2/2/13

Bahagi ng Pananalita
Click to edit Master subtitle style

2/2/13

Pangngalan Panghalip Pandiwa Pang-uri Pang-abay Pantukoy Pangatnig Pang-ukol Pang-angkop

2/2/13

PANGNGALA N

pangyayari. pangyayari. bagay. pook. atb. Tradisyunal: Ang pangngalan ay ngalan ng tao.2/2/13 Kahulugang Pansemantika : Ang pangngalan ay pasalitang simbolong ang tinutukoy ay tao. pook. hayop. Balarilang . hayop. atb. bagay.

Mga Pangngalang Ngalan ng Hayop Tagpi Muning aso pusa tandang katyaw . Mga Pangngalang Ngalan ng Tao Mando Bong ama anak guro manananggol 2.2/2/13 Mga Halimbawa: 1.

aklat 4. Mga Pangngalang Ngalan ng Pook Pilipinas lungsod kaparangan Kamaynilaan Bundok ng Apo bundok . Mga Pangngalang Ngalan ng Bagay Mongol lang Filipino lapis pagkain laruan Bagong Balari.2/2/13 3.

Mga Pangngalang Ngalan ng Katangian bait kabaitan pagkamabait tapang katapangan pagkamatapang 6.2/2/13 5. Mga Pangngalang Ngalan ng Pangyayari Ikalawang Digmaang Pandaigdig kasalan pag-aaway pulong suntukan .

ng/ni.2/2/13 Ang kayarian ay tumutukoy sa anyo ng salita at iba pang yunit ng wika. anumang salitang maaaring isunod sa ang/si. ay isang pangngalan o dili kaya ay isang salitang gumaganap ng tungkulin ng pangngalan. at mga anyong maramihan ng mga ito. Ang . sa/kay.

2/2/13 Halimbawa: Nakatapos sa pagdodoktor ang anak na matiyaga. Ang tagumpay ng anak ay tagumpay rin ng mga magulang. Hindi . matatapatan ng salapi ang pagtingin ng magulang sa anak.

2/2/13 Ang anyong maramihan ng ang/si ay ang mga/sina. . at ang maramihan ng sa/kay ay sa mga/kina. ang maramihan ng ng/ni ay ng mga/nina.

Halimbawa: ang mga anak ng mga anak sa mga anak nina Maria kina Maria sina Maria 2/2/13 .

2/2/13 Mga Klasipikasyon ng Pangngalan Mga Uring Pansemantika .

Luz de Guzman Dr.2/2/13 1. bagay. Pangngalang Pantangi : ang pangngalan kung tumutukoy sa isang tanging tao. Halimbawa: v Mga Pangngalang Partikular na Ngalan ng na Tao Miguel Carisa Bb. Villaroman . pook. hayop. o pangyayari.

2/2/13 v Mga Pangngalang Partikular na Ngalan ng ng Iba’t Ibang Uri ng Hayop Tagpi Muning Spot Brownie v Mga Pangngalang Partikular na Ngalan ng Iba’t Ibang Bagay Bic Mongol Bagong Balarilang Filipino Magasing Panorama .

2/2/13 v Mga Pangngalang Partikular na Ngalan ng Pook Baguio Talon ng Maria Cristina Ilog Pasig Bundok ng Makiling v Mga Pangngalang Partikular na Pangyayari Paligsahang Bb. Universe ng Taong 1975 Unang Pambansang Kilusan sa Pagpaplano ng Pamilya .

Halimbawa: v Mga Pangngalang Pangkalahatang Ngalan ng Tao bata lalaki guro abogado . Pangngalang Pambalana : ang mga pangngalang tumutukoy sa pangkalahatang diwa.2/2/13 2.

2/2/13 v Mga Pangngalang Pangkalahatang Ngalan ng Hayop aso pusa baka insekto v Mga Pangngalang Pangkalahatang Ngalan ng Bagay lapis bahay radyo relo .

2/2/13 v Mga Pangngalang Pangkalahatang Ngalan ng Pook ilog kapatagan bulubundukin lungsod v Mga Pangngalang Pangkalahatang Ngalan ng Pangyayari sayawan gulo kantahan banggaan .

2/2/13 Isa pang Pag-uuring Pansemantika ng Pangngalan .

Tahas : ang pangngalang hindi tumutukoy sa bagay na materyal. Halimbawa: tao hayop puno pagkain gamut kasangapan .2/2/13 1.

Halimbawa : saging sundalo kamatis .2/2/13 Palasak : ayDalawang Uri ng Tahas iisang uri tumutukoy sa pangkat ng ng tao o bagay.Palasak : ay tumutukoy lamang sa ga bagay na isinasaalng-alang nang isa-isa. Halimbawa: buwig kumpol hukbo tumpok lahi tangkal Di.

2/2/13 Mga Uri ng Pangkayarian .

Pangngalang Payak : kung ito ay isang salitang ugat lamang Halimbawa: asin bunga balak diwa .2/2/13 1.

Pangngalang Maylapi o Hinango : kung binubuo ito ng salitang-ugat at panlaping makangaan.2/2/13 2. Halimbawa: kaklase kabuhayan pagbasa dinuguan .

: kung ang Pangngalang Inuulit v kabuuan nito o bahagi nito ay inuulit.2/2/13 Dalawang Paraan ng Pag-uulit Pag-uulit na di-ganap o pag-uulit na parsyal ay yaong bahagi lamang ng 3. Halimbawa: bali-balita sali-salita dala-dalawa bali-baligtad .salitang ugat ang inuulit.

2/2/13 v Pag-uulit na Ganap : pag-uulit sa buong pangngalan. Halimbawa: kuru-kuro bayan-bayan buhay-buhay sabi-sabi .

2/2/13 2. Pangngalang Tambalan : binubuo ng dalawang magkaibang salitang pinag-isa Dalawang Uri ng Pagtatambal ng Pangngalan .

Malatambalan o Tambalang Di.2/2/13 1. Halimbawa: balikbayan alay-kapwa dalagang-bukid (tao) bahay-kalapati .Ganap : yaong nananatili ang kahulugan ng pinagsasamang salita.

2/2/13 2. Tambalang Ganap : yaong nagkakaroon ng bagong kahulugan ang mga pinagtatambal na salita. Halimbawa: kapitbahay bahaghari hampaslupa dalagambukid (isda) .

2/2/13 Mga Kakanyahan ng Pangngalan .

Halimbawa : Ako si Don Diego. o taong pinag-uusapan. Ikaw si Don Diego.2/2/13 1. . Kausapan o Panauhan ng Pangngalan : ang nagsasabi kung ang pangngalan ay tumutukoy sa taong nagsasalita. taong kumakausap. Siya si Don Diego.

bagay. hayop. dalawa o higit pang tao. dalawahan. pook. Halimbawa: Isahan Dalawahan Lansakan : : : kapatid kambal kawan . Kailanan ng Pangngalan : nalalaman natin kung ang pangngalan ay tumutukoy sa isa. Ito ay maaaring isahan. o pangyayari. maramihan o lansakan.2/2/13 2.

Kasarian ng Pangngalan : pangngalang may sekso at walang v Mga sekso. Pangngalang may Kasarian   Tiyak na Kasarian Pag-uuri ng Pangngalan Ayon sa Kasarian Panlalaki Pambabae Di-tiya na Kasarian .2/2/13 3.

Ramos Donya Perez ate dumalaga ninang .2/2/13 Mga Pangngalang Tiyak na Panlalaki Halimbawa: Mario kuya Ginoong Ramos Don Jose tandang ninong Mga Pangngalang Tiyak na Pambabae Maria Ana Gng.

2/2/13 Mga Pangngalang Di-Tiyak ang Kasarian estudyante guro manananggol kapatid manok kalabaw Mga Pangngalang Walang Kasarian Bibliya Bulking Mayon Maynila diwa aklat laro .

Kaukulan ng Pangngalan : ang tawag sa kakanyahan ng pangngalang nagpapakita ng gamit nito sa pangungusap Dalawang Uri ng Kaukulan ng Pangngalan: .2/2/13 4.

Halimbawa: • 2/2/13 Simuno gamit ang pangngalan Si Rizal ay Dakilang Malayo • Pamuno sa Simuno ang gamit ng . pangngalang patawag. pamuno sa simuno.1. kaganapang pansimuno. Kaukulang Palagyo : kung ginagamit itong simuno. o pamuno sa kaganapang pansimuno.

• Pamuno sa kaganapang pansimuno ang gamit ng pangngalan Ang dalagang iyon ay si Alice. ang pinsan ko. • Kaganapang pansimuno ang gamit ng pangngalan Si Mabini ay Dakilang Lumpo. alagaan mo si Choy. .2/2/13 • Pangngalang patawag ang gamit ng pangngalan Carisa.

Halimbawa: • 2/2/13 Layon ng pandiwa ang gamit ng pangngalan.2. Ang masipag na ama ay nagsisinop ng kanilang bakuran . Kaukulang Palayon : ang pangngalan kung ginagamit na layon ng pandiwa o layon ng pang-ukol o kung pamuno sa alinman sa dalawa.

• . at sa Diyos ang para sa Diyos. • Pamuno sa layon ng pandiwa ang gamit ng pangngalan Ang mga Hapon ay umaangkat sa Pilipinas ng mangga.2/2/13 Layon ng pang-ukol ang gamit ng pangngalan Ibigay mo kay Cesar ang para kay Cesar. isang ipinagmamalaking bungang-kahoy natin.

2/2/13

PANGHALIP

2/2/13

Pananaw na Pansemantika : ang panghalip ay salita o katagang panghalili sa ngalan. Pananaw na Istruktural : and panghalip ay maikilala dahil sa impleksyon o pagbabagong- anyo.

2/2/13

Uri ng Panghalip
1. Mga Panghalip na Panao : ay panghalili sa ngalan ng tao.

Panauhan Isahan Una Ikalawa Ikatlo Dalawahan Una Ikalawa Ikatlo Maramihan Una Ikalawa Ikatlo Anyong ang (palagyo) Ako Ikaw. ka Siya Anyong ng (paukol) Ko Mo Niya Anyong sa (paari) 2/2/13 Akin Iyo kanya *(kata) Kita. tayo Kayo Sila *(nita) Natin Ninyo Nila *(kanita) Atin Inyo Kanila Kami Kayo Sila Naming Ninyo Nila Amin Inyo Kanila .

bagay. na itinuturo o inihihimaton.2. Pronominal Anyong ang (Paturol) *ire (ibang anyo : ito iyan (ibang anyo : iyon (ibang anyo : yaan) yaon) yari) 2/2/13 . atb. Mga Panghalip na Pamatlig : humahalili sa sa ngalan ng tao. I.

2/2/13 Anyong ng (Paari) *nire (ibang anyo : nito niyan noon (ibang anyo: Anyong sa (Paukol) *dine dito diyan niyon. niyaon) niyari) .

Panawag-pansin o Pahimaton 1. Patulad *ganire ganito ganyan . (h) ayan 4.2/2/13 II. (h) eto 3. (h) ayun III. *(h) ere 2.

2/2/13 IV. Palunan *narini (ibang anyo : nandini) narito (ibang anyo : nandito) nariyan (ibang anyo : nandiyan) naroon (ibang anyo : nandoon) .

o kalahatan ng tinutukoy. dami. Panghalip na Panaklaw : sumasaklaw sa kaisahan.  Halimbawa: isa iba balana lahat tanan madla pawa anuman alinman sinuman ilanman kailanman saanman gaanuman magkanuman kuwan .2/2/13 3.

na ginagamit sa pagtatanong. Panghalip na Pananong : yaong mga panghalili sa ngalan ng tao. atb. Halimbawa: Isahan sino ano alin kanino ilan Maramihan sinu-sino anu-ano alin-alin kani-kanino ilan-ilan 2/2/13 .4. bagay.

2/2/13 PANDIWA .

2/2/13 Pansemantika : ang pandiwa ay salitang nagpapakilos o nagbibigay-buhay sa isang lipon ng mga salita Istruktural : ang pandiwa ay nakikilala sa impleksyon nito sa iba’t ibang aspekto ayon sa uri ng kilos na isinasaad nito. .

.2/2/13 Kayarian ng Pandiwa Ang pandiwa sa Filipino ay nabubuo sa pamamagitan ng pagsasama ng isang salitang-ugat at ng isa o higit pang panlapi.

.2/2/13 Kaganapan ng Pandiwa Ang tawag sa bahagi ng panaguri na bumubuo o nagbibigay ng ganap na kahulugan sa pandiwa at magagawang paksa ng pangungusap kung babaguhin ang pokus ng pandiwa.

2/2/13 Pitong Uri ng Kaganapan ng Pandiwa kaganapang kaganapang kaganapang kaganapang kaganapang kaganapang kaganapang tagaganap layon tagatanggap ganapan kagamitan sanhi direksyunal .

kaganapang tagaganap .panaguring nasa pokus sa tagaganap ang pandiwa + paksa Halimbawa : Kinain ng bata ang suman at manggang hinog. Kumain . – ng suman at manggang hinog ang bata.2/2/13 Mga Pokus ng Pandiwa 1.

panaguring nasa pokus sa layon ng pandiwa + paksa Halimbawa : Kinain ng bata ang suman at manggang hinog. kaganapang layon . Kumain (Ang suman at manggang hinog ay kinain ng bata.) .2/2/13 2. – ng suman at manggang hinog ang bata.

2/2/13 3. pinsan kong nagbalikbayan ay ibinili ko ng ilaw na kapis. kaganapang tagatanggap – panaguring nasa pokus sa tagatanggap ang pandiwa + paksa Halimbawa: Bumili Ibinili (Ang ako ng ilaw na kapis para sa pinsan kong nagbalikbayan.) . – ko ng ilaw na kapis ang pinsan kong nagbalikbayan.

– ng gulay ng aming katulong ang bakuran.2/2/13 4.panaguring nasa pokus sa kaganapan ang pandiwa + paksa Halimbawa: Nagtanim ng gulay sa bakuran an gaming katulong. kaganapang ganapan . Pinagtamnan (Ang bakuran ay pinagtamnan ng gulay ng aming katulong.) .

) Ipinampunas (Ang . basahang malinis ay ipinampunas ko ng mga kasangkapan. kaganapang kagamitan – panaguring nasa pokus sa kagamitan ang pandiwa + paksa Halimbawa: Pinunsan ko ang mga kasangkapan (sa pamamagitan) ng basahang malinis.2/2/13 5. – ko ng mga kasangkapan ang basahang alinis.

) . (Ang labis na paghithit ng opyo ay ipinagkasakit niya. kaganapang sanhi – panaguring nasa pokus sa sanhi ang pandiwa + paksa Halimbawa: Nagkasakit siya dahil sa labis na paghithit niya ang labis na paghithit ng opyo. – Ipinagkasakit ng opyo.2/2/13 6.

panaguring nasa pokus sa direksyon ang pandiwa + paksa Halimbawa: Ipinasyal ko sa Tagaytay ang mga panauhin kong kabilang sa Peace Corps. – ko ng aking mga panauhing kabilang sa Peace Corps ang Tagaytay.) Pinagpasyalan (Ang . Tagaytay ay pinagpasyalan ko ng aking mga panauhing kabilang sa Peace Corps. kaganapang direksyon .2/2/13 7.

.2/2/13 Mga Aspekto ng Pandiwa Ang aspekto ay katangian ng pandiwa na nagsasaad kung naganap na o hindi pa nagaganap ang kilos at kung nasimulan na o natapos nang ganapin o ipinagpapatuloy pa ang pagganap.

1. Halimbawa : Anyong Pawatas Pangnakaraan magsaliksik manghakot maunawaan umunlad alatan 2/2/13 Aspektong nagsaliksik nanghakot naunawaan umunlad inalatan . Aspektong Pangnakaraan o Perpektibo : kilos na nasimulan na at natapos na.

2. Aspektong Perpektibong Katatapos : kilos na kayayari o katatapos lamang bago nagsimula ang pagsasalita. Halimbawa : Anyong Pawatas tumula uminog masulat makalibot makaamin maglakbay 2/2/13 Aspektong Katatapos katutula kaiinog kasusulat kalilibot kaaamin kalalakbay .

Halimbawa : 3. Aspektong Pangkasalukuyan o Imperpektibo : kilos na nasimulan na ngunit di pa natatapos at kasalukuyan pang ipinagpapatuloy. Aspektong nagsasaliksik nanghahakot umuunlad inaalatan 2/2/13 Anyong Pawatas Pangkasalukuyan magsaliksik manghakot umunlad alatan .

Aspektong Panghinaharap o Kontemplatibo : kilos na hindi pa nasisimulan. Halimbawa : Anyong Pawatas Aspektong Panghinaharap  magsaliksik  maghakot  umunlad  yumuko  alatan  sabihan  pagtawanan 2/2/13 magsasaliksik maghahakot uunlad yuyuko aalatan sasabihan pagtatawanan .4.

2/2/13 PANG-URI .

2/2/13 .Gamit ng Pang-uri 1. Panuring Panghalip Kayong masigasig ay tiyak na magtatagumpay. Panuring Pangngalan Mararangal na tao ang pinagpapala.

2/2/13 2. Pang-uring Kaganapang Pansimuno Mga madasalin ang mga Pilipino. 3. . Pang-uring Ginagamit Bilang Pangngalan Ang mapagtimpi ay malayo sa gulo.

Payak : kung binubuo ng likas na salita lamang o salitang walang lapi. .2/2/13 Kayarian ng Pang-uri 1. Halimbawa : Maiinit Huwag ang ulo ng taong gutom. kang makipagtalo sa sinumang galit.

Maylapi : kung binubuo ng salitang-ugat na may panlapi.2/2/13 2. Halimbawa : kalahi mataas kayganda makatao malahininga .

Halimbawa : Karaniwang taus-puso Kahulugan hilis-kalamay biglang-yaman bayad-utang Patalinghagang Kahulugan kalatog-pinggan ngising-buwaya bulang-gugo kapit-tuko . Tambalan : kung binubuo ng dalawang salitang pinag-iisa.2/2/13 3.

(Isahan) kaming dalawa. Halimbawa: Kalahi 2/2/13 ko siya. (Maramihan) Magkalahi Magkakalahi .Kailanan ng Pang-uri May tatlong kailanan ang mga pang-uri : isahan.(Dalawahan) tayong lahat. dalawahan. at maramihan.

palabiro.Lantay o Pangkaraniwan – karaniwang anyo ng pang-uri tulad ng mayaman. 2/2/13 . pangararo. atb.Kaantasan ng Kasidhian ng Panguri Iba’t ibang Antas ng Kasidhian ang Pang-uri: 1.

. nang bahagya. o sa pag-uulit ng salitang-ugat o dalawang unang pantig nito. nang kaunti ang kutsilyong ito. Katamtamang Antas – naipapaita ito sa paggamit ng medyo. nang kaunti atb. Mapurol Masarap-sarap Aling Maria. na rin ang ulam na niluto ni nang bahagya ang pagkain. Halimbawa : Medyo Labis hilaw ang sinaing. .2/2/13 2.

naming napakalinis ngayon ng Rizal Napakalamig Talaga Park. nag-. Halimbawa : Mataas na mataas pala ang Bundok Apo. -an. pala sa Lalawigang Bulubundukin. tunay.2/2/13 3. at kay. at sa paggamit ng salitang lubha. Pinakamasidhi – naipapakita ito sa pamamagitan ng pag-uulit ng salita. totoo. pagka-. talaga. masyado. atb. . paggamit ng mga panlaping napaka-..

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful