You are on page 1of 41

Gebelikte Travma

Dr.Turgut TOPAL .E.A.H Acil Tp Klinii

giri
Tm gebelerin %6-7 si travmaya uramakta Travma merkezine bavuran 15-40 ya aras kadnlarn %8i henz gebe olduunu bilmemekte Fetusun yaayabilirlik snr 24-26 hf. Yada doum arl 500 gr

Gebelik zamanna gre fetal yada maternal yaralanma riski >1.trimesterde :%10-15 >2.trimesterde %32-40 >3.trimesterde %50-54

Sadece yaayabilir fetuslar monitorize edilmeli Bahsedilen 2 can olmasna ramen,anne hayat nceliklidir

Hamilelikteki fizyolojik deiiklikler


Kan basnc 1. ve 2. trimesterde dkken(sistolik 2-4 mmhg - diastol 5-15 mmhg) 3.trimesterde hamilelik ncesi duruma dner

Hamilelikteki fizyolojik deiiklikler


20. gestasyon haftas sonras uterus IVC seviyesine ykselir,bu da anne srts pozisyondayken kompresyonla sonulanr. Gebede gzlenen hipotansiyonun pozisyona bal olduu dnlrse ,pelvis sola doru kaldrlmal ya da Uterus iki elle hastann bana ve sola doru itilmeli

Gebelikte kan volm artt iin maternal hipotansiyonun klinik belirtileri gecikebilir!!! Ort.arteryel O2 basncnn 60 saniyelik apne srasnda termdeki gebede %29 ,gebe olmayan kadnda ise sadece %11 dt gzlemlenmi Gebede paCO2 35-40 mmhg olmas yetersiz ventilasyonu ve dekompansasyonu dndrr

Gebelik srasnda RSI iin kontrendikasyon yoktur Bag-valve-mask hamile hastada ok daha zordur Gastrozefageal sfinkter cevab hamilelikte azalr aspirayon riski !!!

Gebelikteki anatomik deiiklikler


ntraabdominal basncn artmasna bal olarak kostalarn kompansatuar imesiyle diafragma 4 cm daha ykselir. Tansiyon pnmotorax riski artar 3. trimesterde yaplan torakostomilerde tp 5.KA dan ziyade 1-2 KAdan taklmaldr.

Acilde ilk deerlendirme


Dourganlk dnemindeki tm travmal kadn hastalara beta-hcg Uterusun boyutuna gre yaklak gebelik haftas belirlenir: >20.hf alt gebe olmayan hasta gibi >20.hf.st takip

Fetal hasar
Hamilelik travmann neden olduu maternal mortalite oranlarn deitirmez,travma fetal kayp ile daha yksek riskle ilikilidir

Plesantal hasar
Knt travmada tm fetal kayplarn %50-70 i plesantal ayrlmadan kaynaklanr Ayrmann klinik bulg: vaginal kanama abd.kramp uterin hassasiyet maternal hipovolemi fetal kalp hznda deiiklik

Penetran travma
Abdominal ateli silah yaralanmalarna bal lm gebelerde %3.9,gebe olmayanlarda %12.5 Fetal mortalite %40-70 Travma st adomende ise barsak yaralanma riski yksek

Kiisel iddet
USA da her 4 kadndan 1i partneri tarafndan iddete uradn belirtmekte Erken doum ,byme gerilii,dk doum arl olabilir

Travmatik beyin yaralanmas


Mannitol kontrendike Hiperventilasyon fetal hipoksiye sebep olur

ynetim
Mekanizma,maternal durum ve gestasyonel yaa bal olarak acil hekimi obstetriki ve pediatristle erken konsltasyonu gznnde tutmal.

Birincil bak
Primer survey anne zerinde younlar

Havayolu
Temel ve ileri havayolu nlemleri tm erikinler gibi O2 tedavisine erken balanmal Zor entbasyon riski 17 kat artyor Aspirasyon !!! Erken entbasyon dn

Dolam
Hipotansiyon grlmeyebilir Fetal kalp hznda azalma hipovoleminin ilk bulgusu olabilir >>> Erken dnemde agresif sv ve kan tedavisi Mmknke alt ekstremite ve femoral blgeden damaryolu almasndan kanlmal

kincil bak
Dier erikinler gibi tepeden trnaa muayene ek olarak: >fetal kardiyak aktivite(gerekirse 24 saat mont.) >uterin hassasiyet >vaginal steril spekulumla muayene >amniyon svs deerlendirilmeli >FAST >NG ve foley

kincil bak
fetal kardiyak aktivite en az 4-6 saat (gerekirse 24 saat) monitrize edilmeli

laboratuar
Rutin travma hastalar iin yaplan tm tetkikler istenmeli (Rh ?) Kleihauer betke (KB) testi >> >12 hafta gebelere yaplr >> Uteroplesantal kanamann aratrlmas

KB testi ?
ACEP (American College of Emergency Physicians) >minor travma olsa bile tm Rh (-) gebelere rhogam yaplmaldr ACOG (American College of Obstetrics and Gynecology) > KB testi(+) olan tm Rh(-) gebelere rhogam yaplmaldr > Major travmada ek doz gereksinimini belirlemek iin KB testi kullanlr

Grntleme yntemleri
USG en ideal grntleme yntemi Gebe olduunu bilmeyenlerinde gebelik tansnda yardmc Direkt grafi ve BT >radyasyon riski hesaplanarak gerekli olduu dnlen tm tetkikler istenmelidir.

Radyasyon riski
Fetal doz annenin ald dozun %30u 5 rad altndaki dozlar gvenli

Fetal monitorizasyon
Mmkn olan en ksa zamanda En az 4-6 saat Normal fatal hz 110-160 arasnda Anormallik saptanrsa en az 24 saat takip nerilir

Rhogam uygulamas
Fetomaternal hemoraji 12.gestasyonel hafta sonras ,uterus pelvis zerine kp,direkt travmaya daha ak hale gelince oluur Tm abdominal travmas olan Rh(-) hastalar RhIgnin bir profilaktik dozunu almaldr

rhogam
1.trimester 50 mkgr 2. ve 3. trimester srasnda 300mkgr doz rhogam yaplr

>>antijenik maruziyet sonras ilk 72 saat iinde uygulanrsa Rh izoimmnizasyonu efektif olarak nledii iin K.betke testi sonular acil depertmannda hemen gerekli deildir

Acil sezeryan uygulamas


Gebe hastada hemodinamik instabiliteyi dzeltmek iin >plesantal ayrlma yada uterin rptre bal kanamann kontrol altna alnmas izole fetal endikasyon >anne hemodinamik olarak stabil ve >24 haftadan byk yaama ihtimali olan fetus

Perimortem sezeryan
Perimortem sezeryan travma hastalarnda maternal yaama dnm salamaz Fetal yaama etkisi non travmatik kardiyak arrestler kadar belirgin deil Yaplacaksa ilk 5 dkda,max ilk 20dk da

Yat endikasyonlar
Travmaya ek olarak Vaginal kanama Uterin kontraksiyon veya irritabilite Abdominal ar,hassasiyet,kramp Fetal kalp hznda artma veya azalma Amniyon svs gelmesi Fetal monitorizasyonun uzama ihtiyac