You are on page 1of 52

Teknologi Bahan &

Pembuatan
RBT3102
Bukan Logam 2

Abdul Sukur Hj Kamsir


IPGM, Kampus Tun Hussein Onn, Batu Pahat
Bukan Logam 2
• Getah Asli
– sesuai digunakan selepas dilakukan
proses pemvulkanan,
mencampurkan 7% - 42% sulfur
dan bahan pencepat lain seperti
sebatian anilin atau sebatian
organik lain pada suhu 140oC -
175oC.
– Tujuan proses ini untuk
mendapatkan kualiti dan ciri
tertentu getah berkenaan seperti
keelastikan, kekuatan, tahan pada
pelarut dan kekerasan tertentu pada
sesuatu produk daripada getah.
2
Bukan Logam 2
• Getah Asli: Antara kegunaannya
– bahan perekat, bahan dalam cat, lapisan getah, gasket, dll

3
Bukan Logam 2
• Getah Tiruan
– polimer yang mempunyai struktur molekul mirip molekul
getah asli tetapi boleh disediakan di makmal.
– Boleh diproses untuk mendapatkan ciri-ciri tertentu yang
lebih aik.
– Antara jenis getah tiruan /sintetik ialah:
• Neoprena: diperbuat daripada kloroprena, batu kapur dan asid
hidroklorik. Getah ini tidak perlu dicampurkan sulfur supaya jadi
keras. Lebih tahan pada cahaya dan haba.
• Butil: diperbuat daripada iso-butelina dan hidrokarbon melalui
proses pempolimeran.
• Tiokol: diperbuat daripada polisulfida dan bersifat lebih tahan
lasak. Getah tiruan pertama dibuat di USA

4
Bukan Logam 2
• Lagi jenis getah tiruan:
– kloroprena, klorobutil, poli-istobuten, bromobutil,poli-
isopren, poli-butadien
– antara guna getah tiruan

Tiub Getah Tiruan Butil Karpet getah tiruan butil


5
Bukan Logam 2
• Lagi kegunaan getah tiruan:

Cat Getah Tiruan Butil Pita getah tiruan butil

6
Bukan Logam 2
• Lagi kegunaan getah tiruan:

Lapisan nipis Getah Pelbagai benda daripada


Tiruan Butil getah tiruan

7
Bukan Logam 2

• Bahan Butimen
– bahan yang tahan terhadap hampir semua jenis asid, alkali
dan larutan garam. Bersifat kalis air. Tetapi larut dalam
karbon disulfida.
– Dua jenis bahan butimen yang biasa digunakan ialah asfal
dan tar.
– Antara kawasan asfal yang didapati secara semulajadi
ialah di Pulau Trinidad, Venezuela dan beberapa kawasan
di Amerika.

8
Bukan Logam 2
• Asfal
– Menurut ASTM, asfal ditakrif sebagai bahan berwarna perang
kehitaman bersifat boleh mengikat seperti simen (binder) dan
berada dalam bentuk cecair / separa pepejal.
– Kandungan utamanya ialah bitumen sama seperti yang terdapat
secara semulajadi atau yang terhasil daripada sisa persulingan
petrolium.

9
Bukan Logam 2
• Tar
– ditakrif sebagai bahan berwarna perang ke hitaman bersifat
seperti bitumen dan berada dalam bentuk cecair atau
separa pepejal.
– Kandungan utamanya ialah bitumen yang dihasilkan
daripada hasil kondensasi penyulingan arang batu, kayu,
minyak dan bahan organik lain.
– Mempunyai spesifik graviti dan kelikatan yang tinggi dan
mempunyai daya lekatan yang kuat.

10
Bukan Logam 2
• Ciri-ciri & Jenis Asfal
– asfal yang dihasilkan daripada persulingan minyak mentah
digunakan dalam pembinaan turapan (pavement).
– Hasil pepejal atau separa pepejal yang tertinggal dalam
proses persulingan dipanggil simen asfal.
– Apabila asfal cecair ditiupkan udara ke dalamnya sehingga
asfal teroksidan dipanggil “blown asphalt”. Asfal ini
digunakan dalam turapan atap, lapisan awal (undercoat)
mengecat kereta dan penutupan rekahan binaan konkrit.
– Bersifat seperti plastik terma - lembut bila dipanaskan dan
kembali mengeras apabila sejuk.
– Proses peniupan udara dapat meningkatkan titik
pelembutan asfal dan menjadi lebih mudah dikerjakan.
11
Bukan Logam 2
• Asfal ‘Cutback’
– Asfal semulajadi lebih keras pada suhu biasa dan untuk boleh
dikerjakan perlu dipanaskan. Ini merumitkan.
– Asfal Cutback ialah asfal yang dilarutkan dalam pelarut
petrolium menjadi bentuk bauran dan mudah dikerjakan.
– Setelah dipadatkan, pelarut akan meruap dan asfal menjadi
keras.
– Terdapat 3 gred asfal ini : Gred RC (rapid curing), MC
(medium curing) dan SC (slow curing), ini didapat lakukan
dengan menggunakan pelarut berbeza titik peruapannya.

12
Bukan Logam 2
• Asfal bauran (emulsified asphalt)
– campuran asfal, air dan agen bauran kemudian diproseskan
dalam mesin pembaur supaya menjadi asfal bauran dengan
saiz zarah asfal kecil 5-10 micron dan kemudian dicas kan
supaya zarah-zarah ini saling tolak menolak- jenis kationik
atau anionik. Asfal ini digunakan untuk kawasan hawa
lebih sejuk.

13
Bukan Logam 2
• Asfal polimer diubahsuai (polymer modified asphalt)
– asfal dicampurkan dengan elastomer (getah stairin-butadien)
atau SBR
– asfal ini ada dua gred: Paving grade dan Sealing Grade.
– Asfal ini lebih baik: lebih elastik, lebih tahan lama, kurang
rekahan.

14
Bukan Logam 2
• Ujian Pencirian Asfal
– Ujian Tusukan: untuk mengukur tahap kelembutan asfal
menggunakan suatu jarum khas.
– Ujian Kelikatan: untuk mendapatkan nilai kelikatan asfal
bagi menentukan keberaliran asfal. Kaedah yang
digunakan ialah Ujian Kelikatan Kinematik pada suhu
135oC atau Kaedah Ujian Kelikatan Saybolt Furol pada
suhu 57oC.
– Ujian Takat Kilat (Flash Point Test):untuk mendapatkan
suhu maksimum bahan ini boleh dipanaskan tanpa
terbakar. Antara kaedah: Ujian Takat Kilat Cleveland
Open Cup dan Ujian Takat Kilat Pensky-Martens.

15
Ujian Pencirian Asfal

Ujian Takat Kilat Cleveland Ujian Kelikatan Saybolt


Ujian Tusukan
Open Cup Furol

16
Bukan Logam 2
• Ujian Pencirian Asfal
– Ujian Oven Lapisan Nipis: untuk
mengukur ciri kelakuan konsistensi
bahan ini setelah mengalami
pemanasan dan kemudian
disejukkan.
– Ujian Kemuluran: untuk menguji
kemuluran asfal.
– Ujian kelarutan: untuk menguji tahap
ketulenan asfal. Iaitu melihat tahap
Ujian Oven Lapisan Nipis
kelarutan dalam larutan karbon
disulfida.

17
Bukan Logam 2
• Kaca
– merupakan bahan binaan yang meluas digunakan pada
tingkap, pintu, dinding bangunan atau dalam bentuk jubin
atau blok.
– Antara bahan yang digunakan dalam pembuatan kaca ialah
oksida daripada unsur-unsur silikon, boron, germanium,
fosforas, arsenik.

Dinding Kaca Pelindung Kebakaran 18


Bukan Logam 2
• Sifat-sifat Am Kaca
– Kaca boleh bersifat lut sinar, lut cahaya dan legap.
– Merupakan suatu struktur amorfous. Kaca masih berada
dalam bentuk susunan struktur cecair walaupun telah
disejukkan melampaui suhu bekunya atau cecair sejuk lampu
yang telah beku.
– Lembut apabila dipanaskan beransur-ansur dan kembali keras
apabila disejukkan. Ikatan-ikatan antara struktur atom kaca
berbeza kekuatan oleh itu memerlukan tenaga berbeza untuk
memutuskannya.
– Sifat hablur amorfos pada kaca menyebabkan ia bersifat
lutsinar /lutcahaya seperti mana sifat cecair. Dan kewujudan
hablurnya menyebabkan terjadi sedikit pembalikan dalaman -
sebahagian cahaya diserap. 19
Bukan Logam 2
• Sifat Am Kaca
– kaca legap/ kaca berwarna mengandungi benda asing
dalam susunan struktur amorfous kaca.
– Ketumpatan 2560 kg/m3.
– Suhu lebur 1500 oC. Struktur amorfos

20
Bukan Logam 2
• Sifat Am Kaca
– Peratusan cahaya melalui kaca
Jenis Kaca Cahaya Terus Cahaya Resap
4mm kaca jernih 92% 87%
6mm kaca jernih 90% 85%
6mm kilat & berwayar 80% 85%
Kaca bercorak - 80%
6mm kaca Georgian - 75%
Perspeks 92% 85%

21
Bukan Logam 2
• Kekuatan Kaca
– Kaca bersifat rapuh dan kekuatan tegangan sangat rendah
tetapi mempunyai kekuatan mampatan yang tinggi.
– Kekuatan kaca yang digunakan juga bergantung pada
ketebalan dan luas terdedah pada daya hentaman.
Misalnya daya tiupan angin. Dalam penggunaannya, beban
angin ditentukan, kemudian ditentukan luas dan ketebalan
kaca yang diperlukan.
– Ketebalan dan luas kaca ini bergantung juga pada jenis
kaca yang digunakan.
• Aliran haba & Bunyi
– kaca: pengalir haba yang baik. Untuk mengelakkan haba
dari luar, boleh menggunakan kaca lapisan berganda yang
dipisahkan oleh ruang udara. Begitu juga bagi bunyi,
ruang pemisah diisikan dengan bahan penyerap bunyi. 22
Bukan Logam 2
• Jenis-jenis kaca
– Kaca Apung (Float Glass): dipanggil demikian kerana
proses membuatnya, iaitu lapisan kaca lebur terbentuk,
terapung atas timah cair. Apabila disejukkan kepingan
kaca terbentuk. Kemudian diberi rawatan seperti sepuh-
lidap (annelaing) dan sebagainya. Kepingan ini dipotong
kemudiannya mengikut saiz diperlukan.

23
Bukan Logam 2
• Jenis-jenis Kaca
– Kaca Bengkok (Bent Glass): kaca apung yang dibengkokkan
untuk kegunaan tertentu.
– Kaca Warna: kaca apung juga tetapi diwarnakan. Ada empat
kaedah mewarnakan kaca:
• kaca warna pot - dengan memasukkan bahan asing (oksida logam)
berwarna dalam kaca. Kobalt Oksida: biru, Kromium Oksida: hijau
• salah satu permukaan dalam kaca diberikan warna
• lapisan pigmen berwarna dilekapkan ke permukaan.
• Disapukan cat warna pada salah satu permukaan.

24
Bukan Logam 2
• Jenis-jenis Kaca
– Kaca Corak : salah satu permukaan mempunyai corak
tertentu. Seperti di kasarkan. Ada juga yangdimasukkan
jaringan dawai supaya apabila pecah tidak berselerak.
– Kaca Serap Haba: mampu menyerap haba sehingga haba
dari cahaya matahari yang melepasi nya rendah. Iaitu
dengan memasukkan bahan berupaya menyerap haba ke
dalam kaca.
– Kaca Penebat: kaca yang disusun berlapis dan ada ruang
udara di antara lapisannya.
– Kaca berlapis (laminated): iaitu kaca yang dilapiskan
tetapi antaranya dipisahkan dengan lapisan plastik vinil
yang lutsinar atau dengan plastik kalis peluru.
25
Bukan Logam 2
• Jenis-jenis Kaca
– Kaca Plumbum, Kaca tidak membalik (non-reflective),
Kaca membalik (reflective), kaca terkhutub (polarized),
kaca keselamatan (safety glass), kaca struktur, kaca
rintangan api

Kaca pembalikan
Kaca ukiran Kaca rintangan kebakaran
26
Bukan Logam 2
• Jenis-jenis Kaca

27
Bukan Logam 2
• Kegunaan Kaca

28
Bukan Logam 2
• Gentian
– Gentian digunakan bersama-sama bahan lain seperti
polimer, simen atau konkrit membentuk suatu bahan
binaan lain yang umumnya lebih kuat, dan lebih
tahanlasak.
– Antara gentian yangf digunakan ialah gentian kaca,
gentian keluli, gentian asbestos, dan gentian-gentian
organik seperti sabut kelapa, jut dan sebagainya.
– Antara bahan keluaran daripad gentian ialah GRC (glass
fibre reinforced cement), GRPC (glass fibre reinforced
polymer concrete), SRC (steel fibre reinforeced concrete),
Simen asbestos, asbestos-silika, lapisan nipis polimer
bergentian.
29
Bukan Logam 2

Diperbuat daripada Gentian kaca epoksi

Lapisan nipis gentian kaca epoksi


Gentian kaca+polimer 30
Bukan Logam 2

Fibre-reinforced Soffit

31
Bukan Logam 2
• Bahan Perekat (adhesives)
– Perekat banyak gunanya dalam industri pembinaan.
Antaranya ialah untuk menampal jubin (tiles), mozaik,
lapisan nipis menutup dinding / siling (laminates),
merekatkan dua bahagian kayu dsbnya.
– Perekat mencapai kekuatannya dengan beberapa cara berikut:
• menjadi bergel apabila sejuk / dan lembut apabila dipanaskan.
• Pelarut atau lembapan perekat meruap /tersejat atau terserap ke dalam
bahan yang direkatkan.
• Hilangnya lembapan perekat dan berlaku perubahan kimia pada
perekat.
• Terjadi tindakbalas kimia tidak berbalik apabila bahan pengeras atau
mangkin dicampurkan ataupun setelah dipanaskan.
• Menjadi keras apabila disejukkan.
32
Bukan Logam 2
• Bahan Perekat (adhesives)
– Perekat dikategorikan mengikut ketahanlasakannya terhadap
sekitaran. Iaitu: (Menurut BS 1024)
• Kelas WBP - Tahan Cuaca dan Didih : tahan terhadap cuaca,
organisme mikro, air panas, sejuk, mendidih, wap air ataupun udara
kering.
• Kelas BR - Tahan Didih : tahan terhadap air mendidih, tetapi tidak
tahan terhadap dedahan cuaca luar, tahan air sejuk dan organisme
mikro.
• Kelas MR - Tahan Lembapan : sederhana tahan terhadap cuaca
luaran, tahan terhadap organisme mikro tetapi tidak tahan lama
terhadap air panas. Tahan terhadap air sejuk.
• Kelas INT - Dalaman : sesuai digunakan untuk kerja rekatan dalaman
sahaja. Tidak tahan lama terhadap air sejuk. Tetapi tahan terhadap
keadaan lembapan yang tidak berterusan.
33
Bukan Logam 2
• Bahan Perekat (adhesives)
– Kategori Perekat menurut sumber:
• Perekat Asli : Kanji (dalaman), Sebatian turunan selulos (methil
selulos)(dalaman), glu haiwan (dalaman), glu kasein (tahan didih
tetapi tidak tahan basah), kaseinat, perekat bitumen (tahan cuaca dan
air sejuk dan panas).
• Perekat Plastik Terma : antaranya PVA (polivinil asitat) dan EVA
(ethilen Vinilasitat). ( tak tahan air panas).

Glu berasas methil-ethil

34
Bukan Logam 2
• Bahan Perekat (adhesives)
– Kategori Perekat
• Perekat Resin Set Terma : sangat kuat rekatannya - Urea formaldehid,
fenol formaldehid, melamin formaldehid. Biasanya mempunyai dua
bahagian iaitu polimer dan bahan pengeset. Diaktifkan dengan
mencampurkan air Boleh dikategorikan kepada perekat kelas MR dan
BR.

35
Bukan Logam 2
• Bahan Perekat (adhesives)
– Kategori Perekat
• Perekat set Sejuk : perekat terbaik Boleh mengeset dan mengeras
pada suhu biasa. - Resorsinol Formadehid, resin epoksi. Tergolong
dalam kelas WBR
• Perekat asas getah: biasa dilarutkan dalam pelarut meruap.

36
Bukan Logam 2
• Lain-lain bahan binaan
– Sistem Papan Gipsum : lapisan dua keping kertas kraf
dengan gipsum separa cecair. Kemudian ‘sandwich’ ini di
rawat dengan haba terkawal dan tekanan tertentu sehingga
menjadi kukuh.
– Antara jenis papan gipsum ialah: papan gipsum kosong,
papan gipsum rintang kebakaran, papan penebat gipsum.
– Pemasangan papan ini boleh menggunakan paku / skru atau
pin kukut (staple), atau boleh juga menggunakan glu
– Kegunaan papan ini ialah sebagai dinding pembahagi,
siling, penutup permukaan dinding, soffit.

37
Bukan Logam 2
• Sistem Papan Gipsum

gentian

sangga
Sistem papan gipsum berisi
dengan gentian

Dinding Pembahagi
Diisi dengan gentian keluli

38
Bukan Logam 2
• Sistem Papan Gipsum

Digunakan untuk tampalan Digunakan untuk siling


dinding bilik air
39
Bukan Logam 2
• Sistem Papan Gipsum

Penutupan soffit Penutupan dinding

40
Bukan Logam 2
– Jubin Seramik : digunakan untuk kemasan permukaan lantai,
dinding kerana lebih tahanlasak, dan senang dibersihkan.
– Terbahagi kepada 4 kumpulan utama:
• jubin simen: diperbuat daripada campuran simen, agregat
halus, pigmen warna dan air.
• jubin seramik: diperbuat daripada tanah lampung (clay)
jenis terpilih dan dibakar dalam relau. Permukaan boleh
pelbagai- bercorak, glazed, berwarna, atau kosong (tanpa
corak).
• jubin mozek : bersaiz lebih kecil, diperbuat daripada tanah
lampung, kaca dan porselin. Tahan lasak.
• jubin marmar: dipotong daripada batuan marmar.Terdapat
dalam dua bentuk - segi empat sama dan bentuk tidak tentu
atau bentuk pecah. Perlu dikisar selepas dipasangkan.
41
Bukan Logam 2
• Jubin Seramik

Dinding dapur Dinding bilik mandi

lantai dapur - kasar & heavy duty Lantai laman -heavy duty
42
Bukan Logam 2
• Jubin Seramik

Jenis bercorak

Kepingan marmar

43
Bukan Logam 2
• Jubin Seramik
– pemasangan dengan menggunakan polimer lateks, akrilik
yang dicampurkan dengan simen dan pasir atau
menggunakan perekat / glu atau mortar. Ruang antara
jubin diletakkan dengan bahan pengnyah air (sealant) atau
grout daripada pasir halus, simen, kapur dan air.
Konkrit

Jubin Seramik

Sealant

Mortar /glu

44
Bukan Logam 2
• Susunan Jubin

Susunan Biasa Susunan Anyaman

Susunan Serong Susunan Tulang Ikan


45
Bukan Logam 2
• Terrazzo
– ialah suatu bentuk konkrit, dengan bahan-bahan simen,
pasir, air dan agregat daripada kepingan halus marmar atau
kuarza. Simen boleh juga digantikan dengan grout resin
sintetik seperti poliester, epoksi, polikrilat.
– Boleh dipasang secara insitu atau pratuang.
– Bahan ini tidak tahan untuk asid dan alkali kuat.
– Simen yang digunakan boleh simen Portland atau simen
putih bergantung pada corak yang diperlukan.
– Selepas dipasang atau terazzo keras, permukaan dikisar
dan digilapkan.

46
Bukan Logam 2
• Terrazzo Kepingan sudut
diikat ke lantai

Kemasan
Terrazzo

Perekat
polimer

Lantai konkrit
Terazzo dipasang pada lantai konkrit
Kepingan Pembahagi
drpd plastik atau zink
Terrazzo
Lapisan
pengukuh bawah
Tetulang

Lapisan anti
Lantai gelincir
Terrazzo dipasang pada lantai kayu papan

47
Bukan Logam 2
• Terrazzo

48
Bukan Logam 2
• Bahan untuk Akustik: digunakan bahan ini dalam sesuatu
bilik, dewan atau bangunan bertujuan:
– mengawal bunyi daripada sesuatu punca, iaitu
mengasingkan bunyi daripada luaran/sekitaran tidak
menggangu bunyi dalam bilik / dewan.
– Mengawal bunyi daripada peralatan yang mengeluarkan
bunyi seperti kipas, lampu dsbnya dalam bilik berkenaan
daripada mengganggu keadaan senyap bilik.
– Menghalang bunyi daripada dirambat keluar daripada
bilik atau dewan atau bangunan melalui tingkap atau
lubang angin atau sebagainya.
– Untuk menyerap bunyi dari sesuatu punca dalam bilik
atau dewan dan tidak berlaku pembalikan bunyi.
49
Bukan Logam 2
• Bahan untuk Akustik
– perlu dipasangkan panel-panel bahan akustik pada dinding,
siling pada bilik / dewan / bangunan.

Panel siling Panel foam


akustik akustik

Fabrik akustik Pintu akustik-ruang


untuk menutup dalam pintu diisi bahan
dinding penyerap bunyi
50
Bukan Logam 2
• Bahan untuk Akustik

Studio musik menggunakan panel foam akustik

51
Sekian