Kuliah 2

Mahkamah: Bidangkuasa dan Pelaksanaannya

‘Rukun Qada
 Tanpa rukun – tidak wujud kehakiman  Bezakan Kehakiman Islam dgn yg lain
      

Hakim Hukuman al-Mahkum bih al-Mahkum lah al-Mahkum ‘alyh al-Mahkum fih Kayfiyat al-Qada‘

Hakim. 1
 Dilantik pemerintah  Rasulullah lantik – wilayah yang jauh  Tunggak sistem kehakiman  Syarat Hakim
   

Islam, berakal, merdeka & adil Lelaki* - Perempuan ? Mujtahid* - Tak sampai tahap mujtahid? Sempurna pancaindera - Buta?

Hukuman. 2
 Dikeluarkan hakim utk selesai sengketa  Bentuk hukuman

Qada‘ ilzam & Istihqaq
• Sabitkan hukuman atas dakwaan pendakwa

Qada‘ tark
• Tolak dakwaan & tuntutan plaintif

Qada‘ man al-ta‘arud
• Perintah tegahan – tidak mendekati jarak 500M

al-Mahkum bih. 3
 Undang2 yg digunakan utk jatuhkan

hukuman
 

Tabsirat al-Hukkam – Q H I & Q Perkembangan mutakhir
• UU Islam yg dikanunkan
 

Tidak terikat dgn mazhab tertentu Pemilihan mazhab berdasarkan realiti semasa

• Ubahsuai UU Adat dan Barat yg tak bercanggah • Siyasah syar‘iyyah – berasaskan maslahah

al-Mahkum Fih. 4
 Hak @ Perkara yg dipertikaikan

Hak Allah, hak manusia & gabungan keduany

 Hakim tak boleh bicara tanpa b/kuasa  B/kuasa hakim tertakluk kpd tauliah  10 B/kuasa Hakim
  

Selesai perselisihan Cegah kezaliman Pentadbir harta yg mahjur

…al-Mahkum Fih. 4
 10 B/kuasa hakim….
      

Awasi harta waqaf & mengembangkannya Laksanakan wasiat Nikahkan perempuan yg tiada wali Jatuhkan hukuman atas pesalah Hapus rintangan di jalanan Tentukan org yg layak jadi saksi Pastikan keadilan dalam hukuman

al-Mahkum lah. 5
 Pihak yang menang
 

Dapat hak dan kepentingan Berjaya dalam dakwaan

al-Mahkum ‘Alayh.6
 Pihak yang dijatuhi hukuman
   

Individu Kumpulan Institusi Pemerintah

‘Kayfiyat al-Qada. 7

Proses Kehakiman
  

Cara perbicaraan dilakukan Bagaimana kes disabitkan Bagaimana hukuman dijatuhkan Acara yg sewajarnya – Qanun Murafaat Keterangan syarak – Turuk al-Ithbat Cara pengendalian perbicaraan spt etika Hakim

Hukuman dipertikaikan jika tidak patuh
  

Sistem Mahkamah Sebelum British
      

Sudah wujud Sis. Mahkamah Syariah

Rayuan kepada Sultan

Hukum kanun Melaka Malay legal Digest – Pahang Majallah Ahkam Johor Undang-undang Kedah Undang-undang 99 Perak Itqan al-Muluk fi Ta‘dil al-Suluk - Terengganu

Struktur Mahkamah Syariah
 Mahkamah Rendah Syariah
 

Dulu dikenali Mahkamah Kadi Diketuai Hakim Mahkamah Rendah Syariah Diketuai Hakim Mahkamah Tinggi/Kadi Besar Pengerusi (Biasanya Ketua Hakim Syar‘i) dan dua ahli yang lain

 Mahkamah Tinggi Syariah

 Mahkamah Rayuan Syariah

B/Kuasa Menurut Perlembagaan Senarai 2 Jad. 9
     

Pewarisan harta wasiat & tidak wasiat Pertunangan, perkahwinan, perceraian Mas kahwin, nafkah, ambilan anak angkat Sah taraf anak & penjagaan anak, Pemberian & Pembahagian harta Amanah bukan khairat, wakaf Islam, peraturan mengenai amanah & khairat agama Perlantikan pemegang amanah & perbadanan mengenai pemberian khairat & yayasan khairat.

B/Kuasa Menurut Perlembagaan Senarai 2 Jad. 9…
   

 

Adat istiadat Melayu Zakat, fitrah , hasil baitulmal & hasil Islam lain Masjid & tempat Ibadah orang Islam Hukuman kesalahan terhadap rukun Islam kecuali dlm senarai persekutuan Keanggotaan, penyusunan & Acara Mahkamah Syariah yg berbidangkuasa atas orang Islam setakat yg dibenar oleh persekutuan Kawal pengembangan I‘tikad & kepercayaan org Islam Menentukan perkara hukum Syarak & adat Istiadat Melayu.

Bidangkuasa Umum
 Confined to their respective State or

Federal territorial jurisdiction
 

 

Creates diffficulty in the adm. of Is. Law Malaysia would have 10 separate jurisdictions with possibly different specific laws Lahirkan prosiding yg berbilang-bilang Majlis raja-raja setuju untuk selaraskan
• Namun tak semua negeri ambil tindakan

Bidangkuasa Umum
 Shall have jurisdiction only over persons

professing the religion of Islam
   

Tapi semua pihak mesti org Islam Yg penting hukumsyarak dilaksanakan Kes Dalip kaur v. Peg. Polis Daerah Bt. Mertajam Mahkamah Agung putuskan walaupun petitioner bukan Islam, kes itu patut juga diputuskan oleh Mahkamah Syariah

Kekecualian(bidangkuasa)
 Salah seorg pasangan bukan Islam

memeluk Islam

Mahkamah Syariah tidak berbidangkuasa untuk melakukan faraq The party who has not converted may petition for divorce
• Kes Ng Siew Pian v Abd. Wahid Abu hasan

Mahkamah Rendah

Bidangkuasa Jenayah

membicarakan mana-mana kesalahan yang Mahkamah Tinggi Syariah mempunyai bidangkuasa yang mana hukuman maksimum yang diperuntukkan, adalah tidak melebihi tiga ribu ringgit(Johor) tiga ribu (WP) atau penjara bagi tempoh yang tidak melebihi dua tahun atau kedua-duanya dan boleh mengenakan mana-mana hukuman yang diperuntukkan baginya atau membuat apa-apa perintah yang dibenarkan

Mahkamah Rendah
 Bidangkuasa Mal

mendengar dan memutuskan
• semua tindakan dan prosiding yang Mahkamah Tinggi Syariah mempunyai bidangkuasa • di mana jumlah atau nilai hal perkara yang dipertikaikan tidak melebihi) 100(Johor) ribu ringgi/ 50(WP) atau yg tak dapat dikira dgn wang.

Mahkamah Tinggi

Bidangkuasa Jenayah

membicarakan apa-apa kesalahan yang dilakukan oleh seseorang Islam dan yang boleh dihukum di bawah apa-apa undang-undang Islam bertulis yang hukuman maksimum baginya ialah denda yang melebihi tiga ribu ringgit, atau pemenjaraan bagi tempoh yang melebihi dua tahun atau kedua-duanya sekali;

Mahkamah Tinggi

B/kuasa Kesalahan Jenayah
 

 

Matrimoni spt aniaya isteri & tak taat suami Seks spt persetubuhan haram, khalwat, perbuatan sumbang dan melacur Minuman keras spt minum, jual dan beli. Keimanan – tak solat Jumaat, tak berzakat & fitrah dan tidak puasa serta makan bulan R Pertukaran agama spt tak lapor & daftar masuk @ keluaragama Islam & kesalahan ambil anak angkat Pelbagai kesalahan lain yg tak termasuk kesalahan di atas.

Mahkamah Tinggi…

Bidangkuasa Mal

mendengar dan memutuskan semua tindakan dan prosiding dalam mana semua pihak adalah orang Islam dan yang berhubungan dengan:i. Pertunangan, pernikahan, penceraian, pembatalan perkahwinan (fasakh) atau perpisahan (faraq); ii. Apa-apa pelupusan harta atau tuntutan harta atau tuntutan harta yang berbangkit daripada perkaraperkara yang diperihalkan di dalam subperenggan (i) diatas;

Mahkamah Tinggi…
iii. Nafkah orang-orang tanggungan, sah taraf, hadanah atau penjagaan kanak-kanak; iv. Pembahagian atau tuntutan harta sepencarian; v. Wasiat atau pemberian pada maradul maut seseorang simati Islam; vi. Pemberian semasa hidup atau penyelesaian yang dibuat tanpa balasan yang mencukupi dengan wang atau benda yang bernilai wang oleh seseorang Islam;

Mahkamah Tinggi …
vii. Wakaf atau nazar; viii. Membahagikan dan pewarisan harta dibawah sesuatu wasiat; ix. Isbat waris, nasab dan mati; x. Perkara-perkara yang berkenaan dengannya bidangkuasa diberi oleh mana-mana undang-undang bertulis.

Bidangkuasa Rayuan Mahkamah Tinggi
 Bidangkuasa Jenayah
  

Oleh pendakwa, atau Orang yg telah disabitkan Rayuan itu boleh samada terhadap
• • • • Pembebasan Sabitan atau Hukuman atau Mana-mana daripadanya

Bidangkuasa Rayuan Mahkamah Tinggi…

Bidangkuasa Mal

Oleh mana-mana org yg terkilan dgn keputusan itu, jika jumlah yg dituntut tidsk kursng RM1000. Dalam semua kes yg melibatkan apa-apa keputusan mengenai taraf diri, oleh mana-mana org yg terkilan dgn keputusan itu Dalam semua kes berhubung dengan nafkah org-org tanggungan oleh mana-mana org yg terkilan dgn keputusan itu Dalam apa-apa kes lain yg MTS beri kebenaran merayu

Bidangkuasa Rayuan Mahkamah Tinggi
 Mempunyai bidangkuasa pengawasan

dan penyemakan ke atas semua Mahkamah Rendah Syariah

Mahkamah Rayuan

Mempunyai bidangkuasa untuk mendengar dan memutuskan apa-apa rayuan terhadap apa-apa keputusan yang dibuat oleh Mahkamah Tinggi Syariah dalam menjalankan bidangkuasa asalnya. Ia juga mempunyai bidangkuasa pengawasan dan penyemakan ke atas Mahkamah Tinggi Syariah dan boleh jika dikehendakinya sendiri atau atas kehendak manamana pihak atau orang yang berkepentingan pada manamana peringkat dalam apa-apa perkara atau prosiding, samada mal atau jenayah, dalam Mahkamah Tinggi Syariah, memanggil dan memeriksa mana-mana rekod mengenainya dan boleh memberikan apa-apa arahan yang dikehendaki demi keadilan.

Perluasan B/Kuasa Sebelum & Selepas Pindaan Per. 121(1A)
 Akta Mahkamah Syariah (bidangkuasa

Jenayah) 1965
 

6 bulan penjara RM1000

 Akta Mahkamah Syariah Bidangkuasa

Jenayah (Pindaan) 1988
  

3 tahun Penjara RM5000 6 Sebatan

Kesan Pindaan Per 121(1A)
 

Perkara 121 (1A) di dalam Perlembagaan Persekutuan yang dipersoalkan berbunyi : Mahkamah-mahkamah yang dimaksudkan dalam Perenggan (1) tidak memiliki bidangkuasa dalam sebarang perkara yang termasuk di bawah bidangkuasa mahkamah-mahkamah syariah. .. di mana Perenggan (1) menjelaskan kedudukan dan bidangkuasa Mahkamah Tinggi di Malaysia.

Kesan Pindaan Per 121(1A)…
 Mahkamah Tinggi Sivil tidak boleh

mempunyai bidangkuasa berkenaan dengan apa-apa perkara dalam bidangkuasa Mahakamah Syariah.  Adakah pindaan ini telah dianggap sebagai menyaingi kedudukan mahkamah Sivil.

Kes Mohd. Habibullah v. Faridah Dato‘ talib

Harun hashim HMA

‘adalah jelas bahawa tujuan Parlimen dengan adanya Perkara 121(A) ialah untuk menyingkirkan bidangkuasa MT di dalam mana-mana perkara termasuk di dalam b/kuasa Mahkamah Syariah…. Apa yg dilakukan oleh Perkara 121(1A) ialah untuk memberi b/kuasa ekslusif kepada MS di dalam pentadbiran undang-undang Islam. Dgn kata lain Perkara 121(1A) ialah satu peruntukan yg menghalang konflik b/kuasa di antara MS dan MS. Putuskan MA tiada b/kuasa beri relief/remedi kpd isteri terhadap dakwaan serangan sentuh tubuh kerana kedud-duanya Islam.

Bidangkuasa Kehakiman Islam
 Hak Allah

Hukum hudud Perkahwinan, perceraian, wasiat dsb Qisas, Diyat & takzir

 Hak Hamba

 Hak Allah & Hamba

Bidangkuasa Kehakiman Islam

Tidak semua dakwaan sampai ke mahkamah

Ada yg diselesaikan diperingkat hisbah
• Bayar kompaun

5 Syarat bukan di bawah b/kuasa kehakiman
• Tiada wujud pertikaian • Kebenaran sudah pasti – tak perlu ijtihad

Kalau tak pasti – perlukan keadilan

• • •

Tidak membawa kpd fitnah dan benci Tidak bawa kerosakan tubuh badan Tidak bawa kpd khianat amanah.

Spt ambil balik barang yg dirampas

Tanggungjawab Kehakiman
 Tanggungjawab pemerintah
 

Sediakan kemudahan & tempat yg accessible Tujuan – hapuskan permusuhan/perseteruan dikalangan rakyat Fuqaha‘ Hanbali
• Imam wajib lantik Hakim setiap daerah

Fuqaha‘ Hanafi
• Imam wajib lantik Hakim setiap kampung

Fuqaha‘ Sahafi‘I
• Imam wajib lantik Hakim setiap jarak musafir

Bidangkuasa Kawasan

Fuqaha‘ sepakat
 

Hakim punyai b/kuasa umum & khusus Bidangkuasa khusus
• • • • • Tugas hakim terhad dgn b/kuasa tempatannya @ Tugas hakim terhad dgn kes mal @ jenayah Tugas hakim terhad untuk hari tertentu @ kaum tertentu Tidak boleh bertugas luar dari b/kuasanya Jika lakukan juga – penghakiman batal

Bidangkuasa umum
• Boleh bertugas di mana-mana kawasan @ kes • Penentuan awal perlu utk kelicinan pentadbiran

Sidang/Tempat Penghakiman
  

Rasulullah

Di mana saja – masjid, rumah, jalanraya dsb Sebaik saja pertikaian di bawa kpdnya Mudah didatangi & selesa Fuqaha‘
• • • • Ditengah-tengah negeri Luas & tidak membosankan Tidak terdedah kpd panas, sejuk & suasana tak selesa Tempat duduk Hakim mesti tinggi supaya mudah dilihat

Umar

Ciri-ciri sidang kehakiman
 

Sidang/Tempat Penghakiman

Di Masjid
   

Hukum – harus Dilakukan Imam Shuraikh, al-Hasan & Sha‘bi Riwayat Umar – Uthman & Ali lakukan di masjid. Tapi Umar sendiri – larang
• Alasan: Kafir zimmi & berhaid boleh mencemarkan kesucian • Malik – Kafir zimmi boleh masuk masjid. Perempuan berhaid boleh diwakili

 

Semua Ulama Mazhab – mengharuskannya Shafi‘I – lebih baik diadakan tempat yg khusus
• Alasan – Pertikaian yg berlaku di masjid boleh ganggu jamaah lain yg sedang beribadat

Sidang/Tempat Penghakiman…
 Di tempat lain

Istana
• Riwayat al-Suytuti – diadakan di istana Sultan ‘Izzu al-Dawlah oleh Qadi al-Qudah Ibnu Ma‘ruf

   

Perkarangan masjid Di pasar Di tepi jalan – Qadi Ilyas b Muawiyyah Atas keldai/Kenderaan
• Ketika Abu Buraydah mengelilingi kaw. kampung

Masa Penghakiman
  

Penetapan masa penghakiman – wajib Malik – waktu siang saja

Tapi tak boleh lama hingga memenatkan Dgn tempoh dan kuasa tertentu Kes yg tamat tempoh – tak boleh didengar Zaman Uthmani – di akui Fuqaha Hanafi
• tak akui kes yg berlalu 15 tahun • Jika kes wakaf – tidak boleh melebihi 30 tahun • Prinsip Hanafi – Kehakiman hanyalah menzahirkan hukum, bukan mensabitkan

Ada Kahalifah bataskan hakim
  

Perlantikan lebih seorang Hakim dalam satu kawasan
 

Pendapat 1 – melarang

Imam Shafi‘I, ½ pengikutnya dan Hanbaliyah Hanafiyyah & ½ Malikiyyah. Mazhab Shafi‘I
• haruskan beberapa hakim utk satu kes

Pendapat 2 – tidak melarang
 

Pendapat 3 – Gabungan 1 & 2

Fuqaha‘ Mazhab Shafi‘I
• Jika 2 hakim dilantik Imam yang sama & bersetuju dlm satu kes kerana tidak melibatkan perbezaan ijtihad

Pendapat 3 – Gabungan 1 & 2

Alasan pelantikan lebih 1 hakim dlm 1 kes
   

Hakim merupakan wakil Imam. Wakil boleh diganti @ ditambah oleh pewakil Boleh mengurang beban hakim Boleh beri tumpuan sepenuhnya kpd tugas Hakim boleh lantik pengganti. Jika dilantik oleh Imam – lebih utama Umar b Amir & Ubaydullah pernah sama-sama putuskan kes di Basrah Tujuan kehakiman – putuskan pertikaian
• Jika pertambahan hakim mencapai maksud, maka diharuskan

Kebaikan lantik lebih seorang Hakim
 Lebih berhati-hati & bertanggungjawab  Keputusan lebih cepat  Pendapat jamaah lebih kukuh  Sukar dipengaruhi pihak lain/pemerintah  Wujud check & balance  Dapat dilakukan dgn cermat jika

melibatkan kes yg rumit

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful