You are on page 1of 20

ÓÓË ÓÓÐÕÀÉÍ ÑÀËÁÀРЫН

ÕӨÄӨËÌӨÐÈÉÍ ÀÞÓËÃҮÉ БАЙДАЛ,
ЭРҮҮЛ АХУЙН АСУУДАЛ

УУЛ УУРХАЙН ЯАМ
УУЛ УУРХАЙ БОДЛОГЫН ХЭЛТЭС

ГАРЧИГ


Эрх зүйн орчин
Өнөөгийн байдал
ХАБЭА-н асуудлыг сайжруулах талаар

ЭРХ ЗҮЙН ОРЧИН


Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн тухай
хууль /2008 оны 5 дугаар сарын 22/
Ашигт малтмалын тухай хууль /2006 оны 7 дугаар сарын 8/
Тэсэрч дэлбэрэх бодис, тэсэлгээний хэрэгслийн
эргэлтэнд хяналт тавих тухай хууль /2004 оны 5 дугаар
сарын 6/

Газрын хэвлийн тухай хууль /1988 оны 11 дүгээр сарын 29/

ЭРХ ЗҮЙН ОРЧИН

Ашигт малтмалын тухай хуулийн 44 дүгээр зүйл. Эрүүл
ахуйн нөхцөл, аюулгүй ажиллагааг хангах

Газрын хэвлийн тухай хуулийн 6 дугаар бүлэг. Газрын
хэвлийг ашиглах ажлын аюулгүй байдал



44.1.Тусгай зөвшөөрөл эзэмшигч нь зохих хууль тогтоомжийн дагуу уурхайд
ажиллагсдын хөдөлмөр хамгаалал, эрүүл ахуйн нөхцөл болон тухайн сум,
дүүргийн иргэдийн аюулгүй байдлыг хангах талаар тодорхой үйл ажиллагаа
явуулна.

37 дугаар зүйл. Газрын хэвлийг ашиглах ажлын аюулгүй байдлыг хангах
38 дугаар зүйл. Газрын хэвлийг ашиглах явцад аюулгүй байдлыг хангах
үндсэн шаардлага
39 дүгээр зүйл. Уулын ажил гүйцэтгэж байгаа хүмүүсээс аюулгүй
ажиллагааны дүрэм, хэм хэмжээг сахин биелүүлэх талаар гүйцэтгэх үүрэг
40 дүгээр зүйл. Уулын аврах алба

Тэсэрч дэлбэрэх бодис, тэсэлгээний хэрэгслийн эргэлтэнд
хяналт тавих тухай хуулийн 2 дугаар бүлэг. Тэсэрч дэлбэрэх
бодис, тэсэлгээний хэрэгслийн аюулгүй ажиллагааг хангах

7.2. Тэсэлгээний аюулгүй ажиллагааны нэгдсэн дүрмийг Засгийн газар
батална

УУЛ УУРХАЙН САЛБАРЫН ЭРХ ЗҮЙН ОРЧНЫГ
БОЛОВСРОНГУЙ БОЛГОХ



Ашигт малтмалын тухай хуулийн шинэчилсэн
найруулга,
Газрын хэвлийн тухай хуулийн шинэчилсэн
найруулга,
Тэсэрч дэлбэрэх бодис, тэсэлгээний хэрэгслийн
эргэлтэд хяналт тавих тухай хуулийн шинэчилсэн
найруулга,
“Эрдэс баялгийн салбарт төрөөс баримтлах
бодлого”-ын баримт бичиг, “Эрдэс баялгийн
салбарыг 2021 он хүртэл хөгжүүлэх үндэсний
хөтөлбөр”

УИХ, ЗАСГИЙН ГАЗРЫН ТОГТООЛ, ДҮРЭМ, ЖУРАМ

Засгийн газрын 2012-2016 оны үйл ажиллагааны
хөтөлбөр, хэрэгжүүлэх арга хэмжээний төлөвлөгөө
Геологи, уул уурхайн салбарыг хөгжүүлэх талаар авах
зарим арга хэмжээний тухай /Засгийн газрын 2002 оны 103-р
тогтоол/

Бичил уурхайгаар ашигт малтмал олборлох тухай

Хүдрийн, хүдрийн бус болон шороон ордыг далд
аргаар ашиглах аюулгүй ажиллагааны нэгдсэн дүрэм

/Засгийн газрын 2010 оны 308 дугаар тогтоол/

/Үйлдвэр, худалдааны сайдын 2001 оны 22 дугаар тушаал/

Ил уурхайн аюулгүй ажиллагааны дүрэм

Тэсэлгээний аюулгүй ажиллагааны нэгдсэн дүрэм

“Ашигт малтмалыг баяжуулах, ялгах бутлах ба хүдэр,
баяжмалыг бөөнцөглөх аюулгүй ажиллагааны нэгдсэн
дүрэм”/Засгийн газрын 2006 оны 149-р тогтоол/

худалдааны сайдын 2003 оны 98 дугаар тушаал/
/Засгийн газрын 2006 оны 149-р тогтоол/

/Үйлдвэр,

ЭБЭХ-ний сайдын 2011.03.03-ны өдрийн
50 дугаар тушаалаар байгуулсан.
Ажлын хэсэг

 “Далд

уурхайн

аюулгүй

ажиллагааны

дүрэм”,
 “Ил уурхайн аюулгүй ажиллагааны дүрэм”,
 “Баяжуулах,
боловсруулах үйлдвэрийн
аюулгүй ажиллагааны дүрэм” нэртэйгээр
тус тус шинэчлэн боловсруулж байна.

ТЭСЭРЧ ДЭЛБЭРЭХ БОДИС, ТЭСЭЛГЭЭНИЙ ХЭРЭГСЛИЙН
ЭРГЭЛТЭД ХЯНАЛТ ТАВИХ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН
НАЙРУУЛГЫН ТАЛААР

Монгол Улсын Засгийн газраас 2012 оны 1 дүгээр сарын 31-ний
өдөр Улсын Их Хуралд өргөн мэдүүлсэн “Тэсэрч дэлбэрэх бодис,
тэсэлгээний хэрэгслийн эргэлтэд хяналт тавих тухай хууль”-ийн
шинэчилсэн найруулгын төслийг Улсын Их Хурлын чуулганы нэгдсэн
хуралдаанаар 2012 оны 11 дүгээр сарын 23-ны өдөр хэлэлцэж,
анхны хэлэлцүүлэгт бэлтгүүлэхээр Аюулгүй байдал, гадаад
бодлогын байнгын хороонд шилжүүлсэн.
Энэ дагуу “Тэсэрч дэлбэрэх бодис, тэсэлгээний хэрэгслийн эргэлтэд
хяналт тавих тухай” хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийг УИХын нэгдсэн чуулганаар хэлэлцүүлэх бэлтгэл хангах, Байнгын
хорооны санал, дүгнэлтийн төсөл боловсруулах үүрэг бүхий Ажлын
хэсгийг Аюулгүй байдал, гадаад бодлого, Эдийн засгийн байнгын
хороодын 2012 оны 02/08 тоот хамтарсан тогтоолоор байгуулсан.
2013 оны 1 дүгээр сарын 16-ны өдрийн Аюулгүй байдал, гадаад
бодлогын байнгын хуралдаанаас гарсан санал, дүгнэлтийг 2013 оны
1 дүгээр сарын 31-ний өдрийн УИХ-ын нэгдсэн чуулганаар
хэлэлцүүлж батлуулсан болно.

ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТАЛААР

Тэсэрч дэлбэрэх бодис, тэсэлгээний
хэрэгслийн эргэлтэд хяналт тавих тухай
хууль батлагдсантай холбогдуулан 2004 оны
5 дугаар сарын 6-ны өдөр батлагдсан Тэсэрч
дэлбэрэх бодис, тэсэлгээний хэрэгслийн
эргэлтэд хяналт тавих тухай хуулийг хүчингүй
болсонд тооцох тухай хууль,
 Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай
зөвшөөрлийн тухай хуульд нэмэлт оруулах
тухай хуулийã тус тус баталсан.

ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТАЛААР

Тэсэрч дэлбэрэх бодис, тэсэлгээний хэрэгслийн эргэлтэд хяналт
тавих тухай хууль /шинэчилсэн найруулга/ 5 бүлэг 24 зүйлтэй.

Нэгдүгээр бүлэгт: хуулийн зорилт, хууль тогтоомж, хуулийн
үйлчлэх хүрээ, нэр томъѐоны тодорхойлолтыг;

Хоѐрдугаар бүлэгт: тэсэрч дэлбэрэх бодис, тэсэлгээний
хэрэгслийн эргэлтийн талаарх төрийн зохицуулалтыг;

Гуравдугаар бүлэгт: тэсэрч дэлбэрэх бодис, тэсэлгээний
хэрэгслийн аюулгүй ажиллагааг хангах нөхцөл, шаардлага,
хориглох зүйлийн тухай;

Дөрөвдүгээр бүлэгт: тэсрэх бодис, тэсэлгээний хэрэгслийн
мэдээллийн сангийн тухай;

Тавдугаар бүлэгт: тэсэрч дэлбэрэх бодис, тэсэлгээний
хэрэгслийн хяналт, хариуцлагын тогтолцооны тухай
асуудлыг зохицуулсан.

ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТАЛААР

“тэсрэх бодис, тэсэлгээний хэрэгслийн үйлдвэрлэл эрхлэх эрх
бүхий хуулийн этгээдийн хувьцааны 51-ээс доошгүй хувийг
Монгол Улсын иргэн, хуулийн этгээд эзэмшинэ” гэж Гадаадын
хөрөнгө оруулалтыг зохицуулах,
тэсэрч дэлбэрэх бодис, тэсэлгээний хэрэгслийн тээвэрлэлтийн
аюулгүй байдлыг хангаж, харуул хамгаалалтыг дотоодын цэргийн
байгууллага гүйцэтгэх, тэсрэх бодис, тэсэлгээний хэрэгсэлтэй
холбоотой гарсан дуудлага, мэдээлэл, болон зөрчил, аюул
илэрсэн тохиолдолд Гамшгаас хамгаалах асуудал эрхэлсэн
байгууллага аюулгүй болгох арга хэмжээг авах,
тэсэрч дэлбэрэх бодис, тэсэлгээний хэрэгслийн эргэлтэд
оролцож байгаа хуулийн этгээд нь үйл ажиллагааны эрсдэл,
иргэний амь нас, эрүүл мэндийг заавал даатгуулсан байх,
мөн уг харилцаанд оролцогчдын эрх үүргийг тодорхой болгож,
хариуцлагыг чангатгах, хүнд суртлыг зохистой түвшинд багасгах

Уул уурхайн сайдын 2012 оны 60 дугаар
тушаалаар “Уул уурхайн салбарын хөдөлмөрийн
аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн тухай” хуулийн
төсөл, “Геологи, уул уурхай, газрын тосны
салбарын хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл
ахуйн орчныг сайжруулах дэд хөтөлбөр”-ийн төсөл
боловсруулах үүрэг бүхий ажлын хэсгийг
байгуулсан.
Ажлын хэсгийн хүрээнд Дэлхийн банкны “Уул
уурхайн
салбарын
институцийг
бэхжүүлэх
техникийн туслалцааны төсөл”-өөр санхүүжүүлэх
дотоодын зөвлөх авч ажиллуулахаар бэлэн
болоод байна.

УУЛ УУРХАЙН САЛБАРЫН ХӨГЖЛИЙН ЗОРИЛТ
УИХ-ын 2012 оны сонгуулын үр дүнд зохион байгуулагдсан
Засгийн газрын 2012-2016 оны үйл ажиллагааны
хөтөлбөрт :
 Монгол Улсын хөгжлийн бодлогын баримт бичгүүдэд
тусгасны дагуу стратегийн болон улсын эдийн засагт
нөлөө үзүүлэхүйц томоохон ордыг эдийн засгийн эргэлтэд
оруулах арга хэмжээг эрчимжүүлэх, экспортын хэмжээг
нэмэгдүүлэх, уул уурхайн бүтээгдэхүүний нэр төрлийг
олшруулах
зэрэг
хөгжил-шинэчлэлийн
томоохон
бодлогуудыг хэрэгжүүлэх,
 Уул
уурхайн
олборлох,
баяжуулах
үйлдвэрийн
цогцолборыг байгуулах замаар нэмүү өртөг шингэсэн
бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэх,
 Уул
уурхайн салбарт техник, тоног төхөөрөмжийн
шинэчлэлт хийж, дэвшилтэт технологийг нэвтрүүлэх,
 Төрийн
бодлогыг хэрэгжүүлэхдээ түргэн шуурхай,
нээлттэй, ил тод байх зарчмыг баримтална.

ЭРДЭС БАЯЛГИЙН САЛБАР
МОНГОЛ УЛСЫН ЭДИЙН ЗАСАГТ

90.0
80.7

80.0
58.9

60.0
50.0

64.7

68.8
65.5

87.0

89.2

76.0

75.8
70.8

70.0

84.6

86.9

68.4

67.8

64.3

65.4

69.4

70.0

67.1

49.8

40.0
30.0

30.0
20.0

17.3

27.5

28.2
28.2

18.0

21.8

20.0

12.7

18.7

10.0
0.0
2003

2004

2005

2006 2007

ДОТООДЫН НИЙТ БҮТЭЭГДЭХҮҮН
ЭКСПОРТЫН НИЙТ БҮТЭЭГДЭХҮҮН

2008

2009 2010

2011

2012

АЖ ҮЙЛДВЭРИЙН НИЙТ БҮТЭЭГДЭХҮҮН

УУЛ УУРХАЙН БҮТЭЭГДЭХҮҮН ҮЙЛДВЭРЛЭЛТ
Бүтээгдэхүүн

2006

2007

2008

2009

2010

2011

1

Бүхэллэг жонш, мян.тн

239.4

245

219.1

244.2

278.2

250

2

Флотацын баяжмал,
мян.тн.

108.3

109.9

115.7

115.3

140.7

116.0

157.2

3

Баяжмал дахь зэс,
мян.тн

129.7

130.2

126.8

129.8

124.9

122.0

121.7

4

Баяжмал дахь
молибдени, тн

1403.9

1978.3

1783.6

2408.7

2198.2

1957.0

5

Цагаан тугалганы
баяжмал /50%/, тн

-

27.5

87.5

15.0

48.9

84.3

6

Гянт болдын баяжмал
/68%/, тн

182.2

244.5

141.9

38.6

112.7

163.4

7

Нүүрс, мян.тн

8074.1

9237.6

9691.6

13163.9

25246.4

30940.0

28561.0

8

Алт/х.ц./, кг

21267

18087

15184

9803

6037.1

5703

5995.0

9

Катодын зэс, тн

2618.4

3006.5

2586.6

2470.1

2746.2

2389.0

2281.7

10

Төмрийн хүдэр, мян.тн

180

265.1

1387.4

1379.0

3203.2

5678.0

7561,4

11

Цайрын баяжмал,
мян.тн /чийгтэй/

109.9

154.7

143.6

156.5

112.6

105.0

119.1

12

Молибденийн исэл, тн

157.8

2664

2112.2

165.5

-

-

-

2012-У

1903.6

Уул уурхайн үйлдвэрлэл эрчимжсэнээр
Монгол Улсын нийгэм, эдийн засагт үзүүлэх үр
нөлөө жил бүр өсч одоогийн байдлаар 330
гаруй уурхай ажиллаж байгаа ба нийтдээ 48
мянга гаруй хүн уул уурхайн салбарт ажиллаж
байна.
Уул уурхайн салбарт үйлдвэрлэлийн ослын
хэмжээ буурахгүй. Ихэвчлэн зөвшөөрөлгүй
хувиараа ашигт малтмал олборлогч иргэд
хөдөлмөрийн аюулгүй ажиллагааны наад захын
дүрэм, журмыг баримтлаагүйгээс осолд орох,
амь насаа алдах тохиолдол гарсаар байна.

2010 онд улсын хэмжээнд уул уурхайн салбарт
үйлдвэрлэлийн 85 осол гарч, 98 хүн осолджээ.
Үүнээс хөдөлмөрийн чадвараа түр алдсан 70,
тахир дутуу болсон 10, нас барсан 18 байна.
2011 онд улсын хэмжээнд уул уурхайн салбарт
үйлдвэрлэлийн 76 осол гарч, 80 хүн осолджээ.


Үүнээс хөдөлмөрийн чадвараа түр алдсан 45,
тахир дутуу болсон 4,
нас барсан 31 байна.

УУЛ УУРХАЙН ОСОЛ ГАРАХАД НӨЛӨӨЛЖ БУЙ ХҮЧИН
ЗҮЙЛС

Уул уурхайн ашиглалтын технологийн горим зөрчигдсөнөөс

Хими, физик, биологийн сөрөг нөлөөлөл эрүүл ахуйн зөвшөөрөгдөх
хэмжээ, стандарт нормоос хэтрэх

Хортой, тэсрэх, цацраг болон биологийн идэвхэт бодисыг
зөвшөөрөлгүй хэрэглэх, хадгалах, зүй бусаар харьцах, хий тоосны
тэсрэлтээс урьдчилан сэргийлэхгүй байгаагаас

Барилга, байгууламжийн хийц нь хөдөлмөрийн аюулгүй ажиллагаа,
эрүүл ахуйн шаардлага хангаагүй, зохих дүгнэлт гаргуулж, ашиглах
зөвшөөрөл авдаггүй

Машин механизм,
зөрчигдсөнөөс

Ажилтныг шаардлагатай ажлын хувцас, нэг бүрийн хамгаалах
хэрэгслээр хангадаггүй, хэрэглэж хэвшээгүй

Галын аюулаас урьдчилан сэргийлэх шаардлагатай арга хэмжээ
авдаггүй, гал унтраах тусгай тоноглолоор хангагдаагүй

тоног

төхөөрөмжийн

ашиглалтын

горим

Уул уурхайн ослыг бууруулах арга зам









Ослоос урьдчилан сэргийлэх төлөвлөгөө хийж, мөрдөж ажиллаж
хэвших
Үйлдвэрлэлийн үйл ажиллагааны технологийн горимыг чанд
мөрдөж ажиллах
Ил, далд уурхайн аюулгүй ажиллагааны нэгдсэн дүрмийн дагуу
уулын ажлыг явуулах
Хий, тоосны тэсрэлтээс урьдчилан сэргийлэх
Нүүрсний өөрөө шаталтаас сэргийлэх
Уулын ажлыг ашиглалтын паспорт, зураг төслийн дагуу явуулах
Машин, тоног төхөөрөмжийн ажиллагааны аюулгүй байдлыг
хангаж ажиллах
Үйлдвэрлэлийн болон технологийн явцын аюулгүй байдлыг
хангах
Аюулгүй ажиллагааг хангах, урьдчилан сэргийлэх мэргэжлийн
албадыг зохион байгуулах
Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн арга барилд сургах

Àíõààðàë òàâüñàíä
áàÿðëàëàà