. bu ki#ler, eylemleri icin Romanyahlann sungulerine ve toplarma bel baglayacaklardir, S6yleyecek hicbir seyi olmayan butun herkes mezarlannda esitlige kavusacaklarr, geriye kalanlarsa Boyarlann kamcilarr altmda ayru haklardan yararlanacaklarr icln, Macarlsve diinya devriminin cikarlari icin gorevden cekildi. mediler, Macar proletaryasmm fedakarhk ruhu ise Ba-

lulderinin

y6ntemlerinde de oldugu gibi) hicbir kuskuya dii$meyecekIerdir: YUzlerce daragaci t~~r;:ma~m, proletaryanm zayiflig; sayesinde, burjuvaztnin lehme
son buldugunu duyuracaktir.»
Imzasiz yaymlandl, L'Ordine Nuovo, 25 Ekim 1919, Cilt 1, sayi 23.

tan'da -gercek- demokrasi kurulacaktir. Parti He sendikalar arasmdaki tartisma son bulacaktir, C;Onkii unb dan sonra uzun bir zaman icin Macaristan'da ne Parti ne de sendika olacaktir. Diktatorlugun lima yolunu mu yoksa zoru mu kullanmasi gerektigi tartismasi son bulacakur. cunku bur[uvazi He Boyarlar S8 (hendi dlktator-

mizin nedeni bundandir iste.

tirmeye kendimizden

boylesine emin olarak gecebilme-

_

FIAT - CENTRO VE EREVETTi-FiAT FABRiKALARININ ATOLYE DELEGELERiNE
YoldafJlar, Fabrikamzda, atOlye delegelerinin atanmasryla, tsyeri komitenizin aldigr yeni bicim ve bu donusumden once ve bu donu$um sirasmda yeralan tarnsmelar Torino i§<;idunyasinda da patron diinyasmda da farkedilmeden gecip gitmedi. Bir yanda, kentteki ve ildeki oteki tsletrnelorm i$Qileri kendilerine slzi ornek ahyorlar, ote yandaysa mulk sahipleri ile onlarm dogrudan ujanlan, buyuk sanayi isletmelerintn yoneticileri bu harekeu gittikco artan bir ilgiyle izliyorlar. hem kendilerine hem de size, bu hareketin amacmm ne oldugunu, Torino i$<;i srmfrmn gerQekleetirmek istedlgt programm ne oldugunu soruyorlar. Gazetemizin bu hareketin dogusuna katkida bulundugunu biliyoruz. Gazetemizin sayfalannda, bu sorun yalmzca teorik ve genel bir acidan incelenmekle kalmamisn. baska ulkelarm deneylerinin sonuclari, pratlk uygulamalann ineelenmesinde gereken unsurlarr saglamak amaciyla, derlenip gozIer onune serilmisti, Bununla birlikte, eserimizin, ancak bir ihtiyaca cevap vermis oldugu olcude, emekcl kitlelerin bilincinde vatan (gizIi kalrrus) bir ozlemtn somutla$maSInI kolaylastirdigr olcude bir degere sahip oldugunu biliyoruz. Iste bovlesme hizh bir btcimde avni gorii$u benimsememiztn nedenl bundandrr, tartI§malardan gerceklos60

i.$C;:i orgutunu yenilestlrmek icin ..sizin b~~lattI~n~: bu hareketin kaynagmda bulunan ozlemlerm ve ihti yaclarm olgularda bulundugu~a ina:~:ll~oru.z;bunun~ uretim ve degtslm araclarmm ozel mulkiyetine daya nan toplumsal organizmamn kendi gelisimt ~c;:indeulasbgl noktanm dolaysiz bir sonueu olduguna ~~~~oruz. Gunumuzde, fabrikalarm tscisi ve kirlarm ko~lusu, tI~kl ingiliz madenci ile Rus mujik gibi, teonsy~~.lenn ongormus olduklan bu gercegi az cok dolaysiz b_H,;amde, az cok giivenilir bictmde hissediyorlar, msanhgm bu donemindeki olaylan gozlemlediklerinde bu gercekten gittikce daha emin oluyorl~r: Ke.~di..radesi~de ~e .tan~: i sol kadorindo yoralun yerudon-orgutlemo O?~Vml yen 110 gotirtlltlj, isl.iyorsu, omokci 81OI1'ln kendislni, amacla"1141horlufu UYKU n vo olumlu biclmde orgutlerneye basInllll~~;1 140I'ol,t.ij.i;i noktaya varrrns bulunuyoruz ', Vo egor yeni toplumun, emek ile ureticilerin ~ne~[ilorrnln koordinasyonuna dayanacagi gercekse, ureticilerin yasadiklari ve birlikte cahstiklarr yerier, cahsiIan yerler, gelecekte toplumsal organizman~.n merk~zJeri halini alacaklar Ve bugunku toplumu yoneten dislHerin yerini almalan gerekecektir. Iscilerln n:':iie~deleslntn ilk zamanlarmda, meslek dallarma gore orgutlenme, savunmaci tdefansif) amaclara en cok uyan orgutlenmeydi, ekonomik bakimdan iyilesme ve hemen bir disiplin konulmasi icin verilen mucad~lelerin gereklertno en cok uyan orgutlenmeydi, bugunse, yemdenorgutlenme hedefleri kendilerini gostermeye ve her gecen gun iscilerin ellcrinde daha buyuk bir t~tarhhk kazanmaya basladrgi loin, bu ilk orgutlenmenin yarunda, emekcilertn yeniden-orgutleyic] kapasltelerlnin gercek okulu olacak, bir fabrika orgUt]enmes~. gere~ir. ifJC;:i kitlesi kendlni tam anlamiyla yonetebilmek icln fiiIen hazrrlanmalidir. Bu yolda atilacak ilk .~~~m, fabrika icinde daha saglarn btcimde, ozerk, kendiligin-

61

den ve 6zglir blcimde disiplinIi olmaktir. Yeni sistemin getirecegt disiplinin uretimln iytlestirtlmesine neden olacagi yadsmamaz, Bu sosyalizmin bir tezinin dogrulanmasmdan baska birsey degildir, Bu tez, insanm uretid guclerinin, kendilerinj kapitalizmin onlan sonsuza dek mahkum etmek isteyecegl kolelikten kurtararak, kendi bilmclerme ne denli ererlerse, ne denli kendilerini kurtarrr ve ozgurce orgutlerlerse, onlann yararlanrna tarzlarmm da 0 denli iyilesmeye yonelecegtni one surer, Insan herzarnan ictn koleden daha iyi cahsacaktiro Boylelikle rakiplerimizle, Isletmelerin sahiplertyle Isbirligtne vardigmuzi soyieyerek karst cikanlara, biz, tam tersine bunun, onlara egemenliklerinin sonunun yakrn oldugunu somut bicimde hissettirmenin tek yolu oldugunu soyleyerek cevap verecegiz, Cunku artrk i~i simn tek basma kendi bagm~n caresine bakabilecegini, hem de pek iyi bicimde bakabilecegini kavramaktadrr, hatta her gecen gun daha da acik bicimde, butun dunyay! umutsuzluktan ve yikimdan yalmzca kendisinin denle gtrisecegtniz her turlu eylem, sizin yonetrminiz altmda verilecek her miicadele zihinlerinizde varolan ve isteklerinizi canlandrran bu yiice amacm rsigryla

Iarm onayladrgi cahsma kurallanna atOlyeIerde uyuImasi konusunda gozuacik davranma gorevi de sizindir, cunku bu alanda, yerlesik ilkelerin en haHf bicimde kaldmlmasi bile kimi zaman tscinfn haklanna ve kisiligine yapilan agrr bir saldm olabilir. Sizler iscinin haklarimn ve klstligtnln sadik ve kesin savunucusu ve bekcisi olacaksimz. Ve sizler de, kendileriniz de, siirekIi olarak iscilerin arasmda ve cahsmamn yureginde yasayacagimz icin, yavas yavas yonetmeliklerde yapIlmasi gereken degtslklikleri bilebilecek durumda olacaksimz. Bu degisiklikler, uretimin telmik Ilerlevtstntn oldugu gibi, emekcilerin kendilermin bilinc derecesi ve mesleki kapasitelerinin artmasi tarafindan da zorla kabul ettirilecektir. Boylece yavas yavas bir fabrika goren-egi, gercek ve fiili calisma yasalarmm ilk tohumu olusacaktir, yani iireticilerin kendilerinin hazirlavrp kendi kendilerine getirecekleri yasalar butununun ilk tohumu olusacaktrr. Bu olgunun oneminin farkma vardrgrmizdan eminiz. Gerceklestirmek tstediglmtz eserin anlamim ve degerini, hizla ve coskunlukla, anlarms olan butun Iscilerin zihninde bu olgunun apacrk {pek dogal) birsey olarak ortaya ciktigmdan eminiz, ~nkii gerceklestlrmek istediginiz eser, emek guclertnin kendilerinin teknik ve disiplin alanma etkin bictmde mudahale etmelerinin baslangrcidrr. Teknik alanda, herseydenonce, cok yararh bir bilgt toplama cahsmasi yapabilirsiniz. Bu cahsma, mesleki federasyonlar ie;in oldugu kadar yeni fabrika brgO,tlerinin merkezi yonetim organlan icin de deger tasiyan ogeleri ve verileri toplamaktrr, Bunun dismda, cesltlt atolyelerdeki i§~ilerin hep daha yiiksek bir kapasite eIde etmelerine ozen gostereoekslniz ve hala aralarmda bolunme ve anlasmazhklara neden olan hasit mesleki kiskanchk duygulanm ortadan kalcnracakeimz. Boylece onlan, artik bir patron icin cahsmak zorunda olmayip yalmzca kendileri tcin cahsaceklari gun i~in hazirIayacaksimz, 0 giin geldiginde, ilk hucresini olustur63

kurtarabilecegi inanctm kazanmaktadir.

Iste bu ne-

avdmlanlacaktrr.

Boylece, sizlere verilmls olan vekilligln yerine geonem tasimayan eylemler bile cok biiyiik bir deger kazanacaklardrr. Hala 6rgOtlenmemi!j cok sayida ogeyi iceren bir i§~i kitlesi tarafmdan sectlmis olan sizierin ilk i§i bu ogeleri orglit saflarma sokmak olacaktrr hie; kuskusuz, Kaldi ki bu cahsma, eger onlar sizleri kendilerini savunmaya, kendilerine rehberlik etmeye, fabrika vasamma sokmaya herzarnan hazrr kistler olarak goriirlerse kolaylasacakttr. Onlara, orneklerle, i§c;inin gucunun tumuyle yoldaslarryla birIlk ve dayamsma iQinde bulundugunu gostereceksiniz. Mesieki federasyonlann saptadigi ve konkordato-

tirdlgt, gorunuste

62

duklart buyuk proletarya ordusunun giiciinii arttirmak icin, birlik ve davamsma icinde olmalari gerekecektir. Fabrikamn kendi icinde, egitim konusunda uzmanlasmis at6lyelerin yaratilmasim basaramaz misnuz? Bunlar, her isctntn, yorgunlugun ahklastmcihgmdan kacrp, zihnini cesttll uretim yontemlertne illskin bilgilere acabilecegi kendini yetkinlestirebllecegi gercek mesiek okullari olacakardir, Kuskusuz, biitiin bunlar icin disiplin vazgecilmez olacaknr, ama sizlerin i§~i kitlesinden isteyeceginiz disiplin, patronun zorla kabul ettirdtg; ve Imtiyazh 01rna. konumunun kendisine kazandirdrgi 0 millkiyet haklnyla g(tQlenmi~ olarak ileri surdugu disiplinden son derece degisik olacaktrr. Sizin gucunuz baska bir haktan gelecektir. Yuzyillar boyunca onu somurenlerin ellerindekl bir arac olduktan sonra bugun kendini kurtarmayi, kendi kendini y6netmeyi isteyen cahsma hakkmdan gelecektir gucunuz. Patronlar He onlarrn gorevlilerinln iktidari karsismdakt tktidarmiz, gecmisin gucleri karsisinda gelecegin ozgur guclerini temsi] edecektir. Bu gucler kendi saatlerinin cahsmasi beklenirken, bu saati, btitiin koleliklerin kaldmlacagi saat 01dugunu bilerek hazrrhyorlar. Ve Iste boylelikle, her atolye grubu icin, her f'abrika grubu icin, her kent icin, her b6lge icin yaratilacak clan ve yiice ulusal i§e;:iKonseyi 'ne ulasacak olan merkezi organlar, iktidarm kazanilmasi ve yonetimin ele gecmlmestnt amaclayarak tum smifm denetlenmesi, hazrrlanmasr ve 6rgiitlenmesi cabasrru surdurecekler, genisletecekler ve arttiracaklardrr. Gidilecek yol ne kisa ne de kolay olacaktir, bunu biliyoruz. Bircok gucluk cikacak ortaya ve sizin karstrnza dikilecek; ama bunlarm ustesinden gelebilmeniz icin, buyuk bir ustahk gostermeniz gerekecek, kimi zaman orgutlu suuf gucunu ise karistirmak gerekecek belki de; hep dipdiri olmak ve buyuk bir inancla eyIerno dogru tttlmis olmak gerekecek. Ama en onemlisi,
01

yoldaslar, sizin ve sizin orneginlzi izleyenlerin rehberlik ettigi i$9ilerin, bundan boyle, ulasilacak amw;~n emin olarak gelecegin biiyiik yolunda yuriidiiklenne iliskin dertn bir mane edinmeleridir.
-L'Ordine Nuevo» tmzasryla yay imlandi,
L'Ordine Nuevo, cilt I. sayfa 18, 13 EylOl. lC19

SENDtKALtzM

VE KONSEYLER

~endikalist miyiz? Torino'da b8.$layan i§yeri delegelen harekeU sendikalfzmn; yerel bir turn mudur yal~lZCa?.Bu hareket, yerli mali sendikalist" hortumun getlrecegt ytkimlarr haber veren kiiciik bir karrsikhk midir yalmzca, simdiya kadar kitlelerin iradesinde ancak r~st1.ansal talanlar ba$arabilmi$, cenest giiclii ama zihni yoksuI, zekaslloslth birkac ki§inin manyakca telasmdan, disiplinsizlik ve eorumsuzluk ruhundan. sebath kar§l-devrimci lafazanllktan, demagojiden olusan o y~gl$~m, i$Cihareketinin yl1bklannda italyan sendikalizmr arum ta§lyacak olan 0 YlgJ.$lmmgetirecegi Ylkimlari haber veren kiiciik bir karistkhk midn- yalmzca? . . Sendikalist teori, proleter devrimlertn somut den~Yl kar$lS~da t_ii~~~le.. asansra kaldi, Sendikalar, prob

leta~a dlktatorlugunu cisimle$tirmek konusunda orgaru~ olarak yetersiz kaldiklarml ortaya koydular. Sendika.run normal geli§imi, kitlelerm devrtmcl ruhunun sureklt bictmde dii$ii§ gostermesiYle nttelenlr, Maddi guC artt$.nda, zafer ruhu guctsn duser (zaYlf~ l~r) ya da tiimuyle ortadan kalkar, vasam atihmi tukerur, kahramanca uzlasmazhk yerini oportOnizme «tareyagh ekmek- siya.setinin uygulanmasma blralu; Ni~el artis nitel bir yoksulla$maya neden olur, kapitalist ,,~pl~~al yapilara kolay bicimde uyarlanmaya goturur, l$cilelin sefil, kiiqUk ve orta burjuvaziye yar8.$lr
66

bir anlayis edinmelerine neden olur. Bununla birlikte, sendikarun temel gorevi kitleleri -butunselliklerl- icinde kendine baglamak, butun sanayi ve tarim omekctlermt kendi kadrolanna katmaktir. 6y-Ieyse arac amaca uyarh degildir, ve madem ki, her arac gerceklesme ieinde, tamamlanma ieinde bulunan amacm bir ugragrdir tarudir). 0 halde bundan cikanlmasi gereken sonuc, sendikalizmin devrime ulasmamn bir araci olmadigidir, proleter devrimin bir ugra~ (am) olmadigrdrr, gerceklesme, tamamlanma icinde bulunan devrim olmadi[p.drr: Sendikalizm ancak bu iki deyimi dilbilgisi acismdan birbirine baglama,. Imkam oldugu olcude devrimcidir. Sendikalizm, kapitalist toplumun potansiyel bicimde asilmasi olarak degil de, kapitalist toplumun basit bir biclmi olarak kendini ortaya koydu. i1}cileri,uretlciler olarak degrl de, ucretliler olarak orgutler, yani kapitahst ozel miilkiyet rejiminin yaratIklan, metaemek saticilarr olarak orgutler. Sendikalizm i§eileri t;all§ma eraci acismdan ya da Islenen madde acismdan birlestlrir, yarn sendikalizm i1}cilerl kapitalist rejimin, ekonomik bireycilik rejimmm zorunlu kildig; btcimlere gore birlestlrir. Baskasim degll de §Uiaraci kullanmak, baska birini degil de belirli bir hammaddeyi Islemek c;ab1}ma kazanc konusundaki durum ve yeti farklave rmdan kaynaklamr: i1}Ci kendi durumu ve yetisi icinde dondurulur ve onlarr, iiretimin bir ugragJ. (am) olarak degil de, ya§affilDl kazanmak Icin bastt bir arac olarak tasarlar. i1}ciyi,ayru zanaat ya da ayni sanavt Ictndeld yoidaslariyla, cahsma icmde kendisiyle ayru araci kullanan ya da ayru maddeyi isleyenlerle birlestlren zanaat ya da sanayi sendikasi, boyle btr anlavism guclenmesine katkida bulunur, i§Cinin kendtnt gtttikce daha cok bir uretici olarak tasarlayamamasma katkida bulunur kendisini, i§Ciyi, rekabetin sonucunda, fiyatryla degerinin belirlendlgi ulusal ve uluslerarasi pazara sunuIan bir -rneta- olarak ta.sa.rlamaya sfuiikler.
67

Ancak i!}Qi endini, im~l edilen nesnede Qzetlenen k biitiin cahsma sisteminin aynlmaz bir bolumu olarak tasarlarsa ve siradan i:;OQi, nitelikli i:;.Qi.idari gorevlt, muhendts. teknik vonetictntn i!}birligini gerektiren .bu sanayi surecmtn, kendi ictnde vasavan birligiIii hissederse kendisini bir uretici olarak tasarlayablltr, l!}Qi eger beIirli bir fabnkanm ozal uretim surecine (ornegin, Torino'da bir otomobil fabrikasuunkinel psikolojik olarak katrldiktan ve kendini, otomobil ureten toplumsal bir butunun etkinliginin gerekli ve vazgectlmez ugra~ (am) olarak tasarladiktan sonra, yeni bir asamayl daha gecip Torino'daki otomobil sanayinin etkinligtnin butununun bilincine vanrsa ve Torino'yu otomobil tiretimi tarafmdan nitelenen bir uretim birimi olarak tasarlarsa kendini de bir uretlci olarak tasarlayabilir; Torino'daki uretict etkinligin buyUk bir bolumunun ancak otomobil sanayi varoldugu ve geli!}tigi icin varoldugunu ve dolayisiyla da bu, ce!}iUi genel etkinliklerde yeralan emekcllerm, bu emekcilertn de, sozkonusu -sanayinin varolmasi icin gerekli ve yeterli kosullarm yaraticrsi olmalan nedeniyle otomobil sanayinin ureticileri olduklarmi kavrarsa kendini de bir uretici olarax tasarlayabilir. Temel hiicreye, vant bir birim olarak, belirli bir urunu yaratan eylem olarak kabul edilen fabrikaya dayanarak, i!}Qihep daha geni.~ birimlert kavramayi besarrr, ta ki ulusa varmcaya kadar. UIllS butun olarak, yaptig; ihracatlarla, bir esdeger servetIer butunune karsihk degi§-toku!} ettigi servetler btitiiniiyle, dunyanm her kosestnden akan, serve tier butunuyle, nitelenen dev bir uretim aygltIdlr. Boylece, i!}Qi ercekg ten bir uretioi halini ahr, Qunku arnk, fabrikadan ulusa, sonra da dunyaya vanncaya kadar, butun derecelerinde, uretim siireci Icindeki Islevtnm bilincine varrmsnr, bovlece, simfm ne oldugunu his seder, ve komunist olur, cunku, onun Icin, ozel miilkiyet iiretkenligin bir islev] degtldir; ve devrimcl olur, ciinkii kapitalistt, ozel mtllksahlbini, ortadan kaldmlmasi gereken 61ft 68

lenmesmtn ne oldugunu tasarlar,

bir agrrlik, bir engel olarak tasarlar, Boylece, gercekten, -devlet-I tasarlar, toplumun karmasik bir orgut-

cunku bu orgutlen-

me, muthis buyuklugunun zorunlu kildigr tum yeni ve yOksek islevlerryle tum Iliskileriyle fabrika yasamim yansrtan dev bir uretim aygltl biciminden ibarettir, kendi sanaytstnin, kendi fabrikasmm, kendi urettct kimligtnln ya!}aYlp geltsmesi icln gerekli kosullarm, uyumlu ve asamah, butununu temsil eden dev bir uretim aygrti biclminden ibarettir. itaIya'daki sozde-devrtmci sendikalizm pratigi, tipki reformist sendikalizm pratigi gibi, Torino Isven delegeleri hareketi tarafindan reddedllmistir, hatta iki kat reddedilmistir, cunku reformist sendikalizm sozdedevrimci sendikalizmin asilmasidrr. Gercekten de, sendika iscilere «yag ve ekmek- vermekten baska birsey yaparmyorsa, buriuva bir duzende, sendika, sabit bir iieret pazan saglamaktan ve isclntn maddi ve manevi butunlugu Icin en tehlikeli olan duraksamalari ortadan kaldirmaktan baska birsey vapamiyorsa, reformist pratigtn boylesi sonuclan eide etmede sozde-devrlmoi pratikten daha basarih oldugu aciktir. Eger bir aractan saglayabllecegmden daha fazlasi Istenirse, eger bir araom kendi dogasmm imkan verdiginden daha fazlaerm saglayabllecegine inarnhrsa, araliksiz bicimde yanhslara dusulur, tumiiyle demagojlk bir eylemde bulunulur. italya'daki sozde-devrimci sendikalistIer, sendikayi (ornegtn demiryolu isoilerl sendikasini) yalmzca -devrlmcller-den olusan, soguk ve kayrtsiz kitleleri surukleyen gozupek azmhktan olusan kapahbir cevre haline getirmek imkamm tartisryorlar sik sik Yani, sendikalizmln, kitlenin tumunu orgutlemek olan temel ilkesini reddediyorlar, Bu sonuca ulasiyorlarsa, bunun nedeni, -kendi- propagandalannm anlamsizhgim, sendikanm i!}cinin btlincine somut devrimcl bir bicim kazandirma imkansizhgrm, kendi ruhlarmm en derin noktalarmda, karrsik bicimds hissetmeleridir. Bunun 69

nedeni, proleter devrim sorununu hicblr zaman a.c;lk ve kesin bir btcimde ele almarms olmalarrdrr, bunun nedeni, -urettctler-tn teorisinin bu a,te$li savunuculanrun hicbir zaman iiretieilerin bilineine sahip olmamalaridir. Onlar devrimei degtl, demagogdurlar, bilinclen olusturan egitmenler degtl, ama sovlevlerinin sahte pariltisryla, coskunluk ya,ra,tmakia yetinen ajitator~ lerdir. Oyleyse, delege hareketi Buozzi ya da D'Aragona.' mn yerini Borghi'nin almasi ic;in ortaya cikip gelismedi mi? Delege hareketi, bireycihgln ya da kisilerin one cikanlmasnnn her biciminin yadsmmssldlr. Emekc;i kitlenin, uretime dayanan, somut cahsma eyleroine dayanan bolunmee birligtntn bilineine vardI81 ve bu bilince organik bir bicim verdigi buyuk bir tarihsel sureein baslangictdrr. Bu bilinee organik bir bicim verilmesi, bir ltderligtn kendi saflarmdan c;IkanhgJ_ liderlerden olusan bir ltderligin insasryla olur. Boylece bu hiverarst, kistlertn dusebileceklert yanlislara ragmen, ulusal ya da uluslararasi kosullarm belirleyebilecegi bunahmlara ragmen, proletarya diktatorWguniin kuruIusuyla, Komiinist Enternasyonal ile karst konulmaz bicimde doruguna ulasacak olan engin bir tarlhsel sureee dogru, kesin bir hedefe dogru yonelen bilincli iradesiyle cisimlesttrecektir, Sendikalist teori, iireticiler toplumunun tarthsel gelisim surecine ve iireticlye iliskin boylesi bir anlayis dile getirmedi hicbir zaman. Ozel bir orgutlenme bioimine, yani zanaar ve sanay! sendikalarma iliskin bir teori olusturdu. Eger bunu bir gerc;ekJ.ige dayanarak kurduysa, bu gerc;eklik kapitalist serbest rekabet, emek guounun ozel millkiyeti duzenl tarafmdan bic;imlendirllmtsnr. Oyleyse bir utopya, biiyiik bir soyutlamalar satosu kurdu yalmzca. Uretim birimi. cahsma yeri temeline gore orgutlenmis emekct kitlenin giiciine davanan Konseyler sistemi
70

anlayl~l Rus proletaryasmm somut tarfhsel deneylmlerinden kaynaldanmA-ktacbr. Komiinist Rus yolda:$lar;n teorik cabasmm sonuoudur, onl~ devrimci sendikahst degil, ama devrimci sosyahstlerdlr.
[mzasiz yayunla.ndt, L'Ordine Nuovo, cilt I, saYl 25. a Kastm 1919.

71

letaryasl, bir disipltne ve yon1endiriCi kavramlarm ielerinde bu disiplina ili$kin tek bir soz bile olmayan anlatimma - demokrasinin tum guzel sozlerine ragmerr katlanmaktan bikrrnstrr. Fabrika prole taryasi , tek tek ineanlsrin gucsuzluklerinin ya da egilimlerin bir sonucu olarak, devrimin yolu olmayan bir yola siiriiklenmemek icin arahksiz bicimde tetikte durmak geregtnden

bikrrustrr. tSYERt DELEGELERiNtN PROGRAMI

GiRiS
Bu, Torino fabrika konseylerinin neredeyse tumunu kapsayan ilk meclisinin onayladigi programdir, Yalmzca bir' program degildir bu, yeni bir proleter iktidar biciminin ortaya cikisim temellendiren kavramlann sergilenmesini am aclamaktadir. Bu sergileme propaganda amacim tasimaktadir ve daha onceden ortaya crkmis bulunan proleter organlarla bir tartisma teme1i

olusturmak Icin gerceklesttrtlmtstir.

Dolayisiyla, bu ilk meclis, kesin brr program olusturmak hakkm_a sahip cikmamaktadir, Qiinkii bu, devrimci bir etkinligln prograrmdrr, ve bu nedenIe de surekli koklu yentlestirmelere acik olmahdir, Amaci daha cok, Italya'da komunist toplumun gerceklestirtlmeslnde pratik bir deneyi baslatmaktir. Tum haklarm kendilerine ait oldugunu one surenler ilk gelenlerdir, sendlkalarm tum etkinliklerini kendilerinde toplamayi ve yuklendigi cesitli Islevlerle birligin tum toplumsal yasami kapsayabilecegine herkesi inandirmayr isteyen 0 kisilerden bazilarimn pratigl budur tste. Bizler, tslevlertmtzrn ve Iktidarimtzm gercekligi yoluyla, bu teorinin basta gelen bir yadsimasryiz. Bu, teorik bir yadsima degildir, insan zihninin yapay bir kurulusu degildir, Iktidarrrmz, fabrtka, proletaryasmm kendiliginden iradesi yoluyla ortaya ';:lkh: fabrika pro72

Ayn ayn her ulusta ortaya cikan, fabrika delegeleriyle sonuclanan keskin tepki budur iste. Delegelerin ortaya 9Ikl$1, burjuva rekabet baglammda fiyatlara iltskin pazarhklar He insan kitlelerinin ve uretim araclarmin yonetimlnin iki ayn islev oldugunu gosterir. Birincinin ticari denilebilecek bir hedefi vardir. Bu hedef, belirli bir burjuva pazarda, miimkiin olan en iyi fiyata satabilmek icin (sendikalarm yerine getirdigl islev budur) bir i&~i ~ategorlsinin smegtnin dogorini saptamaktan ibarettir. Ikincinin potansiyel hedefi ise, araliksiz bir devrim-oncesi arastirma surect yoluyla, insanlari, organlari ve kavramlari hazrrlamaktrr, boylece bunlar memurlann fabrikadaki otoritesinin yerini alabilecek ve toplumsal yasama yeni bir disiplin getirebileceklerdir. Kendilerin; de olusturan mekanizrna yoluyla, en demokratik iktidar turunu dile getiren delegelerin Islevi budur iste. Prograrmn basina temel ilkelerin acrklanmasuun konulmasrmn amacr, bu Uti Islevin etkinlikleri ve yeterliklert arasmda kesin bir avirim cizgtstnin getirilmesidir. Macaristan'da sendika onderleri Ile konseyler iktidan arasmdaki Q'liimcul catrsma, bizi ayru olaym italyan devriminde de tekrarlanmasim engellemeye .;:all&mak zorunda btrakti. Bu amacla, ilk basta sozkonusu iki islevin arasmdaki bagmtilari tarumladik ve bunlarm herbirine, kendi yonetmeliginin, y6netim ilkesinln ve giinde1ik pratiginin yukledigt gorevleri dagrttik. Demokratlk vekillik ilkesi her iktidar biciminde egemen olmahdir, kitlelerin iradesinin uygulayrcilarr 73

olmahdirlar valmzca, Bu Uke delegeler tarafrndan tam bir sadakatle pratige konulmustur, Rastlansal etkenlerin Qe~itliliginin blr sonuct! olarak bu sistemde henuz genel oy hakIo yoktur. Ornegin: bu sistemde, cok sayzdakt ajanlanyla birlikte bir buriuvazt vardir, bir sendikaya uye olmayan biltncstz proleterIer vardIr hemlz. Bu sonuncular, oy vererek iradelerini dile getirmek hakkma sahip olabilir ve olmalan gerekirse de, sec;ilme hakkma sahip olamazIar, Sendikalarda nti bu konuda billnesizdtrler+ ya da, anlayislarmm dismda kalan, toplumsal ya~mda yetkiye sahip olamazlar; Ama delegeler, proleterlerin tumtl tararmdan secilmis olduklari icin, toplumsal bir Iktidardirlari ve proleterlerin tumu (bunlar biltncli i~Qiler olduklarmdan kitleler uzerinde tartismasizca yetkiye sahip olaoaklardir) tarafmdan secilmts birlik uyeleri olduklarmdan, orgutlerin iQlerinde birlik uyelerinin iradelerini temsil edebilirler. Bir kez daha soyleyelim, program kesin olamaz ve hicbir zaman da olmayacaktrr. Birbirini izleyecek bolge ve dolayrsivla da ulus capindaki meclislerin bu programi surekli bicimde gozden gecirip, kapsadrgi fikirleri gelistirmelert gerekecektir, Bu arada prograrmn en genis bictmde dakJ.tlbp tarnsrlmasrm saglamak icin, delegelerin olusturdugu meclis asagtdaki kararlari onayladi, 1. 31 Ekim 1919'da toplanan Torino fabrika delegeleri, konseylerin ve delegelerin iktidarlanna illskin programi olusturdular. ~u kararlan aldilar, (a) Programm tum proleter gazete ve dergilerde yaymlan mas Ii (b) Butun ttalya'daki fAbrikalarda dagmlmasu (c) Oncekt iC komisyonlari temel alarak sanayi komisyonlari olusturmak, bunun cesttlt sanayilere uygulanmasim incelemek; (d) Slogam simf mucadelesl olan tum orgutlerde 74

ve kooperatiflerde UtrtI§Ilma5lW ve sonra da benimsenmesini saglamak, 2. Torino fabrika. delegeleri meclisi, delegeler Ibolgelerine dondukten sonra en kisa surede, programi incelemek ve ilk ,b6lge ya da ulus capmdakt kongreyi hazirlamak i~in bolgese; bir meclis toplamaya karar vermtsttr,

iJkeler
1. Fabrika, delegeleri. biitun i~c;iler taranndan i§yerlerinde genel oy temelinde secilmls olmalari nedeniyle, proleter simnn tek ve gercek toplumsal (ekonomik ve siyasaD temsilcileridirler, Secimlermin cesltlt duzeylerinde, delegeler, otoriteleri ve toplumsal onderlikleri konseylerde ve konseylersisteminden ileri gelen him i~ilerin iiretim organlarmda (atolye, ifJyeri. fabrlka, belirH btr sanayideki fabrikalarm btrligt, bir kentteki uretim tsletmelerlnm birligi, bir ilin bir ilcenin, bir bolgentn, ulusun, dunyamn makina ve tarim sanayinin ti.retim organlarmm birligD gerceklesen Ibirligini cisimlestlrirler. 2. Konseyler sistemi iQinde birlesen i~~i1er, zanaat ve sanayi sendfkalarrmn srmf miicadelesi tarthindeki paylarim kabul ederler. Bunun yanmda kapitalist rejimde olustugu bicimde rekabete davali emek pazan varhgrm surdurdukce Qahf}ma saatleri ve iicretler konusurnda iyile$tirmeler elde etmek Icin a.yn if}Qi ategorilerini orgiitleme gorevlerini sozkonusu bu k eendtkalarde da yerine getirmeleri gerektigini kabul ederler, Sendikalan vazgecilmez bir orgiitlenme bi'.'imi olarak gorurler, ~unkii sendikalar, kapitalist uretim diizeni ic;inde aym Islevleri yerine gettrmelermden kaynaklanan aym bireysel cikarlan payla§an i$c;:ilerin daha yllksek bir birltgtnt temsil ederler. But.iin i~c;:ilerinbir sendikaya iiye olmasi gerektigini sa-

vunurlar.

3. t~Qi hareketinin

hedefleri, dogrudan dogruya,

,

75

iiretim yerinde orgutlenen lscilerden kavnaklanmah ve fabrika delegelert yoIuyia dile getirilmelidir. Zanaat ve sanayi sendikaIan, tum kategorilere dovurucu ucretler, cahsma kosullari ve saatleri -eide etmek icin toplulugun yanmda yerahp isveren orgutleriyle pazarhk etmek olan bugunku Islevlerint surdurmelldirler. Bunu, fabrika, ir;:Qilerinin bilincinin ve emegin stmdikt gereklerini sadakatla yansitan acik, Hili anlasmalar elde etmek icin gecmisteki mucadelelerden kazandrklari tum us tali gl ortaya koyarlar, Ote yandan, konseyler, memur1ann kendisini i$letme icin ortaya koyan otoritesinin anti-tezi olarak, isletme temelinde orgutlenmis iSc;:i mifi iktidannm cis slmlesmesldlr, Toplumsal terimlerle sovlersek, dayamsma tcmdekt proletaryanm tumunun kamusal iktidan elegecirmek ve ozel mulkiyett kaldirmak icln verdigt mucadeledeki eylemini cisimlestirtr, 4. Konsey Icmdekt sendika uyeleri, Oster krsmi, ister kollektif olsun) ekonomik hareketlerde disiplin He duzenin sendikalar tarafmdan saglanacagmi, blrliklerin hedeflerinin, emekci kitlelerin ternsilcileri alan, fabrika delegeleri tarafindan belirlenmis olmaSI kosuluyla tartismaksizm kabul ederler. Sendikalarm kendi uyelermin isteklerini belirlerken izlemek isteyebileeekleri baska her sisterni yapay, parlamentarist ve yanhs diye reddederler. lscilerin demokrasisi, burjuva yurttas kavrarmna ve sayilara dayanmaz: onun dayandigt temel, fabrikalarda ve ustahk gerektiren sinai uretim siireeinde il}9i simfmm dogal olarak benimsedigi duzen ve emegtn islevleridir. 5. Fabrika delegeleri, fabrika ictndeki proletor ticaret orgutlerinin iC islerini denetleyen ozgul organlar olma haklarmi kismayi amaclayan her turlu direnmeyi gogiislemeye hazir olduklarmi aciklarlar. 6. Temsileiler tum propaganda cabalarmi, eylsmlerini komiinist devrimin hedeflerlnl gerceklssttrmek icin simf miicadelesi temeline davandiran amahe76

nuz birlesmemis olan tek bir kategori
orgutleri ulus capmdakl

icindekt tum tek bir birlik icinde kavnas' tum zanaat ve sanayi sen-

dikalan Genel t!? Konfederasyonu'na, katilmalrdirlar, Delegeler, komunist bilinc ile kendilerine oy veren tiim emekci yoldaslarma, uyesi olduklari orgutlert guclendirmek icin tum kisisel ikna guclerinl kullanmalan cagrismda bulunurlar. ileri surdukleri gibi, eger i§Qiler gsrcekten tumuyle olgun bir simr bilincine ulasmislarsa, 0 halde, Italya'nm tum proleter guclerinin tek buyuk sendikasun kurma geregt konusunda kendi kendilerint ikna etmeleri gerekir. Sendikalarm islerinde daha buyuk bir rol oynamalan ve sendikaiara, konseyler sistemini yoneten fikirleri asrIamalari gerekir; bu asamada proletaryamn birliginin yoluna dikilen tum guclukleri ortadan kaldirmaya cahsmalari gerekir. Isciler, bugun birlesmemis durumda bulunan cesltlt orgutlere iktidan ele gecirme ruhunu, konseyler sistemini yoneten proleter Iktidar ve oz-yonetim tsteglni asrladiklarmda, bu orgutlerin kavnasmasr arnk yalmzea basit bir idari i$ olacaktir. Gte yandan, delegeler, milltyetci ya, da dinsel ilkelere dayanan orgutlerden ayrilmalari Icin emekci yoldaslara cagrtda bulunurlar. Bu ilkeler, i§Ci orgutlerinin islevlertne ve gorevlerine tumuyle yabancidir, 7. Torino'daki tum isvert delegelerinin rneelisi, kendi secimlerinin ve konseyler sisteminin yerlestirilmesinin italya'da komunist devrimin ilk somut beIirtisi oldugunu giivenle ve korkusuzca one surer. Meclis, birey olarak her temsilcinin sahip oldugu tOm araclari ve konseyler sistemini, atolye ve i§yeri temelinde secilmis delegelerden olusan, i$Ci konseyleri sisteminin bastanbasa tum italya'y~ karst konulmazeasma yayllmasma vakfedecegine sozverir: boylelikIe, ttalya'nm tumunden gelen i§Qi ve koylii delegelerinin ulusal kongresi mumkun olan en kisa zaman-

tirma amacma voneltirler. Italyan proletaryasmm

dI'Ltoplanacaktrr.
77

GENEL yONETMELiK Delegelerin g6revleri ve iktidarlan (erkleri)

1. Delegeler, atolve savtsma uygun bictmde, bir fabrika Iclndeki atolye sayisma gore gorevlendirilirIer, sayilarr ge~ici olarak iQ komisyon taranndan saptanrmstir, nihat sayilarr fabrika konseyi tarafrndan septanacaktrr, Fabrika konseyi fabIikamn cahsmasina Iltskln genel bir inceleme yapacaktrr. Konsey meclisleri, i§Ci savisi He aday sayisr arasmdaki oranm ne olacagmi belirleyeceklerdir. i~letme personeli ~agldaki kategorilere bolunecektir, Miihendisler, telmik gozetmenler, tasarrmcilar, bolum sekreterleri, ve iC yonetime Udareye) bagh din adamlan. sans, hesap ve vardimci hizmetler. t'Tretim siirecinin bu alamnda Ce§iUiuzman kategorilerin sahtp rolacagr kesin agrrhk. fabrika, meclisi tarafrndan belirlenecektir. 2. Fabrikadaki tum proleterIer, ister kolla ister kafayla cahssmlar, oy verme hakkma sahiptirler. 3. Simf mucadelestne baglanmis her sendikanm uyeleri aday olarak secllebfnrler. Vekil olma yetkisi elinden ahnrms olan bir delege, birbirini izleyen uC meclis icin sectlmo hakkim yitirirj boylehkle, aday 01ma hakki bir sectm Icin asloya almrmsur, 4. ilk sectmler, eski tOrden iQ komisyonlara bagh olarak yaptlmahdlr. Secilen komisyonlar normal olarak aln ay boyunca gorevde kalaoaklardrr, bu donem icinde delegelerin gorevden cekilmelert ile, kismen (kimi atolyelerde) ya da fabrika capmda topluca, yerlerini baskalarma brrakabtleceklerdtr. Yeni secimlerin kurallarmi (bunlar genel ilkelerle uyusmahdirl eski delege mecllst belirlemelidir. 5. Delege her zaman kendi secmentntn gUvenine sahlp olmahdm Dolayisiyla hemen gorevden almabiIir, Eger secmenlerinm yansmdan bir fazlasi tarafm78

dan y~ da fabrika meclisinin cogunlugu tarafmdan reddedtlmtsse, vekilliginln yenilenmesine Q8.l1§mak zorundadir, Eger bu kosullarda veki1.llgini yeniletemezse, fabrika meclisi onun delege olarak sahip oldugu haklan temmavacaktrr. 6. Oylama i§ saatlerinde gizli oyla yapilacakur. Oylann savimma hemen ve herkesin oniinde baslanacak, sonuclar da hemen acrklanacaktir. Oy pusulasma adaym Ismi el yazlslyla yazrlacaktir. Oylarna surerken, fabrikamn baska herhangi bir bolumunden hicbir i§Ci atolyeye giremez. Eger sonuc ve sonucun gecerltligtnden kusku duyulmaktaysa, oylama Konsey sekretert gozetiminde bir kez daha yapilacaktrr, 7. Fabrtka konseyi sectmlerden sonraki iki gUn icinde toplanmahdrr. Gecict olarak, konsey en yakmda bulunan sosyalist klubun odalannda toplanacaktir, Konsey fabrika Icmde tanmdigmda, meclts fabrika icinde toplanmahdir. Konsey toplantilarmm kurallan konseyin kendisi tarafmdan konulacaktir. , 8. Delegenin biribirinden aynlmaz iki tane sorumlulugu vardm (a) kendi atOlyesinde sendika uyelerini temsil eder ve uyesi oldugu ozel orgutUn islerinden sorumludur: (b) Atolyesindeki tum tsctlert temsil eder; bu i§Cilerin toplumsal etkinliklerinden. ekonomik islerde haklannm savunulmasmdan sorumludur. 9. Bu nedenle, fabrfka konseyi fabrika iCindeki proletaryamn tumunu temsil eder. Delegeler kendi tclerinden fabrika yurutme kurulunu seceder, bu kurula fabrikamn kendi icinde vurutme yetkisi, konsey meclislerinde de temsil yetkisi verirler. 10. Ote yandan, tum yerel delegelerin genel meclisinde delegeler kendi kategorilerinin ve yerel urettmin cikarlarrm temsil ederler. 11. ete yandan, bir bolge Icindekl tum yuriitme kurullanmn meclisinde delegeler tum fabrfka proletaryasmm ve toplumsal yasamdaki uretimin cikarlarim temsil ederler.
79

.". ~2.. !ek. bir Ilcede, avm zanaat ya bg~nm uyesi olan delegeler zanaat ve ~e~de toplanacaklardlr. Bu meclisler Willden. birllgin yerel dahnm yiiriitm~ reviendireceklerdir. Delegeler ve BirIikler

da sanav] birsanayi mecliskendi uyelert

kurulunu

gO_

.. 13: ~zel bir kategorideki i!jCi meclisleri, birlik uyele.nmn onda birinden fazlasmi temsil eden delegelenn insiyatifi He ya da 0 daldaki konsey tarafrndan toplamr. S~zkonu5u kategori i1e ilgili bir tarnsrna ortaya Clktlgl her defasmda doga] olarak toplanhya caglnlmabdlrlar.
14. Birligi~ ~ropaganda ve yonetim seksiyonlann~.n s~kr.eterlen. isveren orgo.tleriyle pazarhklan surdur~bIldlklerini. kamtlarms olmahdrrlar. birlikte ve fa~n.ka .konseyinda dile geldigi bicimde, sendika uyel~nmn Iradestnin yUriit"iicUleri olsrak kabul edilmelidirler. Yllriitme kurullarma karsi sorumiuduriar. . 15. Anla$malann tasarlanmasi ve tsveren orgiitlenyle ~aplla~ pazarhklar sekreterlere vertlmisttr (havale edilmistir-I, Yiiriitme kurullari temsilctlert onlara yarduner olurlar. Btr kategOriye Iliskin ekonomtk anla,§malann onavlanmasi, bu kategortntn meclisi tarafindan yerine getirilir. . .

18. Bununla birltkte, birkategori meclisinde bir araya gelen delegeler, simf mucadelesine baglanmamis birliklerin yonetmellklerlnt tartismak ve elestirmek hakkma sahip olmahdirlar. Fabrika delegelerinin ytikiimliiUikleri 1. Delegenin en onemli ve en nazik yukumlulukIeri fabrikanm icindedir, Konseyde ve memurlarm otoritesinin temsilcileri karsismda, delege yoldaslarinm duygulanm sadakatle her zaman dile getirmeIidir. Atolye, delegenin iktidannm kaynagidir, delegenin iktidan, eylemlerini desteklemede ve onun tavsiyelerine uyarak disiplin icinde bulunmada yoldaslarmm gosterdiklert dayamsmada yatar. Boyle bir dayamsma ve dlsiplin, yalmzca secmenler delegeyi kendi duygulanrun gercek anlatmu olarak kabul ettiklerinde gerceklesir. 2. Delegelerin cahsmasi. Delegelerin fabrika Icindeki iktidarlan, at6lye dismda bulunmalarim gerektiren ozel durumlarda Islerlni birakabilmelermi sag-

lamak tern simrlanacaktir.

3. Delegenin cahsma saatlert sirasmdaki hsmanm denetlenmesi olarak ozetlenebilir,

rolu Qa-

Hit;bir anlasma on_aylanmadIkca gecerli olarak kabul edilemez. 16.. ~ir anlasma, onaylanmak icln meclise sunulmadan once, bu anla!jmamn birer kopyasr ilgili olan her fabrtkaya gonderilmelidir. 17. Boyleco a,nl~malar delege meclisinde tartrsilrms olacak, ozel bir soruna neden olan sendika uyeSI olmayan delegeler, tartrsmadan cikan anlasma tern oy kull~n~a hakkl.na sahip olacaklardu-, Gte yandan, kateg?nlenn. mechsierinde, delegeler uyest olmadikIan bir sendlkanm uyelerint ve yonetmeligini elesnrm hakkina sahip degillerdir. 80

Sunlarr denetlemelidir. (a) varolan ts anlasmalarma sad aka tie uyulmasmi saglarnak ve isyerindeki isgucu ile isletme temsilcileri arasmda

mayi cozmek,

ortaya

cikabilecek

her turlu

tartis-

(b) yapilan i$i haksizca ya da beceriksizce kotu degerlendirerek elinde bulunan gucu tfktldari) somuren ustabasi karsismda, cahsma surecine getirilen degisiklikler karsismda ya da pazarda gorulen bir uretim bunahmi karsismda Iscilerin cikarlarim ve kislsel tepkilerini savunmak: (c) Isletmenin kiskrrtmalari ya da cogunlugun isteklerine katilmayanlarin neden oldugu kotu isleyif;e karst cahsma duzenini korumak;
81

(.d).Ke~d~ iilyerinde kullamlan sermaye degerinln kendi isyermm crktismm bilinen tum harcamalarla olan bagmnsmm ve gerceklesttrtlebtlmest mfunkiin o~ «;Ikh artrsinin kesin bir bictmde anlasilmasnu saglamak; (e) kapitalistierin, isletmede yatlnlml$ bulunan sabit sermayenin herhangt btr bolumunu baska yere aktarmalarma engel olmak, .. 4.. ~elege. buriuva urettm sistemlerini ve emek surecm~ incelemeli ve incelemeleri ic;:in yoldaslaruu da tesvik etmelidir; bunu yaparke_n, uretimi htzlandirarak cahsmayi Ci§iJ kolaylasttracak olan elestirllere ve t&vsl~elere .at;~ o~mahdIr. Komunist esitligtn, yal~~zca yogun bir uretici caba yoluyla eide edilebilece~. ve ~a~a yiiksek yasam standartlarmm uretimdeki ~.uzenslzll~~erden ve ealrsma disiplininin gevsetllmesinden degil de, toplumsal yukumltiluklerln ve odulle~dirmelerin iyilesttrtltp daha da esitlenmis btcimde dagitilmasmdan (buysa cahemanm zorunlu kilmma51 ve maae oranlannm esitlenmesl ile elde edilir) kaynaklanacagi herkese kesin bicimda aciklanmahdir. . 5.. D~legel~:: ~ukardaki dusuncelerm le~mda, yo· ~etImm onerdtgi Ie;:teknik yenilestirmeleri inceleme11ve sorunu yoldaslarryla tartismadan once bir karar V~~~~elidirler; i§e;:ilerin cikarlarmm geclci olarak gordugu herhangi bir zarar sanayicilerin de benzer f~dakarhklarda bulunmalanyla dengelendigi olc;:ude, s?zkon?su yenllestirme uretim surecindeki bir iyile§tl:memn ~onu.cu oldugu olcude delegeler yoldaslarim boyle yenilestirmeleri kabul etmeye davet etmelidirler. Dolayisryla, yonetimi, Isyerindeki giivenlik, sagIrk ve cahsma kolayhklarma Iltskin yonetmelige say~11I olmaya zorlamak ic;:in, baski yapmahdtrlar.
o

fabrikanm kendi icinde bulunmah, egitim it;in gereken odalar ve donatim yonettm raranndan saglanmaIidrr. 7. Yonetimin t;lraklar ic;:inorganik bir egitim sistemi getirmesini saglamak ve erraklarm Clkarlanm savunmada gozuae;:lk davranmak da konseyin gorevidir. 8. t.$cilerin terfi ettirilmeleri durumunda da konsey mudahale etmeli. kaYlnlan tsctler oldugunda, bu olaylarm maskesini indirmeli ve bunlari patronlann kullandtklan bir simf miicadelesi stlahi olarak aeikIamahdirlar.

9. Geri va da kayrtsiz kalmis olan atOlye delegeleri, sik sik yapilan secimler ve referanduml,ar ile sarsIlmahdlrlar. Butun delegeler, kendi ieyerlerinde topl umsal ve teknik sorunlarda sik sik referandumlar diizenlemek ve proleter organlardan kayn~nan Ilke ve ogutleri ac;lklamak ictn sik sik toplanuler yapmak zorundadirlar.

10. Hlcblr konsey, basta kategori delegeleri mecIisinin onayrm .sonra da bu meclls yoluyJa sunayi dalmm yiiriitme kurulunun onayim almadan blr i'l anIasmasmi bozmak hakkma sahip degildir. 11. Bir atolyede, delege tarafll~dan, yonetimle bir tartrsme ortaya cikarildigmda ya da bir ilke sorunu halini aldIgJnda y& da bU,atolyeler arasmdaki bir C;:1kar cansmasindan kaynaklandlgmda. delege sozkonusu olayi hemen fabrlka komtserligine rapor etmelidir. TartIemamn siirdugii donem boyunca delege cahsmaz, BiR FABRiKANIN yt)RtrTME KOMiSERLiCt

100i okullanna

dogru

,

_.. 6.. ~esl~k~ ustal~klanm yetkinlestirmek isteyen tum l.$t;aler icm fabrtka temelinde bir okul orgutlemek konseyin gorevidir, Yeterlige sahip bgretmenler
82

Gtirev. i$levler. iktidar (erk) 1. Fabrika konseyi kendi uyesi olan delegelerin btr bolumunu alman kararlarm yiiriirliige konmasi ve yonetimle pazarhk etmesi ic;:in gorevlendirecektir:
83

Bu kisiler fabrikanm yiiriitme komiserltginl olusturacaklardrr. Fa:brika yfuiitme komlserligi eski ie; komisyonun yerini alacak va fabrika yonetiminin kendisini boyle tanimasim sagla,.yac4ktrr. 2. Secimlerm duzenlenmest ve secim oranlan ayri ayri konseyler ve meclisler tarafmdan kararlastirdacaktlr. 3. Komiserlikte hizmet etmekle gorevlendirllmis olan belirli sayidaki uveter gorev stirelerinos cahsmayacaklardlr; ozel olarak bu ise ayrilrms bir yun1tme komiserllgt burosunda bulunacaklar, delegelerin !'jikayetlerini dinleyecekler, bunlan lnceleyip, kabul ya da reddecekler, gerekttgtnde de, tum fabrikamn kendilerine vermis oldugu gucle, destekleyeceklerdir. 4. Komiserlik delegeleri, fabrikadakl memur organlari ve birlik sekreterlikIeri arasmdaki tum gon1$melerde hazir bulunmahdirlar. 5. Komiserlik uyeleri, her aksam, fabrtkamn durumunu ve yoldaslarmin yaptiklari tst degerlendtreceklerdir. 6. Yiiriitme Komiserligi delegeleri, delegelerin yaptlgl denetim, inceleme ve propaganda cahsmasina miimkiin olan tum destegt saglamah, yava$ kaIanIan yiireklendirip vontendtrmeu. yetersiz ve beceriksiz olanlan konseyde suclamahdtrlar, 7. Yiiriitme Komtserligt uyelert, konsey varolduk<ia,gorev basmda sureklt olarak kalabilirler, Secimler sirasinda ve secimlerden hemen sonra da, sahip olduklart iktidarlanru ve siirmekte olan Islerini yen! gelen komtserlige aktarmak icin gorsv basmda kahrlar. Konsey'de guvenstzlik oyu alnus olan uyeler vejdI yetkilerini otomatik olarak yitirirler. . 8. Yuriitme Komiserligi He yonetim, ilan yapl$trrma konusunda esit haklara sahiptirler. 9. Yuriitm€l Komiserligt, cshsma aralarmda fab84

10. Yiiriitme Komiserligi, i~e;ilerin fabrikanm i~leyisine Iliskin btlgilertnt arttrracak istatistikleri biraraya toplayan, fa.brika konseyi He Yurutme Komiserliglnin yaphklanm aciklayan, bolgedeki gazetelerde fabrikaya Iliskin cikan haberleri yeniden yayimlayan, vb. onbes giinliik bir fabrika bultenj cikarmaya cahsmahdtr. Eger fabrika pek kucukse, ayrn sanayi kesimindeki baska fabrikalarla birlesebilir. 11. Yiiriitme Komlserltgi, yerel Kooperatif Birligiyle birlikte, fabrikada bir kooperatif kantin kurmak amacryla, fabrikada bir toplumsal ve vardrm vakfr kurmaya da cahsmahdrr. 12. Yurutmo Komlserltgt, kendi etkinliklerinin yazlldlgl giindelik bir kayrt deftert tutmali ve bu defteri onamasi icin her hafta konseye sunmahdir. 13. Yurutme Komtserligt, propaganda ve arasurrna gorevlerinl kendi uyeleri ve delegeler arasmda

rika icinde mahdrr.

gazetelerin

ozgiirce dagttrlmasmr

sagJa-

14. Fabrika konseyi, Yurutme Komitesinin raporunu dinlemek, fabrika icindeki durumu ve isgucunun moralini degerlendirmek, fabrikanm ya da kategormin dis cikarlarma Iliskin konularda Yurutme Komtserttgtne tavsiyelerde bulunmak ictn Yfinltme Komlserligt tarafindan murnkunse her hafta tcumartest, yarim-gun) toplantiya cagmlmahdrr, Olagandisr durumlarda konsey her gun toplanaYaymlar, Ilanlar, raporlar, toplantilar 1. Torino delegeler meclisi, Avantit'yi bolgenin tek siyasal giindelik gazetesi olarak kabul eder; rlanlarm, delege toplantilarmm kavitlarmi ve raporlarim yaYlmlamak Ictn bu gazetede yer ayrilmasr gerektigini kabul eder. Toplumsal serveti azaltacagmdan, baska gazetelerin yavrmlanmasr gerekttgt gorii~unde
degildlr.
85

dagitmahdir.

bilir.

2, Bundan baska, meclis, bu yeni fikirleri tum proleter sureli yaym1~~ kadar goturen yazIlarm vavmlanmasi gerektigtni kabul eder, Surelt yaymlann delegelerin isteklerine verdikleri karsihklar, bir sonraki toplantida okunmahdir,
lmzasiz ya.YlIl'liandt, L'Orcjj.ne Nuovo, 8 Kasun 1919, cilt I, saYI 25 (25 Tsmmuz 1920'de Gramsci bu metnin Fabrika Delegeleri hareketi -Inceleme Grubu- tarafmdan kalema almdIgmdan soz etmlstt. ne var kt, Gramsci'nin bu metin uzerindekt etI[isi kuskuya ver vermemektedtr).

TORiNO SOSY ALtST SEKSiYONUNUN EYLEM PROGRAMI Seclm komitest, onceki yurutme kurulunun cahsmasim, bu kurulun devrimci eylemini, ulusal ve uluslararasi durumun yeni taleplertntn 1§lgmda orgutleyerek, tamamlayip daha da gelistirebilecek voldaslan secmeyi kararlastirdt. Boylece kendlsiru yoneten temel 61cOtleri acikladi, sozkonusu olcutler sayesinde gerceklesttrrlen bu Iiste yalmzca bas it bir isimler derlamest degtl, iyi tammlanrms bir eylem programr-

dir da,

Ulusal ve uluslararasi siyasal vasamm icmde buIundugu en son donemde, Parti, ltalya'mn emekct hal. ki tarafmdan verilen srmf mucadelesint kesin ve saglam blcimde yonewmeyecegini gosterdt, Partinin etkinligi parlamento grubunun eylemiyle icige gecmisti, baska deyisle, ya aClk~a oportunist ve reformist, ya da niifusun en gents kesimlerini, proleter devrimin programma ve davasma kazanmak amaciyla, 'egitmeye (Solonya Kongresinin belirledigt devrimci anlamda) yarayabilecek herturlu somut icerikten tiimuvle yoksun bir eylemle iQice geCmi~ti, Bu karisik ve anlamsiz durum, Ulusal Konsey'in Flonsa'da yapilan toplantismda yeralan tarttsmalar tarafmdan aClkhga kavusturuldu, bunlar belirsiz ve karssik tartrsmalardi, ama bu tarnsmalardan ~lkca ortaya ~lkan noktalar sunlardn 1. Partl'ntn yonetici organla86 87

n, her zamankinden daha cok, refo:rmistlerin ve oportiinistlerin ellerinde kalrmstu 2. Maksimalist eylemlerin gii<;siizlugii, SInU miicadelesinin Icinde bulundugu asamavi saglam ve somut fbi~imde kavrayamarms olmalarmdan, ve proletarya hareketinin en yuksek kurumlarrnda reformistler ile oportunistlerin gercekIestirdig! surekli etldnltgin karsisma kendi surekli etkinltklertyle cikmalarma imkan verecek yontemleri olmamasmdan kaynaklanmaktadrr, Eger bu yonunun, sasrrmishk va karisrkhk durumunun asilmasi gerekiyorsa, parti, kitleler arasmda 3. Enternasyonal tezlerinin ibenimsenmesi yolunda olumlu bir kampanya baslatrnahdrr, 3. Enternasyonal tezleri Bolonya'da muthis bir cogunluk tarafmdan benimsenmis, sonra da Parlamento'nun cekiciligt nedeniyle unutulmuslardi. Torino sosyalist seksiyonu, Sosyalist Parti'vt butun ttalya'da h;Ci ve Koylu Konseylerinin kurulmasz hareketini ilerletmeye sevk etmek sorumlulugunu almahdtr, bu Konseyler, ilk kertede, sendikal eylemin gelismesi temeline dayanmahdrrlar, bundan boyle sendikal eylem, cahsma saatleri ve ucretlere iliskin iyilefjtirmeler elde etmeye degil, ama sinal ve tarimsal uretim He cahsma araclarr iizerinde proletaryamn denetimi sorununu gundeme getirmeye vonelmelldtr. Denetim talebinin hedefi, smekct halkm tumunu calisrna ve uretim yerlerinde orgutlemek, kltlelerln en genis kesimlerini temel ekonomik blr birim icinde birbtrlerine cok daha saglam blcimde baglamak ve bu somut ve sag-Jam temel ustunde -italy a siddeth iet savas asemasme acikca gtrrnedlkce manevra. ozgiirlugu sunan tek temel budur-e- Parti'ye propagandasmi baslatmak ve iclerinde proletarya diktatorhlgUnUn ctsimlesecegt daha yuksek kurumlan (siyasal SovyetIerir olusturma gorevlnt baslatmak Imkanmi vermek olmahdir. Bu nedenle Parti, reformistlerin ve oportunist1erin, denetimi burjuva devletin bir Islevi, Fabri88

ka. Konseylerini ise smat i!jbirligi, yani burjuva devlet biirokrasisi ve Parlamento He i§birligi organlan haline sokmak yolundaki her turlu gtristmlertna kar~I koymahdrr, Denettm, salt proleter organlar tarafrndan yerine getirilmelidir. i§Ci simfr, denetimi, devrimci kitle evlemlerinra araci haline getirmelidir. Torino sosyalist seksiyonu, kurulmus bulunan Fabrika Konseyleri'nin guC;lUve saghkh temeli uzerinde, sozunu ettigimiz devrimci surecin ikinci asamasim baslatabilir ve baslatmahdrr, Torino seksiyonunun bu amacla gerceklestirdigl her enerjik eyIem, baska sanavl merkezlerindeki isci kitlelerini yureklendirmeye ve oportunistlerin sahte tertiplerini engeilemeye yarayacaktir, oportunistler, devrimci eylemi baslatmak ya da geli~tirmek umudunu sunmayan organlara 'Konsey' adim vererek iscileri aptala c;:evirrnek Istiyorlar. Torino'da, Fabrika Konseyleri daha slmdiden emekct kitleler arasinda proleter disiplinin saglam baglarmi kurmuslardir Slmdi TOrino sosyalist seksiyonu bu saglam temel iJzerinde kent icin bir i$Ci Konseyi olusturmaya girtsmeltdtr. Bu Konsey, kitlelerin devrimci ve siyasal dikkatini kendi uzerinde odaklashrmaya ve kitIelerin kendisini gelecekteki proleter iktidann yerel orgam olarak kabul etmelerini saglamaya cahsacaktrr, Gelecekteki proleter iktidann kazanrlmasr ic;:inmucadele simdi baslamahdtr. Geci§ donemi icinde, Konsey, hem Parlamento ile buriuva devleti surekli elestiren bir organ, hem de belediyeleri dogrudan denetleyen bir organ olarak cahsmahdrr, Belediye secimlerinln, -tum gercek karar g(icii (erki) t§Ci Konseylerine» slogamyla surdurulmesi gerekecektir. Yerej seksiyonun, ifjCiKonseyt iclnde bir COgunluk eide etmesi ve baskanhk, es-itim, propaganda, vb, gorevlerinin komUnist yold8.'llara veIilmesini guven altma almasi gerekecektir. Yerel seksiyonun durtusu ile Konsey, kitlelere ko89

mumzmin gercek hedeflerini ogretmek ve onlara, iQinde bulunulan donemin acil sorunlarimn cozumunun salt proleter bir iktidar merkezi, bir i$Qi devleti He bulunabllecegtnt gostermek icin duzenlenmis yasa tasarrlari (taslaklarr) hazirlayacak, tartisacak ve aciklayacaktir, Dolayisiyla, bu yasa tasarilarr «TUm Iktidar Sovvetlere- slogammn gercek ve dolavsiz anIamtru vermek iein d1izenlenmi$ olacaklardrr. Devrimci harekete tam !bir ozerkhk ve manevra ozgurlugu vermek icin, seksiyonun, Parti He sendikal orgutler arasmdaki bagmtilar sorununa organik bir C6ZOmgetirmesi gereklidir. Bu amacla, seksiyon her sendika ve demekte siirekli bir temel iizerinde komunist gruplar olusturmaya baslamahdrr. Bu grupJar, orgut Icinde devrimei propagandayi gerceklestlrecek ve sendikal hareket Icindekl her tiirlii oportunist ya da reformist yozlasmavt elestirip engelleyeceklerdir. Bovlcce, smif miicadelesinin bashca iki araci, siki bir isbirlig! icine sokulmus olacaktir. Bu isbirligi, artik yalmzca rastlansal blr ittifak sozlesmesine deki,l, ama sozkonusu iki aracm programlannm tcten kavnasmasma ve ozdeslesmesine dayanacaktrr. Sendikalar Icmdeki bu korniinist gruplar araciligtvla, seksiyon, (kol emekctlert, beyaz yakah Isciler, teknisyenler tcin) sanayi birliklerinin kurulmasma gtrisebtlecektir. Bu birliklerin gorevi, Fabrika Konseyleri ile birlikte,. ifJei denetiminin ve komuntst uretim y6netiminin yiiksek kurumlarmi tasarlamak ve yaratmak, dolayisryla da, cahsma saatlert ve ucretler konusunda verilen miicadelenin, Icinde bulunulan asamasim fiilen asmak olacaktIr. Avanti! sorunu giindeme getirilecek ve bolgernlzin gtttikce artan lhtlyaclarma, yetkili organlarla uyum iQinde, tutarh bir c;:oziim bulunabilecektir. Aym zamanda, gereken mali kaynaklann derlenmesi cahsmasmm da yogunlastmlmasi gerekecektir, eOnkii bu kaynaklar olmakszzm, teknik ve idart iyilestirmsler
90

uzerine yapilan her turlu tartisma tiimiiyle akademik bir nitelik tasir, Gecen sectmlerda benimsenen cahsma programirun, irnkanlar olc;:usnde, tiimiiyle· gerceklesttrileceu ginden emin olmahviz. Aym zamanda da, birlikte cah$tIguruz kurulusa asilamaya Qall$hgnnlz yeni yasamm, bu kurulusun saglamligma zarar vermeyip, tam tersine -onu degerh bir smif miicadelesi ve savunrna araoi olarak kabul edecek ol~i~Qi snnfr kitlesi icinden hep daha gents bir tarafta.r toplulugunu kendine dogru eekerek, talepleri ve toplumsal dagrtum duzenleyan yiice organ olma rolune hazrrlayarak, bu kurulusun gellsmestnl htzlandirmasrm saglarna almalryiz, TOrino Kooperatif ortakhgz ile birlikte, Partt Yuriitrne Kurulu her alti ayda bir yonetim konseyinden isletmede gelisme ve onaylanmis programm gercekIestirtlmest ic;:inyaptIml!l cahsma uzerlne bir rapor
istemelidir,

Emekci kitleler, gecrntstskl sonuclari bakrmmdan oldukca hareketli olan simdt ve gelecek giinlerdeyse en biiyiik giiciimiizii olusturan simf ile tctnde bulunulan yararli ahengi koruyup surdurmek Ictn siksrk darusrna meclislerine cagrtlecaklardrr. Ulus capmdaki yonetict organlarm kararlarma kesin blcimds bagh kalarak, gercek SInIf cikarlarrm kapsayan tum sorunlar konusunda, proletaryanm siyasal kapasitesmt koruyup yogunlastirmak ve proletaryayr komuntzms dogru yonlendinnek amacryla kitleler arasmda ajitasyon cahsmasi yapmarruz gerekecektir. Burjuvazinm, kendisini bekleyen ecelden, ancak gertot ve askert bir diktatorluge basvurmaksizm kurtulamayacagma ve eninde sonunda buna basvuracagtn~ inaruyoruz. Dolayisryla, Parti'nin kendi orgutunu ve proletaryanm dar kendi kazammlarmi korumak Icin, yalmzca yukarda soziinu ettigimiz sendikal ve
91

rutme organrdir, ama YUr'UtmeKurulu t;all~maya istekli gruplarm ve yoldaslarin bu yondeki tum olumlu ve ciddi cabalarim desteklemek zorundadrr. Degerli oldugu kadar nazik de olan bu oahemada YiiIiitme Kurulu, uzlasmaktan cok zarertmtzi cabuklastirmak icin, her sevden cok, dtstpltnsiz ve teerit edilmis hareket1erin ortaya cikisim engellemekle tlgtlenmelidir. Yerel seksiyon tum etkinligini, gercek devrimci surecle uyusan, bu ana eksene dayandirmahdrr, Yerel seksiyonum. etkinligi §U hedeflere yonelecektir, 1. ProIetaryanm silahlandmlmasi sorununu cozmek, 2, Tasrada, sanavt i$cilerinin hareketiyle dayamsma icinde bulunan, bir yoksul k6yHi ve ku~k-kiraCI hareketi yaratmak.
lmzasiz
yayunJandl, I/Ordine Nuovo, 24-31 Ocak 1920, cilt I, sayi 35,

siyasal eylemler aracihgryla degil,.ama. ozgul maddi hezrrhklar yaparak da hareket etmesi zorunludur Boyles] bir etkinJik acrknr ki, Yiiriitme Kur~lunun sorumlulugu olamaz, Qunkii bu, yalmzca bir yU-

URETIM ARACLARI Komiinist devrim, tireticinin ekonomik ve siyasal alandaki 6zerkligini gerceklestmr. l$Ci snunmn (dfktatorHigu kurmaya, i$l;i devletini yaratroaya yonelik) siyasal eylemi, aneak, genislemek, ve kesin bicimde verim saglamlasurmak tsteven, verimli olanaklar sunan venj ekonomik kosullarm fonksiyonu oldugunda gercek bir tarihsel deger kazamr. Siyasal eylemin olumlu bir sonuca ulasabilmesi icin, ekonomik bir eylemle ortusmesi gerekir, Komunist devrim, kendis] tarafmdan ortaya cikaril an , kendisinin her turlu gerici girislme karsr canla basla savundugu ve kendisini mesrulastiran onceden varolan ekonomik olgularm tarihsel olarak tarunmastdir. Bu da, komunist devrimm sozkonusu olgulara organik bir bicim kazandrrdigr, onlara kendl yerlerini verdigt anlarmna gelir, l~te bu nedenle, komiinist siyasa] Sovyetlerin kurulusu tarihsel aeidan ancak fabrika Konseylerinin cicek lW1P, ilk olarak kurulmalarmdan sonra gerceklesebiltr. Fabrika Konseyi ve fabrika Konseyleri sistemi bir deneydirler, i$Qi simfimn uretim alar ronda tuttugu yeni mevzilere illskin bir ilk belirtidir,ler. i§Qi sminna, kendtsimn guntimuzde sahip oldugu degerin, gercek islevinin, sorumlulugunun, geleceglnin bilincini vermeye imkan saglarlar, iljQi srmfr, her bireyin ktsisel olarak gerceklestirdigt deneyler toplammm sonuclarim cikarir, egemen smif psikolotisi ve kimligi kazamr, ve bir egemen SIll If olarak
93

92

orgiitlenir. t6rlugunu

yani styasal Sovyeti varatir, kurar.

kendi dikta-

Bu konuda reformistler ve oportuntstter son derece belirsiz bir du~iince one surer ve devrimin liretim aracinm geli~me derecesine bagli oldugunU: soylerler. Ama bu deyim, yani iiretim araci deyimi, reformistler i.;in kutudan flrlaya,n bir seytan demektir bir olcuds. Maksimallst nihilizm deyiminden de hoslamrlar, agtzlarr da, kafalan da hep bu deyimle doludur, ne var ki, bu deyime somut olarak bir kesinlik kezandirmaktan uzak dururlar •. bu konuda sahtp olduklari bilgilerinin bir ornegini sunmaktan kesinIikle kaoimrlar, -Uretim araclari- deyiminden ne auhyorlar? Bununla maddi bir nesue, beIirli bir arac. belirli bir makina rm demek Istiyorlar, yalmzca bunu mu demek istiyorlar, yoksa bir atolyede belirli bir makina ya da belirli bir makinalar toplulugu cevresinde cahsan i~.;i toplulugunun orgiitlenmesindeki htverarsik Ilisldlari mi kastediyorlar? Ya da atblye dediklerinda, en gents uzmanlasmasi ile, orgutlenmesl ve bolumlenmesi He, tum makinalarr ve donatirmyla birlikte atolye mi demek istiyorlar? Ya da fabrtkanm hiitllniinii mo. kastediyorlar? Ya da aym sirkete bagh fabrikalarm tumunu mu anlatmak istiyorlar? <;e$itli sanayi strketleri a.rasmdaki Iliskiler sistemi. ni mi yoksa belirti bir sanayiyi beskatanna baglayan sistemi mi, ya da sanayi He tanm arasindakt bag, rm anlatmek istiyorlar? lhracat He ithalat arasmdaki denge sayesinde devletin dunyada sahip oldugu konumu mu, yoksa cahsma ve uretim kosullarim olusturan, birbirlerine sikrsrkiya bagrmh olan cesitli Ilisktlerin tumunu mu aulatmak istiyorlar? Reformistler ile oportiinistler bir seve somut bir kesinlik kazandirmaktan pek uzak dururlar. Siyasal bilgeltgln mlrascilarr va icinde seytanm bulundugu kutunun sahiplert olduklartm Ileri suren reformistler ve oportums tier sosyalist galecegin ve i~.;:i simn94

nm gercak sorunlarim hicbir zaman incelememislerdir, tarihsel gerceklik ve proleter kitlelerle her turlu maddi ve manevi ili$kiyi yittrmislerdir, onlar, en ufak bir eylemde bulunamayan, en ufak somut bir yargida bulunamayan, degersiz ve geveze hatiplerdir. Proleter gercekllkle her WrItl ilisktlermt yitirmls olduklarma gore, geneloya dayah sectmler fahiselere oy hakki veren bir vasa cikaran Turati'nin yJl,da cezaevleri He timarhanelerin disiplin duzeninde reform yapan bir Enrico Ferri'nin yeraldigi bir kabine kurulmasma imkan verdlginde i~.;i suufrmn gorevinin tamamlandigma pek icten ve pek kesin bir bicimde tnanmalari son derece anlasihr bir seydir, ",Uretim araclari- yirmi Ylldan bu yana geli~ti mi? On yildan bert, savasm basmdan ateskese kadar gelisti mi? Ateskesten bugune kadar gelisti mi? Marksizmin yorumlanmasmm ozel mulkiyetine ve tekeline sahip olmak isteyen, oportunist ve reformist aydmlar, parlamenter entrikalarm ve kagit oyunlarmin, Italya gercegmtn derinlemesine ve sistemli bicimde mcelenmesinden daha saglikh olduguna her zaman inanrmslardrr, Bundan dolavi, maksimalist -nihilizm» Italvan ekonomisinin gelisimine iliskin tek bir kitaba bile sahib degildir, bundan dolayi, Italyam i$ei SIrun italyan proleter devriminin kosullarmm geltsimi konusunda bilgi sahibi olamaz, bundan dolayr, ltalyan i~Ci smrfi yukarda sozti gecen dusunulmedik ve beklenmedik -nihilizm» in vahsi ve diizensiz bicimde ortaya QIkl~l karsismda silahsiz durumda bulunmak- . tadrr, Ne var ki, egttmen ve rehber olma gorevlerine ihanet eden kucuk-burjuva aydmlann katkismdan yoksun bulunsa bile, i~Qi simn, uretlm araclarmm, iiretim ve mubadele avgrtmm ya~adlgl gelistm surecini anlamayi ve degerlendirmeyi basarmaktadir, Fabrfka Konseylerinin hazrrlik toplantilari, rnitingler, IsQi smmmn egttimine, kutuya hapsedilmis seytanm 95

sahipleri tarafmdan yazilan bro§iirlerin ve yazilann onyij boyunea okunmasrnda.n cok daha yararh olduIar, ~Ci snunmn cesun ogeleri, kendi somut deneyIertni birbirierine aktardilar V6 bundan ortak (kolle~ti~) bi.r. miras eIde ettiIer; i$Qi simfr kendini komumst b14;amde, kendine oZgii yontemlerle egitti. He.r. i$~inin ekonomik ruanda, sahip oldugu konu~~n. 'bIllnerne varmasi bir Konseyin oluliiturulabilme_ SI lcrn, zorunlu oldu. Her i$Ci ilk b~ta temel bir bir1mi~, atolY6 ekibinin, icmde yerald!~m hissetti; mak~~~ln _h~r yenileni$inin, kendisinin teknisyenle ~1B:n. h:;:kile?m degi$ti:'digini hissetti: EskiY6 oranla, I iscimn tekmsyene, ustab8.$ma artik daha az ihtiyaCl var, dolaYlslyla daha buvuk bir ozerklik ka.zandl artik kendi disiplinini kendisi belirleyebilir. ' . Teknisyenin kendts; de degitjti; sanayioj He olan ih$kiler;i tiimu:yle ~~nutjume ugradi, Kapitalist cikarlann aJaZ:l, guvemhr adam degil artik, i:;:Ci, cahsrr, ~en yapbgl sayrsiz hareket icin aruk teknisyene ihhyaC du~madlgma gore, disiplini sag-laYan ajan olar~k, te.klllsyen artik ayakbagi halini ahr, boylecs tekmsyenm .kendisi de btr uretici durumuna indirgenir, artuIk bastt ve kaba somuren - somuriilen ili$kileriyle bag~ldlr kapitaliste. DU$Unce tarzi (zihniyetD kucukburiuva kahnnlardan temizlenir, proleter, devrimci olur, S~nai yenU.ikler ve kazanrms oldugu cok buyuk mesleki ustahk l$ciye daha biiyiik bir ozerkJik tarur sanayi alamnda ona daha yiiksek bir konum sag-Iar~ l~r. Ne var ki, hiyeraT$i ili~kilerinde ve «vazgeCilmez11k,. katsaYIsmdaki degi$iklikler, atolyeye ve fabrikaya yaeam veren temel birimle, a,t6lye ekibiyle sinirli kalmaz. Delegenin sahsrnda, her cahsma ekibi edinilen birl.e$ik bilincin 6zerklik ve cahsma iCind~ki oz-del1:ehm derec:sinin anlatlmldlr; b6ylece her ekip fabr~kada ve atolyede somut bir kimlik kazamr. Her fabrika Konseyi (her delege meclisj) voneurn kurulu uye96

lerinin aracihgryla fabrika.ru.n tum iwilerinin sana.yi alanmda sahip olduklari yere Iliskin edindikl~ri bl~lestk bilinci dile getirir. Yurutme kurulu, fabriks, ~?: neticisinde de, her i$Qinin teknisyende gozlemledlgl degtsikligin aymsrm gozlemleyebihr. Fabrika bagimsiz bir varlik degildir. Fabri~a 01ceginde, hammaddeleri dusuk fiyata ~atlll ah~)" islenmrs nesneyi daha iyi bir fiyata satabilmek gibi tica~ri bir yetiye sahip (ozel miilki!etin. ~ynl~az ..paT?~61 olan crkarlar tarafmdan tesvik ediltri bl~ yoneticimulksahibi yoktur, Bu Islevler tek tek fabrikalardan, aym sirketin sahip oldugu fabrikalann butununden aktarihr. Bu kadarla da kalmaz. Sirketler, hammadde saglamak ve mallarm satildigt pazarlara ~l~oymak rolunu fiflen ustlenen bir bankalar sistemt icinde ya da bir bankamn bagrinda toplamrlar, Ama, savas sirasmda, savasm gerekleri nedeniyIe devlet sanayie onceden duzenlenmis bir plan uyan~ca h~madde saglayip dagttmadi mi, uretimin tek ahcls~ olmadi mi? Uretimin vazgecilmez 6g~si, ~~~a: yi kaptam, mulksahlbi-gtrlsimcinin ..ek~nom~~. kl§l~~gl ne oldu oyleyse? Bireysel cikarm durtiik.ledl~ ~e o~gorulert, msiyatiflertyle fabrfkamn s~rpll~.e~~ saglayan mulksahibr-gtrtsimoinin ek~nOJ~llk .kl~lhgl ne 01du oyleyse? Bu kisilik, cahsma ll~ u.r~tll~l1n k?:;:un~,rim olusturan ekonomik ve teknik illsktler SlSt~T?-l-

nm geltslm surect icinde, uretim araclarimn

gelisim

sureci Icinde eridi, ortadan kalkti. Sanayi kaptaru, bir sanayi korsam, bankalarda, sal onl arda, Parlamento koridorlarmda, Borsa'da ~~ valanan bir dolandmcr halint aldi, Sermaye sahibi uretim alamnda artik 6lii bir daldir y~lnlzc~. Art1~ vazgecilmez olmadigma gore, artik t.an~sel tslevleri dumura ugradigma gore, polisin basit bir araci h~Iini ahr, kendi haklaruu dogrudan dogruya devletm ellerine verir, b6ylece devlet bu haklanaclmaslzea koruyaeaktrr.

politikacrlarm, maoeracrlarm, dolandmcilarm devlettdir bu. Cikan sonuclarsa sunlardrr. Silahh polis giicunun sayisi arttmhr, yeteneksiz burokrasinin sayr51 korkunc derecede arttmhr, aylakhga susamis kucukburjuvazinin tum hosnutsuzluklari giderilmeye cahsihr, bunun tctn de, savisaz asalak organizma yaranlir.

den ahnamayan burokratlarin burjuva devletidir bu,

Boylece, deviet uretim aracrmn tek mulksahfbi halini alir, yoneticinin tum geleneksel islevlerim ustIentr, hammaddeleri satmahp dagrtan, bir uretim plamm zorla benimseten, urunleri satm ahp dagitan kisiliksiz bir makina halini ahr, yeteneksiz ve gorev-

Uretici-elmayanlann sayisi saghksiz bicimde artar, iiretim aygitmm kucaklayabllecegt tiim simrlarr asar, <;ah$lhr ama Oretilmez, ate$li biQimde cahsihr, ama uretim durmadan duser. <;alI~maYl (emeg!) yutup yokeden, iiretkenli_gi yokeden dev bir ucurum, kocaman bir yank i$te bundan dolavi acrlrmsnr. t~cinin cahsmasmm, karsihg; odenmeyen saatleri, kapitalistlerin servetini erttirmaya yaraInlyor artlk; saytlart son derece y(iksek olan memurlann, aianlarm, aylaklann susarmshgnu gidermeye yanyor; bu yaraI'SIZ asalaklar YIimI iQin dogrudan dogruya cahsan kistlerin a,yhgllll gidermeye yanyor. Kimse de bundan suclu degfl, kimse de lanetlenemez: <;unku, silahh gOol1yle birlikte, buriuva devleti, her yerde, her zaman buluruz, aynsmakta olan, parca, parca yokolup giden, ipotege verilmis olan, uluslararasi hurda pazannda acik arttmnaya satilacak olan sozkonusu 11retim aracmm yoneticisi halini alan burjuva devlett, her yerde, her zaman buluruz ... Drettm araci ekonomik ve toplumsal Illskiler sistemi Iste boyle 'geU$ti. Oretim alanmda, i§Q1 smIf'I, cok yiiksek bir duzeve ulasti. Qiinku ticari ve smai teknlgtn gelisimt, ozel miilkiyete ve ki§l olarak ka-

Dolaysiz uretim alanmdan otomatik olarak siirlilen ozel mtilksahibi kann dagmlmasrm tekelinde bulunduran devlet iktidannm bagrma slgmlr. Silahh giit;:, i$t;:i simnm, bir yikrm ve curume ortamma, tarihe aykm hale gelen siyasal ve ekonomik bir koleIige zorluyor. i$yi simfr makineler cevresinde sanarim siklastmyor, yeni kazandigi ozerklige, yeni kazandigt bilince, dayanan, cahsmava dayanan temslIi kurumlar yarattyor. Fabrika Konseyi i$Qi simfmm olumiu deneylerinin, iiretim aracmm ele geclrflmesinin temelidtr, Fabrika Konseyi, doruk noktasi diktatorluk, devlet iktidannm kazamlmasi olacak surecin temelidir; deviet iktidan, insan toplumunu began insan toplumunu QOrOto.p yokeden bu kangreni yok etmek, bu ·kan$Ikhgl (bu kaosu) ortadan kaldirmak Icin kullarulacakttr.
fmZQSIZ

pitaliste aynlmazcasma leri ortadan kaldrrdi.

bagh

olan tum yararh

Islev-

ya.yunlancb, L'Ordine Nuovo, eilt I, saYI 34, 14 $ubat 1920.

oa

••

TORtNO VE tTALYA
Proleter Torino, su giinlerde Kutsal Haf'ta'sim vasryor. Kategortler arasmdaki mucadeleler yavilip siddetleniyor, alI!]llageldik taktikten degtstk bir taktik gerektiren yeni carpismalar bashyor, nasil sonuclanacagi henuz gorO.lemeyen carpismalar yeni temeller uzerinda bashyor. Bir yanda, hakh olma bilinci ac;:tk ve eksiksiz bicimde oldugu gibi duruyor, ote yandaysa, direnme Istegi pekisiyor. Ve durum gergtnlestyor. Her i$Qi bunu boyle hissediyor Simfmm tarihi aCIsindan herseyin soz konusu olabtlecagt, her sevin tehlikeye attlabilecegt, belki de yitirtlebllecegt belirleyici onern ta~lyabilecek bir am ya.$adl€;Im az cok acik biclmde hissediyor. Smif eylemine, olmasi gereken katihm, hiQbir zarnan bugiin ulastigr diizeye gelmemisti: Gerceklige egemen olma cabasi bizim dismuzda hareket eden bir mekanizmamn bizi suraklemesme engel olma cabasi, iradenin gerilimi, tum btlinclert kaplayan bir kaygr, Oyleyse bugun her zamankinden, 90k daha gerekli olan bir sey var. Yuzumuzu ortmemek, onyargIlara yer vermeyen bir zihin ve kocaman acilmis gozlerle gerc;:ekligi saptamak. Herseyin tehlikede oldugu bir anda, kararlarm ve yargilann azamt bir sogukkanhhk tarafrndan yonetilmesi gerekir. Bu durumun belirttlert herkes icln bir olcude apaciktir. Ister metal sanayt Iscileri, ister avakkab, IsQileri, terziler, memurlar olsun doksan bin i!?e;:i$i bi, i

raknlar, O'retim c;:agruanna Torino j,~te boyle karsihk veliyor, sosyalist kent olarak cok da iyi kal1jllIk veliyor, ureticilertn kendi kurtuluslari ic;:in verdikleri mucadeleyi yogunlastmyor, Ve bu doksan bin i!?c;:inin, elli bini acikca mucadele ediyor, bu elli bin isci ie;:in hedef bos bir soz degfldir artik, elle dokunulabilir somut bir bicim almak, acik bir biclm almak . icin ic;: mucadeleler gerektiren 0 belirsiz duslerden biri degildir artik, bslirlt birseydlr; Ugruna arahksiz bir eylemin surduruldugu acik programdrr, giindelik eylemin rehbertdir. Mucadele onun gerceklesmesine yonelfktir. bir iradeve karsi cikan baska bit iradedir bu, bir guce karst cikan baska bir gucttir bu. Bu yeni durumun basarismdan Fabrika Konseyleri mi sorumludur? Bir olcude, evet, bir olcudeyse, bu, tutarh hale getlrdigt bir evlem programmda cisimlesen, yeni bir bicimda yeniden canlanan kentin ayaklanmaci ve devrimci gelenegidir. Bugun silahlar tste bu ruha karst hazrrlamyor, Silahlarr hiikiimet hazirhyor, ama hukumetten once sanayiciler hazrrhvorlar. Dahasi, sanayicilerin yerel sivasal otoritenin iistunden atlayip, ken dil erini savunmalari ic;:in dogrudan dogruya merkezi yonetime basvurrnus olmalari da anlamhdir. Surasi kesin ki, saldmya gecmeye acikca niyetlentyorlardr. Bugunse Torino savas alanmdaki miistahkem bir mevki gtbidir. Ellibin asker vardrr, tepenin ustune toplar yerlestrrtlmtstir, krrlik alanda yedek gucler beklemekte, kentteyse, zirhhlar dolasmakta: ken tin ayaklanmaya en ya.tkm olarak bilinen kenar semtlerinde ozel konutlarm damlarma, kopru baslarma, kavsaklarrn ve fabrikalann yakmlarma makinah tiifekler yerlesttril,
Butun bunlar tern Sanayici Beylere sukredelim. Cue;: iliskilerinin iQinde bulunduklan duzeyin ne 017 dugunu herkesin gozlerl onune, eger hala buna gerek varsa elbette, apacik bicimde serdtkleri icin suk101

misttr.

100

redeUm kendilerine. Eger aramizda hala dus goren blri vardiysa, illQilerirnizarasmda devrim ya da ayaklanma ufkunun kent ya da fabrika boyutlanyla SImrlandmlmasmm yerinde olduguna Inanan biri var .. drysa, fabrikarun otoritesini devletin otoritesinin basit bir ogesine ve basit bir dislisine donusturen surecin varoldugunu kabul etme konusunda hala gUQIOklerle karsilasan biri varchysa, eger hala boylesi hayalciler, boylesi kuskucular varhklariru surduruyorlardiysa, iste bu ders tam da onlara verilmistir, Fabrika disiplini Icin mucadele edilmektedir ve devlet iktidan da hala vardir, etkin ve asrlmaz durum, dadir, Oyleyse genel bir sorun, tum kapsamiyla konulmasi gereken bir sorun soz konusudur. Bugun, gercekligln karsismda l:ulunuyoruz. Bunun, vicdanlarirmzla bir hesaplasmaya girismek yerinde olur, Torino'da guclerin bu blcimde toplasmasma imkan veren sey, sonuclari ozel cikarlara dokunacak bir program temelinde QarplllmaYl ve tum italyan proletarya.. smm eyleminj talep etmeyi yerel capta, kabul etmek ya da daha dogrusu kabul etmeye baslamak degflse nadir? Su son aylarda, kendisine bir ~akIeyolu arayarak her' ne pahasma olursa olsun gentslemeye yonelen bir devrimci enerii kitlesi kentimizde top 18.$l, bit rikti. Bu cikis yolu simdilik yerel, teWikeli ve belki de olumcul bir kopus olmamahdrr, hepsi birlikte ortak bir esere dogru yonelmesi gereken ogelerin gelisme surecinin genelde ivme kazanmasi, guclerimiztn yayilmasi, hazirhk cahsmasmm tum ulke capmda yogunlugunu arttirmasr olmahdir. Bugun Torino'da bir gtrisime tamk olundu, Bunun bir zafer mi, yoksa bir bozgun mu olacagnu yarm gorecegiz. ama ne olursa olsun bundan geriye birseyler kalsm, bir ders biraksm, daha fazlasim yapmak icln yureklendirsln. Yalnizca Torino'da degfl, ama tum Italya'da, tum dunyada c:;arpl!jlhyor.Karar102

h11g1peki!jtirmeye, Iradeyl daha saglamla§ttrmaya ya.rryan hersev, acikca gOriilen kaviplar' ve fedakarhk- .. lar pahasina kazamlmissa bile, bir hazrrhk aracidir. Fabrikalara geri dondugumo.zde hersey, yitirilmts umut, dusktrikligt, hatta zihinlerimizdeki afke, Iste butun bunlar zaferimiz iCin bir silah olacaktrr,
tmz~lZ
~ yaymlandl, basUlll, 3 Nisan

AvanW. Piemon1920.

10:1

FABRiKA KONSEYi Proletarya devrimi, devrtmct oldugunu ilerj suren bir orgiitiin va da devrimci olduklanm ilan eden bir orgiitler ststemintn keyfi eylemi degildir. Proletarya devrimi kendini, verili urettm giiclerinin ("'prol?tary~ deyimi He ozetledigimiz) ortaya ClkI$Ive ge_ h!'}mesmde, (<<ozelmiilkiyet rejimt, kapitalist uretim tarzi, fabrika sistemi, demOkratik-parlamenter bir ?E:vlet bagrmda toplumun orgiitlenmesi" deyimlerlyle ozetledigimiz) verili bir tarihsel cercevedo ifade eden cok uzun suren tarlhsel bir surectrr. Bu surecin belirli bir ~amasmda, bir an geltr, yeni uretim guc;Ieri insanlarrn bir arada veroluetannm catisi olarak kabul edilen cen:;.:evelerclnds artik ozerk bictmda gelisip 01'i giitlenemez olurlar t~te devrirnci' eylem, tam da bu belirli asamada gerc;ekle§ir; bu cerc;eveleri siddet kullanarak pa:9alamaya, devrlmc] uretim gU9lerinin baskIyla Iclermde tutuldugu tum siyasal ve ekonomik iktidar aygltIm parc;alamaya yoneien bir cabadan iba:rettir. Burjuva devlet maklnasmj parc;alamaya ve kurtulmus uretim giic;Ierinin, gelecekteki gelisms ve yayilrnalanna uvgun dU$en bir btcimi bulabileeekleri cer~evel~re sahip yeni bir devlet tipi olu$turmaya vone, h~ blr cabadan ibarettir; bu yeni devlet tipinin orgutlenmesi bu guclers rakiple:rini yenebilmeleri ic;in gerekli ve yet~rli silahlan ve desteklert saglayaeaktir.
104

Oyleyse proletarya devriminin gen;ek ~iireci, siyasal partiler ve sendik~rgib~, ,:;?lantan~t ve .anlasmaya yonelik orgutlerin etkinligi ve geh.~r:neSlYI~ ozdeslenemez, Bu orgiiUer buriuva demokrasist ve SIyasal ozgiirliik alamnda, bu siyasal ozg(.irliigiin olumlu ifadesi (affirmation) ve geltsmesi olarak ortaya cikarlar. Bu orgutler, devrimci sureci dile getiren ~e tbelirlt tarlhsel olasilik smrrlari Icinde) bu surecin geltstmint onoeden gordukleri ve gents kitleler :tarafmdan kendi Isteklerinin anlatrmi ve tohum halindeki hiikiimet aygrti olarak tamndiklari olcude, devrimci surec boyunca tum i§e;i suufmm kendi kurtulusunu eide etmek Icln glrlsecegt ilerki eylernlerin dogrudan etmenj ve sorumlularidrrlar, ve giderek daha da 'cok olacaklardrr. Ne var ki bu surect cisimlestirmezler, burjuva devletin asilmasi degillerdir, se~mayenin somuru ve baskr makinasi ola~k. ae~mas~zll~rleyisi boyunca ortaya crkardigr devrimci guclerin blrcok bicime burunen iiriinlerinin tumunu kapsamryorlar ve kapsayamazlar da. Burjuva sunfm ekonomik ve siyasal bakimdan egemen oldugu donem boyunca, devrimc] siir~ei~ ge.rcek gellsimt fabrikarun golgesinde ve k~p.ltal.lzrnl~ kendi yasalanna bagnnh kildrgr sayrsiz kisilertn bllincinin golgesinde, yeraltmda gerceklesir, oyleyse ne onceden gorulebiltr, ne de denetlenebilir; gelecekte, onu olusturan ogeler (duygular, istekler, ahskanhklar, insiyatif ve yent goreneklerin tohumlarr) toplumun evrimi ile, i~C;isimfmm uretim alanmda alacagr yerin artan onemi ile gelistiklerinde ve saflastiklarmda onceden goruleblllr ve denetlenebilir olacaklardir. Devrimci orgutler (styasal partiler ve sendikalar) genel olarak azgiirhigun ve demokrastnln olumlu ifadesi ve gelismesl olarak ve yurttaslar arasi iliskilerin hala varoldugu yerde, siyasal ozgurluk ve burjuva demokrasist alanmda ortaya ciktilar, Devrimci surec, illskilerin ezen ve ezilen, somuren ve somurulen am
lUll

tim alamnda bir ~ey oldugu ama hersey olmayi amacladrgt (istedigf), millksahibinin iktidarmm simrsiz oldugu yerde, mUlksahibinin hem Isctnln, hem de kartsiyla e;ocuklarirun yasami ve olumu uzertnds iktidar sahibi oldugu yerde gerceklesir. Kapitalist toplumsal sistemin dogasmda bulunan, kendi ickin yasalanna uyan ve i~Qi tarafmdan istenmemis ve i~Qi tarafmdan ong6riilmeyen bir durumdan kaynaklandiklarr Icln denetlenemeyen sayisrz eylemin birbirine karismasmm zorunlu sonueu olan i~Qi devriminin izledigi tarlhsel surecin gun l~~ma ciktrgrm soyledigtmizde, artik bu tarihsel sOrecin onceden gorulebilecegi ve denetlenebilecegini mi soyluyoruz acaba? Bunun, i~e;i smtfimn tumunun devrimctlestigt zaman olabilecegtnl soyluyoruz. Burjuva simfm hukumet kurumlarinda Isbirlig! yapmayi ve demokrasl cercevesl icinde bir muhalefet olarak Isgormevt genelde reddetmesi anlammda degll de, bir fabrikanm bagrmda toplandigt biclmiyle, tum i~Qi simfmm zorunlu olarak bir i~e;i devletinin kurulusuyla sonuclanacak, tum t~Qi Enternasyonalini, giderek de, turn insanhgr kapsayaeak evrensel bir bicim tctnde, tomOyIe ozgun bir bictm icinde insan toplumunun biclmlendlrllmesme zorunlu olarak goturecek bir eyleme kalktsmasi anlarmnda devrtmctlestlgt zaman olabilecegini soyluyoruz. Ve bugunku durumun devrim. ci oldugunu s6yliiyorsak bunun nedeni; biitiin dunyada i~e;i sirufrnm temsili kimllge sahip ve bir sinai temelde kurulmus yeni tip i~¢i suuft kurumlan yaratmaya (hie kuskusuz, deney acismdan eksikleri olan ve tumuvle 6zgii.n bir gtrisiml deneyen ezilmis bir simfa ozgti yanhslar, arayislar ve duraksamalarla btrllkte) tum gueuyle basladrgiru gormemlzdir. Bu106

gl, demokrasinin

smdaki

Iltskiler

i~Qi Icln ozgiirliigiin olmadivarolmadigr yerde, fabrikada, uregerceklesir, Devrimcl surec, Iscinin hieoldugu,

gunku donemtn devrimcl oldugunu soyliiyorsak bunun nedeni, i~Ci simfmm butun gl1Cleri ve tum iradesiyle kendi devletini kurmaya dogru yonelmesldir. Fabrika i~Ci Konseylerinin dogusunun cok buyuk bir tarihsel olay oldugunu, Insan soyunun tarihinde veni bir cagm baslangior oldugunu soylemernlzin nedeni i~te budur. Bu sayede devrimci surec gOru~~lna cikn ve onceden gorOlebileeegi ve denetlenebllecegi asamaya girdi. Burjuvazinin denetledlgt toplumun ve burjuva snufin tarihsel evriminin liberal asamasinda, devIetin temel blrimi, fabrikada i~Ci smifmr kendi yararma kole eden mulk sahibiydi. Bu liberal asamada, mulk sahibi aym zamanda hem bir girisimci hem de bir sanaylciydt. Smai iktidar, smai iktidann kayna~ fabrikada bulunuyordu: i~Ciyse patron olmadan 01maz inanemdan bilincini kurtarmavr basararmyordu: patronun (mulksahtbtnlnl kimligi, sanayicinln. uretlmden ve dolayisryla da, Iscinin ucretinden. ekmeginden, giyeceginden ve svinden sorumlu yoneticinin klmligiyle ozdaslesmisti. Burjuva sirufm tarihsel avriminin emperyalist asamasmda, sinai iktidar fabrikadan ayrildi ve bir tekelde, bir trostte, bir bankada, devlet barokrestetnde toplandi. Smal iktidar sorumsuzlasir, giderek daha otokratiklesir, daha acimasizlasir, daha keyfile~ir. Ama -patron-un (<<~ef»in) uyruklugundan da hiverarstnin yaratbgl kolece bir anlayistan da kendini kurtarrms olan ve yeni tarihsel asamamn sonucu olan yeni toplumsal kosullarin ittigi i~Ci, ozerklik ve Instyatif bakrrmndan paha btcilrnez kazanclar elde eder. Fabrikada, i~e;i smifi belirli bir organik sis tern ie;indeki belirli bir -uretim araoi- halint alrr, Iscllerden herbiri, bu sistemde -rastlansal- olarak yer alrr: yapbgt i~ acisindan degtl de yalnizca kendi niyol.l(',
111"

-rastlansal-, Qiinkii 0 emek ve iiretim sureci Icinde belirli bir zorunlulugu temsil eder. lse ahnmasimn da ekmegtni kazanabilmestnin de tek yolu budur Iste, l~~i eger kendisinin temsil ettigi bu -bellrll zorunluluga- Iliskin acik bir bilinc elde eder ve buna dayanarak bir devletin tum ozelliklerine sahip temsili bir aygrt (yam gonullu, sozlesmeci olmavan, iiyelik kartma dayanan, ama mutlak, organik olan, vivecegtn, barmmamn, giyeceklerin ve sinai uretimin guvence altma almmasi kosuluyla kabul edilmesl gereken bir gerceklige srkisikrya denk dusen bir avgit) kurarsa, eger i~9i, i$C;:i mrfr, bunu yaparsa, s son dereee derm anlama sahip birsey basarrms olur. Yeni bir tarih, i§C;idevletlerinin komunist bir toplum olusturmak icin. yani bOyi.ik sinai isletme (fabrika) modeline gore ve bu temele dayanarak orgutlenmis bir toplum, tcmde her halkm, insanhgm her bolumuntin su ya da bu snurlar tcersinde deviet biciminde orgutlendigt olcude degtl de, $U ya da bu uretimi temsil ettigi olC;:iide bir kimliga sahip oldugu bir Komiinist Enternasyonal olusturmak icin kaynasmak zorunda olduklan bir lsct Devletleri yagl baslar boyIeee, Bu temsili aygitt kurdugu 61Qiide,i§Qi simfi gercekte prlmum mobile'nin butun iiretim araclarimn en onemlisinln yani i~C;i rmfrnm kendisinin mulksuzs lestirtlmeslnt tamamlar, Boylece kendini yeniden kes, feder, kendi organik birtiginin bilincine vanr ve b6yJesi bir birlik olarak kapitaJizme karsr cikar. Boylece i§Qi smifr sinai iktidann ve bu iktidarm kaynagmm fabrikaya geri dondurulmesi gerekttglni Ilert surer. t§ci simfr fabrikayi iscilerin bakis acisivla yeni bir 1$lk1aaydmlatrr. i$Ci simnmn icinde kendisini ozgi.il organik bir butun olarak btcimlendirdigi bicim, yenl bir devletin, Iscllertn devletinin hucresi, vent bir ternsilt sistemin, yani Konseyler sisteminin temeli olarak fabrikaya, uretimln belirU bir bicimlenisine uy108

ri acismdan

gun olarak dogdugu iCin, Iscllerin devleti kendi gelt, stmlntn, bir devlet olarak ortadan kalkisimn ve bir dunya sistemine Komunist Enternasyonal'e organik olarak katinmmm kosullarnu da yaratrr.
Bugun oldugu gibi, biiyOk bir fabrikanm Konseyinde, uretim surecini gerceklestirmek ictn her cahsma ekibi (her mesiek dahl her atolvenin oteki ekipleriyle, proleter acidan. kaynasir, uretimin her am, proleter acrdan, oteki anlanyla kaynastr. Boylelikle, yerkiirenin zengtnligint tum insanhk adma cekip ceviren uluslararasi bir yonetime bagimh bulunan tek bir organizrnamn bagrmda .. , Ingtliz komurtl, Rus petroliiyIe, Sibirya'mn bugdayi, Sicilya'nm kiikiirtiiyIe, Vercelli bolgesinin pirinci, .Styrta'nin odunuyla btrlestr dunyada, Iscilerin Fabrika Konseyi, iste ancak bu anlamda arnk devrimci proletaryanm siyasal orgiito. degtl de dunya ekonomisinin yeniden.orgutlenmesi, ulusal oldugu kadar diinya diizeyinde de tum insan toplulugunun yentden-orgutlenmest olan komO~' nist Enternasyonal'de doruguna ulasacak bir tarihsel surecin ilk hiicresidir. Bugunku devrimct eylemIerin herbiri ancak bu surece kusursuzca katildrgr olcude, hem tasarlamsmda, hem de gerceklesmesinde, bu sureci onu baglayan ve engellevon buriuva listyapilardan kurtaran bir eylemt temsil ettigi olcude bir degere sahiptir ve tarihsel bakimdan varolur,

Siyasal part] He fabrika Konseyi, sendika ile fabrika Konseyi arasmda kurulmasi gereken iliskiler' su asagrdakt ilkede zaten ortuk olarak (zimnen) buIunmaktadm Parti ve sendikalar, devrimin tarihsel surecinin denetlenebilir tarihsel bir blcim a ldrgi bu yeni kuruma kendilerini ne bir hamt ne de onceden olusmus ustyapilar olarak zorla kabul ettirmemeleri gerekir; parti ve sendikaJar kendilerini, bu kurumu, buriuva devletin vogunlastirdigr tum kisrtlayrci (Z01"layici) guclerden kurtarmamn bilinclt etmenlerl olaloU

rak kabul etmelidirler, devrim siirecinin daha hizh olabllecegt, kendllermt kurtarmis uretim guclertnin en yiiksek olt;iide geli~ebilecekleli dHJ ve genel (yant siyasaD kosullari orgo.Ueme gorevini benimsemelen gerekir.
ImzaslZ Yayimlandi, l/Ordtne Nuevo, cilt II, sayi 4, 5 Haziran 1920.

SENDiKALAR VE KONSEYLER Sendika onceden belirlenmis bir olgu degtldir, ayesi olan i~c;:ileringiicii ve iradesi, onu tammlavan bir siyaset] kabul ettlrdigt ve bir hedefi onerdtg; 01cude kurumlasir, yani, belirli bir tarihsel blcim alrr, . Nesnel olarak, sendika, pazari denetlemek amaciyla kendini orgutlediglnde, emegin kapitalist sistem icmde bir meta olarak aldigr bictmdtr, Bu bicim, i~«Herin gO.c;:lerini, ~c;:isimfr He sermayanin iktidan i arasinda elverisll bir denge yaratacak yoldan yogunlaatrrma ve yonetme sanannda. uzmanlan tuzman olarak adlandmldiklarmdal , orgiit teknisyenlerini (teknisyen olarak adlandmldiklarmda) memurlan toplayan bir biirodan ibarettir. Sendikal orgiitiin gelismesint iki olgu niteler: 1. Sendika gittikc;:eartan 5aytda i:;ic;:iyi kapsar, 2. Hareketin go.co. ve disipllnl merkezi bir buroda odakla:;ilUcayakadar, sendika amacim merkezllestirir ve genellestirir, Buro, dayandigr kitlelerden aynllr ve kolayhkla tahrike kapilabllen gents kitlelerden beklen, mesi gereken budalaca tutku ve gelip ge<;ici istekler ruzgarlarmdan, akimlarmdan kendini kurtanr. Sendika boylece sozlesmeye Iliskin pazarhklar yapabilme ve sorumluluklar alabilme yetisini edinir. Boylece, lscilerle olan Islerinde Isvereni belirli bir vasalhgl (mesrulugu) kabul etmek zorunda birakir, bu yasalhk, sendikawn sijzle!imele~ bath kalma giicOne
110
III

ve yaplIa.n sozlesmelerin getirdigi yiikiimh1liiklere i9c:;:i kitlelerin saygIll olmasim saglama vetisine dayamr, Sanayi alanmda bir yasalhgm ortaya cikmasi, i§c:;:i simfi icin biiyiik bir zaferdir, ama nthat ve kesin zafer degtldir. Sanayi alamndakl yasalhk, i~c:;:i simfirun yasam standartlanm Iytlestirdl, ama bu, gene de yalmzca bir uzlasma, gucler dengesi i~Ci simfmdan yana oluncaya kadar yerine getirilmest ve desteklenmesi gereken bir uzlasmadir. Sendika gOrevIileri sanayi alanmdakt yasalhg; gerekli ama surekli olarak gerekli olmayan bir uzlasma diye kabul ederlerS8; gucler dengesini i§¢ snufmdan yana cevirmek tcln sendikanm ellnds bulunan tum araclari kullamrIarsa, i9Qi simfinin herhangi bir anda sermayeye kar91 zaferle sonuclanan bir saldmya kalktsip, sermayeyi yasalarma bagrmh kilmasi icin gereken tum maddi ve manevi hazrrlrk cahsmasmi yerine getirirlerse, sendika bir devrim araci olur, sendika disipIint de (sanayi alanmdaki yasalhga iscllerin savgrh olmasim saglamak icin kullamldigmda bile) devrimct bir disiplin olur. Sendikalarla Fabrika Konseyleri arasmda egemen olmasr (agir basmasi) gereken iliskilerin su sorunun I§lg.nda ele almmasi gerekir. Sanayi alamndakt yasalhgm dogasi ve degert nedir?

dika, burokratlk bicimt nedeniyle, simf savasuun patlak vermesini bile onlemeye yOnelir. Bu iki kurum arasmdaki Iliskiler, Konseylerdenkaynaklanan gelip gecicl bir itkinin i§Ci simn icin bir geri. ~aIrna ~a cia bozgunla sonuclanmasim engelleyecek bicimde duzenlenmelidir, baska deyisle, Konsey sandikanm disipli, nini benimseyip ozumsemelidir. Bu iliskiler, Konseyin devrimct kimligt sendika uzertnde bir etkiye sahip olacak ve sendikamn burokrasisl He burokratizmi ortadan kaldiran bir aYlraQ Islevi yerine getirecek bicimde duzenlenmelidtr. Konsey her zaman ic:;:in sanayt alamndaki yasalhktan kendini koparmaya eabalar. Konsev, somurulen ve ezilen, kolece cahsmak zorunda birakilan kitlelerden ibarettir. Bu nedenle. her baskaldmyi evrensellestlrmeve ve baskaldm hareketinin her gUC gOsteristne kesin bir kapsam ve deger kazandrrmaya cabalar, Yasalhktan ortaklasa sorumlu bir orgut olarak sendika. bu yasalhgi evrensellestirmeye ve surdurmeye cabalar. Sendika He Konsey arasrndakt tltsktler, i§Ci simfr saldmsmm, yasalhktan kopusun, Isci smifl icin en uygun anda, yani i§Ci simh kahci bir zafer icin vazgecilmezceslne gereken asgari hazn-liga sahip oldugu anda gerceklesecegi kosullari yaratmall~ Sendikalar He Konseyler arasmdaki Iliskiler yalmz §U ilkeye gore sabltlestirtlebilir. Konsey secmenlerinin cogunlugu ya da onemll bir sayisr sendikalarda orgutlenmelldir, Bu iki kurumu hiyerarslk bir bagrmhhk Iliskisiyle birbirine .baglama volundaki her turlu girislm, her ikisinin de vikrmma goturur ancak. Konseyleri yalmzca sendikal mucadelenin bir araCI olarak kabul eden anlayis, burokratik bir disiplin ve (sendikamn Konsey uzerinde dogrudan denetime sahip oldugu) bir hiyerarsik yap; icinde rnaddi bir bicim ahrsa, bir devrimci gelisim gucu olan Konsey klsrrlasir, proleter devrimin gunumuzdeki gelisiminin yodir.

Konsey sanayi alanmdaki yasalhgm vadsmmasidir. Hep bu yasalhgr parcalamaya, i9Qi smtfrm, smai lktidann ele gecirilmesme dogru yOneltmeye ve onu smai iktidann kaynagr haline getirmeye cabalar. Sendika yasalhgl ternsil eder, ve uvelertntn vasalhga saygih olmasmi saglamavi amaclamahdrr. Sendi, ka, sanayicilere kars: sorurnludur, ama yalruzca kendi uyelerine karsi sorumlu oldugu olcude: Isciye ve ailesine, arahksiz bicimde i~ ve ii.cret saglamaYI, yani yiyecek ve konut saglamavr garantt eder. Devrimci kendiligtndenligi sayesinde, Fabrika Konseyi her an simf savasi krvilcnmru atmaya yonelir, oysa, sen112

ni iiretim ve calrsma tarzIan, yeni disiplin tarzlan ve sonuc olarak da, komunist blr.toplum yaratmaya kendiliginden biclmde vonelen bir bicimi olan Konsey kisrrlasir. - Konseyin ortaya e;:lklel,ieei smifmm urettm alarunda bulundugu konumun bir islevt ve iee;:i SInIfl icin tarihsel bir gereklilik oldugu icin, Konseyi hiyerarsik bicimde sendikaya bagimh kilma yolundaki her turlu girisim. er ya da gee;: iki kurum arasmda bir cansmanm ortaya cikrnasryla sonuclanacaktiro Konseyin giieii, kendi ozerk kurtuluslarmi amac, Iayan ve tarihin yaratimma kendi insiyatif ozgiirliiklerinin damgasim vurmak isteyen emekci kitlelerin bilrnclvle yakm iIieki iclnde bulunmaktan -gereekte bu bllincle ozde§leemektenibarettir. Bir biitiin olarak kitleler Konseyin etkinligine katihrlar ve surec ictnde oz-saygt olcusu edinirler. Sendikamn etkinliglne ise son derece kisrth sayida iiye katihr, sendikamn gercek gucu bu olguda yatar, ama bu olgu, ayni zamanda, cok agir tehlikelere girilmeksizin SI. nanamay.acak olan bir gucsuzluktur de. Bundan baska, sendikalar, egemen oImak icin degil de, daha yo.ksek blcimlert hallnt almak icin Konseylere dogru dolaysiz bir egrllm icinde olurlarsa, bu durumda, Konseyin her an yasalhktan kendini koparmak ve smif savasinm son asamasim baslatmak egilimin] yansrtacaklardrr. Sendika sozlesrnelere iliskln pazarhklarda bulunma yetisini vitlrecekttr. bunun yamnda, ieei snufmm attlgan guclertnt disipline sokan ve duzenleyen bir etmen olma rolunu de yltirecektir. Eger sendika uyeleri sendikalanmn i¢inde dev, rime] bir dlsiplin yerlesttrtrlerse, yani kitlelerin sermayeye kol olmak icin degil de, i§c;:i devriminin zaf'ert icin gerekli gordukleri bir disiplin yerlestirirlerse, bu disiplin Konsey tarafmdan hlcblr kuskuya yer lnrakmaksizm kabul edilip benimseneeektir. Eger sendlka merkezleri, devrimei hazrrhk merkezi halini

ve hareketi ba!Jlatma konusunda gerceklssttrdigi kampanyalar, onu olusturan kistler ve yaptigl propaganda nedeniyle kitleler tarafmdan boyle kabul edilirse, bu durumda rnerkezi ve mutlak klmli, gi kitleler tarafmdan buyuk bir devrimci gii~ olarak, butun yol boyunca baglandlldan mucadelentn baska btr (hem de cok onemli) basari kosulu olarak kabul edileeektir. italya'mn kosullarinda, sendika gorevlileri sanayi alanmdakl yasalhgi kahci bir durum olarak kabul ederler. Pekcok kez de. bu yasalhgi, mulksahibiyIe aym bakis acismdan savunurlar, Emekci kitleler anasinda olup biten herseyds yalmzca karrsikhk ve kasrt gorurler, i!Jcinin kapitalist dislpline karst ortaya koydugu baskaldm evlemmi bir ba!Jkalwn olara~ "evrenselle!Jtirmezler; kendi basina anlamsiz olan fizik eylemi kavrarlar yalmzca, Bu nedenle. «kapicinm yagmurluguoykiisii. de, trpki -Busya'da kadm, lann toplumsalla§tmlmasl» efsanesi gibi, budala gazeteeiler tarafindan genie bicimda yaYgIniaetmldl ve yorumlandi. Bu kosullarda, sendika disiplini serrnayeye yapilan bir hizmetten baska hicbir sey olamaz: bu kosullarda Konseyleri sendikalara baglmh kilma yolundaki her turlu girisim, yalmzca gerici olarak degerlendiriIebilir. Komiinistler devrimei eylemln, mumkun oldugunea, blllncl! ve sorumlu bir eylem olmasim !sterler, Dolayisryla, iee;:i simfi saldirismm ba§layacagl amn seoiminin (boyle bir anm secilebilecegt ole;:iide) ie(:i smifmm en bilincli ve en sorumlu kesiminin ellerinde bulunmasmi isterler. Bu kesim, Sosyalist Partl icinde orgutlenen ve orgiitun vasammda en etkin rolu yerine getiren kesimdlr, Bu nedenle, komuntsuonn. sendikamn disiplin gucun ii ve sistem1i mo rI, n,.Il1fc IIII yitirmemesinl istemeleri murnkun oJamIl.Ylu"lIhIU· Sendika ve fa brikalarda, kalrci hlcIIIU In IInc !l11'tII mts gruplar iclnde kendilerint o/wJlunw IIUlilil IIIIU."I

ahrlarsa

...

rar saglar, Disiplin ve orgutlenmenin devrimei bir ruhta serceklesmesini i$te bu iliskiler mumkun kilar.
imzaslZ yaYlmlandl, L'Qrdine Nuovo. etu II, saYI 5, 12 Haziran 1920.

:;,itli il'l9i simfr kurumlari arasmdaki dogal karsihkh bagrmhhk ve Icice gecrne Iliskilerini, arahksiz bir etkinlik yoluyla gostermelert kendilerine cok biiyiik ya-

buralara 3. Entemasyonal'in fikirlerini tezlerini ve taktiklerini tasrmak zorundadirlar, sendika distplint uzerinde etkili olmak ve sendikamn amaclariru belirlemek zorundadirlar, Fabrika Konseyleri'nin kararIan uzerlnde etkili olmak ve kapitalizmin i~t;:i simfi tctn yarattl~ kosullarm ateslendirdlgt baskaldm durtulermt, dovrimct bir btllnc ve yaratlclhga donusturmek zorundadirlar. En aglr tarihsel sorumlulugu list. Ienmis olduklari. icin, Parti icindeki komiinistlerin ceL'ORDtNE NUOVO'NUN PROGRAMI

OSTUNE

La varolmah, cunku bu tutanaklar tarihe, evet beyler, tarihe brrakrlmak uzere kalerne almrms ve temize gectrtlmtsttn hicbirimiz (nerdeyse hicbirimiz .. J dunvanm yuzunu degistirmeyi, binlerce Insarun yureklerinl ve kafalanm yentlestirmeyi dusunmuyordu, tarihte yeni bir Qag acmavi dusunmuyordu, lcimizden hie; kimse (nerdeyse hie kimse diyelim, cunku birkac ay ic;:inde 6000 abonemiz olacagrm dusleysnbu gir'isimin basarisi ustuno tath hayaller beslemiyordu. Kimdik bizler? Neyi temsil ediyorduk? Hangi yeni sozu soyluyorduk? .. Ne yazik ki, 0 zamanlar yaptigirmz toplantilarda bizlerl birlestiren tek duygu belirsiz bir proleter kultur icin duydugumuz belirsiz bir tutkudan kaynaklamyordu: birseyler yapler vardi)

Nisan 1919'da, uc, dort ya da bel? yoldas L'Ordine Nuevo adinda blr derginln yayirnma baslamayi 1:ararlastrrdrgmuzda ftoplantllanmlzlll tutanaklan ha-

mak isttyorduk, ltalvan toplumunun altust olusunun vaklastig; bir anda, Ateskesi izleyen aylarin ateelt yasamma dalmis, yoneltssiz, kavgrli hissediyorduk kendimizi. Ne yazik ki bu toplantilarda kendini duyuran biricik ses bogulmustu. Iclmizden teknisyen olan bi Ii soyle dedi: -Uretim araci olarak fabrikarun i')r!-':IitIentsini incelemek gerekir. Butun dikkatirnizi kapi 1.111 i':I

116

uretim ve orgutlenms yontemlerine yonoll.molllil \'11 bunu i$Ci smifmm ve partinin ozelliklo d ik kut IIdll
II'f

cegi bir konu haline getirmemiz gerekir»; iCimizden ba.!;ka biriyse, insanlann orgutleniliiyle, insanlann tarihiyle, i~t;~ smIfmm psikolojisiyle Ilgtlenen biriyse ~oyle dedi. «t.~Qikitlelerin bagrmda olup biteni inceIemek gerekir. ttalya'da Sovyetle ka~Ila§tInlabilecek, ayni . dogaya sahip birsey i§t;i sunn kurumu biQiminde birsoy var mr? Biza su sozlert ileri surrne imkam verebilecek birsey var mi. Sovyet evrensel bir bictmdir, yalmzca Rusya'ya ozgii. bir kurum degildir; Sovyet, sanayt alanmda ozerklik kazanmak icm muca, dele eden. proleterlerin oldugu her yerde, i§Qi smifrrun kendi kurtulus iradesini dile getirdigi bicimdir, Sovyet, i§Ci kitlelerin oz-yonetim bicimtdlr'. 6Yleys~ k.endi kendimize sormamlZ gereken sey, italya'da, Torino'da Sovyetler yonetiminin bir tohumunun bile buna iliskm belirsiz bir umut, hafif bir istek bulunup bulunmadlgldlr." Polonyah bir yolda1jIn birdenbire 80rdugu hirsoru (Niye italya'da f§yeri Komiteleri Kongres] topianmadl hicbir zamanv) kar:;;lsmda §a$lran ilk yoldas 0 ilk toplantIlar srrasrnda sovle cevap v~reb~lirdi: -Evet .. Italva'da, Torino'da, i:;;Ciyonetimimn bir tohumu, bir Sovyet tohumu vardrr, Isyeri Komitesidir bu da. Bu i§Ci kurumunu inceleyelim, bir soru:;;turma vapahm, kapitalist fabrlkayi da inceJeyelim, ama maddj uretimtn orgiitleni$i olarak degfl cunkii bunun icm elimtzda olmayan ozelIe:;;ffii§ bi; ~Oltiire sahip olmarmz gerektr. kapitalisr fabrikayi, l§Qi sllllfmm zorunlu bicimi olarak, siyasal organ olarak, i$Qi smrfuur, ozyonetiminin ulusat topragl olarak inceleyellm». Yent bir btcimds konusmakh bu ne VaT ki reddediIdi, tam da yolda§ Tasca tarafmdan ;eddedildi. Yoldas Tasca ne istiyordu? i!}Qikitleler Icinds hiebir dogrudan propagandaya giri§ilmemesini istiyordu, federal sekreterler He sendikalar arasmda bir uzlasrna olrnasmr istiyordu, bir federal sekreterler kongra, si toplanmasmi ve resrnl bir eyleme giri-,?mek Icin bir 118

plan yapilmasrm istiyordu, boylelikle L'O~~ne Nuovo grubu kendint begenmis, b?$u~a gayret gosteren, sorumsuz bir klik durumuna Indirgenmls olacakti. L Ordine Nuovo'nun ilk sayilarmm gercek programi nsydi ki? Somut sorunlara duyulan bos ve belirsiz bir ozlems ragmen, programi, her tiirlii somut programm yokluguydu, L'Ordine Nuovo'nun ilk sayrlarrm yonlendtran fikir neydi? Hicbi~ .yo-?len~iri~i fi~ir. YO~tu, yayimlanmis malzemeye IlI$ki~ hicbtr ::I~dl duzenleme yoktu. Yoldas Tasca -kultur- dendlgtnde ne anhyordu? Soyut olarak degtl de somut. ?~arak ne anhyordu demek istiyoruz. «Kultur- dendiginde yoldas Tasca «dusunmek- sozunu degil de «hatrrlamak .. sozunu anlryordu, bundan kullamlmis seyleri, harap olmus seyleri, i:;;Qi simfmm tapon e$yal~.nm. -hatirlama-vi anhyordu: 1talyan i$Qi sImfma. (oylesl1;e geri oylesine kaba ve egttimsiz olanj LOUISBlanc III cah~manm orgutlenmesine iliskln «du:;;un.celer» i oldugunu ve bu dusuncelerin gercek de~e~lmlere neden olduklarim tamtmayi, cesur Italyan l$t;:l Slmfm~!1 ~~rarma «hatarlatma-yi anhyordu. Eugene FOUI111ereIn simsicak ve guzel (ya da buz gibiJ bir sosyalist dev, let semasi olusturmak icin titiz bir okul cahsmasi yapttgrm -hatirlatma-yr, Michelet'nin ruhuna sadik kalarak (ya da cesur Luigi Molinari'nin ruhuna) Paris Komunu'nu -hatirlatma-vi anhyor, ama Bus komunistlerinin, Marx'm yolunu izleyerek, Sovyetler sistemini Paris Komunu'ne bagladiklarmi sezrmyor bile Komun'un -smai- kimlig! ustune Marx'm gozlemierinin Rus komunistlertnin Sovyeti anlamalarma, Sovyet fikrini olusturmalarma, hukumet partisi halini alan kendi partilerinin clzgtsini cizmelertne yaradigrm sezmiyor bile. ilk saYllarn~da L'0r?in~ Nuovo neydi? Bir antolojiydi, yalmzca bir antolojiydi, Nap~li'de, Caltanisetta'da, Brindlsi'de yayimlanabilecek blcimdekt bir dergiydi; Irkitici kuCiik -haberler-e ~e guzel anlamh tahta baskilara egtllmt olan soyut bir
110

h~ber, soyut bir killt11r dergisiydi; ilk sayIlannda L'Ordine Nuovo buydu Iste. KatIkSlZ bir tutarsizhk, iskeIe atacak ideolojik bir liman ve izleneeek bir eylem yolunu tms adim arayan, orta duzey bir entellektiializm urunu. Nisan 1919'da yapttklmlz toplantilardan sonra yaYlmlanan L'Ordine Nuovo gerc;:ekte buydu illte, tutanaklara gecirilmts olan bu toplantIlarda yoldas Tasca giic;:lerimizi ttalyan illc;:i srmfr ic;:inde sovyetc;:i bir gelenegin «keljlfedilmesi,. ne ayirmennz, ger, cek italyan devrimct ruhunun damanm Islemeys ayirm~~lz o~erisini, olc;:iiIii, kuc;:iik italyan sosyalist aiIeSI?1ll . saghkh ge~eneklerine' ters dU$tiigu tern geri c;:~.vlrml~tl;.ge:c;:ek Italyan devrimci ruhu diyoruz cunku bu ruh Iljlt;:I,Enternasyonal'inin evrenseI bir egillmine denk dusuyordu, gerc;:ek tarihsel bir durumun urnnuydu, i~c;:ismifmm kendi cabasimn sonucuydu, Togliatti He ben, yazrkurulu Icinde bir hiikiimet darbesi tezgahladik, i$yeri komltalarj sorunu dergtnln 7, sa~lsmda actkca ortaya konuldu, yazryi yazmadan blr~~ gece once, vazmm genej c;:izgisini yoldaljl Terracini ye aC;:lklaml$tlk, Terraclni de teori konusun~.a .. ldugu kadar pratik konusunda da tl1miiyle o ayrn goruste oldugunu actklarmstn Terracinl tarafmdan da onaylanan bu yazi TogliaW'nin de katihrmyla ~aYI~landl, v~ ongordiigumiiz seyler gerc;:ekle$ti; TogIiatti, Terracinj ve ben egjtim cevrelermde fabrika ~eclisl~rind~ tartismalara katilmaya c;:aglnidlk; isyeri komltelen tarafrndan delegelerin ve veznedarlann suurh toplanhlannda tartismaya c;:agnldlk. Demek ki aym yondo direndik, Isyeri komitelerinin gelisimi sorunu ana sorun halini aldt, L'Ordine Nouovo'nun fikri halini aldi, tsct devrtmtntn ternel sorunu olarak proJeter «ozgu.rhibun sorunu olarak ortaya konulan sor,un halini aldi. L'Ordine NuQVo, bizim ve bizi izleyen herkes icin, -Fabrika Konseylart gazetesi» halini aIdl; i~c;:iler L'Ordine Nuovo'yu sevdiler (bunu derin bir hosnutlukla tlerl surobtllrtz). Iscller L'Ordine

°

Nuovo'yu neden sevdiler? Cunku gazetede cikan yazilarda kendilerinin bir pareasmi, kendilerinin en iyi parcasmi buluvorlardr. cunku L'Ordine Nuovo' nun yaztlarimn tam da kendi ie;: aravislarr tarafmdan beslendlgini hissediycrlardn -Nasil ozgur' olabiliriz ?. . N asil kendi kendimiz halini alabili riz?.,» Cunku L'Ordine Nuovo'da cikan yazilar soguk entellektiiel kuruluslar degfldir, ama en iyi iscilerls yaptigrmiz tartismalardan doguyorlardi, cunku bu yazIlar gorcekten Torino i!j<;istrnfrmn olan ve bizIerin de hissettigi ve uyandrrdrgi duygulari, .Istekleri. tutkulan tsliyordu, cunku L'Ordine Nuovo'da cikan yazrlar, i~C;isminmn derin bir kurtulusa ve gercek bir anlatrm kazanmaya dogru yasadig; bir evrimin ugraklari gibi kabuJ edilebilen gercek olaylarr «dikkate almak- la birdi nerdeyse. lsciler L'Ordine Nuovo'yu Iste bunun icln sevdiler ve iste L'Ordine Nuovo'nun fikri boyle «olustu-. Yoldas Tasca bu olusuma, bu hazrrlanmaya hicbir sekilde katilmadt. L'Ordine Nuevo kendi flkrinj onun iradesinden ve devrime -katkisi-ndan ayn olarak gellstirdi. Bugunku tavrmm ve polemiginde kullandigr «ton-uri aciklamasmr bunda buluyorum: kendi -anlayisi-na ulasmak icin gayretle cahsmadi, bu anlayisin dogrnadigma sasrmyorum, cunku sevilmiyordu, ayrica bu konuyu boylesine basit bicimde islemts olrnasma da sasmryorum, bu denli hafiflik ve iC;disiplin yokluguyla eyJeme gecmesine, bir YII once tutanakta belirttigt ve savundugu resmi kimligi bu eyleme yeniden kazandirmaya cahsmasina da sasmiyorum.
II

Bir ocekl yazida, L'Ordine Nuovo'nun program I karsismda yoldas Tasca'nm aldigr Ilkesef tavrrlarm kaynagmr tammlarnaya cahstrm, Sozkonusu rprogram, i$C;i smifmm, fabrika Konseyleri sorunu cevresinde toplanan, pratik ve manevl gerekliliklert karst-

J20

deneyimin bir sonucu olaYolda~ Tasca bu deneY.lI~lek~tIlmadlgl icin, hatta bu deneyimin gercekle~tlnlmesme bile karsi oldugu iGin, Fabrika Konseylen sorununu gercek tarihsel terimleriyle kavrayamadt: bu sorunun bizlm, yani Togliatu, ben ve bize y~rdlm etmeyi kabul eden baska birkac yolda!?lll yaptigmuz aGlklamalar yoluyla -anlal;lllabilir birkac duraksama ve birkac yanhsa ragmenbenimsemeye b~$ladlgl ?rganik gelisim] de kavravamadr. Tasca'ya gore, fabnka Konseyleri sorunu kalimenin aritmetik a~la~mda bir sorun halint almisti. Italvan i§C;1ve koylu smifmm tum-v.nil hemen nasil orgutlemsk gerekttgtrn bilmek sorunu. Polemik Icinds yeralan yaziIarmdan birinde, Tasca, Komunisr Par ti'yi, sendikayt ve fabri.ka Konseyini ayru plana koydugunu vazar. baska bu- yerde, L'Ordine Nuovo'nun «tarihsel- bir btrlesmo bicimj olarak, bugun ancak buriuva devIetIe kar$lla.$tInlabileeek bir tip olarak kabul edilen fabrika Konseyinden avirdetmek arnaciyla partt ve sendikal orgutlere verdigt -gonultu- srfatmn, anlarrum kavra~adlgml gosterrr. L'Ordine Nuovo'nun ortaya koydugu anlayisa gore -bir teori oldugu icln, bir fik_ir ?evreSinde orgiitleniyordu, bu fikir, ozgurluk fikriydi Isomut olarak ta. bugunku tarihsel varanm duzlemtnds, i§9i sifmtn ozerk devrimoj eylemi cevre.sinde orgutleniyorduj fabrika Konseyi -kamusal» kimlige sahip bir kuru md ur, oysa partt ve sendika q)zel» kimlik tasryan birltklerdir. I§Qi, urettct olmasi nedeniylo, yani evrensel kimliginin bir son ucu nedeniyle, toplum icindekt islevinm ve konumunun bir sonueu nedeniyle fabrika Konseyi iclnde yeraIma.ya suruklenmtsnr, upki vurttasn, da parlamenter demokratik d~vle~_icinde veralmaya sliriiklenmesi gibi. I$Ci, y~zIh _~lr .sozl~§meye imza atarak, her an yirtrp atabilecegt bir «sozle§me»ye Imza atarak, partiye ve sendikaya «gonuIlu» olarak girmeye siiriiklenir: -Gonul-

smda

=.vavas

edindigimiz

gercek

vavas duzentenmrsu.

L,

hi» olma ozellikleri, -sozlesmeye dayanan- kimlikleri nedeniyle parti ve sendika .hicblr sekilde Konsey'le karistmlamaz. Gunku Konsey aritmetik (sayrsal) olarak degij de morfolojik (bicimsel acidan) olarak gelisen ve list biclmlerinde, kapitalizm tarafmdan lear amaciyla yaratilrrus bulunan uretim ve miibadele aygrtuun proleter bicimlenisini dile getirmeye vonelen bir kurumdur. L'Ordine Nuovo'nun Konseylerin orgutlenisinin ust bicimlerinin gelislminl, smiflara bolunmus toplurnlara ozgU siyasal terminolojiyle degil de, sanayinin orgutlentslnden odunc aldigi terimlerle bellrtmesinin nedeni tste bundandir, L'Ordine Nuovo tarafrndan gelistirilen anlayisa gore, Konseyler sistemi, «federasyon» sozcuguyle ya da anlamca buna yakin bir sozcukle anlatilamaz, bu sisteme iliskin bir fikir edinmek te ancak, belirli bir fabrikarnn icinde bir cahsma ekibini bir baska ekibe, bir atolyeyt baska bir atolyeye baglayan sinai iliskiler butununu bir sanavt merkezinin tumune yayarak mumkun olabilir. Torino ornegi bizim icin bir gerceklesme ornegiydi; yazrlarmuzdan birinde, Torino'yu Italyan komunist devriminin tarihsel potasi olarak gormemizin nedeni buydu tste. Bir fabrikanm icinde, i§ciler, uretilen degerlerln mulk edlntlmest tarzmdan (belirli bir anlamda) bagrmsiz olan smai teknik t.arafmdan kestnllkle belirlenmis bicimde orgutlenmis bir sekilde, imal edilen nesnenin islenislno kattldiklari olcude ureticidirler. Bir otomobil fabrikasmm butun iscileri, ister metal sanayi iscisi, duvarci, elektrikc;i, ya da marangoz, vb. olsunlar otomobilin imal edilmesi ictn aym sekilde gerekli ve vazgecilmez olduklari olcude, smal planda orgutlenmis olarak, kesinlikle bolunmez ve tarihsel acidan gerekli bir organ olusturduklart olcude iiretiei olma kimliglnt ve tslevini ustlenirler. Torino'nun kentsel gellsimlnin gectrdigi evreler sunIardi, Baskenttn once Floransa'ya sonra da Roma'ya tasmmasi ve baslangicta ltalvan devletinin Plemonte 123

122

devletinin genlesmesi blciminde olusmus olmasi, Torino'yu kendi kucuk-burtuva smrfmdan yoksun birakti, cunku bu simf yeni Italyan de vIet aygitma personel saglarmst«. Ne val' ki, baskentin tasmrms olma51 ve Torino'nun birdenbire modern kentlerin ozelligi olan bir ogeye indirgenip yoksullasmasi Torlno'nun cokmesine neden olmadi, tam tersine, Torino yeniden gelismeye basladi. Bu gelisme, kentteki makina sanayi, yani Fiat fabrikalanmn butunu gelistigl 611;ude, yontemli bicimde gerceklesti, Torino yeni devletin kucuk - burjuva aydmlar sirufuu saglarmstr. kapitalist ekonominin gelisimi, Italyan ulusunun zanaatcihgrm ve kucuk sanayiyi yikima ugratarak, Torino'ya cok yogun bir proleter kitlenin akm etmesine neden oldu, Bu proleter kitle, kente bugunku goriiniimiinii kazandirdi, belki de butun Avrupa'run en ozgun gorunumunu. Kent, butun kentin hareketinl -yoneten- ve bu hareketlerin varis noktalarim diizenleyen bir sanayi cevresinde dogal olarak orgutlenmi$ ve merkezilesrms bir gorunus kazandi ve bu gorunusu korudu. Torino otomobil kentidir, trpki Vercelli bolgesinin ptrinc ile nitelenen ekonomik bir butun olmasi gfbi trpk: Kafkasya'mn petrolle, Guney Galler'in tas komiirit iIe, vb. nitelenmesi gibi, Btr fabrika icinde, metal ve odun isleyen emekc;ilerin, elektrikcilerin, m arangozl ann , vb. cabalarmi btrlesttren ve birbirine uvumlu kilan bellrlt bir urunun uretilmesi amaciyla orgutlenerek iscilerin ortak ozellikler edinmeleri gibi, ,kent olceginde de, pro" leter smif, egemen sanavive day anarak , yant yalnizca varolmasi nedeniyle tum kentsel butunu orgutlemeye ve yonetmeye yeterli olan sanayiye dayanarak blcimlenir, Boylece, ulus olcegmde, bir halk, Ihrac ettigtne dayanarak, dunyarnn ekonomik yasamma yaptigr gen;ek katkiya dayanarak bicimlenir. L'Ordine Nuovo'nun akb pek dalgm okuru yoldas Tasca, bu teorik acrmlamadan hicbir sey anlama124

kaldi ki, bu acrmlama, gene aym L'Ordine Nuovo tarafmdan yayimlanan birkac yazida yoldas Lenin'in ortaya koydugu goruslerin ve I.W.W. devrimci sendikal birligtn Arnerikah teorisyeni, Marksist Daniel De Leon'un goruslerinin, italyan gercegine tasmmasmdan baska bir $ey degildl. Gerc;ekten de yoldas Tasca -odun-pirinc-, ..kukurt-, vb. sozciikleriyle anlatlian ekoU:omik komplekslerln tasarlanmasma tiimuyle muhasebeye ve tlcarete iliskin bir anlam verir. Baska yerdeyse, Konseyler arasmda hangi Iliskinin varolabtlecegtnt sorar kendine, daha baska bir yerdeyse L'Ordine Nuovo tarafmdan savunulan fikrin kaynagim yonetilmeyi yikan fablikaya iliskln Proudhoneu goruste bulmaktadrr. Oysa, -Fabrika Konseyi ... bashkh yazmm ve Emek Borsasi Kongresine Iliskin bir yorumun da yeraldigt aym 5 Haziran tarihli sayida, , Marx'in ureticilerln komiinist toplumunun smai kimliginden acikca sozettigt Paris Komunu ustune oI~n yazidan bir almti da yer aliyordu. De Leon ve Lenln kendi goruslerlnin temel motiflerini, iste Marx'm bu eserinde bulmuslardt: L'Ordine Nuovo'da cikan ve yoldas Tasca'mn, kamtlandigr gibi, yalmzca yiizeysel bicimde ve tarihsel ve ideolojik sozlerinden hicbirsey anlamaksizm okudugu yazilarm tbu soylediklerimiz ozellikle de polernigi baslatan sayi icin gecerlidir'J olusturulmasmda kalkilan noktalar iste bunlardr. icm, i1}Qi simfi ozgurKonseYind~ gercekle§tig-i fikrini savunmak amaciyla zaten gelistlrilmls olan butun kamtlan tekrarlamak Istemtyorum. L'Or· dine Nuovo programmm derin gelistm surecint yoldas Tasca'nm ne denli anlayarnadigmi gostermek Icin - birkac temel dusunceye deginmek istedim yalmzca. Bu iki kisa yazmm devarm olacak bir ekte, Tasca'mn ortaya koydugu btrkac noktayi tahlil edecegim, ama bunu, adi gecen noktalari acikhga kavusturmayi ve tutarsizliklarim gostermeyl uygun buldugum olcude

ruf

lugunun baslangrc olarak fabrika

Bu polemigt

izlernls olanlar

125

yapacagrm. Bununla birlikte hemen a(;akI~a kavusturmak gereken bir nokta van Mali sermayeden sozederken, Tasca, sermayenin <havalandrgrms , uretimden koptugunu ve ucmaya basladrguu ... yazdiginda, kagrt-paramn butun bu havalanma ve suzulerek ucrna karisikltgtmn fabrika Konseyleri teorisinin evrlmiyle hicbtr ilgisi yoktur. Kapitalistin ki~i olarak uretim dunyasmdan koptugunu belirttik, yoksa mali de olsa, sermayenin koptugunu belirtmedik. Fabrtkanm, kisi olarak patron tarafmdan yonetilmedigtni , ama tipki kamu idaresine karst kavrtsiz kalan memur gibi, iiretime karsi kayitsiz kalmaya vonelen bir sinai burokrasi aracihgryla banka tarafmdan yonetildigini belirttik. Bu kalkis noktasi, fabrika Iclnda kurulmaya baslayan illskilerin tarihsel bir tahlili icin yararII oldu: fabrika plamnda, orgutlenisi uretim uzerindeki insiyatifte bulunma iktidarina sahip t;IkmaYRyonelen i1';t;i nufrnm sanay] alamndaki ozerkliginin en s onemlt tarihsel kosullarmdan birinin ortaya cikrsmi saptamarruza varadi. Bu -havalanma, ve -suzulerek ucma- hikayesi yoldas Tasca'mn biraz talihsiz bir hayalidir. Ote yandan, yoldas Tasca, Arturo Labriola'nm kapitalizm konusundaki kitabr Icin yazdig; tamtma yazisma (bu (gecerken belirtelim ki Labriola tam da Hilferding'in ileri surdiigii sonralan bolsevikler tarafmdan benimsenen tezin karsin bir tezi savunuyordu) , gercokte hicbtr $ey anlamadigrm, belirsiz amlar iistiine it;i bos sozlerle bir kum kalesi vaptiguu kamtlar, Bu polemik Tasca'nm raporu Icln yaptIgl gozlemlerin ne denlt saglam oldugunu gostermeye yaradu Konseyler sorunu konusunda Tasca'nm bilimi yii_ zeysel bir ctlavdi yalmzca. Tasc'a'Yl harekete ge~iren sev, -kendi- teorisini tamtmak, «kendi» eylemini -beslatmak-, sendikal harekette vem bir t;ag baslatmak yolundaki zaptedilmez istekti.
126 yaz; Corriere universitario'da yaymrlandi) basvurup, mali sermaye He -ilgflendigf-nt kamtlamak isterken

Emek Borsasi Kongresi ve yoldas Tasca'run tebligine (yiiriitme yetkisine sahip bir onergenin ovlanmasuu saglamaya yonelivordu bu teblig) ilisktn yorumumuz, dergimizin programma tiimiiyle saygih kalma isteglmiz taratmdan beltrlenmtsti. Fabrika Konseylerinin kendi yasalan vardir, hemen, temelden yenilestirmeleri gereken sendikal organiann yonetmeliklerini kabul edemezler, etmemelidirler. Aynr sekilde, fabrika Konseylert hareketi iscilerin temsilcilerinin kitlelerin dolaysiz cisimlesmesi olmalanm ve kitleye emredici bir vekaletle bagh olmalanm zorunIu Mar. Bir i~r;i Kongresinde, hickimse tarafmdan vekil olarak atanmarmsken, raportor olarakkonusan ve butun i$Qikitlesini ilgilendiren ve kesin olarak r;6zuldugunde kitleyi de baglayacak alan bir sorunu ele alan yoldas Tasca'nm tebllgt L'Ordine Nuovo'nun ideolojik cizgisine oylesine ters dusuyordu ki, yapilan yorum (burundugu siddetlt blcimde) tumuyle yerindeydi ve kesinlikIe yapilmasi gerekliydi,
_1nton~o Gramsci imzasryla yayimlan<11, L'Ordine Nuevo, cilt II, sayr 12, 14 Agustos 1920 ve cilt II, saYl 14,28

Agustos

1920.

127

TORiNO FABRiKA KONSEYLERi HAREKETt
(Komunist Enternnsyonal Yurutme

Kuruluna
rapor)

Temmuz 1920'de gonderilen

Sovyet Rusya'da.n donen italyan heyetinin uvelerinden birt Torino emekQilerine, heyeti karsilamak icm Kronstadt'ts, kurula.n kiirsUnun ustunde YA~ASIN 1920 TORINO GENEL GREVi! yazih oldugunu bildirdi. Iscller bu haberi cok buyuk bir zevk ve derin bir duyguyla ogrendiler. Rusya'daki italyan heyetinin uyelerinin pekcogu, Nisan aymdaki genel greve karst <;akml$lardl. Greve karsr yazdiklarr vazrlarmda Torinolu Iscilerm, bir dusun kurbani olduklanm ve' grevIerlnin sahip oldugu onemi oldugundan fazla buyuttiiklerini sa vunuyorlardl. Bu nedenle Torinolu emekctler Kronstadt'li yoldaslarm yakmhk gosterisini buvuk bir zevkle ogrendller ve kendilerine $oyle dedller- ..Komunist RUB yolda$lanmlz, Nisan grevinin onemmt italyan oportunistlerinden daha dogru anladrlar ve daha iyi degerlendirdiler, bovlelikle de onlara iyi bir ders verdiler. .., Nisan Grevi Nisan aymda Torino'da olan hareket sercekte yalniz Jtalyan proletaryasmlll tarihinde degil ama Avrupa proletaryasmln tarthinde hatta butun dunya proletaryasmm tarihindeki olagandisr bir olaydi.

Gercekte tarihte ilk kez olarak, achk yada i~sizIik tarafmdan eyleme ittlmts olmaksizm uretirm denetlemek tcin mucadeleye gtrisen bir proletarya goruldu, Ustelik, mucadeleye girtsen, i$Qi simfmm bir oncusu, bir azmhgi degildi. Torino emekcilertnin tum kitlesi mucadelsye giristi ve tum fedakarhklan ve yoksunluklan goze alarak mucadeleyi sonuna dek surdurdu, Metal sanayi Iscilerintn grevi bir ay surdu, balika emekci tabakalarm (kategorilertn) grevi ise on gun surdu, Son on gunku genel grev, tum Piemonte bolgesine yayildi, yaklasik yarrm milyon sanayi ve tarim 'i$c,:isiniharekete gecirdi, yaklasik dort milyonluk bir mifusu etkiledi. italyan kapitalistler Torino'daki i$Qi hareketini bozmak icin tum guclerini seferber ettiler. burjuva devletin tum araclan onlann kullarumma verildi; oysa i~<;:iler muoadeleyi surdurmek Icin, ne Sosyalist Parti yonetlminden ne de Genel 1~Kontederasyonu'ndan hicbir yardrm almadan, tek baslarma kaldilar. Dahasi, partin in ve Konfederasyon'un y6neticileri Torinolu emekcilerl asagrladrlar ve Italyan k6ylUleri ile emekcilerinin, Torinolu kardesleriyle dayamsma icinde olduklarrm dile getirecek ve onlara gercek bir yardimda bulunmaya cahsacaklari yorde, herhangl bir devrimci eyleme gtrismelertni engellemek icm ikti· darlarmm srrnrlari tcinde bulunan her seyi kullan. dilar. Ama Torinolu Iscilerin cesaretlert kmlmadi. Kapitalist gericiligln tum agrrhgma katlandilar, son ana kadar disipline uydular ve bozgundan sonra bile, ko.munlzm ve dunya devrimi bayragma sadik kaldilar, Anarsistler ve sendikalistler

128

Anarststlerln ve sendikalistlerin partt dlslplinine ve proletarya dtktatorlugune karsi yaptiklari propa129

ganda, yoneticilerin Ihanetl nedeniyle, grevin bozgunla sona ordigt zaman bile kitleler uzerinde hicblr etkiye s:ahip olmadi, Dahasi, Torinolu emekciler, devrimci mucadelev; yogunlastrrmayi ve bu mucadoleyi iki ayn cephede birden surdurmeyi kararlastirdilar. Bir yandan zafer kazanrms burjuvaziye karst, bir yandan da kendilerine ihanet etmis olan onderlsrine karsi, Torinolu kitJelerin gosterdtkleri devrimci disiplin ve bi1incin tarihsel tern elIeri, Torino'da smif mucadelesinin geli!2tigi slyasal ve ekonomik kosullardir. Torino saf bir endustriyel merkezdir. Isciler yarim milyon kisi olan nuf'usunun yaklasik dortte iic;:iinu olustururlar, kucuk-burtuva ogelerin sayisr cok dusuktur, Bundan baska Torino'da, sendikalarda orgutlenmis ve Emek Borsasi uyesi olan vogun bir mernur ve teknisven kitlesr de vardir. Bunlar, butun buyuk grevler sirasinda iscilerin yanmda yeralrmslardr, boylellkle, bunlann he psi olmasa bile cogunlugu, sermayeye karsi devrim ve komunlzm icin miicadele eden gercek proleterlerin zihniyetlni kazanrrnslardir. SInai (iretim bakrldigmda,

otomobil iiretimi, baska uretim dallarina, ar_negin odun ve kauc;:uk sanayilerine bagrmli hale geldi, Metal iscilerl Torino proletaryasmm onc~siidiirler: ~etal isleme sanayinin ozelliklert .ned~myle, bu 1?911er arasmdaki her hareket genel bir kitle hareketi hallni alir ve bar;:langlc;:ta yalnizca sendikal a:mac;:lara sahip olsa bile, siyasal ve devrimci bir kimllk kazamr, Torino'da tek bir onemli sendikal orgut vardir, Uye savisi doksanbindir: Bu. 6l'giit Emek ~o~sa~ldlr: Varolan anarsist ve sendikahst gruplann, l$~l ~ltle~l uzerinde nerdeyse hicoir etkileri yoktur. tfl91 kltle~l, buyuk bolumu komunist i~c;:ilerden olusan So~~ahst Pal'ti seksivonu yamnda saglam ve kararh bicimde yeralir. Komiinist hareket a~afpd.~ki muca.dele or~ ganlarma sahip bulunuyor. 15_00.uye:re sahip parti seksiyonu, onbin uyeve sahip ~lr~ls~~l.~ C;0vre.ve ikibin uveve sahip yirmiuc genclik or~tu. ~er l$le.~~ede kendi yonetim organma sahip surekh . ,~omulllst bir grup vardir. Cesitli gruplar, i$letmelennm_ konumuna gore, semt gruplannda toplanrrlar: bunlarsa, kentin tum komunist hareketini elind~ bulun~~ran ve ir;:c;:i itlesini k yoneten ve pa:_rti Sekslyonu icmde yeralan blr yonetlci kurula baglamrlar. italya'run baskenti Torino

Torino'da uretim kusurve turdestir. Yaklasik elli bin i$c;:ive onbin memur ve teknisyen cahstiran metal lsleme sanayi ilk sirayi alrr, Yalnizca Fiat fabrikalarmda otuzbes bin ir;:C;i, emur ve teknisyen cam hsir, bu isletmenln bashca fabrikalarmda, en modern ve en ileri yontomleri kullanarak her tur otomobil iireten onalti bin ir;:c;:i ullarulmaktadir, k Torino'daki metal isleme sanaylni otomobil sanavi karakterize eder. t$C;:ikitlesinin en buyuk bolumunu nitelikli isciler ve uzmanlar olusturur, ama bunlar otekl ulkelerin, ornegtn lngiltere'nin, nitelikli i.$c;:i.eri giui kucuk-buriuva anlavisa (zihniyete) sahip degillerdir. Metal Isleme sanayinde ilk sirayi alan

Disardan

suzca merkezllestirilmis

I

italya'ya bugunku burluva d~eni ye;l~r;:ti~en ?~Tjuva devrimden once, Torino Piomonte YI, Liguria Yl ve Sardinya'Yl kapsayan kucuk bir devlet~n ba~k~ntiydi. 0 cagda ~orino'da kiic;:?k sana~ ve tIC?,Tet agrr basmaktaydL Italya kralhgmm blrle$meSl~de~. ve bar;:-kentin Roma'ya ta$mmasmdan sonra Tormo onemini yitirmek tehlikesiyle karst k~lya. kaldi, Ne .vaT ki kent ekonomik bunalimm mzla ustesmden ~~ldl v~ Italya'mn en onsmli ssnavi mel'kezleri?de~ biri h.a~lni aldi. ltalya'da ti9 tane baskent oidugu soyle_~eblI~r: Buriuva devletin ldari merkezi olan Roma, ulkenm 131

130

mali ve ticari merkezi alan Milano (butun bank alar, ticaret acentalan ve maliye burolari Mllano'da toplanmistrr). ve son olarak da, sinai uretimin en yuksek gelisme derecesine ulastrg), sanayi merkezi olan Torino. Baskentin Boma'ya tasmmasi srrasmda, yeni buriuva devlete, bu devletin Isleylsi icln gerekli olan tum idari personeli saglayan tum kucuk ve orta aydm bur[uvazi Torino'ya gOQetti; buna karsrhk, buyuk sanayiilin gelisimi ltalyan i§Qi sirnfmm en degerlt tabakasim Torino'ya dogru cektl. Bu kentin gelisme surecl, Italya tarihi ve Italya'daki proleter devrim tarihi acismdan, cok Ilgtncttr, Boylelikle Torino proletaryasi, cok saytda bagla bu kente baglanrms bulunan Italyan i§Ql kltlelerinin manevi yoneticisi halini aldi, bu baglar akrabahk, gelenek, tarih baglanvdi ama i§Qi kitlelerin ozlemlert de vardi (her Italyan iscinin idealt Torino'da cahsabilmektir l. Iste but (in bunlar, tum ltalva'run i$Qi kitlelermin, kendt onderlerinin isteklerine tel'S dusmek pahasma, Tortno'daki genel grevle davamsma icinde 01duklanru aciklarnalarmm nedenlnt izah ediyor. Bu kenti komunist devrimin merkezi, baskenti olarak, Italya'dakt proleter devrlmin Petrograd'i olarak kabul ediyorlar.

emekQiler Kerenksi He men!,}eviklerin demagojik Iafazanhgma aldanmadilar. 1917 Temmuzu'nda (a~en b6yle) Petrograd Sovyeti t~r~fmdan b~tl Avrupa ya gonder'ilrnis olan heyet Torino va vardigmda, delege: lerden Smirnov ve Goldenberg ellibin kisilik bir isci kit1esi~in karsisma cikuklarmda k~laklan suag1r eden -Yasasm Lenin!-, -Yasasin Bol$eVlklerl» Qlghklanyla karsilandrlar. . -Goldenberg bu karsilamadan pek tatmin olmu.~ durumda degildi: Lenin yoldasm nasil olup ta Tonnolu isciler arasmda boylesi bir populariteyi kazandlg1111bir turlu anla.yaml'ycr~u. Ve u~ut.ma.mak gerekir ki bu olav, Temmuz daki bolsevik tsyanm b~tlnlmasmdan sonra ve italyan basmmm da b?l§e~l~~ jere, eskiyalar. entrikacilar, Alman emperyall~mmm ajanlan ve casuslan diye saldirdrgi sirada oJdugudur. ltalva savasa girdigmden beri (24 Mayis 1915) Torino proletarvasi hicbir kitle gosterisinde bulunmamistr. Barikatlar, siper cukurlarr, dtkenh teller

1ki:

silahh ayaklanma

1914-1918 emperyalist savasi sirasmda, Torino .iki tane silahh ayaklanma yasadi. Mayis 1eIS'de patlak veren ilk ayaklanmamn hedefi, Almanya'ya karsi yapilan savasta ltalya'ya mudahalede bulunulmasim onlemekti (Halkevi Iste bu frrsattan yararlanarak yagmalandi) , Agustos 1917' deki ikinci ayaklanma ise, gents caph bir devrimoi mucadele niteligtnt kazandi, Rusya'daki Mart devrtmtnin habert Torino'da anlatilamayacak bir sevincle karsilandi. Car'm iktidartrun Petro grad emekcilert tarafmdan yikildigrm tigrenen Iscller heyecandan _ agledilar, Ama Torinolu

Petrograd Sovyetinin delegeleri onuruna duzenl~nen dev mitlng, kitle h'U'eketIerinde yeni bir donemin baslangtcmi belirtti. Bu mitingin uzerj~den daha. henuz bir ay gecmisti ki, Torinolu emekciler, elde silah, Italyan emperyalizmi ve mil1tarizmine karst ayaklandilar. Ayaklanma 23 Agustos U117'de patlak verdi. BC$ gun bayunca, isciler kentin sokaklarmda carprstilar. Tufeklere el bombalarma ve makinah tufeklere sahip olan iSya~cllar ken tin kimi semtlerini i~ga~.e:meYi bile basardilar: askeri komutanhklann ve hukumet kurumlannm hulundugu merkezi elegeclrmek amaciyla U" dort kez grrisimde de bulundular. ~ Ne var ki iki YJ-I suren savas ve gericilik, eskidcn oylesine guclu olan, proletaryanm .. ir~.utunti g.UQ~iiz t dusurrnustu ve silah bakimmdan gucsuz olan tsciler yenildiler. Askerlerden bosu bosuna kendilerine des133

132

tek olmalarim umdular, Askerler isyam Almanlann yonettigi yalanma kandrlar, Halk bartkatlar kurdu siper cukurlan kazdi, bazi semtlerin cevresini elek~ trikli tellerle cevirdl ve bes gOn bayunca polis He askeri birliklerin butun saldirrlarim puskurttu. soo'den cok i$C;i61dO, 2000'den cogu da aglr biclmde yaralandi. Bozgundan sonra, en iyi ogeler tutuklandi ve uzaklastmldilar, ve proleter hareket de devrimci yogunlugunu yitirdLNe var ki Torino proletaryasmm komunist duygulan sonmemisti. Asagidaki olay bunun bir tamtidir. Agustos ayaklanrnasmdan kisa bir sure sonra, Torino'nun nuf'usunun dortte birinin yiyecek malzemesini saglayan dev orgutun, «Torino Kooperatif Ortakltgt-rnn (AlIieanza cooperativa tortnesel yonetim konseyi seclmler] yapildt. Torino Kooperatif Ortakhgr (A.C.T.)

A.c.T., Demiryolu Isclleri Kooperatiri ile Genel Is~i Dernegi'nden olusur, SosyaIist seksiyon yillardan ben yonetim konseyini elinde bulunduruyordu, ama i$1;i kitleler arasmda etkinbir ajitasyon surdurebileeek durumda degtldi. Ortakligm sermayesinin buyuk bolumunu, demiryolu Isclleriyle ailelerrnin sahip oldukian Demiryolu Iscileri Kooperatifinin hisseleri olusturmaktaydi, 01'takligui gelismesi He hisselerin degeri 50 Liretten 700 Lirete yukseldi, Bununla birlikte parti, hisse senedi sahiplerini, bir i$1;i kooperatifinin arnacmm ozel ki$ilerin kar etmesi degil ama devrimei mucadelo araclarmm saglamlastmlmasi olduguna ikna etmeyi basardr, ve hisse senedi sahipleri de gercek deger alan 700 Liret uzerinden degfl de. savisal deger olan 50 Liret uzerinden yuzde ucbucukluk bir payla yetindiler. Agustos ayaklanrnasindan sonra, polisin ve burjuva ve reformist basmm yardirmyla, y6netim kanseyinde Sosyalist Parttntn sahip oldugu cogunlugu bu partl134

nin elinden kopa.rmaYl amac;:i&yan bir derniryolu isclleri komitesi olustu. Hisse sahiple~ne~ sayisal degerle piyasa degert arasmdaki ~50 Li~ethk f~r~m .hemen tasfiye edilecegt vaadedildi; demirvotu l$Qllenne, besin maddelerinin dagrtrmmda cesitl] ayneahklar vaadedildi. Hain refonnistler ve burjuva basin, kooperatifi, bir ifiC;iorgutu olrnak~n C;lkanp,~o.~iik-.?~.rju va tipte ticari bir grrisim haline sokmak icin butun propaganda ve antasvon araQlan.11l uygulamaya koydular, i~i smifr her turden basktlara kon~ oluyord~. Sansur, sosyalist seksiyonun sesini solugunu keSti: Ama butun bu baskilara ve eziyetlere ragmen, ~endi gori.i.~lerini bir an bile terketmemi$ ola~ SOsyaJ:stler tbu gorus, i$Qi kooperatifinin bir simf muoade!eSl araci olduguydu) kooperatif ortaklik iQinde ysniden Cogunlugu eide ettiler. Sec;menierin Qogunlugu, Agustos ayaklanmasmm bozguna ugramasmdan sonra, b~l.i~li bir ~~raksama~ da bulunmalart, hatta gerici egillmler gostermeleri beklenen demiryolu memurlan olmasma ragmen, Sosyalist Parti 800 uzerinden 700 oy aldi, Savas sonrasi donem Emperyalist savasin bitmesinden s~nra,. ~ro~ete~ hareket hizh ilerlemeler gosterdi. Torino ~.$Ql k~tle~l sa vasm ac;tIgl tarihsel donemi? sa vastan onc.ekl 0: nernden derm bicimde aynldIgllll anladi. Torino l$?l simfr aym anda da III. Entemasyonal'in iC; savasm yonetimini ele almayi, siyasal tkttdari kazanmayi, proletarya diktatorlli.g-unu kurmayi, ekonomik ve toplumsal ilifikilerde yeni bir duzen yaratmavi a~aQla: yan bir dunya proretarvasi orgutu ol~ug~nu hl~settI. Devrimin sorunlan, -lster ekonomik ister slyasal olsun, butun i$t;i toplantIlannda tartl~a ko~u~u o~~yordu. lfi"9isimnmn en iyi onell gUc;ler;t,ko.mulllst eg~limli haftalIk bir yayim orgamnm, L Qrdme Nuovonun, dagitmum saglarnak it;in toplandIlar. Bu hafta-

:I

135

hk yayim organmda, devrimin cesttli sorunlan islendi, Sendikalarm komunizm davasina kazamlmasi tcm kitlelerin devrimci orgutlenmesi, sendikal mucadelenin dar korporatif (rnesleki) ve reformist alandan, devrimci mucadele, iiretimin denetlenmesi ve proletarya diktatorlugu alamna tasmmasi. Fahrika konseyleri sorunu da gundeme almrmsti. Torino'daki isletmelerde, kapitalistler tarafmdan tanman kuc;uk iSC;i komiteleri daha 0 zamandan vardi ve bu komitelerden bazilarr, sendikalann anavasacr egillmlerine, reformist anlayislarma Ve burokratizmlerine karst mucadeleye baslarmslardr zaten. Ne var ki bu komitelerin pekcogu, sendlkalann himayesi altmda bulunuyordu: bu komitelerin (isyer! komiteleri) aday listelen sendikal orgutler tarafmdan on erilryordu: sendikal orgiitlerse patronlarm basina bela 01mayacak , oportunist egilimli iscilert tercih edtyorlar ve boylelikle de her turlu kitle eylemini daha yumurtadayken boguyorlardi. L'Ordine Nuovo'nun yandaslari propagandaIannda ilk basta., bu Isvert Komitelerinin donusmesi gerektigtnt savundular. Aday Iistelerinin sendikaj burokrasinin tepelerinden degil de, i~C;i kitlesinden kavnaklanmasi gerektig! Ukesini savundular, Fabrika Konseylerine, uretimln denetIenmesi, kitlelerin silahiandmlmasr ve askeri bakrmdan haztrlanmasr, teknik ve siyasal bakimdan hazrrlanmasi gorevini yiiklediler. Bu Konseyler artik egemen srruflarin cikarlarmm bekci kopegi olma rolunu oynamayi birakrnah ve kapitalist rejime karsi eylemlertnde kitleleri durdurmaya son vermeliydiler. Konseylerin yarattlgl coskunluk

Fabrika Konseyleri lehine yapilan propaganda, kitleler tarafmdan coskunlukla karsilandi. Alb ay iclnde, biiyiiklii kucuklu tum metal isleme fabrikalarmda Fabrika Konseyleri olusturuldu. Fabrika Konseyi VEl iiretimin denetlenmesi Ilkesi Kongre'nin cogunlu136

gu ve Emek Borsasi'na u-ye sendikalarm 90k buyuk bir bolumil tarafmdan onaylandr ve kabul edildi. Fabrika Konseylerinin orgutlenmesl su ilkelere dayamr. Kuc;uk ya.da buyuk her fabrikada, (eskt burokratik sistem temeli uzerinde degil de) temsil edilme temeli uzerinde bir organ olusturulur, bu organ proletaryanm gucunu cisimlestirtr. tum i~c;:ikitlesini devrimci miicadele ve i~Ci devletinin kurulmasi tcm egiterek, kapitalist duzene karst mucadele eder, ya da uretimi denetler. Fabrika Konseyi, sanayi dah temelinde orgutlenrne mode line gore olusturulmahdrr. Fabrika Konseyi, i;?1;isimfr icin, proletarya diktatorliigunden gecerek ulasilacak olan komunist toplumun modelini temsil etmelidir. Bu toplumda artik simf farklari otmavacakur, .butun toplumsal Iliskiler, uretlmin ve buna denk dusen orgutlenmenin teknik gereklerine gore diizenlenecekler ve or~tlii bir devlet iktidanna bagimh olmayacaklardir. I~9i srmfr, ugruna miicadele edip kendini feda ettigi idealin tum guzelltgtnl ve soylulugunu anlamalrdrr, bu ideale ulasmak icin, kimi evrelerden gecmenin zorunlu 01dugunu anlamahdrr, diktatorlugun ve devrimct disiplinin zorunlulugunu kabul etmelidir. Her lsletrne tisyerl) atolyelere, her atolye de meslek ekiplerine bolunur: Her ekip isln belirli bir bolumunu yapar: her ekipteki isciler aralarindan birini secer ve ona kosullu ve emredici vekalet verirler, Tum isletmenin delegeleri bir Konsey olusturur. bu Konsev, kendi Icinden bir yurutrne Kurulu secer. Yurutme Kurullannm siy.asal sekreterleri Konseylerin Merkez Komitesini olusturur, Merkez Komite ise kendi iclnde bir Kent Komitesl secer, bu Kent Komitesi prow _pagandanm duzenlenmesiyle (orgutlenmesivle) . cahsrna planlarrmn hazarlanmasivla, ~e~it1i Isletmelerden, hatta srradan kisllerden, gelen onerilerin ve tasanlann onaylanmasryla ugrasir, ve son olarak da, hareketin butuntmun genel yonetimlni saglar.
137

Grevler sirasmda Konseyler ve t§yerl Komiteleri Fabrika Konseylertntn yetkilerinden bazilart sanayiye degilse de ozunde teknige Iliskin bir kimlige sahiptirler, ornegin, teknik personele uygulanan denetim, i!?9i smifmm dusmam olan memurlarm isten cikanlmasi, yent ozgOrliikler ve haklar elde etmek it;in y6netimle yapllan miicadele, mali Islemlerin ve Isletmenin uretirninin denetlenmesj gibi. Fabrika Konseyleri hlZla kok saldilar. Kitleler bu komunist orgiitlenme bicimini gonulluce -benimsedi~ ler, yurutme komiteleri cevresinde toplastilar ve ka ~ pitaltst otokrasiye karst verilen mucadeleyl canla basIa desteklediler. Ne sanayicilerin ne de sendikal burokrasinin Komiteleri ve Konseylerj tanimayi reddermesine ragmen, Konseyler ve Komiteler onemlt basarilar eide ettiler: Kapitalistierin ajanlanni ve casuslarim defettiler, mali ve sinal bilgiler eIde etmek amacryla teknisyenler He memurlar arasmda baglar kurdular: isletrnenin yone tilmesi cercevesindeyse, tum disiplini kendi ellerinde topladilar ve dagrlmis ve t;Ozulmus kitlelere, sanayide Iscilerin dogrudan yonetiminin ne demek oldugunu gbsterdiler. Konseylerin ve I$yeri Komitelerinin etkinltgt grevler srrasmda kendinl ortaya koydu. Bu grevler, rastlansal, gelip gecici kimliklerini yitirip, devrimci kitlelerin bilincll etkinliginin anlatmu halini ald rlar. Konseylerin ve Isyeri KomiteIerinin teknik orgutlenmest, eylem kapasiteleri oylesi ilerlemeler gosterdiler ki.: kirkiki atolyeye dagilmis bulunan Fiat'm onaltibin i:;;cisinin i~i birakmasi icln bes dakika yetti. 3 Arahk 1919'da, f'abrika Konseyleri buyuk capta kitlesel hareketleri vonetebtleceklertru elle tutuIur blclmde tamtladilar. Kitle hareketlnin tum dizginlerint elinde bulunduran sosyalist seksiyonun buyruguna uvarak, fabrika Konseyleri, avri isletmelerde bulunan, yuzyirmi bin i~Qiyi, hicbir hazrrhk olmaksizm, bir saat icinde harekete geclrdller. Bir saat sonra, proletarya or138

dusu tipki bir Cig gibi kentin merkezine yigildi ve butun militarist ve milltyetcl cakallari sokaklardan ve meydanlardan supurup atti. Konseylere karsi mucadele

basmda, sendikal orgutlere ve sosyalist seksiyona uye
olan komunistler

Fabrika

Konseylerinin

olusturulmasi

hareketinin

sist komunlstlerin acik vekesin diline karst, kendi ~i~ sirilmis lafazanhklarmi cikarrnavi deneyen anarslstler
bu harekete, sendika gorevlileri,

bulunuyorlardi:

bu harekete,

Mark-

fabrika Konseyi ile Sovyet ilkesi arasmdaki ayrihga dayandmyorlardi. Vardiklari sonuclar tumuvle teorik, 50yut, bOrokratikti. Cmcm oten cumlelerinin ardinda, kitlelerin devrimct mucadeleve dogrudan katrhmlarirun basarisizhga ugratilmasr istegi, kitlelerln sendikal orgutlere bagunh konumlannm korunmasi istegt gizlenlyordu, Parti yonetimt uyeleri, esgudumlu bir eylem plant gerceklesmeden once devrimci bir evlemin insiyatifini ustlenmeyi hep reddettiler, ama bu plaru hazrrlamak ve olusturmak icin de htcbir §ey yapmadilar. Bununla birlikte, Torino hareketi yerel boyutlan asmayi basaramadi, 9unku sendikalarm tum burokratik mekanizmasr, Italya'mn baska bolgelertnin i:;;~i kitlelerinin Torino orneginin pesinden gitmelerini engellemek icin isletildi, Torino hareketi asagtlandi, alava almdi, karalandi ve her turden elestiriye ugradi, Sendika organlarmin ve Sosyalist Parti yonetiminin siddetli elestirtleri Torino proletaryasma ve fabrika Konseylerine karst mucadelelerine artik hicbir engel koymayan kapitallstleri yeniden yureklendlrdi. 1920'nin Mart aymda Milano'da toplanan sanavlciler konferansi bir saldm plam olusturdu, ama «i§Ci smi139

Sosyalist Partt vonetlmt ve Avanti amansiz karst crktilar, Butun bu kistler polemlklerinl

de katildilar. ' Bununla birlikte

biclmde

fmm vasileri-, ekonomik ve siyasal orgutler bundan kaygtlanmadilar. Herkesin terketmls oldugu Torino proletaryasi ulusal kapitalizmi ve deviet iktidarmi tek basma kendi gucleriyle gogiislemek zorunda kaldi. Torino bir polis ordusu tarafindan isgal edildi; kentin cevresindekt stratejik noktalara toplar ve rnakinah tufekler yerlestirtldi. Va butUn bu askert hazrrhk tamamlandigmda, kapitalistler prole taryay 1 krskrrtrnaya koyuldular. Bu cok gUt;: mucadele kosullari karsismda proletaryamn kendine yapilan meydan okuma-· ya karstlik vermede duraksadigt dogrudur, arna ~atl.'}mamn kacmrlmaz oldugu acikca ortaya ciktigmda. is9i smifi cesaretle ortaya ciku ve mucadelenin nihai zafare kadar surdurulmeslnl istedi. Milano Sosyalist Ulusal Konseyt

kazanmasi gereken siyasal iktidar bicimlnl temsil eden Konseyler olusturmak icin teorik yontemler ve taserrlar cevresinde gevezelik ediliyordu. Heniiz elde
sihyordu ve Torino proletaryasi da kendi kaderine terkediliyordu; buriuvazive zaten kazamlmis alan i$ci iktidanm yikmak imkam veriliyordu! Italya'mn proleter kitleleri Torinolu yoldaslarla dayamsma icinde olduklarim cesitlt bicimlerde gos~ terdller. Piza, Livorno ve Floransa demiryolu tsctleri Torino'ya gidecek askert birlikleri tasimayt reddettiler, Livorno ve Cenova denizcileri He liman i${:ileri limanlardaki hareketi sabote ettiler; 90k sayida kentte, sendikalann buyruklarma ragmen proletarya grave gitti. Torino ve Piemonte'deki genel grev sendikal orgiitlerin ve partlnin kendisinln direnrnesi ve sabotajlyla karsi karsiya kaldi, Gene de egitici bakimdan buyuk bir onem tasidi, lsctlerte kovlulerln (fiili) gercek blrliglnin miimkiin oldugunu tarntladr. Emekct kitlelerin her tiirlii devrimci hareketlerinin bogulrnasim amaclayan reformistlerin ve parlamenterlerin oportiinist manevralarmm en sag-lam destegi olan sendikal orgutlerin tum biirokratik mekanizmasma kar$1 mucadele etmenin acil bir gereklilik oldugunu dogruladi.
11k kez RUS9a, Almanca vs Fransizca olarak Komiinist Enternosyonal'de yaYlDllandl, cilt II, sayl 14, Kasun 1920; !talYlUlca, tmzasiz olarak, yeniden yavirm L'Ordine Nuovo, 14 Mart 1921.

sdilmemis

kazammlari

orgutleme

tarzi ustune

tarti-

Metal iscllert biitiin bir ay boyunca, oteki kategoriler ise on gun boyunea grev yapnlar, butun ildeki sanavi durmustu, ulasrm felee ugrarmsti. Ama Torino proletarvasr Italya'mn geri kalan bolumunden tecrit edilmisti, merkezi organlar ona yardim etmek icln hicbir sey yapmadrlar, italya halkma Tortnolu emekcilerln miicadelesinin onemini aciklamak 1{:in hicbir bildiri yayrmlarnadilar, Avanti partin in Torino seksiyonunun aciklamasmr vavrmlamavr reddetti. Torinolu yoldaslar herkes tarafmdan anarsistler ve rnaceracilar olarak suclandilar. 0 tarihlerde Torino'da partinln ulusal Konsevt toplanacaktu arne, bu kongre, «genel grevicinde bulunan bir kentin sosvalistler arasmdaki tartrsrnalara sahne olmasmin yerinde 01madigr bahanesiyle MUano'da toplandr, Bu nrsat nedeniyle de, partiyt yonetme gore vi kendilerine verilmis olan kisilerin tum giiQsuzliigu ortaya t;lktI; Torino'da i~9i kitlesi, i$Qi demokrasisi temeline dayanan ilk orgut, proletaryanm siyasal iktidarim ctstmlestiren ilk orgtlt olan fabrika Konsey1ermi cesaretle savunurken, Milano'da proletaryanm
140

141

j~GAL

Milano'da, Roma'da, Napoli 'de, Floransa'da, Torino'da ve daha baska bircok merkezde metal tsleme sanayi fabrikalari, millk sahipleri ve burjuva devlet buyuk bir direnme gostermeksizin i§c;:iler tarafrndan i§gal edildi <I). Yeni toplu sozlesme icm verilen sendika] mucadels normal bicimde gelisiyor, ama temeli
I) Nlsan aymdaki grevden farkh olarak, Agustos.EylUl 1020'dokl Iubrika il1gulleri ikl ay bovunca suren ve sonucsuz kalun rnotul Ifj9iler'inin ucrotlortno Hiskln tartrsmaiardan sonra gerceklestl, SanayiciJer, gorii~meleri 13 Agustos 1920'de kestilar. bunun uzerine Italva Metal Sanayi ffjc,:ilerJFederasyonu uretimt engelleme yo luna. basvurrna karan. aldr, 30 Agustos 1920 giinii Milano'daki Romeo fabrtkalarimn polis tarafrndan ifjgal edilmesi olaylan daha cia alevlendirdi. Aym giinOn aksami Milano'dakt fabrikaIar ifjc,:ilerin ellerine gec,:ti; hareket, Torino ve Cenova basta olmak ii.zere, oteki sanayt merkezierine de yayIldI. t.wJler fabrikalarda 6rgiitlendiler ve kendi denetimleri altinda ve kendi hesaplarma olmak iizere fabrikalan ifjletmeye basl add ar, Bu arada, polis ve ordu, olaya miidahale etmeksizin sanayt merkezleHni ifjgal eclip, fabrikalan sarryordu, B6ylece bir tiir statu quo ortaya cikti, Milano'da 9-11 Eylul tarihleri arasinda toplanan Genel t$ Konfederasyonu yoneticileri He Sosyallst pam yonetieileri, Iste bu durumu temel alarak karar verdiier. Bu toplantida, 409 496 oya ve bos cikan 93 623 oya karsi 591 245 oyla, hareketln tek amaci olarak, sanavtcllerin fabiikalarda sendika denetimini kabul etmelert karartasnrudi. Ifjgalin sonu geldi boyiece, Fabrtkalar bosaltildi. 4 Ekim giinii -uretim- gene basladi.

degillti: Simdiye kadar patron orgutlerinin He illC;:i ederasyonu yonetieileri arasmda F bir sovlev ve gazete Y'azllan duellosu olan sey, bugun artrk, insiyatif imkanlan onemli olc;:ude wan ve kendisini yonetmesl gereken buyuk kitlenin eylemi halini almaktadrr. Kutsal ozel mulkiyet ilkesini ayaklar altma alan ve toplumsal hiyerarsilerin geleneksel semalarim parcalayan i§Qi suufmm, otoritesini gosterdlgt bu eylem, yani fabrikalann Isgal edilmesi maddi gercegi, kendi basina, kitlenin kollektif bilincinde ve btreysel bilinclerde yeni tutkulann, yeni duygulann kaynagi ve nedenidir, En ilert illC;:i geler, hlcbir zao man simdikinden daha cok sogukkanhliga ihtiyac duymadilar, Demagojik kaygrlar tasimaksizm, yoldaslarma, olaylan kesin bir bicimde anlatmalan, herbirinin omuzlarina bin en dev sorumluluk konusunda onlarm tumunu ikna etmeleri gerekir. lsctlerdon herbirine: artik bir asker oldugu, bir boreu oldugu, saglam bir bicimde proletaryanm saflannda yeralmasi gerektigi ve her turlu zayifhgm, saflardan her turlu ayrihsm, her tUrlU dusunceslz davramsm acik bir ihanet, karst-devrimct bir hareket olarak kabul edilmesi gerektigt bilinci kazandmlmahdir. Iscilerin, fabrikalarm lsgalinin gorece kolay blclmde gerceklestirilmil? olmasi uzerine cok dusunmesl, bu konuda kendilertnf duslere kaptrrmamalari gerekir. Komiinistler, fabrikalarm miilkiyetinin i$C;:i ersonel p tarafmdan ele gecirilmeslni herzaman ovmuslerdir, arna bu, maddi gercekten cok, bu gercekligtn tarihsel anlarmnm ovgusudur, i§c;:ismifi eger onu ahnmaz bir bicimde kapitalist mulkiyet ilkesini yikrnaya yoneliyorsa, bunun anlami, Komiinist Enternasyonal'in bugunku tarihsel donernin ozelliklerine Iltskin tezlerinin, basit ideolo[Ik soyutlamalar degil de, filii gercekltgin acik gorunumu oldugudur, KomiinistIerin bu olgulari, dun de bugun de ovmelert bundandir iste. Olaylarm birbirlerina nasil kenetlendtgini, kapitalist rejimin buyuk

tumuyle

yoneticilert

142

1-1:.1

halk kitlelerinin isteklerini yerine getirmedeki yetersizligini gosterirler. i~,c;:i mumm ne denli gur,;lii ve s kararh oldugunu gosterirler. Toplumsal ve tarihsel degerlerin geleeekte nasil altust olacagirn tasarlarlar, Ama fabrikalann ir;:c;:i smifr tarafmdan isgal edilmesinin kendisi, proletaryanm gucunun dereeesini gosterIyorsa. da, ne kendinde ne de kendisi icin yeni, kesin hicbir mevzi yaratmaz. Iktidar, sermayenin elIerinde kalmaya devam eder, SHaWl gOc;:burjuva devletinin ellerinde kalir, kamu yonetiinl. besin maddelerinin dagmrm, kredi kurumlari ticartaygrt degtsmeden burjuva smifm denetimt altmda kahr, Teknisyenlerin va memurlann yaptIgl sabotaji kirmak tcin proletaryamn elinde hicbir zor araci yoktur, hammadde konu-' sundakt ihtiyaclarrm karsilayamaz, uretilmis nesneleri satarnaz, Proletarya, silahh guce, besinlerin simf crkarlarina gore paylastmlmasi imkanlarma, uzmanlar ile burokrasinin sabotajlarrm bedensel olarak cezalandirma imkanlarma sahip olmadigmda, fabrikalarin tsgall, kendinde V'~ kendisi tcm bu Isgal, bir komiin.ist toplum dcneyi olarak kabul edilemez. Ve iste f'abrikalarin isgallnin gorece kolay olusunun nedenleri: 1. Metal isleme sanayi iscilert Italyan proletarvasmm oncusudurler; Metal isleme sanayi iscilerlnin hareketi ulus capmdadir, Buriuva devlet, Federasvon'un benimsedigt mucadele vonteminin normal geIisimine silahh gucle karst kovmavi denemis olsaydi, ulusun tum sanavt ve tarim proletaryasmi karsisina alnus olurdu. Devlet boyle bir gur,; gostertstnin yersiz olduguna karar verdi; miUkiyet ilkesinin asagrlanmasim tereih ettt, kendt topraklannm dusman ordusu tarafmdan i~gal edllmesine izin verdi, ama kendi ordusunu, biitiin guclertne tam anlanuyla sahip btclmde, eskisi gibi brrakn, Hiikiimet adamlaruun bu yontemi, devletin kendinde ve kondtsintn.vgucsuzlugunun somut bir deliliyse de, yalmzea gUQsiizlii.k ve yeter-

sizlik de deglldir, Burjuvalar i$Qi smifma derin bir nefret duyarlar, i$Qi suufmm hicbir $9Y ya.ratamayacagl kamsmdadrrlar, ahlak ve kafa bakumndan kendilerinden a~agl bir zavalh yoksullar butunu, yalmzea kannlanm doldurmak, sevismek, kafaYl cektp SIZmakla ilgilenen bir yabaniler guruhu olarak kabul ederler; burjuvalar i§r,;ikitlelerin yalruzea fiziksel gucunden hoslamr ve kaygilamrlar, onlarm gozunde i$r,;i kitleler Tanri babarun pek yerinde olarak burjuva sipahi icm yarattIgl attirlar. Hukumet adamlari dizginleri proleter atm boynunda brrakmak gerektigine karar verdiler: boyleee, bitkin, achk Icinde, tumuyle ne yapaoagun bilmez blcimde dizleri uzerine c;:okiip kendisine ahmn yolunu gosterecek olan sipahinin pesinden. bir tutam saman icin, gitrneye hazir oluneaya kadar ozgurce kosabilecektt. 2. Burjuva devlet proletaryaya, Rus if;c;:idevletine karsi kullanmayr denedigt yontemi uyguluyor. 1$Ql smifrm komunfzmtn bir iitopya olduguna, emekcinin sryasal ve ekonomik durumunu daha da agrrlastirmaktan baska bir sonuc vermeyecegine inandirabtlmek Ister, Frobel yontemtne uygun bir ders vermek istemektedir; ahlak dersi tastyan kiic;:ii.khikayeyi anlatan filmlerin gosterildigi Protestan kilisede bir gece toplantisr yapilmak istenmektedir. Isciler fabrikalarm isgallnin bir komunist yonetim gtrisimini temsil ettigtne tnanmis olsalardi, hizla gelen duskmkhgi muthis bir etkiye sahip olacakti. Simfm devrimci dayamsikhgi parcalanrms olacaktl, inanrms komunistler yalruzca bir azmhgi olu§turacaklar, gUQsiiz ve Qokmii~ cogunluksa, kendini birdenbire agtr tOPQu atest altmda bulan, stlahsiz ve ciplak ayaklI bir ordu gibi, kapitalist okce altmda ezilecekti. Oyleyse, i§<;i kitlesine gercegt soylemek gerekir. Iscllerin, komunist Devrim'in, savunmasiz bir fabrikamn i§gal edilmesi kadar kolayea gerQekle$tirilebileeegme bit an bile manmamalari gerekir, Tam tersine,
]/;:;

144

vasimn ve devrimej gehsmenin zorunlu bir evresidir; ne var ki, bu olaym anlammi ve kapsarrum kesin bir btcimda saptamak ve ondan kitleleIin siyasal bakimdan yiikselmesine ve devrtmct ruhun giic1enmesine yararh olan tiim ogeleri cikarmak gerekir.
AVallttl. Piemonte bask 151 2 Eylill 1920; Milano baskisr, 5 Eyiui 1920..

olmayi nasil basarabilecekler? i!Ki kitleler tarafmdan fabrikalarm isgal edilrne81 en buyuk oneme sahip tarihsel btr olaydir, simf sa-

bu olaylar, komunistlere, tfunkarma§llih81 iIe devrtmin ne demek oldugunu kitlelere acikca anlatma imkanmi sa.glamahdrrlar. Bu olaylar, reformist ve anarko-sendrkaltst utopyanm ne oldugunu son derece aclk bicimde gostermektedirler. Parlamento i§(:i smifmm neyine yarar? Bir fabrikaYI baska bir fabrika. He birIestiren, bankalan i§Qiyonetiminin lehine donii§Ume ugratan, ister fiziksel cezalandrrma Ister tayma baglama He olsun, karsr-devrimcilertn sabotanm parcalayan slyasal-ekonomik bir merkez Ci§Cidevletn yoksa -ya da bu merkez canla basla orgiitlenmezseanarsistlertn kabul ettikleri anlamiyla fabrika1a.nn i§~ gal edilmesi neye yarayacaktI~ Butun koeullera ve butUn ihtimallere karsi hazar bulunan, iyi dagilrrus ve sadtk hir silahh gii.cii disiplin altmda tutacak bir devIet orgutu olmazsa, isctler ayni anda hem kazammlarim savunmak icin sokakta hem de fabrtkada

KIZIL PAZAR Burjuva smifmm gazetecileri, i§C;isimfmin isgal edilmis fabrikalardaki etkinliklerini saptamak zorunda olduklan lCln ofkeden kuduruyorlar; bu etkinlik, i$Ci sinifmm uretirn alamnda oldugu kadar iC diizen alanmda ya da asker] savunma alanmda da aldigi insiyatiflerle kendini ortaya koyuyor, Toplumsal hiyerarsiler parcalandi, tarihsel degerIer altust edildi, «i§ yapan» smiflar, «arac" 'simrler «yoneticix>smiflar halint aldilar, kendt kendilerinin onderi halint aldilar, kendilerini temsil edecek kisileri kendi saflannda buldular, yonetim giiciinii (erkini) iistlenecek, basit Glksel) ve mekanik bir YIgI§Imi organik davarusik bir butun haline, canh bir yaratik kendi saflarmda buldular, Biitiin bunlar buriuvazinin gazetecileriru, tarihsel insiyatif ve karar gucunun burjuva smifa Tann tarafmdan verilmis olduguna inananlari ofkeden kudurtuyor! Iscflerin yaptIklan seylerin cok biiyiik bir tarihsel anlami vardrr ve bu anlam tum kapsamiyla i§Ci smifr tarafmdan kavranilmahdir, Bugun, isciler gunlerini gerceklesen olaylann cozurnlemesine ve tartisilmasma, bir vicdan hesaplasmasma ayiracaklar, boyle bir gun, isciler acismdan, normal bir etkinlik, normal bir propaganda, devrimci kavram ve nosyonlarm normal bir ozumsenmesiyle gecen on yila esdegerde 01mahdir.
147

hallne

sokacak

tum Islevleri

ustlenebilecek

kislleri

tmz8S1Z yayunlandl,

]46

~u son g_u~er~e ~eler oldu? Metal sanayi lscilert federas!onu ~~Qilerm ucretlerinin arttmlmasr amaciyla sen~l bir eyleme girifjmi~ti; sanayiciler iscilertn talepl~nnin en kiiQUk:bir olumlu ve gerQek deger bile tasidiguu kabul etmek Istemedilar, Komuntst olmadlkl~n halde,. h?,l~m kurtulu~una iliskm bolsevik yontem~ k~r~l ~~ldlnlere imza atrms olmalanna ragmen, bu orgutun onderleri, 0 giinkii durumu inceledikten sonra, miicadeleyi baska bir alana tasrmak zorunda kaldilar, bu alanda, zora basvurmak hemen gerekli olmadiysa da, zor kullammmi incelemek ve orgtitle~ek h~men gerekll oldu. Ne var ki vent miicadele y~ntoml, hemen vent blr ogeyi i~e kattu t$Qiler ekonomik durumlanm d(izeltmek icin grev yaparak mucade~e ederlerken, m(icadele eden i$Qilerin odevi kendtlennden uzakta bulunan onderlerine gO.ven duvmakla sl~rlr kahyordu, her sevtn kendisinden dogdugu bu guvene dayanan direnme ve dayamsma erdemlerinin ortaya ~onulup geli$tirilmesiyle smrrh kahyordu. Arna, ?lu::ad~le~e~ sl~asmda, .tscilerin fabrikalan Isgal edip uretimt surdurmek Istediklert andan bastay~r~,_ kitlenin manevi konumu hemen degi:}ik bir g~runum ve deger kazamr, sendika onderleri artik yonetemez olurlar, sendtka onderleri sahnenin dev boyutIan icinde ortadan kaybolurlar, kitle fabrikamn sorunlarmi, kendi basma, kendi areclanvja kendi adamlarryja cozmsk zorundadir. '
u

rmlne bir iktidar ve hOkUmranhk dii.$U benimseterek, her bes ya da yedi ytlda bir kendine Parlamento ve belediye meclislerinde temsilciler secmesl iQin sandik basma Qsglrarak, disiplinli ve sozdinler olmasmi saghyordu. BugOnse, i$<;ilerin i$gali ile, fabrika iQindeki zorba iktidar parcalanrmstir, sanayl memurlarinm secilmest hakki i:}Qisimfmagecmistlr. Her fabrika vasadI$I bir devlettir, olaylann gelismesini beklerken, gunii. gununa yaljayan proleter bir cumhuriyettir. Ama dusman gucler kendilerini ortaya koymadiklari ve gercek amaclarimn anlasilmasma imkan vermedikleri icin, bu proleter cumhuriyetlerin gelecegt uzerinde biiyiik bir guvensizlik hala dolasryorsa, bu cumhuriyetlerin -yasadiklarr-mn saptanmasi son derece buyiik bir tarihsel deger ve anlama sahiptir. Yasamm kendi mantigi ve bireylerin gelip geclci isteklert He keyfiltglni asan kendi tc enerjisi vardrr, Bu proleter cumhuriyetler y8.$adlkla.n icin, belirli bir toprak uzerinde hukumranhguu uygulayan bagimsiz ve ozerk bir iktidara ozgii. tum sorunlarin karsilarma dikildtgini gormektedirler, i$Ci srmfrmn siyasal kapasitesi, devrimct yaratrcilrk ve insiyatif kapasitesi Iste burada smanmaktadrr. Fabrika-devletin yurttaslarmm karsisma kacmilmaz olarak cikan ilk sorun, ternel sorun askeri savunma sorunudur, Bu sorun, kendisini, daha baslangtcta ortaya koyar, Burjuva deviet kendi ordusunu uQ toplumsal tabakaya dayanarak olusturur, Buriuvazi, kucukburjuvazi, ernekci halk. HaIk, asker kitlesini; miilk sahibi buyuk burjuvazi He aristokrasi, yuksek rutbeli subaylarn kUQ"Ok burjuvazi de alcak riitbeli subaylan saglar. Kapitalist orduda orgO.tlenmenin, tipkr mulk sahib] srmftn ya da mali cikarlart nedeniyle mulk sahibi smifla ozdeslenebtlecek smifm zorbaca bir kumanda gucune sahip oldugu kapitalist fabrikada 01dugu gibi gerQekle~titi gozlemlenmektedir; proletar149

burjuva

deviet nufusun

mulk sahibi

olmayan

bolu-

.Kapitalistler zamamnda, fabrika zorba bir derebevtn eg~men oldugu kucuk bir devletti: Bu derebeyi mutlak bir seems hakkma sahtptt ve bunu, iljQileri, m_emurlan, ustabafjlanru, uzmanlan secip, atolyelere, burolara, labor~tuarlara dagrtmak tctn kullalllyordu; dolayisiyla fabnka zorba btctmds orgutlenmts bir devletti, butun gUQlerse patronun ya da patronun temsilctsinin ellerinde buluuuyordu; butiin kapitalist fabrik~lar tarafmdan olusturulan cok sayidak; devlet kendi toplu anlatImlanm burjuva devlette buluyorlardi, 148

y~ erle.?n olu§.turdugu pasif kitledir; kuCUk burjuvaz~ alt duzey~ekl komuta Islevlerinj yerine getirir. Fab~ rtka-cumhuriyette yalmzea tek bir smlf vardir, Prol~ter ~mlf.!orduya. ve sanayiye erlerden olusan pas!f ~~ey~ s.ag~yan smlf, bu sunnn kendisine, orgut ile, diSIph.nli, duzenli bir ordu, dusman gUQlere karst direnebilecek ve onlan aitedebileeek bir ordu yaratmaSl.g~rekir. i§Qiler savunmavi, harkesin ustuns dusen bir odev olarak kabul etmeye yoneliyorlar ki bu da dog-.rub.ir gOrU§tiir;ama aym zamanda bu od~vi herk.esm. hI~~~ .aytnm gozettlmeksiztn hemen ustlenmeSI. gerektigini de kabul etmeye yoneliyorlar, ki iste bu b~: y~~~l§tIr. Askeri savunma kendi komuta ve vu~u~luluk ~eJ_"Cilerine sahip ozel bir organ bicimtnde o:.gutle~mehdrr; «yalruzc:a tek bir SIDlf varoldugu-na gore, boyle kuruluslarda hiyerarst kavrami artik gecerh olamaz. Boylesi kuruluslar sayica simrlandmlmanus ol~ahdlr, Qunkii savunma her an saldmya ya da askeri msiyatife donusebilir. Bu asker! insiyatif 50runu ..b~kB: bir sorunu qrtava getirir: lscilerin Isgali ve yonetimi altmda bulunan fabrikalarda kurulmus o~an prol~t~r .eu~huriyetlerin savilarunn coklugu, ta~hsel geh§l~l~.lQ dtyalektlgi ile, tek bir bicim altmda brrle~me~: o~gutlenmek, buriuva iktidann karsisma kendme ozgu merkezi bir iktidarla cikmak zorunda kal~a?"acak midir? Kent Sovyetinin kurulmasi sorunu 1~91 snufrna kerulini somut bicimde duyurmaktadir bugun, Kent Sovyeti ortaya cikarsa, duzenli blcimde ku:ulmu§ olan ve komuta edilen fabrika orgutlertnin saglayabilecegi ve saglamasi gereken silahh bir gilee sahip olmahdir, bbylelikle, komuta mercilert dizlsi sa~es~de. bir kent mtllsi toplamak ve olusturmak mumkun olacaktrr, ama fabrikalarda vent askeri 98kirdeklerin yaratilmasr da Sovyet sorununu ortaya getirir, cunku savunmanm smirlan yoktur ve savunfila kendi mantigma gore surmelidir, Bugun bu sorunlar isctler tarafindan fabrtkalar150

-da, proleter fa.brtka cumhurlyetlerinin .iktidar v_ehukumra,nhk organian olan genel mechslerde tartisilmahdir. i~Qi temsileilerinin atanmasl yolu~d~ ~a.zlr: Iik ve propaganda ((ah!}masl, olaylann gelistmt yem ve bzgiin olaylan yaratacak tarihsel bir hava yaratti.gmda, istenildiginde ,her fabrikadan ya da her fabrtka grubundan, kurtulu~u icln mucade~e. eden ~rol~taryamn iktidannm Qatls1((lkabilecek b~<;:lmdeu~d~~ s riilmelidir. Aym du§unceler bu devrimcl y~r:ahm tern oldugu kadar silahh gO.<;:lerin aratilmasl lQIll.de ge: y cerlidir. Burjuva devlette, yiiksek komuta l§levl~n (hukO.met) kapitalistlerin ya da mali Qlkarlan ile mulk sahiplerine bagll olan yuksek toplumsal simhn ellerindedir; daha a§agl mevkiler. ozellikle ul~sun temsilciligi gorevi, kendini ekonomik ve ~~n~vl bakrmdan kapitalistlerin ("gemenligine v~ren .KuC;~k-burjuvazinin ellerindediri emekci halk kltlesl, ,~ulk sahiplerinin maddi Qlkarlanm ~e kUQ~-bu~Juvalarm. ideolojik isteklerini yerine ,gebrmek icm sl~asal ~~ kimdan eektp Qevrilmektedir. Bu smIfsal.h).yera~lYl oldugu gibi korumak icin, Anavasa. ten:sllcllere omredtci vekalet verilmesinin yasadl§l oldugunu aciklar. Burjuvazi, ifi9i bile olsalar, ellerinde emredici .v?kal~t olmamasl :kofiuluyla, temsilcileri yozlal?hrmak lQm. ktsisal istekleri doyurma.k amaclyla sunulan ~.~atlann c;ekieiligine ve tcinde bulunulan .or~amm gucune. bel bag-hyor. Proletaryanm merkez1 ikhdan ~uruldugunda butun bu kosullar degi~ir: Artik tek .b~r smif vardir, bu simf kendi temsilcileIini kendi lQmde? se?~r, seGmenler toplulugu fabrika. taraflndan tems~ .edlbr, emrediei (ve bagiaylcl) vekalet tlkesi kabul_?dlhr. ~u: nun anlaIDl, tum hiyera~ilerin par<;alandlg1• ve l~Ql iktidanrun kurulu§unun tumuyle idari ve s~n?-item.?ller uzerinde gerQekle§ttgidir: lkttdari bu b191md~o~~ gutlemeve en cok snaretetler vandas olmal~, Qunku boylece idealleri somut bi¢mde gerQekle§ID1§ olmaktadir.
151

.. Bugiiu: meta!' sanay] i§cilertnin kIzII pazar gU_ ~":lnde, dogal fenomenlerin :ka.r§l konulmaz giiciiyle lQm~e ?~~ulan ~enel durumdan fl§ku'an proletary~ devnmuun ilk tanhsel hiicresi, i~Qilertn kendileri tarafmdan kurulmahdlr.
Imzasrz, ya.yunlandJ., Avantif, Piemonte baskisi, 5 Eyhll 1920.

BE~ AY SONRA Nisan 1920. Saldirt isteklerini Torinolu kitleler He sendikal orgutlerin yonetimleri arasmda bir ayrihgm kesin olduguna dayandiran sanavtoilertn yiprattigt metal sanayi i~\=ile-ri arenaya inmek zorunda kaldilar. Sanayiciler Torinolu i§\=Heri a!jagIlamak isttyorIardi, ellerinde yalmzoa SInai iktidann degll, ama onIan kesin btctmde gucsuzlestirecek, proletaryanm fabrika iQinde belirli bir orgiitlenme ve insiyatif ozgiirhigu eide etmek amacma yonelik tum gtrisimlerint ezecek siyasal gucun de bulundugunu onlara gostermek Isttyorlardi. Metal sanavit Iscilert miicadeleyi baslattilar ve tum giiQlerini mucadeleve kattJlar. Urettmln denetimini ele gecirmek soz konusuydu; bu denetimi veret olarak fabrika Konseyi Yurutme Komitesi yerine getirecekti; bu Komite ise, i::;9i denetimini saglamak iQin, kent, beIge, ulus Komitelerinde merkezile-secekti, bu Komiteler de, cesitlt duzevlerde, fabrika Konseyleri ve meslek sendikalan temeline dayanacaktr, Torinolu i§cilerin kendtleri tarafrndan baslanlmaYIP, sanayiciler tarafmdan zorla kabul ettirilen mucadelesi, her tiirlii gerceklikten uzakta, canavaroa, sanayiciler tarafmdan ezi1meye yar~lr birsey olarak ortaya ciktr, Proleter Torino'ya karsi bir guvensizlik havasi kapladr ortahglj hareketin devrimci yoneticileri deli, fanatik, ... anarslst olmakla suclandilar. Sanayicilertn denetimi kabul etmemekte hakh olduklan
152

153:

soylendt, Qunku i!lQidenetimi... ..yancllIk,. demekti. t~Qiler,disiplin ve fedakarlIk ruhu balnmmdan, yaprIan fedakarhklar bakimmdan omek olan bir aybk mucadeleden sonra yenildiler. Fabrikaya ger! donduler, yentlmtsler, ama dizginlenmemislerdi, yenilmisler ama af dilememislerdt, vemlmisler ama ruhlan devrrmci tutku ve oQalma tstegiyle dopdoluydu. Torinolu Isciler, peslerinde sanaytcilerin aflslerle clstmlestirdiklert bagrrtilarla fabrikaya geri dondulsr. Fabrikada yalmzca tek bir iktidar vardrr. «c;a.h~lrken,tartisrlmaz!EyliU 1920. Sendika merkezlerinin olusturdugu sendikal mucadele, devrimci donemin ruhu iQinde gsllsiyordu. Grevi, butun iilkedeki metal sanayi fabrikalarmm Isgalt izledi. Kaynasma icinde bulunan kitIelere duygulan oksayan bir soz, yararsiz birsev oIarak <t;:unku denetim ... ya ti.rUnler ii7Jerindeki denetimdir ya da hicbirseydir) sunulan fabrika Konseyleri dogal bi~imde heryerde ortaya crktilar, FabrikaIan il;!galeden Isciler, ancak kendilerine bel baglayabilirler, Oyleyse kendi insiyatif ruhlanm gelistirmelert gerekir: Disiplin altmdaki sinai nesne oimaktan cikrp, sorumlu ijzoe halini almaktalar. Kendllertne kollektif bir kisilik, kollektif bir ruh, kollektif bir irade yaratmalan gerekir. Ve iste. Torinolu Iscilertn bir yildan bert baslattiklari ve ugruna dev bir mucadeIe vermek zorunda kaldlklan Torino'daki oz-yonetim, ozerk insiyatif deneyi, if;1te bu deney, btitun ulkelerde oldugu gtbi, italya'da da devrimcl proletaryanm oncusu olan ve kendisiyle birlikte tum otekt smai kategorileri surukleyen il;!Qi kategorisi tarafmdan ulus capmda gerceklesttrtlmistir. Bugun, kendilerini duvarm dibinde bulanlar artik sanayictlerdir, bugO:n silahh tsciler Isgal edilmis fabrikalarr koruyorlar. bugun, mucadeleyt i§grue varmcava kadar gotu.renler kendileri olduklan iCin, sendikal orgiitler mucadeleyi surdurmeli ve kesin zafer tctn gerekli olacak tiim guclert
154

hazirlamahdrrlar. Bugiin, i§Cidenetimi sorunu kendini ulus capmda ve butun sanayilerde duyuruyor; bugun, yani Torino proletaryasunn bozgunundan bes ay sonra, denetimi artrk hie kimse, sanayiciler bile, fanatiklerin bir CIlgtnl$ olarak kabul etmiyor. Nfsan 1920'de Torinolu ~iler hakhydilars Torinolu illciler tarihin izledigt yonde, yani dunya devriminin izmdeydiler. Bugun, fabrikalarda iki ayn otorite olabilecegi kabul ediliyor: Bugun, dogrudan dogruya secllmls tscilertn cahsma saatlarinde bile tarnsabileceklert kabul ediliyor, ah! lste. tscilerm ellerindeki silahm, if;1t;:i srmfuun elindeki fabrikanm muthis egitici etkisi buduro Ne var ki, denetim lcin yapilan gensl grevden bes ay sonra, bugun, denetim artik Torino proletaryasimn hareketi icln yeterlt degtldir, Ya da, en azmdan, sanayicilerle cok sayIda isci yoneticisinin bentmsedlgt anlamda denetim artik yetersizdir. Bugun, coklari, hatta pek coklari, denetimi, bir tur yarrcihk olarak kabul ediyorlar. Devrimct i§Qisimfr icin, denetim, sanayide eksiksiz ozerklige giden yol, mulk sahibi smifrn kendisinin uretlm alanmdan kesin bicimde disari atilmasma giden yol anlamim tasrr. Denetim, dogrudan dogruya fabrikalardan kaynaklanan, fabrika i'<;CiIerinden ve yalmzca fabrika Iscilerinden kaynaklanan halk ekonomisi organlanmn yaratilmasr anlarruru ta§Ir.

Hizmetsiz maash memurluk, devlet memurlari ya da sendika gorevlilert icln burolar yok artik. TorinoIu isciler bunlari istemiyorlar. Onlarin istedikleri, hayaH organlardir, her an yeniden ele ahru.p gozden gecirilebilecek, kitlenin ruhu ve iradesinin tcten anlatirm olan organlardir. Devrimci proletaryamn ekonomik kapasitesinin (htc kuskusuz ki, -okonomt-, ltalyancadaki sendikal eyIem, kooperatif eylem anlarmnda deg11de, ekonominin nesnelerinin uretim siirecini gerceklestlrmek ve yonetmek kapasitest anlammda11)5

maz.

dir) tarihsel bictml halini alaeak ozark, burjuva devletten ve Parlamento'dan bagimsiz organlar, Ve bu iqQi denetimt organlarimn ya:mnda, onlarm siyasal varoluslarmm gercek gUveneelerini de eide etmek gerekir. Isctler orgUtlerini siirekli bicimde savunabilmelidirler. . Ulus ve dunya tarihinin bes ayi, bosuna gecip gitmedi; ltalyan proletaryasi ilen dogru dev bir adrm atrmstir, Nisan aymda, bir «utopya,.. gibi gelen gey, bugUn arnk -ortak mulk-a dahtl olmustur, italyan proIetarvasimn gUru bugun yuz katma ulasmistrr. Ve bu gih;: tum buyiikliigiinii gostermeltdir. Mueadelenin varacagi nokta heniiz onceden kestirilemeyeeek durumda, c;:tinku bilinmeyenlerin savisi cok yUksek. Ama, sonuc ne olursa. olsun, i§Qisimfmm gUQlerinin gellsmesi karsismda, bu sonuc devrimei proletaryamn sozkonusu -asgart» taleplerini dovuraImZ8.S1Z

tsct DEVLETi
Sir birlik ancak kendine ozgu devrtrnci ogretiye sahip oldugu 'olQude deviet fikrine Iliskin kendine ozgu nosyonu somutlasnrmayr ve yaygmlastirmayi, kendine ozgu hukumet programmi genis kitlelerde somutlastrrmayi ve yaygmlastirmayi basardigr olcude, ve bu program da pratikte, yani belirli kosullar 1Q~de insanhgm soyut fantazilerml degtl de gercek insa;Uan kullanacak bir devlet orgutleyebildtgi olcude
-siyasal parti- adiyla anilabilir. ltalyan Sosyalist Partlsi, herzaman Italyan proletaryasmm -slyasal partisi- oldugunu ilert surdu, Boyle bir ideolojtk iddia, Sosyalist Parti'ye pratik gorevl~~ ve acil odevIer yukluyordu. Italyan Sosyalist Partisi basta gelen en acil tarihsel gorevinin ne oldugunu.n bilincine sahip olmahydi, bu gorev suydu. Yeni bir davIet, i~Ci devletini, kurmak, yeni devletin kuz:ulu.~u

yayunlandl, Avantil, to basum, 14 Eylii.l 1920.

Piemon-

ictn gereken -siyasal- kosullari yaratm~k v~ orgutlemek. Ulusal ve uluslararasi alanda bu gorevm SIDlrIarma ve cok sayidaki gorunumlerine Iltsktn kesin bir bilinc sahibi olmahydi. Sosyalist Partt'mn bu ideolojik Iddiasrm tarihsel olaylarin kendi geltstmlerl elestlrmektedi;. Parti'nin bugun Icinde bulundugu durum, tek tek bireyler tarafmdan degtl de, bir halkm tum tarihsel gelisim sureci tarafindan yapilan elestm ve yikrm cahsmasimn kesin goruntusunu sunmaktadir. Bolonya kongresinden hemen sonra, Sosyalist Par156 157

tisl olarak tamtti, 1919 yihnda yapilan parlamento secimlert sonuclari, Parti'ye, hizh bir bicimde propagandadan eyleme gecmek icin gereken atesl ve gucii verecek siyasal bir belirtiydi. Kasun aymdaki sectmler, Italva'da su sozlerlo azetlenebilecek styasal bir durum varatmien. «iki tane hukumot var-. Butun i~c;:i imfr s ve koyliiliigiin gents katmanlan acikca Sosyalist Parti'nin yanmda veralrmstardr. ltalyan ulusunu, emekci Italvan halkim, dunva i~c;:i ukumetintn ilk tohumu h III. Enternasyonal Yiiriitme Kuru:lu cevresinde, ilk ulusal ifiCidevleti Rusya Sovyetler Cumhuriyeti cevresinde sebatla orgtltlenmekte olan dunya ifiCidevieti cercevest ieine, Korniinist Entemasyonal cercevest icine sokmak isteyen partiyi, proletarva diktatorliigii partisini sonuna kadar izlemeye kararh olduklarmi acikca behrtmtslardf. Italya'dak] diger kitla partilert tarafmdan, yani Halk Partisj ve muharipgazi gruplan tarafindan secim miicadelesi bovunca izlenen Cizgi, emekCl niifusun en geri ve en gents kitlelerinin bile koklu bir diizen degislkltgmden yana olduklarim gosteriyordu, bu da sozkonusu kUQiik-burjuva partner! en azmdan gorunuste demagojik bir lafazanhgi benimsemek devrimci konumlarda yeralmak, ve kizrl vaadJerde bulunmak zorunda btrakti, Buriuva ideolojisi kitlelerin dikkatini Wilson efsanesi iistiine toplarna gfrtsiminde basarrsiz kalmistr, savasm ortaya getirdtgt sorunlara kitlelerin istedigi coziimii, uluslararasr olcekte ve burjuva devietin cercevesi Iclnde kalarak, getirme giri~irninde basansiz kalrmstr, -Halklarm imparatoru Wilson» efsaneslnin, bu kaba efsanenin yerini -Uluslar, arasi Komun'un onderj Lenin» icln duyulan siyasal tutku almaktavdi, Yaptigt propagandayla, savas SIrasmda kazandigi saygmhkla ltalyan Sosyalist Partist f$Cidevletinin kurulusunu .kolavlasnran genel siyasal kosullart varatmayi gercekten basarmrsn, devrimct bir hiikiimetin ortaya cikismi kolaylastrran cok ge158

ti ltalyan halkma kendini bir devrimei hukumet par-

nis bir halk akmuru yaratmayt basarmistn en temel siyasal psikoloji nosyonu boyle bir hiikiimetin, siddet yoluyia devlet makinasim ele geeirdikten sonra, gercekten bir cogunluk hukumeti olacagim ongormeyo izin veriyordu. Parti, yaratml~ oldugu durumdan yararlanmayr basaramadu ltalyan halkmm Diinya Savasimn ilamndan sonra yapilan ilk nabiz yoklamasi srrasmda, Bolonya kongresinden hemen sonra 'olusan hukumetaygrtim kahci bicimde saglamlastirmayi ve i$letmeYi basaramadi. 2 ve 3 Arahk 1919'dan bugune gelineeye kadar, tarih, Parti'nin 1talyan halkmm siyasal yasamun orgutleme konusundaki yeterstzllgtnt gostermeye, bir an bile ara vermedl, Parti'ye balk devnmmin oncusunu tona ozel odevlertne, kendine ozgu sorumluluklanna tlisktn kesin bir bilinc esinleyeeek bictmde) yonlendirmesi icin, izlemesi gereken bir cizgt sunmaya bir an bile ara vermedt, SosyaUst Parti kendine ozgu bir devlet nosyonuna sahlp olmadrgim, kendine fusunu olusturan onm.ilyonlarca ki$iye ev ve ekmek saglamak sorumlulugunu iistlenebilecek bir siyasal parti olmadiguu gosterdi, Rus bolsevtklerinin dinamik imgelemlnin buldugu yeni siyasal terminolojiye (dtktatorluk, Sovyet, Denetim, fabrika Konseyi, yari-proleter. teror, vb.) hangt kesin sozhlk anlamlarmi vermek gerektigt iistiine, pek ozgiin olmasa da son dereee cahtl biclmde, tartismak icin biraraya gelen iyi niyetli lnsanlarin olusturdugu bir birlik oldugunu gosterdi. Sosyalist Parti, sanavt i$Qileri kitlesi de, siyasal acidan geri kalmis yoksut koylu kitlesi de olsa, halk kitlelerinin hlcbir hareketinin farkma varmadi, slstemli bicimde kucumsedt. «Hiyerarst- fikrine illsk in hicbir nosyon edinmedi: Nisan 1920'de Torino fabriku.
ozgu devrimcl hukumet programi olmadignu gosterdi, Eylem sorumlulugu iistienebileeek, ltalva'mn nu-

Konseylerj ve t~.;;:i anetlml hareketinin D ezilmesine seyirci kaldi, EylUl aymda metal sanav] i~.;;:i1erinin dey boyutlu bir hareketinin Giolitti tarzr bir uzlasma v: sendikal .d.enetimin acikca kihk degi~tirmesiyle. aglanacak bicimde son bulmasma izin verdi. ToprakIan ele gecirmek i.;;:in mucadele eden tarim _i~.;;:ilerini tumuyle terk attiginde de aynen boyle vaprmsti. Ken ~ dine ulus capmda bir i§Qi devleti ogretisi olusturamadlg1 iein ve dolaysiz varhk nedenine (yani bu devletin kurulrnasn ulasmesim mumkun kllacak bir eylem yontemi hazrrlayamadigj ictn, Parti dunya i~Qi devleti ogretisini. Komiinist Enternasyonalin ogretisini anlayabilecek durumda olamazdi, Iste bu nedenledir ki bugiin tarnk oldugumuz, partinin cogunlugu He yiiriit: me Kurulu arasmdaki catismamn patiak vermes] tartismaya ver brrakrnaksizm zorunluydu. Olaylarin geIisimi, siyasal konumlari ve ideolojileri elestiren sonuneu kertedir. Olaylann akisi Sosyalist Parti'nin gerce.k dogasim gosterdi, gecmisteki yanhslarmr, ge.;;:mistek] tavirlarmi acikladi, Eylemini yalmzca kent IsQi smifrna davandumasi gerektigfni anlamarms olan ve -butun emekctlerm- Partlst olmavi isteven italyan Sosyalist Partist «hit; kimse-ntn Parttst olamadi, buriuva devleti «iYile~tirme,.yi ya da maytnlamayi amaclayabilen, ama vent bir devlet kurmayr amaclayamavan parlamenter bir parti oldu valmzca. Cogunlugu ile, dunya i~Cihareketinin en yiiksek otoritesme yani Uluslararasi Kongre ve onun cisimlesmes] ve hiikiimet orgam alan Yiiriitme Kuruluna karsi her tur baglmlIhgl reddetttgmi acikladigi andan baslayarak, ulus olceginde, emekci halkm en genis tabakalarma oranla devrtmci oncunun (kent proletaryasmm) hiverarsi icinde alrnasi gereken yeri anlayamad;gml pratikte gosterdi, Parti'nin dunya i$Ci devlen Jrarsrsmdaki «lurustluk .. eksikltgi, - -vurttashk duygusueksikligt, ulusal bir i§9i devletini, organik bakimdan bile olsa, tasarlamadaki derin yeterstzligintn kamtidir,
160

landrrmak iQin sahte bilancolar duzenleyen tuccar bir -D'Annunzto-dur) ve buriuvalarda, kurumlara karsi hicbir turden yurttashk ve durustluk ruhunun olmamasi. iyi orgutlenmis parlamenter bir devletin (ornegtn tngiltere'deki gibD varolmasmi herzaman icin engellemistir; i~Qi hareketine de bulasan bu burjuva aliskanhklar, su son aylarda goz karnastiran bir biclmde ortaya ciktilar, ve ulusal i$Ci smifmm gizli guclerlni yaklasik bir yil boyunca felee ugratmayi basardiktan sonra, Enternasyonal'i dagrtabileceklerini de gosterdiler, Acik ve kesin konumlariyla, sarsilmaz uzlasrnazhklarr ile, komiinistler, dunya i$Ci devletinin heniiz nazik olan bedenini ltalyan kokusmasina, italyan kuskuculuguna, Italyan sryasal yasarmnm kusurlarma karsi savunmak istiyorlar. Komiinistler, komunist Enternasyonali savunurken gercekte italyan proleter devriminin gelecegini de, hem de etkili bir bicimde savunduklarma inanrmslardrr, cunku komurustler, bugun iein Italyan i~ci devletinin kurulusunun en basta gelen kosulu olan somut siyasal egltim ve yonlendirme cahsmasrm bbylece baslatrms olduklanna derin btctrnde inanrruslardrr.
Imzasiz yayrmlandi, i/Ordtne giinlo.k ya.Ylm, 1 Ocak 1921.
Nuovo,

bollugu (tren biletinde hilekarhk yapmaya cahsan gezgm, karlarmi gizleyen sanayici, vergi dairesini do-

Italya'da,

-D'Annunzio-Iann

bitmez

tiikenmez

161

rscr

DENETiMt

(1)

G. Giolitti tarafmdan Millet Meclisine sunuIan vasa. tasartsimn mekenizmasmi ve act$ imkanlan incel~mede~ onc~, bu sorunu tartrsmak icin komiinistlenn bemmsedikleri bakis aqlSID1 iyice belirlemek yertnde olur. . ~?mii~istler .~cin, denetim sorununu koymak bugtmku ~.arl~eI donemtn en buyuk sorununu, yani, Iscilerin uretim araclari uzerindekl Iktidari sorununu dolayrsryla d~ devletin ele ge~irilmesi sorununu koy: mak demektir, Bu bakis acrsma gore, bir yasa tasanSII~lI~.sunulmasi, onaylanmasi ve burjuva devlet catisi Icmde uy~~~ya konulmaei ikincil oneme sahip olaYlar~hr: t$Cl iktidarmm varhk nedeni ve kaynagr ~cak I>$CI. s.mU:mm kendiSinin iclndedir ve yalruz da boyle olabib.~; 1~~i.smrfmm siyasal kapasitesinde, i$CI S~ll1fml~ uretlmin yeri almmaz ve vazgecilmez etkem ve. siyasal ve askeri bir sucun orgiitleyicisi olarak .~hip oldugu gercek giic;:tedir ve yalmz da boyle olab~~lr..Bu alanda, burjuva iktidardan kaynaklanan . herturlu vasanm tek bir anlami, tek bir degert vardir, Bu yeni ruanda burtuvazi bir dizi taviz vermeye ;:,eyeni hukukt kurumlar yaratmak. zorunda kaldtgl olqude, bu yasa, simf mucadelesr alanuun, yalmzca
1~. E~l~l 1920'de fabrlkalar i~ga.I edUdiginde, CGL'run reformist yoneticIlert l~letmelerde I~~i denetiminin tarunmasmm hareketin hedefi ola:'8k saptanmasr Onerisinde bulunmU$lardl.

sozde degtl ama gercekte de degistigt anlamma gelir, egemen suufin organik gucsuzlugunun fiilen tamtlanmasidir bu. Sanayideki girisimoi iktidannm smirlar tamyabilecegtnt, sanayt otokrastsinin en blcimsel anlamda bile, ..demokrasi» halini alabileceginl kabul etmek artik burjuvazinin yonetici simf olmaya ili$kin tanhsel konumundan fillen dU$tiigunii kabul etmek anlamma gelir, halk kitlelerine onlann varolus ve gelisme kosullarmi giivence altma almakta artik fiilen yeter~iz oldugu anlamma gelir. Sorumluluklarmm hie 01mazsa bir holumunu uzerinden atmak, bir mazeret yaratmak Icln, burjuvazi kendisinin ..denetlenmesine izin verir, kendini gozetim altma birakrms gibi yapar. Bugunku ekonomik yikim Icin hicklmsenin suelanmamasi gerektigt, bugunku catlaklarm onarihncava ve bugiinkii kahntilar, yikmtjlar iizerinde yeni bir yapi yiikselinceye kadar, sabirla am cekmenin ve durmaksizm cahsmarun herkesin odevt oldugu yolunda tamkhk etme gorevini buriuvazinin korunmasma yonelik amaclar tcin, proletarya gib] bir kefilin biiyiik halk kitleleri onunde yuklenmesi, kuskusuz pek yararh olacaktir. Denetim alam son cozumde, biiyiik halk kitlelerinin yonetici SI111fl olma konumunu eide etmek icin burjuvazi He proletarya.mn karsi karsiva geldikleri alandrr. Oyleyse denetim alam, biiyiik halk kltlelertnin guvenini vc onaymi kazandiktan sonra, i$Ci smifmm kendi devletint kurdugu, tum ezilen ve somurulen simflara katilmalari iCin cagrida bulundugu kendi hukumetinin kurumlarmi orgiitiedigi temeldtr, yeni toplumsal ve ekonomik slstemin orgutlenmesine Iliskin olumlu cahsmamn b~la(lIgl temeIdir. Denetim ictn yaprlan mucadele bovunca -i$~i simfmm tarihsel partislnin, Komunist Partinin, bir orgutlenma ve propaganda etkinligtnl gerektiren Uc;:eren)kitlesel bir devrimci mucadeledir bu, ParIamentoda surmeyen bir 163

162

mucadeledtr=i~~i suun ozerkltginin ve tarihsel kimliginin bilincine manevl olarak da orgut olarak da varmahdrr. Iste bu nedenle, mucadelesinin ilk asama51 kendini belirli bir orgutlenme blcimi tcin verilen bir mucadele olarak sunacaktir. Bu orgutlenme bicirni, ancak Fabrika Konseyi ve ulusal planda merkezilesmis Fabrika Konseyinln orgutlenmesi olabilir. Bu mucadele, Fabrika Konseyinden Kent Konseyine kadar, Ulusal Konseye kadar, her basamagi, Ulusal ParIamento, burjuva iktidar tarafrndan degil, ama isci simfmm kendisi tarafrndan saptanmis bir usule ve bir sectm sistemine gore secilecek i$C;:i uuftnm bir s Ulusal Konseyinin olusturulmasi sonucuna varacakur, Bu miicadele, nufusun buyuk kitlelerine, bugunku tarihsel d6nemin basta gelen tum sorunlarmm, yiyecek, konut, aydmlanma, giyecek sorunlarmm ancak ekonomik iktidar, dolavisiyla tumuyle siyasal iktldar i$~i suufirun eline gectiginde cozulebilecegint tarntlamayi amaclamahdir, baska bir deylsle, mucadelenin surdurulmesi, kapitalist rejime karst baskaldiran tum halk guclerinln tsci simn cevresinde orgutlenmesine dogru vonelmeltdtr. boylece i$C;:1 simfr fiilen vonetict simf halini alacak ve komunlst programm gerceklesmesi sayesinde turn urettci guclere kendi kurtuluslarma dogru giden volda rehberlik edecektir, Bu miicadele, il:?9i sminm kendi saflarrndan en yetenekli ve en canh ogelerini secebflecek ve bu ogelerl sanayinin yeni onderleri, ekonominin yeniden kurulusu cahsmasmdakt yeni rehberleri kllabilecek duruma getirmelidir. Bu acidan ele almdigmda, Bay Giolitti tarafmdan Millet Meclisine sunulan yasa tasarisr valmzca bir ajitasyon ve propaganda aracidrr. Komunistler tarafmdan bu tasan, bir varts noktasi olmak bir yana, ne bir dayanak noktasi ne de bir kalkis noktasi bile 01mamasi acismdan incelenmelidir.
Imzasiz
10 $ubat

SENDIKA STRATEJiMIZ
Sindacato Hosso'nun 15 Eylul sayismda, yoldas Nicola Vecchi kendi eski tezlerinden biririi gene ileri suruvor. " Butiin partilerden bagrmsiz, ozerk ve simdilik butun Enternas.yonallerden de bagimsrz, ulus capinde bir srmf sendtkasi yaratmak gereklidir-. (1). Bu onertye karst alacaglmlz tavrr ne olmahdir? Ki.tleler icinde voldas Vecchi'nin tezlerini benimseyen olasi du~iince akunlannm 6nlenmesi tcin, komiinistlerin propagandalannm yonelisi ne olm~hdlr? S~~':1t olarak, simdtki durumda, bizim sendika stratelI»:lZ nedir? Baska deyisle, proletaryanm acimasiz Iasist zulmun tum baskisina ve qiddetine ragmen, surrnekte olan kendi kurtulusuna dogru gehsmo sure cine yardimci olmak, genis proleter kitielerle iliski tomde 01mak onlarm ihtiya~lanm dile getirmek, [steklerini odakla$brmak ve somutlasnrmak icin kendtmtzi naHI ortaya koymahyiz? Bizler ilkesel olarak, yeni sendikalann kurulmaSLl1a karq;Ylz. Biitiin kapitalist ulkelerde, sendik.al hareket ozel bir YOl izleverek gelistl: proleter kftlelerin buyuk c;:ogunlugunun dusunce yollarim ve aliskanhk11 Sindacato Rosso GenBI 1~Konfederasyonu Icinde bulunan egiUmin yaym orgamydi, Nicola Vecchi, baska bir onemli Konfederasyon olan USI icindeki ariarko-sendikalist egilimin onderiyd]. Komurustler ve 3. EnternasyonaJle yakmla$madan yanaydl.
komuntst

yaYlmlandt, L'Ordtne 1921.

Nuovo,

164

~~n~l,.. tarihint, gelenegini kapsayan ozgul bir biiyiik orgutuu yaratilmasr ve giderek gelismesi sonueunu d?kurdu. Devrimci birliklerin uvelenni ayn aYT! orgutlemek yolundaki her girisim kendi basma basari_SLZ kaldi ve reformistlerin daha biiyiik bir orgUt iclndeki egemen konumlarrm guclendirmekten baska hiebir .seye yaramadi. Unione sindaealenin kurulmasryla Italya'daki sendlkacrlarm eUerine nasil bir avantaj geQti? Sanayi Iscileri kiUesini, yani emekct nufusun en devrimci simfuu kismen ve rastlansal oIarak etkilemeyi basardilar yalmzca. Libya savasrnda I. Umberto'nun oldurulmesiyle son bulan donem boyunca, Po vadtsi He Apulia'daki gents k6ylii kitlelerin onderltgini kazandJ.lar, bunun da tek bir sonucu oldu, Smif mucadelesi alanma daha heniiz gtrmis clan bu kitleler (tam da 0 donemde, topraksiz rencberler kitlesini yuzde elli orarunda arttiran, tarimdakt donusum gerceklestt) kendilerint fabrikalardaki proletaryadan ideolojik olarak uzaklastirdrlar. Libya savasina gellnceye kadar, yani proletaryanm radlkallestigi donem boyunca, anarstst sendikaciydilar, bundan sonraysa reformist oldular. Ateskesten sonra ve fabrikalann Isgal edilmesine kadar, reformist onderlerln belirleyict onemo sahip her durumda (konionkturde) devrimcl oncunun ayaklan altma ittikleri pasif topcular ya-

rattrlar.

Amerika'daki ornek, Italya'dakinden daha tipik ve anlamhdir, Gompers'in AFL'sinin eristigt karsi-devrimci usakhk diizeyine, rezillik diizeyine baska hicbtr orgut erismemlstir. Arna bu, Amerikah isollerin bur[uvazlnin rezU koleleri olduklari anlarmna mi gelir? Hayir, kesinlikle hayir. Ama hala geleneksel orgute bagh kalmaktalar. IWW (devrimci sendikacilar) Gompers tarafrndan denetlenen kitleleri disarrdan kazanrna girtslmlerlnde basansrzhga ugradilar. Kendilerinl bu kitlelerden ayirdiklarmdan, beyaz muhafizlar taw rafrndan katledtldiler. Buna karsihk, AFL icinde yol166

das Foster 6ncii!\igiinde, hareketin gercek durumunu ve Amerikah i~¢lerin en derin duygularim dile getiren sloganlarla, surdurulen hareket, birbiri ardmdan blrcok birligi kendine kazanmakta ve Gompers'in burokrasisinin ne denli giit;siiz ve istlkrarsiz oldugunu acikca gostermektedir. Dolayisryla. bizler ilkesel olarak yeni sendikalarin kurulmasma karsiyiz. Devrimci ogeler, simfi bir butun olarak temsil ederler, smifm kitlesiyle birlikte kalmalan ve onun vanhslanm, duslsrini ve dii~" hklarmi paylasmalari kosuluyla, simfm bilincinin en yiiksek dereeede gelismis blcimidirler. Egor reformist diktatorlerin bir karen devrimcileri CGL'yi terk etmek ve kendilerini ayn blcimde orgutlemek (kuskusuz ki, gozoniine almmasi gereken birseydir bu) zorunda birakirsa. yeni orgut kendini yoneten tek amaem yeniden butunlesrne oldugunu, simf He en bilincli oncusu arasmdaki blrligin bir kez daha gerQeklee:tirilmesi oldugunu ileri siinneli ve garcekte de boyle olmahdir. Bir butun olarak CGL hala ltalyan i$t;i sirufrm temfoil etmektedir. Ama i~9i simfryla Konfederasyon arasrnda simdi varolan bagmtIlar sistemi nedir acaba? Benim gOrU$iime gore, bu soruya dogru olarak eevap vermek bizim sendikal vah~mamlzm somut temelini bulmaya ve dolayisryla da gents kitlelerle olan Iliski-lerimizi ve islevlmlzi saptamaya vanr. Bir sendikal orgiit olarak CGL en alt. diizeye dusmus durumda, 1920'de sahip oldugu sayisal gucun onda birine belki de. Ne var ki Konfederasyonun yonetiminde bulunan reformist topluluk, orgutsel kadrolanm nerdeyse aym bicimde korudu ve en etkin, zeki ve yetenekli milltanlanm cahsma alamnda tuttu. Gercegt acikca soyleyelim ki, bunlar nastl cahsmak gsraktlgini bizim yolda$lanInlzdan daha iyi bilen, daha buyuk bir sebata ve inada sahip milttanlardir. Buna karsihk, gecen yillar icinde orgiitleyicilik ve onderIik yetenekleri
.167

yanmda sistemli cahsma ahskanhgi da edinmis olan devrimcl ogelerin buyuk bir bolumu, gerr;ekte neredeyse tumu, va katledildiIer va gor;ettiler ya da dagildilar.

temsn edilmektedir

Bugun i~c;:iSIDIfl fabrtkasi,
(2).

ic;: komisyon tarafmdan Boylece soru sorulmus olur,

l~ej simfr, tum kucuk rutbeh subaylarindan bird~nbire. yoksun kalan biiyOk bir ordu gibidir tipki. Boyle bir orduda, yalruzca bir genel kurmayligm varhgl sayesinde disiplini birhgi, savas iradesini ve hedef birligini korumak Imkansizdrr. Her orgOt, ancak kitle tabamyla onderler arasmda ozgul bir sayisal oran oldugunda tsleyen eklemli bir butundur. Birllk uyelerinin gents kitlesj uzerinde etkimizl yaymak, bu kitleyi guclendirmek ve onu yeniden devrimci mucadelenin gercek bir araci haline getirmek icin servislere, bagtara, kadrolara sahip degtliz. Buacidan ref ormistIer bizden cok daha iyi bir durum Icinde bulunuvorlar ve bu durumdan ustaca da yararlanryorlar. Fabrika varolmaya ve dogal olarak da iscileri orgiitlemeye, toplamaya, onlari birbirleriyle Iliski icine sokmaya devam ediyor, Uretim sureci, kapitalizmin gtttikca buvuven engelleylcj rolu ve dolavrsryla, ir;;c;:inin gtttikcs artan belirleyici onerni ile karakterize olan 1919-20 donemlndeki duzeye ertstr, 500 000 fasist katili surekli bicimde seferber durumda bulundurma ihti:rac.mm neden oldugu maliyet fiyatlannm arti r;;l ka, pitalizmin kendi sinat g€ur;ligini yeniden kazandigina Illskin parlak bir kamt deglldir hie kuskusuz. Dolayisryla Isci fabrika icinde gucludur, fabrika Icinde gucludur, fabrika icinde merkeztlesmts ve orgutlenmisnr. Ne var ki, fabrika dismda tecrit edilmls, gucsuz, dagmiktir.
Emperyalist savastan oncekj donemde, bunun tam karsiti bir ili$ki varolmaktaydi, t$C;:i fabrikanm icinde tecrit edilmistf, ama fabrikanm disinda toplumsallasmisti. Dalla iyi bir fabrika ir; yonetmeligi eide etmek, cahsma saatlerlnin kisalnlmasi icin ve sinal ozgurluk eide etmek Icin fabrika dismdan baskida bulundu. 168

Sendikalan yikmayi amaclayan kapitalistler ve fasistler, neden ir; komisyonlan da yrkmayi amaclamiyorlar? Gertciligtn baskisi altmda sendika orgutsel bakimdan alan yitirmisken, buna karsihk ie;: komisyon acaba neden orgutsel alarum daha da genisletti? Nerdeyse Italya'daki tiim fabrikalarda sunlarm oldugu bir gercekttr- Tek bir Ie;:komisyon vardir ve tum i~r;iler -ya;!mzca birlige uye olanlar degilbu komisyon icln yapilan secime katilrrlar. Boylece bugun tum i§c;:i simfr ic;: komisyonlar tarafmdan orgutlenrnts bulunmaktadir, boylelikle ic;: komisyonlar da salt korporatif kimliklerini kesinlikle yitirmis bulunmaktadirlar. Nesnel bakimdan bu, en uzak-etktll anlama sahip olan buyuk bir basaridir, Bu basari, parah fasist askerlerln demir okcelerinm baskisr altmda ve aCI Icinde, herseve ragmen, i$C;i srmfrrun --------r;ekirdek biciminde olsa bile- birlige ve daha buyuk bir orgutsel turdeslige dogru gelisme gosterdigtnt belirtmeye yarar. Boyle bir durumun ortaya cikmasma ve surmesine, kapitalistler ve fasistler neden izin verdHer, ve neden bizler de izin vermeye devam ediyoruz? Kapitalizm ve fasizrn icin, isci snnf'imn, nufusun oteki ezilen smiflarimn (ozellikle Guney'dekt ve Adalar'daki koyliilerj krr ve kent kucnk-buriuvazisij onderi olmaya iliskin tarihsel islevinden yoksun birakilmasi gereklidtr. Baska deyisle, tum ezilenler uzerinde devrimct bir etkiye ned en olduklan ve iktidarmm demokratik temelini hiikiimetin elinden aldigr ietn, fabrikamn dismda bulunan ve yerel olarak merkezilesmis (bir1ikler ve partner) orgutlerin yikilmast gereklidir. Ne
2) Fabrika. icindeki sikayetleri ele alan seQilmi~ komiteler it; korrusyonlarm sayilari Birinci Dunya Savasi srresinda
olan

ya'da cok artti. Bu komisyonlar, sendlkalardan bagrmsiz olarak orgutlenme calrsmasma da yanyorlardJ.. Fabrika konseyleri hareketlnln gelisiminde son derece onemli blr yere sahtptiler,

ltal-

169

sanayiye ili§kin nedenlerden dobtcimtntn YIkJlmasIDl isteyemezler. Fabrika Icinde, disiplin ve duzgun bir Oretim akrrm, fabrikada en azmdan asgari bir anayasal11k derecesi i§t;iler tarafmdan asgari bir onay oldugunda mumkundur ancak. En zeki fasistler, ornegin Mussollni gfbileri, -sunflar-ustu .. ideolojilerinin iiretimde islevi olmadigmdan, toplumsal antagonizmalann da bilincinde olmayan kucuk-buriuva katmamn otesinde bir yaygmhga kavusamayacagmi ilk anlayanlardir, Mussolini, i§Qi SImfrnin kendi devrimci bilincini hicbir zaman vtttrmeyecegine inanrmstir ve asgari bir orgO.tlenme derecesine Izin vennenin gerekli olduguna ina nmaktad rr, Teror aracihgiyla sendikal orgutlerl son derece dar simrlar icinde tutmak, Konfederasyon Icinde ref ormistIere guc vermek anlarmna gelir. Konfederasyonun tohum hallnde varolmasi ve reformistIerin tum i~Qi 51mfmt denetleyecekleri bicimde, i§Qi simnnm tumunun temsilcilert olan iQ k:omisyonlardan olusan dagmik bir sisteme eklenmeleri gereklidir. lste ltalya'daki durum budur. Bugun iilkemizde proleter simi He bu smifm orgutleri arasmda varolan iliskiler sistemi Iste budur, Taktfklerimiz icin bunlardan cikan sonuclar aciktrr. 1. iQ komisyonlan denetIeyen ve bu komisyonlan surekli olarak etkinlik alanlanm genisletmeya iten devrimci gruplari olusturmak icin fabrika icinde cahsmak, 2. Fabrikalar arasinda baglar kurulmasina ve bugunku dururoa, fabrikanm orglltlenmesinin doga! gelismesint belirten bir hareketin, tc komisyondan fabrika konseyine dogru giden bir hareketin damgasim vurmak. Genis kitlelerle yakm iliskt icinde ve gercekligin alanmda yalmzoa bu yolu izlersek kalacagtz, iqQi 51mfi, yasarmmn atesten potasi Icinde fiiIen cahsmakla,

Iayi, her tOrlll orgutlenme

var ki kapitalistler,

orgutleyici kadrolarirmzi yeniden yaratmayi, ancak bu yolu izlersek basaracagiz. l1retim dunyasmda -ortadan kaldmlamayacak olankendi degerlerinin ve onemlerinin farkmda olduklan ictn devrimci atesle dolu clan yetenekli, bilincli ogeleri genis kitlelerden cekip cikarabllmeyi yalmz bu yolu izlersek basarabilecegiz,
Antonio Gramsci irnzasiyla
yayirnlandr, Lo Stato operata, 18 Ekim 1923.

170

171

BiB KEZ DAHA tsci SINIFININ ORGANiK KAPASiTELERt DSTUNE
Eylul 1920'den bu yana alb yil gecti. Bu aradaki dbnemde, Eylill 1920'de metal isleme sana.yinde fabr'ikalan Isgal eden i-$<;1simfr kitlelerinde pekcok sey degi$ti. 0 kahramanca mucadelo yillarinda i~<;i sunfimn onculugunu yerine getiren en etkin ve en mucadeleci lscilerln 6nemli bir bolumu §imdi ltalya dismda bulunuyor, Kara listede adlarmm yanmda ii.<; tane carpi isareti bulunan bu isciler, aylarca issiz kaldiktan, anayurtlarmda kahp devrimci mucadelevt surdurmek ve gericiligin hergun pararnparca ettigi bag-Ian hergun yeniden olusturmak icin H~ degistirmek, kucuk isletmelerde kendilerin] tecrit etmek, vb., vb.) her yolu denedikten sonra, gorulmedik fedakarhklardan ve actlardan sonra, goc etmek zorunda kaldilar. Alb yil uzun bir zamandir, Daha simdiden fabrikalarda yeni bir kusak var, 1920'de henuz birer cocuk ya da yetiskin 01an , ve siyasal' vasama ancak olsa olsa sokaklarda KIZII Ordu He Polonya Ordusu arasmdaki savasi taklit etmekle katilan ve oynarken bile Polonyah olmayi reddeden Iscilertn kusagrdrr bu. Fabrtkalarm isgali henuz unutulmamistir kitleler tarafrndan, ve bu yalmzca i~Qi srmn kitleleri lcin degil ama koylu kitleleri i<;in de dogrudur. Bu, bir smif oIarak olgun oldugunu, insiyatif koyabilecegini, hesaplanamayacak olcude yaratici ve orgutleyict enerjiye sahip oldugunu gbsteren ltalva'nm devrimci sirufr iein genel smavdi, Eger ha172

reket basarrsiz olduysa, bunun sorumlulugu i~<;i SID}fma degtl ama gorevini yerine getiremeyen, ahmakca ve beceriksizoe davranan, il?<;~ smtfl~~n ba7.mda degil kuyrugunda bulunan Sosyalist Parti ye yuklenrnelidir. Fabrikalarm isgali, oncu ogeler He daha gert ve pasif ogeler arasmda ya da oncu ogeler He simf .. ~~d manlari arasinda, tabanda yeralan tartisma ve gorusmelerin konusu olmaya hala devam ediyor. Yakinlarda, Cuney Italya'mn brr kbyiinde (tumu de partimizin sempatizam olan) kbylu ve zanaatcilarm yaptt~Ian bir toplantida, gunce] durum ustune sunulan bir rapordan sonra iki tur soru ciktr ortaya, Rusya'da neler oIuyor? Rusya'aa 6rgutlenn:i~ bul unan yerel otoriteler nelerdir? Besin maddelerini ucuza satin almak isteyen iscilerle, bu maddeleri daha yiiksek bir f'iyata satmak isteyen koyluleri btrlestirmeyi nasil basardilar? KIZil Ordu'nun subaylari ve Sovyet Devleti'nin memurlan bizim ulkemizdeki memurlar ve subaylar gibi mi? Onlar ayn bir simf mi. yoksa isci ve koyluler mi?

173