You are on page 1of 17

De muziek van Turkije

Gastles Liselotte Sels, onderzoeker Conservatorium

Algemeen kader
Turkse muziek vr en na de oprichting van de Republiek Turkije

Het Ottomaanse Rijk

Gastles Etnische Muziek 8 maart 2013 - Turkije

De Republiek Turkije

Gastles Etnische Muziek 8 maart 2013 - Turkije

Gevolgen voor de muziek


Gevolgen beleid vroege republiek: Nieuw ideaal (nationale muziek) = zuiver Turkse volksmuziek Anatoli + moderne Europese technieken/methodes
registratie, notatie, harmonisatie, (her)instrumentatie, standaardisatie, adaptatie, Verspreiding onder alle bevolkingslagen via volksinstituten, conservatoria, radio-uitzendingen, officile publicaties

Tijdelijk verbod op Ottomaanse klassieke muziek + sluiting Soefi-ordes Muziek minderheden gecensureerd/geadapteerd Gevolgen globalisering en vrije markt: Ontstaan en exploitatie commercile versies traditionele muziek + hybride populaire genres
Gastles Etnische Muziek 8 maart 2013 - Turkije 5

De muziek van Turkije


Kenmerken, genres, instrumenten

Algemene kenmerken
Toonsysteem ~ natuurlijke stemmingen, gebaseerd op boventonen => kommas, microtonen (halve toon kleinste eenheid) Tijdstructuur veel onregelmatige maatsoorten, langere ritmische cycli (additief) ~ prosodie van de tekst (regels: usul cfr. infra)

Textuur horizontaliteit: melodie primeert, monofonie/heterofonie (makam: cfr. infra)


Praktijk orale/aurale overdracht, ruimte voor variatie en improvisatie Notatie aangepaste westerse notatiesystemen volksmuziek vs klassieke muziek theorie vs praktijk
Gastles Etnische Muziek 8 maart 2013 - Turkije 7

Theorie: makam en usul


Grove Music Online Kurt Reinhard/Martin Stokes:

Makam Modaal systeem compositieregels Toonreeksen bestaan uit tetrachorden en pentachorden Regels m.b.t. melodische richting + modulaties Muzikale graden: eerste noot, tonica, dominant, leidtoon Enkelvoudig/samengesteld/getransponeerd Theoretische absolute toonhoogte vs. in praktijk transponeerbaar
Usul: Ritmische modi (patronen, cycli) Basis voor compositie (percussie) Enkelvoudig/samengesteld (* soms doorgecomponeerd) Dm, tek, dme, teke, ahek,

Volksmuziek: minder complex en gesofisticeerd, niet zo aan regels gebonden, in grote lijnen zelfde principes.
Gastles Etnische Muziek 8 maart 2013 - Turkije 8

1. Klassieke muziek: genres


Wereldlijke genres Religieuze genres

Militaire muziek (mehter) Suites van instrumentale & vocale stukken in bepaalde makam: fasl ~ nouba ()
Taksim Perev Yrk semai Saz semai ark, kr, beste

Moskeemuziek:
Oproep tot gebed (ezan) Koranrecitatie

Andere orthodoxe genres:


Mevlut Gezongen gebeden

Ceremonile muziek van de Mevlevi soefi-orde: ayin (suite) sema

Gastles Etnische Muziek 8 maart 2013 - Turkije

1. Klassieke muziek: instrumenten


Chordofonen Tanbur (gestreken/getokkeld) Klassieke kemene (gestreken) Ud = luit (getokkeld) Kanun (geplukte citer) Santur (geslagen citer) Aerofonen Ney Membranofonen Kudm/nakkare
Gastles Etnische Muziek 8 maart 2013 - Turkije 10

2. Volksmuziek: genres
Wereldlijke genres Religieuze genres

Krk hava
Vocale genres
Ak-muziek Volksliederen Dansliederen

Instrumentale genres
Dansen Solo instrumentaal repertoire

Alevitische muziek (muzikale gebeden in ceremonie): Deyi/deme, nefes, dvazdeh imam, mersiye,

Uzun hava
Vocale genres
Bv. bozlak, barak, Klaagliederen

Instrumentale genres
Preludes en interludes bij vocale genres Solo instrumentaal repertoire
Gastles Etnische Muziek 8 maart 2013 - Turkije 11

2. Volksmuziek: instrumenten1
Chordofonen:
Balama (saz): familie! Zwarte Zee kemene Kabak kemane

Aerofonen:
Zurna Sipsi Mey/balaban Kaval Tulum
Gastles Etnische Muziek 8 maart 2013 - Turkije 12

2. Volksmuziek: instrumenten 2
Idiofonen:
Kak

Membranofonen:
Davul Bendir Def/tef Darbuka

Gastles Etnische Muziek 8 maart 2013 - Turkije

13

3. Hybride genres
Turkse pop, rock, hip hop, dance, Turkse jazz, wereldmuziek Hedendaagse klassieke muziek Gepopulariseerde volksmuziek en religieuze muziek Fasl zgn mzik Arabesk

Gastles Etnische Muziek 8 maart 2013 - Turkije

14

Turkse muziek in de diaspora


Casestudy: Turkse volksmuziek in Gent

Turken in Gent
Migratiegeschiedenis: Eerste fase: bilateraal akkoord Belgi-Turkije (1964) gastarbeiders textielindustrie Tweede fase: economische crisis > immigratiestop (1974) gezinshereniging + gezinsformatie Huidige situatie: 10% Gentse populatie Turkse origine (= schatting) 4550 mensen met Turkse/dubbele nationaliteit 11042 Turken genaturaliseerd tot Belg ?? mensen geboren met Belgische nationaliteit maar met Turkse roots (niet in statistieken)

Gastles Etnische Muziek 8 maart 2013 - Turkije

16

Doctoraatsonderzoek

Gastles Etnische Muziek 8 maart 2013 - Turkije

17