STATİK KAYIPLAR

DİNAMİK KAYIPLAR
ÖZEL DİRENÇLER
Santral İçi Bağlantı Cihazları Basınç Kayıpları
Bağlantı Cihazı Pa Bağlantı Cihazı Pa
Kalın Filtreler 60-120 Hava Menfezi 15-40
İnce Filtreler 120-160 Susturucu 20-50
Isıtıcılar 20-100 Panjur Kapak (Açık) 10-30
Soğutucular 30-120 Dış Koruma Kafesi 30-60
Buharlaştırıcı 80-150 Yangın Damperi 5 - 30
BASINÇ KAYIPLARI
Kanaldaki havanın toplam basıncı dinamik ve statik basınçlarının
toplamından oluşur.
• Pt=Ps + Pv
• Pt :Toplam Basınc (Pa)
• Ps :Statik Basınc (Pa) Sürtünme Kayıpları





• Pv :Dinamik Basınc veya Hız Basıncı (Pa)
µ= 1.209 kg/m3 Havanın Yoğunluğu
• Pv= 0.602 x V2 V= Hava Hızı

Statik Basınç Kayıpları
• Dinamik basınç veya hız basıncı havanın hızından doğar ve hızın
karesi ile doğru orantılıdır.
• Statik basınç havanın cidarlara uyguladığı basınçdır.
• Havanın akışı sırasında cidardaki sürtünmeler nedeniyle kayba
ugrar.
• Havanın kanalların içinden istediğimiz noktaya sevk edebilmek için
kullanılan itici gücün kaynağı statik basınc olduğu için
• Hava kanallarının boyutlarını belirlerken kanalların içindeki her
noktada ki statik basıncı bilmemiz ve hava akışı dolayısıyla kanal
yüzeyindeki sürtünmelerden doğan sürtünme kayıplarını
hesaplayabilmemiz gerekir.

EĢdeğer Çap Tablosu-1
EĢdeğer Çap-2
EĢdeğer Çap-3
Sürtünme Basınç Kaybı
Farklı Mahaller için Önerilen Hava
Hızları
Mahal Tipi
Ses
Kriterlerine
göre hava Hızı
(m/s)
Ekonomik Kriterlere göre Hava Hızı
Ana Kanal Tali Kanal
Besleme (m/s) Dönüş (m/s) Besleme (m/s) Dönüş (m/s)
Konut
3,0 5,0 4,0 3,0 3,0
Otel-Hastahane
5,0 7,5 6,5 6,0 5,0
Özel Ofis
Kütüphane
6,0 10,0 7,5 8,0 6,0
Konser Salonu

4,0 6,5 5,5 5,0 4,0
Ofis-AVM

7,5 10,0 7,5 8,0 6,0
Dükkan

9,0 10,0 7,5 8,0 6,0
Endüstriyel
Tesis
12,5 15,0 9,0 11,0 7,5
Sürtünme Kaybı Diyagramı
• Debi ve kanal çapı bilindiği zaman kanal içindeki hava hızı m/sn
olarak diyagramdan okunabilir.
• Dikdörtgen kanallar için dairesel eşdeger çap girilir.
• Kanal içindeki debi ve kanal çapı biliniyorsa Kanal cidarlarındaki
birim sürtünme kaybı diyagramdan pa.m olarak okunabilir.

• Ps= L x R olarak kanaldaki sürtünme kaybını verir.

• Kanal içindeki toplam basınç kaybını hesaplayabilmek için bütün
özel dirençlerdeki dinamik basınç kayıplarıda hesaplanarak düz
kanal kayıplarına eklenmelidir.

Dinamik Basınç Kayıpları
Dinamik kayıplar (yerel kayıplar) çeşitli bağlantı elemanlarında akışın
yön veya kesit değiştirmesi gibi rahatsızlıklar nedeniyle ortaya çıkar.
Bu bağlantı elemanları arasında
• giriş ve çıkış ağızları
• kesit değiştiriciler (redüktörler)
• birleşme ve ayrılmalar ve dirsekler sayılabilir.
• Özel dirençlerdeki dinamik basınç kayıpları (Z), havalandırma ve
iklimlendirme tesisatları kanal hesaplarında önem kazanmaktadır.
• Dinamik basınç kayıpları,







Z : Özel dirençlerdeki dinamik basınç kayıpları (Pa)
k : Dinamik basınç kayıp katsayısı (Şekil 2.6) eşitliği ile bulunur.
DĠRSEK ĠÇĠN ÖZEL DĠRENÇ
Re = 66.4 DV
Burada :
D = kanal cap› (mm)
V = kanaldaki h›z (m/s)
Dikdortgen kanallar icin:
2 HW
D= —————
H + W
• Bu şekilde yönlendiricisiz, 1
yönlendiricili ve 2 yönlendiricili
bir dirsek kesiti görülmektedir.
Şekil üzerinde yer alan
değerlerin hesaplanması için
aşağıdaki hesap yöntemleri
kullanılabilir.
Dönüş oranları CR Yönlendiricisiz
CR = R / R0
1 yönlendiricili CR1 = √ R / R0
2 yönlendiricili CR2 = 3√ R /
R0 {kare kökün 3. kuvveti}
Yönlendirici mesafeleri
• R1 = R / CR1
R2 = R / CR2
GeçiĢli Bağlantı Parçası
• Ao = 600 x 800 = 0,48 m2
• A1 = 1300 x 400 = 0,52 m2
• A1 / Ao = 0,52 / 0,48 = 1,08 (Genişleyen kesit)
• Girişde hız, V = 4.0 m3/s / 0.48 m2 = 8.3 m/s
• Tablodan θ = 30°, A1 /Ao = 2 icin C = 0,25
• Hız basıncı Pv = 0,602 x V2 ifadesi ’den
• Pv = 41,8 Pa için bağlantı parcasındaki dinamik
kayıp,
• ΔPd = C.Pv = 0,25 . 41,8 = 10,45 Pa bulunur.
800 • 400
600 •1300
GeçiĢlerde Kenar Eğimi
• Örnek : 800 mm den 1/7 eğim esas
alınarak 400 e düşmesi halinde
• 200 / L = 1 / 7 den L=1400 bulunur.

• 200 / L = ¼ için ise L=800 olur.

Tablo 2.3 den sayfa 29 özel direnç
800 400
o = 30
200
200
L =1400
n= 0.02 k=n x Pdyn
Pdyn=29.18 için K=0.02 x 30=0.6 bulunur.
Geçiş parçalarında kenar eğiminin 1/7 den büyük olmamasına dikkat edilmelidir.
Kısaca esas olarak 15 derece için Tan o =1/7 alınır. 30 derece için Tan o =1/4 alınır.
o = 30
Tek yanlı daralma halinde
600 500
100
L =700
• Örnek :
• 600 mm den 1/7 eğim esas alınarak
500 e düşmesi halinde
• 100 / L = 1 / 7 den L=700 bulunur.
o = 15
Çift yanlı daralma halinde
200
200
400
400

• Örnek : 400 mm den 1/7 eğim esas alınarak 200 e düşmesi halinde
• için 100 / L = 1/ 7 den L=700 bulunur.
• için 100 / L = ¼ olursa L=400 olur.
o = 15
o = 30
ÖZEL DĠRENÇLER
• GENİŞLEME REDÜKSİYONU
• V1 > V2
• K= n x ( Pv1 – Pv2 )
5°C 10°C 15°C 20°C 30°C 40°C
0.17 0.28 0.37 0.45 0.59 0.73
o
o=15° 1/7 eğime eşittir.
• DARALMA REDÜKSİYONU
• V1 < V2
• K= n x Pv2
o
30°C 45°C 60°C
n
0.02 0.04 0.07
o
V1 V2
V1 V2
Y BirleĢme Parçası
T PARCA, BRANġMAN VE ANA KANAL
DĠKDORTGEN
90° kanal ayrılma parcasındaki dinamik
kayıp:

• Kayıp katsayısının bulunabilmesi icin Ab / As , Ab /Ac ve
• Qb /Qc değerlerinin bulunması gerekir.
• Buna gore eşdeğer caplar cinsinden,
• Ac = π . d2/4 = π . 755^2/4 = 44883 mm2
• As = π . 676^2/4 = 358908 mm2
• Ab = icin kol ayrılmanın eşdeğer capı belirlenmelidir.
• Debi = 1000 L/s,
• Ozgul kayıp yerine 0,95 Pa/m değerler ile Surtunme kaybı’dan,
• Eşdeğer cap = 450 mm., buradan da Ab = π . 450^2/4 = 159043 mm2
• Sonuc olarak;
• Ab /As = 0,44
• Ab /Ac = 0,35 ve
• Qb / Qc = 1000 / 4000 = 0,25 bulunur.
• Bu değerlerle Ek 2’den C = -0,05 okunur.
KANAL BAĞLANTILARI
KAYIP KATSAYILARI
KANAL BAĞLANTILARI
KAYIP KATSAYILARI
Örnek Kanal Hesabı
800 m3/h 800 m3/h 800 m3/h
500 m3/h
1200 m3/h
1200 m3/h
500 m3/h
500 m3/h
10 m x 6 m 5 m 5 m 2 m
8 m 2 m 2 m
800 m3/h
ÖRNEK BranĢman Boyutlandırma

• b x d1 w2 x d2
w1 x d1
a x d2
• Rdış=a x ¾ W3
Riç=W3
A=[w3 x d3 /( w2 x d2) + (w3 x d3) ] x w1
w3 x d3
B=[w2 x d2 /( w2 x d2) + (w3 x d3) ] x w1

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful