You are on page 1of 195

PHN TH HAI: L LUN DY HC

CHNG I

QU TRNH DY HC
I. KHI NIM V QU TRNH DY HC

1. Qu trnh dy hc c xem nh l mt h thng ton vn ? Hiu h thng l g ? K tn cc thnh t ca qu trnh dy hc v nu r mi quan h gia chng.

2. Qu trnh DH l s thng nht bin chng ca 2 thnh t c bn l H dy v H hc ? Nu nhng c im c bn v H dy v H hc * Nhng c im c bn v H dy ca GV: H dy l H lnh o, t chc, iu khin H hc tp ca HS, gip HS tm ti khm ph tri thc, th hin: + ra M, yu cu hc tp

+ XD k hoch H dy v d tnh H tng ng ca HS


+ T chc thc hin H dy ca mnh v H hc tp tng ng ca hc sinh

+ Kch thch tnh t gic, tch cc, c lp, ch ng, sng to


+ Theo di, kim tra, nh gi, kt qu hc tp ca hc sinh
2

* c im hot ng hc ca hc sinh: - L H t gic, tch cc, ch ng, t t chc, t iu khin H HT ca mnh nhm khm ph v lnh hi tri thc.Th hin: + Tnh t gic: thc y M, nhim v hc tp + Tnh tch cc nhn thc c th hin thi tch cc ti hin, tm ti v sng to + Tnh ch ng nhn thc: Sn sng hon thnh nhng nhim v hc tp - Tnh t gic, tch cc, ch ng trong hc tp ca hc sinh khi c s tc ng trc tip ca gio vin th hin: + Tip nhn nhim v, KH hc tp do gio vin ra + Gii quyt nhim v + T iu chnh H hc tp ca bn thn
3

- Tnh t gic, tch cc, ch ng trong hc tp ca hc sinh khi khng c s tc ng trc tip ca gio vin th hin: + T lp KH thc hin cc nhim v hc tp + T la chn cc phng php, phng tin hc tp

+ T kim tra nh gi v t iu chnh qu trnh hc tp


? Ti sao ni H D v H H c quan h thng nht bin chng + Trong qu trnh dy hc, H dy v H hc lun tc ng qua li v phi hp cht ch vi nhau. Nu thiu mt trong hai H th khng din ra QTDH. + Chng din ra ng thi vi cng mt ND v hng ti cng mt M. Tuy nhin QTDH ch t KQ ti u khi ngi dy v ngi hc thc hin tt chc nng ca mnh
4

Biu hin c th v mi quan h thng nht gia H dy v H hc: + Trn c s cc nhim v hc tp do gio vin ra, hc sinh t a ra cc nhim v hc tp cho bn thn + HS thc c nhim v, c nhu cu gii quyt nhim v v tin hnh gii quyt nhim v di s ch o ca GV. + Gio vin v hc sinh cng thu cc tn hiu ngc t nh gi, iu chnh H ca mnh. + Gio vin a ra cc yu cu mi cho hc sinh v hc sinh cng t ra cc yu cu mi cho bn thn. 3. QTDH l g? Qu trnh dy hc l mt qu trnh di s lnh o, t chc, iu khin ca ngi gio vin, ngi hc t gic, tch cc, ch ng t t chc, t iu khin hot ng hc tp ca mnh nhm thc hin cc nhim v dy hc.
5

Cu hi 1: Trong qu trnh dy hc, vai tr ca ngi thy vi hot ng dy l: a. Ngi t chc qu trnh dy hc b. Ngi iu khin qu trnh dy hc c. Ngi gi vai tr ch o trong qu trnh dy hc d. Ngi lnh o qu trnh dy hc Cu hi 2: in t thch hp vo ch trng: QTDH l mt ca QTSP, cung cp cho hc sinh mt h thng kin thc KH v t nhin, XH v mt h thng KNH sng to, to nn vn ha cuc sng c nhn ( b phn)

II. BN CHT CA QU TRNH DY HC ? Bn cht ca qu trnh dy hc l g? Ti sao?

- Bn cht ca qu trnh dy hc l qu trnh nhn thc c o ca hc sinh di vai tr ch o ca gio vin. - Qa trnh nhn thc ca hc sinh c tnh c o v: + Khng phi l qu trnh tm ra ci mi cho nhn loi

+ Khng din ra theo con ng m mm, th v sai nh QTNT chung ca loi ngi hay cc nh khoa hc.
N din ra theo con ng c khm ph vi chng trnh v ND DH c gia cng s phm. (=> KQ)

+ c tin hnh theo cc khu ca QTDH + Hnh thnh c hc sinh TGQ, ng c, phm cht nhn cch ph hp + Din ra di s lnh o, t chc, iu khin ca gio vin vi nhng K s phm nht nh. Cu hi: c im no di y th hin tnh c o trong hot ng nhn thc ca hc sinh so vi hot ng nhn thc ca cc nh khoa hc: a. L qu trnh phn nh th gii khch quan vo thc HS b. L qu trnh i t trc quan sinh ng n t duy tru tng, t t duy tru tng n thc tin. (c o) c. L qu trnh nhn thc ci mi i vi bn thn hc sinh d. L qu trnh huy ng cc thao tc t duy mc cao nht

III. NHIM V CA QU TRNH DY HC

C s xc nh cc nhim dy hc
- Mc tiu o to - S tin b khoa hc v cng ngh

- c im tm sinh l hc sinh
- c im hot ng dy hc ca nh trng ? Ti sao khi xc nh cc nhim dy hc cn phi cn c vo cc vn trn

2. Nhim v dy hc 2.1. iu khin, t chc HS nm vng h thng tri thc ph thng c bn, hin i, ph hp vi thc tin t nc v t nhin, XH NV, ng thi rn luyn cho h h thng KNKX tng ng

? Tri thc KH bao gm nhng g


? Tri thc ph thng c bn l g ? H thng cc KN cn hnh thnh cho HS ph thng l g 2.2. T chc iu khin HS hnh thnh, pht trin nng lc, phm cht tr tu, c bit l nng lc t duy c lp, sng to ? Tm hiu mi quan h gia vic lnh hi h thng tri thc khoa hc v cc thao tc tr tu ca ngi hc sinh ? Nghin cu nm vng cc phm cht ca hot ng tr tu (9 phm cht) 10

a. Tnh nh hng ca hot ng tr tu b. B rng ca hot ng tr tu c. Chiu su ca hot ng tr tu d. Tnh linh hot trong hot ng tr tu e. Tnh mm do ca hot ng tr tu g. Tnh c lp trong hot ng tr tu h. Tnh nht qun trong hot ng tr tu i. Tnh ph phn ca hot ng tr tu k. Tnh khi qut ca hot ng tr tu
? Hy tm hoc t xy dng cc tnh hung minh ha cho cc phm cht ca hot ng tr tu. ( Tho lun nhm)

11

1. Di s hng dn ca GV, sau khi gii c mt s bi ton v chuyn ng, bn H t rt ra cho mnh mt phng php chung t vn dng gii cc bi tp ton cng loi. iu th hin H c phm cht no ca hot ng tr tu? 2. Trn c s nhng kin thc c bn v dng ton tm 2 s khi bit tng v hiu ca chng, bn H khng nhng gii quyt tt cc bi tp trong sch gio khoa m cn c kh nng gii quyt tt c nhng bi tp mi l trong sch nng cao. iu th hin H c phm cht no ca hot ng tr tu? 3. Trong nhiu tnh hung, vi cc nhim v t ra, H lun c kh nng xem xt chng theo cc hng xui ngc khc nhau, c lc t duy gii quyt vn theo hng quy np, nhng c lc li t duy theo hng din dch. Nh H d dng thch ng vi cc chiu hng nhn thc khc nhau. iu th hin H c phm cht no ca hot ng tr12 tu?

2.3. T chc, iu khin hc sinh hnh thnh c s th gii quan khoa hc, nhng phm cht o c ni ring v phm cht nhn cch ni chung ? Th gii quan v vai tr ca n

? Mi quan h gia 3 nhim v dy hc


- Nm vng h thng tri thc KNKX th s to K tt cho s pht trin tr tu v l c s hnh thnh TGQKH v PC

- S pht trin tr tu va l kt qu va l K ca vic nm tri thc KNKX v cng l c s hnh thnh TGQKH, phm cht o c.
- Hnh thnh TGQKH v cc phm cht o c va l mc ch va l kt qu ca 2 nhim v trn. N cn l yu t kch thch v ch o vic nm tri thc hnh thnh KNKX v pht trin nng lc nhn thc
13

Cu hi 1: Xc nh ni dung sau y l ng hay sai


a. DH lm cho hc sinh nm vng h thng kin thc KH v TN&XH, hnh thnh h thng KN hc sinh va hiu r, va vn dng c kin thc KN vo cuc sng b. Trong dy hc, gio vin phi lun bi dng phng php t duy sng to cho hc sinh h pht trin ti a tim nng tr tu ca mnh

Cu hi 2: in t thch hp vo ch trng
Dy hc c nhim v cung cp cho hc sinh mt (a) v TN&XH, lm pht trin (b).. V hnh thnh cc (c) cho hc sinh

14

IV. NG LC CA QU TRNH DY HC

1. Khi nim ? QTDH lun c s vn ng pht trin l nh c ng lc thc y. ng lc ca QTDH l g? - SVHT lun c s vn ng pht trin l do c s u tranh v thng nht gia cc mt i lp, ngha l do c cc mu thun bn trong v bn ngoi. MT bn trong l ngun gc ca s pht trin, MT bn ngoi l K ca s pht trin. - QTDH vn ng pht trin cng l do khng ngng gii quyt cc MT bn trong v MT bn ngoi + MT bn trong ca QTDH l MT gia cc thnh t v gia cc yu t trong tng thnh t ca QTDH. (VD?) + MT bn ngoi l MT gia s tin b KH-CN, s pht trin KT-XH vi tng thnh t ca QTDH (VD?) => ng lc ca QTDH l vic gii quyt tt cc MT bn trong v bn ngoi ca QTDH, trong gii quyt cc MT bn trong c ngha quyt nh
15

Cu hi:

Mu thun bn ngoi ca qu trnh dy hc l:


a. Mu thun gia ni dung, phng php, phng tin dy hc c hin i ha vi trnh gio vin cn hn ch. (trong) b. Mu thun gia nhng tin b KHKT v ni dung dy hc cn cha c nng cao (Bn ngoi)

c. Mu thun gia trnh t duy cao ca thy v trnh t duy cn thp ca tr (trong)
d. Mu thun gia ni dung dy hc hin i ha vi phng php, phng tin dy hc cn lc hu. (trong)

16

2. Mu thun c bn v nhng iu kin chng tr thnh ng lc ca QTDH ? Nu cc du hiu xc nh mu thun c bn ca QTDH + MT tn ti t u n cui QTDH

+ Vic gii quyt cc MT khc xt cho cng u phc v cho vic gii quyt n.
+ Vic gii quyt mu thun ny c lin quan trc tip n s vn ng v pht trin ca hc sinh v hot ng hc.

17

? Trong cc mu thun sau mu thun no l mu thun c bn 1. MT gia MDH vi cc phng tin t M 2. MT gia NDDH hin i vi phng php dy hc lc hu 3. MT gia NDDH hin i vi phng tin dy hc lc hu

4. MT gia yu cu cao ca chng trnh, ca GV v nh trng vi kh nng nhn thc c hn ca hc sinh (c bn)
5. MT gia trnh tri thc, KNKX cao ca ngi thy vi chnh phng php dy hc cn hn ch ca h. 6. MT gia nhu cu hc tp nng cao, m rng kin thc ca hc sinh vi kh nng nhn thc cn hn ch ca chnh h ? Mu thun c bn ca QTDH l g - Mu thun c bn ca QTDH l mu thun gia mt bn l nhim v HT do tin trnh DH ra v mt bn l trnh tri 18hc thc, KNKX v trnh pht trin tr tu hin c ca ngi

? Mu thun xut hin nhng n phi c gii quyt th mi tr thnh ng lc thc y QTDH pht trin. Vy iu kin mu thun c bn tr thnh ng lc ca QTDH l g - Mu thun phi c ngi hc thc y , su sc v c nhu cu gii quyt n nhm hon thnh nhim v hc tp - Mu thun phi l kh khn va sc - Mu thun phi do tin trnh dy hc dn n.

19

V. LGIC CA QU TRNH DY HC

1. Khi nim
Lgic ca qu trnh dy hc l trnh t vn ng hp quy lut ca qu trnh , nhm m bo cho hc sinh i t trnh tri thc KNKX v pht trin nng lc hot ng tr tu tng ng vi lc bt u nghin cu mn hc (hay mc) no n trnh tri thc KNKX v pht trin nng lc hot ng tr tu tng ng vi lc kt thc mn hc (hay mc) .

- Lgic QTDH c XD sao cho ph hp vi lgic ca mn hc v c im nhn thc ca mt lp, mt nhm HS c th. Lgic QTDH c tnh ng.
- Lgic mn hc c XD sao cho ph hp vi lgic ca khoa hc v c im nhn thc ca mi la tui nht nh
20

2. Cc khu ca qu trnh dy hc 2.1. GV xut vn , gy cho HS thc nhim v hc tp 2.2. T chc iu khin hc sinh lnh hi tri thc mi - Hc sinh tri gic ti liu cm tnh cn thit (quan st trc tip SVHT, hoc m thoi) => biu tng v i tng nhn thc lm c s hnh thnh khi nim - HS tin hnh cc thao tc t duy hnh thnh khi nim (c th tin hnh bng 2 cch: Quy np hay din dch) - Vn dng khi nim hnh thnh cc phn on, suy lun ri t li to ra cc phn on, suy lun mi mc cao hn. - Cc khi nim, phn on, suy lun c din t bng cc nh ngha, nh l, nguyn tc - T chc ng n vic lnh hi tri thc mi s gip hc sinh pht trin t duy lgic v KN c lp lnh hi tri thc mi 21

2.3. T chc iu khin hc sinh cng c tri thc

Hng dn HS bin php n tp tch cc, thng xuyn v vn dng tri thc gii quyt cc nhim v hc tp nhm cng c kin thc lnh hi c.
2.4. T chc iu khin hc sinh rn luyn KNKX - Cn t chc luyn tp rn KNKX cho HS mt cch c h thng, theo cc mc khc nhau: + Luyn tp gii quyt cc bi tp vi kh khn v phc tp tng dn (t thp n cao, t tnh hung quen thuc n tnh hung mi) + Vn dng tri thc gii thch cc hin tng, cc vn do thc tin t ra mt cch va sc, t pht huy tnh c lp sng to ca hc sinh.
22

2.5. Kim tra, nh gi v t chc cho hc sinh t kim tra nh gi vic nm vng tri thc, KNKX ca mnh.

? KTG c ngha nh th no i vi gio vin v hc sinh


? GV cn t chc vic KTG nh th no t KQ tt nht 2.6. Phn tch kt qu tng giai on, tng bc nht nh ca qu trnh dy hc y l hot ng cn thit gip gio vin v hc sinh nhn li kt qu tng khu t c, qua pht hin nhng thiu st cn khc phc trong giai on tip theo.

23

Lu : Trong QTDH cc khu c th c thc hin xen k hoc thm nhp vo nhau hoc khng thc hin y . iu ty thuc vo tng loi bi hc v cc yu cu c th * Mi lin h gia cc khu ca QTDH - Cc khu ca QTDH u c chc nng v tc dng ring ca mnh, nhng chng c quan h mt thit v tc ng ln nhau. - Tt c cc khu u phi kch thch tnh tch cc ca hc sinh nhm t hiu qu ca QTDH.

24

Cu hi tho lun
2. C quan nim cho rng: QTDH l qu trnh m ngi gio vin truyn thu tri thc, KNKX cho ngi hc sinh. Anh (ch) c kin g v quan nim trn?
3. Anh (ch) hiu nh th no v quan im dy hc ly hc sinh lm trung tm? Hiu nh vy c coi nh vai tr ca ngi thy gio hay khng? Ti sao? Yu cu thc hin: - Chun b bi theo mt dn lgic v cht ch (khng phi vit thnh mt bi vn) - Ln bng trnh by bi chun b theo phong cch ni, ging gii, phn tch (tuyt i khng c c bi chun b); Va ni va vit bng. - C th chun b bi trn my tnh trnh chiu thay cho vic vit bng.
25

Gi cu 1:

y l quan nim phin din v dy hc, n tn ti trong mt thi gian kh di VN


1. Quan nim ny coi dy hc l hot ng c trng ca GV. QTDH c coi l qu trnh ngi gio vin truyn th tri thc, KNKX cho hc sinh. quan nim ny vai tr ca GV rt c ch trng. GV c coi l nhn vt trung tm, Q cht lng DH.

=> . PPDH: ch yu l truyn t, thuyt ging kin thc


. Vai tr ca HS l th ng, l thuc vo gio vin . PP hc ch yu l nghe, hiu, ghi chp, ghi nh v ti hin

. Vic nh gi KQ hc tp cn c vo khi lng kin thc c ghi nh


. KQ ca n l hn ch s pht trin ca hc sinh v hn26 ch cht lng dy hc

2. Quan nim hin i v dy hc coi gio vin v hc sinh u l ch th tch cc ca QTDH: + GV gi vai tr ch o: T chc, hng dn, iu khin + HS gi vai tr t gic, ch ng, tch cc, sng to, t t chc, t iu khin hot ng hc tp ca mnh di s ch o ca GV nhm thc hin tt cc nhim v dy hc + QTDH l s thng nht bin chng gia H dy v H hc. => . PPDH: Phi hp cc PPDH truyn thng v hin i nhm t chc cho HS hot ng khm ph lnh hi tri thc, pht trin tr tu . PP hc ch yu l PPH nhn thc, thc hnh, t hc

. nh gi KQ hc tp trn c 3 mt: KT, KN, T


. KQ ca DH theo quan im hin i l hc sinh pht trin nhn cch ton din: Kin thc, KNKX, tr tu v PC 27

Gi cu 2:

1. Bn cht ca DH ly ngi hc lm trung tm:


- DH phi cn c vo c im ca HS t chc cho h cc H nhm khi dy v pht trin mi kh nng ca h

- Di s dn dt ca GV, HS t H, t khm ph, lnh hi tri thc, hnh thnh nng lc v cc phm cht nhn cch theo MT
- Hc sinh khng l thuc tuyt i vo gio vin m ch yu quan h trc tip vi kin thc, thy c, bn b cng hc thng qua H ca chnh mnh => Hc sinh l ch th, t tm ra tri thc; Bn b cng lp l cng ng to mi trng XH cho H; GV ng vai tr ch o: t chc, hng dn, c vn, trng ti cho hc sinh tm kim, khm ph tri thc.
28

2. Vai tr ca ngi gio vin trong dy hc ly ngi hc lm trung tm khng h b h thp. V: - S gia cng sc lc, tr tu v thi gian ca gio vin vo QTDH nhiu hn so vi kiu dy hc thy c tr chp - Ngi gio vin vn gi vai tr ch o trong QTDH 3. c im ca DH ly ngi hc lm trung tm - MT: Chun b cho hc sinh thch ng vi i sng XH, tn trng nhu cu v tim nng ca hc sinh - ND DH: Gm cc tri thc l thuyt, KN thc hnh vn dng kin thc vo thc tin - PPDH: Hng vo vic t chc cho hc sinh H, tn dng ht hiu bit, kinh nghim ca mnh vo vic chim lnh tri thc. Rn PP t hc, tp dt NCKH
29

- HTTC DH: a dng nh t hc, hc theo nhm, ln lp, tho lun, tham quan

- nh gi: Hc sinh c t nh gi v tham gia nh gi ln nhau theo chun di vai tr trng ti ca gio vin
- So snh PPDH truyn thng ly thy lm trung tm v PPDH tch cc ly hc sinh lm trung tm:

30

PPDH ly thy lm TT 1. Thy truyn t kin thc 2. Thy c thoi v pht vn hc sinh 3. Thy p t kin thc c sn 4. Tr hc thuc lng 5. Thy c quyn nh gi, cho im c nh

PPDH ly tr lm TT 1. Tr t tm KT bng H ca chnh mnh 2. i thoi tr tr, tr thy, hp tc vi bn, hc bn 3. Hp tc vi thy, khng nh kin thc do tr tm ra 4. Hc cch hc, cch gii quyt vn , cch sng v trng thnh 5. T nh gi, t iu chnh, lm c s thy cho im c ng

31

Cu hi chun b bi nh
1. Hiu h thng l g?
K tn cc thnh t ca qu trnh dy hc v nu r mi quan h gia chng.

2. Nu nhng c im c bn v H dy v H hc
3. Ti sao ni H D v H H c quan h thng nht bin chng. Nu nhng biu hin c th v mi quan h thng nht gia H dy v H hc. 4. Bn cht ca qu trnh dy hc l g? Ti sao? 5. QTDH cn phi thc hin tt cc nhim v no no? Tm hiu, nm vng ni dung ca tng nhim v v mi quan h gia cc nhim v dy hc . 6. Hy tm hoc t xy dng cc tnh hung c th minh ha cho cc phm cht ca hot ng tr tu. 32

7. QTDH lun c s vn ng pht trin l nh c ng lc thc y. Vy ng lc ca QTDH l g? 8. Mu thun c bn ca QTDH l g? Nu cc du hiu xc nh mu thun c bn ca QTDH.

9. Mu thun xut hin nhng n phi c gii quyt th mi tr thnh ng lc thc y QTDH pht trin. Vy iu kin mu thun c bn tr thnh ng lc ca QTDH l g?
10. Lgic ca QTDH l g; Phn bit lgic ca QTDH vi lgic ca mn hc, cho v d. 11. Qu trnh dy hc thng c tin hnh theo my khu? Nghin cu nm vng ni dung ca tng khu.

12. Nghin cu mt bi hc no trng ph thng v xy dng cch t vn vo bi nhm gy hng th v gip hc sinh thc c nhim v hc tp ca mnh.
33

Cu hi chun b chng II
1. Yu cu 4 t nghin cu k ND chng II trong gio trnh. - Chun b bi theo mt dn lgic v cht ch - Ln bng trnh by bi chun b theo phong cch ni, ging gii, phn tch, ly v d minh ha (tuyt i khng c c bi chun b); Va ni va vit bng.

- C th chun b bi trn my tnh trnh chiu thay cho vic vit bng.
2. Cu hi chun b ca cc t:

- T 1: Chun b phn I: Tnh QL ca QTDH; Phn II: Nguyn tc dy hc n ht nguyn tc th nht


- T 2: Chun b nguyn tc 2,3,4
34

- T 3: Chun b nguyn tc 5,6,7

- T 4: Chun b nguyn tc 8,9 v mi lin h gia cc NT.


- Tiu ch nh gi: + Tt: , hiu ng thng tin, c gii thch, c th tham kho a thm thng tin t cc ngun khc, trnh by lgic, r rng sc tch + Kh: , hiu ng thng tin, gii thch cha r, c th tham kho a thm thng tin t cc ngun khc, trnh by tng i tt + Trung bnh: Thiu mt s , hiu ng thng tin, cha gii thch hoc gii thch cha r, trnh by i khi cn lng tng + Yu: Thiu, sai kin thc c bn, cu trc ln xn, Tby yu.
35

CHNG II

TNH QUY LUT V NGUYN TC DY HC


I. TNH QUY LUT CA QU TRNH DY HC

1.Khi nim tnh quy lut - Quy lut ca QTDH l mi lin h ch yu bn trong ca nhng hin tng dy hc, quy nh s th hin tt yu v s pht trin ca chng. - Tnh quy lut c hiu nh l quy lut nhng cha c nhn thc y , chnh xc, cha c din t mt cch cht ch v mt nh tnh v nh lng. - Phn bit quy lut v tnh quy lut

+ Tnh quy lut l bc u ca s nhn thc quy lut


+ u biu th mi lin h khch quan gia cc SVHT. Nhng mi lin h ny c tnh bn cht, tt yu, lp li, ph bin, bn 36 vng trong nhng K xc nh.

2. Nhng tnh quy lut ca qu trnh dy hc a. Tnh quy lut v tnh quy nh ca x hi i vi QTDH b. Tnh quy lut v mi lin h gia dy hc v gio dc c. Tnh quy lut v mi quan h gia DH v s pht trin tr tu

- S pht trin tr tu c c trng bi: S tch ly vn tri thc v s thnh tho cc thao tc tr tu (?)
- Mi quan h: DH l con ng c bn pht trin tr tu:

+ Thng qua DH, HS lnh hi c h thng tri thc, KNKX


+ Thng qua dy hc cc thao tc tr tu c rn luyn v cc phm cht tr tu c hnh thnh

+ S pht trin tr tu gip HS lnh hi TT mc cao hn.


d. Tnh quy lut v s thng nht v quy nh ln nhau gia cc thnh t ca qu trnh dy hc 37

II. NGUYN TC DY HC

1. Khi nim v nguyn tc dy hc


Nguyn tc dy hc l h thng xc nh nhng yu cu c bn, c tnh cht xut pht ch o vic xc nh v la chn ni dung, phng php, v hnh thc t chc dy hc ph hp vi mc ch gio dc, vi nhim v dy hc v vi nhng tnh quy lut ca QTDH. 2. H thng cc nguyn tc dy hc - C s xy dng nguyn tc dy hc + M gio dc + Nhng tnh quy lut ca QTDH + Nhng c im tm sinh l hc sinh + Nhng kinh nghim xy dng h thng cc nguyn tc DH
38

- H thng cc nguyn tc dy hc gm 9 nguyn tc sau: 1. m bo s thng nht gia tnh KH v tnh GD trong DH

2. m bo s thng nht gia l lun v thc tin, hc i i vi hnh, nh trng gn lin vi i sng, vi nhng nhim v pht trin bn vng ca t nc.
3. m bo tnh h thng v tnh tun t trong dy hc 4. m bo s thng nht gia tnh t gic, tch cc, c lp, sng to ca HS v vai tr ch o ca GV trong QTDH 5. m bo s thng nht gia tnh trc quan vi s pht trin t duy l thuyt

39

6. m bo tnh vng chc ca tri thc v s pht trin nng lc nhn thc ca hc sinh 7. m bo tnh va sc v ch ti nhng c im la tui, c im c bit v tnh tp th trong QTDH 8. m bo tnh cm xc tch cc ca dy hc

9. Nguyn tc chuyn t dy hc sang t hc

40

Nguyn tc 1: m bo s thng nht gia tnh KH v tnh GD trong dy hc a. Ni dung nguyn tc - Trong QTDH phi trang b cho HS nhng tri thc KH chn chnh, phn nh nhng thnh tu hin i ca KH, CN v VH. - Phi gip hc sinh tip cn vi phng php hc tp, thi quen suy ngh, lm vic khoa hc. - Thng qua , hnh thnh c s TGQ khoa hc, tnh cm v phm cht o c cao qu ca con ngi hin i.

41

b. Phng hng thc hin nguyn tc

- Trang b cho HS nhng tri thc KH chn chnh, hin i nhm gip h nm vng QL pht trin ca t nhin, XH, t duy c cch nhn, thi v hnh ng ng n i vi hin thc
- Gip hc sinh hiu c t nhin, XH, con ngi VN, truyn thng dn tc, t c trch nhim, ngha v XD t nc - Bi dng cho hc sinh nng lc phn tch, ph phn cc thng tin, cc quan nim khc nhau v mt vn - Cho hc sinh lm quen dn vi phng php NCKH mc n gin rn luyn phm cht, tc phong ca nh nghin cu ? Phng hng trn m bo thc hin c ni dung c bn ca nguyn tc ny cha?

42

Nguyn tc 2: m bo s thng nht gia l lun v thc tin, hc i i vi hnh, nh trng gn lin vi i sng, vi nhng nhim v pht trin bn vng ca t nc. a. Ni dung nguyn tc - Phi lm cho hc sinh nm vng tri thc l thuyt vi 2 K: + Tri thc phi c h thng + Tri thc c th vn dng trong thc tin ci to hin thc, ci to bn thn - Qua , hc sinh thy c tc dng ca tri thc l thuyt i vi i sng thc tin v hnh thnh cho h KN thc hnh vn dng chng vo i sng thc tin.

43

b. Phng hng thc hin nguyn tc

- Khi xy dng k hoch chng trnh dy hc cn la chn nhng mn hc v tri thc c bn ph hp vi Kthc tin, chun b cho hc sinh tham gia XD t nc
- Lm cho hc sinh nm vng tri thc l thuyt, ngun gc ca tri thc , vai tr ca n i vi thc tin; Vch ra phng hng ng dng tri thc vo thc tin - V phng php dy hc cn khai thc vn sng ca ngi hc. Cn i mi phng php nh th nghim, thc hnh hc sinh nm vng tri thc l thuyt v vn dng chng vo gii quyt cc tnh hung khc nhau. - V HTTC DH cn s dng nhiu HTTC DH khc nhau, tn dng HTDH vn trng, xng trng, tham quan hc tp - Cn kt hp dy hc vi LSX v hot ng cng ch
44

Nguyn tc 3: m bo tnh h thng v tnh tun t trong DH

a. Ni dung nguyn tc
- Gip hc sinh lnh hi h thng tri thc KNKX trong mi lin h lgic v tnh k tha cng nh s tun t pht trin ca nhng tri thc khoa hc . b. Phng hng thc hin nguyn tc - XD h thng mn hc, chng ch v nhng tit hc ph thuc vo l thuyt, t lm c s cho s khi qut. - Khi XD ni dung dy hc phi tnh ti nhng mi lin h gia cc mn hc, gia nhng tri thc trong tng mn hc v s tch hp tri thc ca cc mn hc. - Tnh h thng v tun t c th hin trong hot ng ca gio vin v c hot ng hc tp ca hc sinh
45

Nguyn tc 4: m bo s thng nht gia tnh t gic, tch cc, c lp, sng to ca HS v vai tr ch o ca GV trong QTDH a. Ni dung nguyn tc - QTDH i hi phi pht huy cao tnh t gic, tch cc, c lp, sng to ca ngi hc v vai tr ch o ca gio vin. ? Hc sinh c biu hin nh th no c nh gi l c tnh t gic, tch cc, c lp sng to trong hc tp. Mi quan h gia 3 phm cht trn ( xem li kin thc chng 1) - Tnh t gic l c s hnh thnh tnh tch cc. Tch cc mc no s lm ny sinh tnh c lp. Trong tnh c lp c cha ng tnh t gic, tch cc. C 3 phm cht u c hnh thnh trong QTDH di s ch o ca gio vin. - Tnh t gic, tch cc, c lp, sng to ca HS to K pht huy vai tr ch o ca gio vin
46

b. Phng hng thc hin nguyn tc

- Trong QTDH cn gio dc hc sinh thc y M, nhim v hc tp, t c ng c, thi hc tp ng n


- ng vin, khuyn khch hc sinh trnh by kin, tng, thc mc, cao tinh thn hoi nghi KH, c ph phn, tc phong c lp suy ngh, chng li hc vt, hc i ph. - Cn s dng phng php dy hc nu vn , tng dn mc t nghin cu, t gii quyt cc bi tp nhn thc.

- S dng phi hp nhiu HTTC DH kch thch tnh t gic, tch cc, c lp, sng to ca HS. Kp thi ng vin khuyn khch nhng mt tt v un nn nhng sai st ca hc sinh - T chc KTG v t KTG vic lnh hi tri thc ca HS
- Hnh thnh hc sinh thao tac t duy sng to v to K h th hin kh nng sng to ca mnh.
47

Nguyn tc 5: m bo s thng nht gia tnh trc quan vi s pht trin t duy l thuyt a. Ni dung nguyn tc

- Phi cho HS tip xc trc tip vi SVHT hay hnh tng ca chng t hnh thnh khi nim, quy lut Ngc li c th lnh hi tri thc l thuyt trc ri xem SVHT c th sau (cn m bo mi lin h gia t duy c th v t duy tru tng)
b. Phng hng thc hin nguyn tc - S dng nhiu phng tin trc quan khc nhau

- Kt hp trnh by cc phng tin trc quan vi li ni sinh ng, din cm, ngha l kt hp 2 h thng tn hiu.

48

- Cn s dng li ni giu hnh nh gip hc sinh vn dng nhng biu tng c hnh thnh biu tng mi, qua , hnh thnh khi nim, quy lut mi - Cn dng mt trong 3 cch s dng nguyn tc trc quan nu trn cho ph hp vi la tui, ni dng v tng hon cnh pht trin t duy l lun cho h - Rn cho hc sinh c quan st c th pht hin nhanh chng nhng du hiu bn cht v rt ra nhng kt lun khi qut.

- S dng phi hp cc hnh thc t chc DH gip HS tch ly c nhiu hnh nh trc quan, hnh thnh cc biu tng
- a ra nhng bi tp i hi phi thit lp c mi quan h gia ci c th vi ci tru tng v ngc li.

49

Nguyn tc 6: m bo tnh vng chc ca tri thc v s pht trin nng lc nhn thc ca hc sinh a. Ni dung nguyn tc - Dy hc phi pht huy c ti a nng lc nhn thc ca hc sinh (TD, TT, TN) v nng lc huy ng tri thc gii quyt cc nhim v hc tp - Nguyn tc ny caqn phi c kt hp cht ch vi vic pht huy tnh tch cc, t gic, c lp, sng to ca hc sinh

50

b. Phng hng thc hin nguyn tc


- Pht trin hc sinh c ghi nh c ch nh v ghi nh khng ch nh trong qu trnh hc tp - Hnh thnh cho hc sinh k nng tra cu ti liu, tm kim tri thc c lin quan n nhim v hc tp - Cn t ra nhng vn i hi hc sinh phi tch cc vn dng tri thc gii quyt n. Hng n hc sinh n tp tch cc, thng xuyn. - Tch cc cng c tri thc KNKX cho hc sinh ngay ti mi tit hc. V vy yu cu gio vin phi trnh by ti liu hc tp lgic, r rng, d hiu - Tng cng KTG c v mt cht lng v s lng tri thc cng nh k nng hot ng sng to ca hc sinh
51

Nguyn tc 7: m bo tnh va sc v ch ti nhng c im la tui, c im c bit v tnh tp th trong QTDH a. Ni dung nguyn tc - Trong QTDH phi vn dng ni dung, phng php, hnh thc t chc dy hc sao cho ph hp vi trnh pht trin ca tp th hc sinh trong lp, ng thi ph hp vi trnh pht trin ca tng loi hc sinh , m bo mi hc sinh u c pht trin ti a kh nng ca mnh

- Dy hc m bo tnh va sc tc l yu cu gio vin tc ng vo vng pht trin gn nht gip hc sinh hon thnh nhim v hc tp v pht trin tr tu
- Tnh va sc i hi phi ph hp vi c im la tui, c im ca mi tp th hc sinh v phi ph hp vi c im c bit ca tng hc sinh.
52

b. Phng hng thc hin nguyn tc

- Trc khi tin hnh ging dy, GV cn nm chc c im chung ca tp th lp v c im ring ca tng HS la chn ni dung, phng php, hnh thc t chc DH ph hp - Xc nh mc kh khn ca hc sinh tm bin php tin hnh chung cho c lp v tng i tng hc sinh nhm pht huy ht kh nng ca mi em trong lp.
- Phi hp hnh thc ln lp, hnh thc c lp hot ng ca hc sinh v hnh thc hc tp theo nhm ti lp.

53

Nguyn tc 8: m bo tnh cm xc tch cc ca dy hc

a. Ni dung nguyn tc
- Trong qu trnh dy hc phi gy cho ngi hc s hp dn, hng th, lng ham hiu bit

- Qu trnh dy hc phi tc ng mnh n tnh cm ca ngi hc gp phn nng cao cht lng dy hc

54

b. Phng hng thc hin nguyn tc

- nng cao tnh cm, hng th hc tp cho hc sinh, trong QTDH cn lin h cht ch vi thc tin cuc sng, vi nhng kinh nghim c ca hc sinh.
- ND v PP DH phi pht huy c tnh tch cc, tm ti, sng to ca HS, t hnh thnh tnh cm tr tu cho cc em - Tng cng s dng tr chi nhn thc trong QTDH - Cn s dng cc PT ngh thut tc ng n tnh cm HS - Cn ch t chc cc hot ng tp th phong ph, a dng kch thch nhu cu, hng th hc tp ca hc sinh - Tc phong, ngn ng, thi biu cm ca GV i vi ni dung bi ging cng c tc dng kch thch tnh cm nhn thc HS
55

Nguyn tc 9: Nguyn tc chuyn qu trnh dy hc sang qu trnh t hc a. Ni dung nguyn tc

- Phi hnh thnh cho HS nhu cu, nng lc, phm cht t hc chuyn dn qu trnh dy hc sang qu trnh t hc
- Qu trnh t hc l qu trnh ngi hc t mnh tm ra kin thc, t th hin mnh v hp tc vi cc bn, t t chc hot ng hc, t KTG v t iu chnh hot ng hc tp ca mnh

56

b. Phng hng thc hin nguyn tc - Thng qua phng php ging dy ca gio vin m hnh thnh hc sinh k nng lm vic c lp nhm lnh hi nhng tri thc m h a thch - Cn ch hnh thnh cho hc sinh k nng lp k hoch, k nng t t chc, KTG, iu chnh hot ng t ca mnh - Cn lm cho hc sinh hiu r ngha ca vic t hc, tm hiu nhng kh nhn m h gp phitrong vic t hc v ch cho h nhng bin php khc phc - Cn gio dc hc sinh thc t hc thng qua nni dung dy hc, qua nhng tm gng ngi tht vic tht cc em noi theo - T chc phong tro t hc trong lp, trong trng - Khi lng tri thc KNKX giao cho hc sinh t hc cn tng dn hnh thnh nhu cu, ch t hc cho cc em
57

3. Mi lin h gia cc nguyn tc


- Cc nguyn tc dy hc c mi lin h mt thit vi nhau. Ni dung ca tng nguyn tc an kt vi nhau, h tr nhau nhm ch o thc hin QTDH t hiu qu

58

CU HI CHUN B BI CHNG III

T 1. Nghin cu phn I. Yu cu trnh by ngn gn khi nim ni dung dy hc v ni dung hc vn. ? Phn bit khi nim NDDH v NDHV ? Trnh by cc thnh phn ca NDDH v ngha ca cc thnh phn i vi s pht trin NC hc sinh T 2 v 3. Trn c s nhng hiu bit v k hoch, chng trnh, sch gio khoa trong nh trng ph thng, anh (ch) hy su tm v gii thiu v k hoch, chng trnh, sch gio khoa ca mt cp hc no t rt ra nhng nhn xt?

T 4. Nu cc phng hng xy dng NDDH VN hin nay


? Tr li ngn gn: V sao phi i mi ni dung dy hc trng ph thng hin nay.
59

CHNG III: NI DUNG DY HC

I. KHI QUT V NI DUNG DY HC

1. Khi nim ni dung dy hc v ni dung hc vn ? T nghin cu v trnh by ngn gn khi nim ni dung dy hc v ni dung hc vn. ? Phn bit khi nim NDDH v NDHV 1.1. Ni dung dy hc

- Quan im 1: ND DH l nhng tri thc KNKX m nm c chng s m bo lm pht trin nng lc tr tu v th cht ca HS, hnh thnh TGQ, o c v hnh vi tng ng vi n, chun b cho h bc vo cuc sng, lao ng.
NX: Theo quan im 1 ND DH- ci m ngi hc cn lnh hi cng chnh l NDHV- ci ha hn cho mi ngi mt trnh hc vn nht nh ca cc trnh c o to 60

- Quan im 2: ND DH l t hp cc hot ng, thao tc vi NDHV do cc ch th ca QTDH thc hin, din ra trong mi trng dy hc xc nh v chu nh hng ca cc ngun lc vt cht ca dy v hc, a li nhng sn phm c th phn nh mc tiu dy hc

NX: Theo quan im 2 th NDHV ch l mt b phn trong


NDDH. Ngoi NDHV n cn c c MTDH, H ca GV, HS, KQDH

61

1.2. Ni dung hc vn

GV: Dy hc chnh l qu trnh chuyn giao KNXH. M nhng KNXH rt phong ph a dng, Vy cn chn lc nhng KN c ngha i vi s pht trin XH v c nhn, ph hp vi trnh nhn thc v tm sinh l hc sinh
=> NDHV l h thng ph hp v mt s phm v c nh hng v chnh tr nhng tri thc, kinh nghim hot ng sng to v kinh nghim thi cm xc - nh gi c s dng trong nh trng v cc c s gio dc chuyn giao cho ngi hc trong qu trnh hot ng ca h NX: NDHV gm nhng c s ca 4 yu t KNXH c th hin trong cc mn hc v trong cc chng trnh hot ng ngoi kha.

62

2. Cu trc ca ni dung dy hc

2.1. Thnh phn th nht: Ni dung hc vn


- NDHV l c bn, nh hng cho cc thnh t khc. Gm 4 yu t:

a. Tri thc:
- Gm c : Tri thc c tnh cht kinh nghim; Tri thc l thuyt; Tri thc thc hnh; Tri thc thit k sng to; Tri thc v PPNC v t duy khoa hc - Nhng tri thc ny gip ngi hc sinh c c cng c nhn thc v thc hnh lm c s hnh thnh TGQ KH.

63

b. Kinh nghim tin hnh nhng phng thc hot ng: KNKX, PP, quy trnh, nguyn tc, m hnh - Thnh t ny c ngha gip hc sinh hnh thnh KNKX H tr tu v H chn tay cho cc mn hc c. Kinh nghim hot ng sng to: Cht lng mi ca KNKX, phng php trong nhng tnh hung mi

- Nhng kinh nghim ny c tc dng chun b cho HS cch thc gii quyt vn mi, ci to hin thc, thc hnh NCKH. y l con ng pht trin tnh sng to ca hc sinh d. Kinh nghim cm xc v nh gi: Tri thc, thi , hnh vi trong cc quan h theo chun mc XH
- Kinh nghim ny cng vi tri thc, KNKX to nn nim tin, l tng v gip hc sinh la chn ng n cc gi tr.
64

2.2. Thnh phn th 2: Cc yu t c lin quan n s vn ng ca NDHV


- Cc hot ng v ch th hot ng: Ch yu gm H dy ca gio vin v H hc ca hc sinh

- Mi trng v ng lc dy hc
+ Mi trng dy hc gm MT vt cht, MTXH, MT tm l, MT tr tu + Cc yu t c ngha thc y H ca ngi dy v ngi hc c coi l ng lc ca H dy hc. VD: Nhu cu hc tp, tnh cm, ch ca ngi dy v ngi hc

65

- Cc ngun lc vt cht ca dy hc c coi l K ca HDH gm: ti liu, dng c ging dy, phng tin k thut, cnh quan s phm - Sn phm ca dy hc: L tri thc, KNKX, nng lc nhn thc, nh gi, vn ng ca ngi hc.
II. MN HC, K HOCH, CHNG TRNH DY HC V SCH GIO KHOA TRONG NH TRNG PH THNG

66

1. Mn hc - Khi nim MH: l lnh vc NDDH c thc hin trong nh trng c cu trc v lgic ph hp vi cc ngnh KH v thc tin tng ng, ph hp vi QL tm sinh l ca DY HC ? Mn hc c im g khc so vi khoa hc tng ng. ( Thng thng MH c XD trn c s ca nhiu KH, trong c c TLH v GDH => Lgic MH = Lgic KH + c im nhn thc la tui)) - Chc nng MH: L phng tin t chc, thc hin NDHV

- Bn cht ca mn hc: l h thng ton vn phn nh cc thnh phn cu trc ca NDDH

67

- Du hiu c bn ca mn hc gm:

+ Phn nh tnh thng nht ca cc kha cnh ND v QTDH


+ Gm nhng tri thc v cch thc H + H giao tip ca gio vin v hc sinh 2. K hoch dy hc - Khi nim KHDH: l vn kin do nh nc ban hnh trong quy nh cc mn hc; trnh t dy cc mn hc qua tng nm hc; vic t chc nm hc (s tun thc hc, s tun lao ng v ngh, ch hc tp hng tun, hng ngy) - KHDH cc cp hc l khc nhau v cc kha cnh nh: + S lng cc mn hc

+ Vic b tr cc mn hc cc lp thuc cc cp hc
+ S tit hc dnh mi mn hc cc lp thuc cc cp hc
68

3. Chng trnh dy hc - Khi nim chng trnh dy hc: l vn kin do nh nc ban hnh, trong quy nh c th: v tr, mc ch mn hc, phm vi v h thng ni dung mn hc, s tit dnh cho mn hc ni chung, cho tng phn, tng chng, tng bi ni ring. - Chng trnh dy hc ca tng mn hc thng c cu trc: + V tr v mc tiu mn hc

+ Ni dung mn hc
+ Phn phi thi gian + Gii thch chng trnh v hng dn thc hin chng trnh

69

4. Sch gio khoa v cc ti liu hc tp khc

- Sch gio khoa v cc ti liu hc tp khc dng chung trong cc trng ph thng do nh nc quy nh
- SGK trnh by ni dung ca mn hc mt cch r rng, c th v chi tit vi cu trc xc nh - Chc nng ca SGK: + Gip hc sinh lnh hi, cng c, o su nhng tri thc tip thu c trn lp, pht trin nng lc t tu v gio dc cc phm cht nhn cch hc sinh + Gip gio vin xc nh ni dung, la chn phng php, phng tin t chc tt cng tc dy hc ca mnh - Ngoi SGK nh trng ph thng cn c cc ti liu tham kho khc nh: sch hng dn ging dy, sch bi tp, bn gip hc sinh o su, m rng kin thc 70

- Yu cu i vi SGK

+ Tri thc trong SGK phi m bo tnh khoa hc, h thng, va sc v ph hp vi chng trnh quy nh
+ Phi gip hc sinh nm c phng php hc tp c lp hc bit hc tp sut i. V vy cn c nhng ch dn, bi tp, cu hi n tp v t kim tra + Phi kch thch c suy ngh m rng tm hiu bit cho hc sinh bng cch a ra cc vn trong i sng i hi phi vn dng tri thc sgk v tri thc bit gii quyt + Ngn ng phi r rng, d hiu, gn v chnh xc + m bo cc yu cu s phm v v sinh v thm m ? T su tm, gii thiu v k hoch, chng trnh, sch gio khoa ca mt cp hc no v nu nhn xt.
71

Mn hc Ting vit Ton 1 11 4 2 10 5

Lp / tit 3 9 5 4 8 5 5 8 5

o c T nhin & XH Ngh thut Th dc Khoa hc Lch s & a l K thut m nhc M thut Tng cng

1 1 3 1

1 1 3 2

1 2 3 2

21

22

22

2 2 2 2 1 1 24

2 2 2 2 1 1 24

72

T T

Mn hc/HGD NG Lp 6 4 1 2 4 1 1 1 3 1 1

Lp/Tit Lp7 4 1 2 4 2 2 1 3 1 1 Lp 8 4 1 2 2 4 1.5 1.5 1 3 1 1 Lp 9 4 2 2 2 5 1.5 1.5 1 2 0.5 0.5

1 Ton 2 KHTN - Vt l - Ha hc - Sinh hc 3 Ng vn 4 Lch s 5 a l 6 Gio dc cng dn 7 Ting nc ngoi 8 Ngh thut - M thut m nhc 9 Cng ngh 1 Th dc

2 2

2 2

2 2

2 2

73

Nhn xt v KHDH trng THCS


1. Cc mn hc THCS: Ton, Vt l, Ha hc, Sinh hc, Ng vn, lc s, a l, GDCD, Ngoi ng, Ngh thut (M thut, m nhc), Cng ngh, Th dc, ch t chn v Hot ng gio dc ngoi gi. 2. Trnh t hc cc mn a s cc mn c hc lin tc t lp 6 n lp 9. Ring mn Ha hc c hc lp 8,9. 3. S tit trong tun dnh cho cc mn hc cc lp khng ging nhau.Cc mn Ton, Ng vn, Ngoi ng c dnh s tit u tin

74

4. T chc tun hc v nm hc

- Mi ngy hc mt bui trn lp


- S tun thc hc trong nm l 35 tun - Lp 6,7,8 hc 25t/tun. Lp 9 hc 27t/tun.

- Mi tit hc 45 pht, gia 2 tit ngh gii lao 5 pht, ra chi tp th dc gia bui ngh 15 pht
- S tun cn li trong nm dnh cho ngh h, ngh tt v cc H khc

75

III. PHNG HNG XY DNG NI DUNG DY HC

1. nh hng xy dng ni dung dy hc Vit Nam


- Pht trin nn gio dc XHCN c tnh dn tc, khoa hc, hin i, ly ch ngha Mc-Lnin v t tng HCMlm nn tng

- XD h thng gio dc chun ha, hin i ha v x hi ha


- Nhng quy nh c th v ni dung v chng trnh gio dc c quy nh r trong Lut gio dc 2005.

2. Phng hng c bn ch o XD ni dung DH hin nay


- NDDH phi ph hp vi mc tiu gio dc ph thng ni chung v mc tiu ca tng cp hc ni ring

- NDDH phi m bo tnh GD ton din v cn i, trong phi coi trng GD t tng o c v li sng vn ha
(Ch cc mt gio dc v cc nhim v dy hc )
76

- Ni dung dy hc phi m bo tnh cht k thut tng hp + Gip hc sinh hiu c nguyn l c bn ca cc ngnh SX ch yu + Hnh thnh KN s dng cng c nhng SX ph bin theo yu cu SX tng thi k v tng a phng + GD nhn thc tnh cm i vi lao ng v ngi lao ng => Phi tng cng gio dc tri thc, KN ph thng v k thut, qun l kinh t, kt hp gio dc lao ng v hng nghip - NDDH phi ph hp vi c im la tui, gii tnh ca hc sinh, ch pht huy nng khiu, s trng ca c nhn v thch hp vi iu kin dy hc ca nh trng

77

Ti sao phi i mi NDDH trng ph thng hin nay:


- Chng trnh gio dc trc y cn c mt s nhc im nh: + Nng v kin thc l thuyt, nh v thc hnh v vn dng kin thc vo i sng + Kin thc qu ti so vi trnh nhn thc ca hc sinh - Nhng i mi v KT-XH hin nay i hi ngnh gio dc phi lm tt hn chc nng nng cao dn tr, o to nhn lc, bi dng nhn ti. V vy phi thit k li mc tiu, ni dung chng trnh, phng php gio dc, dy hc cho ph hp vi tnh hnh mi.

78

CU HI CHUN B CHNG IV 1. Trnh by khi nim v c im ca phng php dy hc 2. Nhm phng php dy hc dng ngn ng gm nhng phng php no? Trnh by khi nim, phn loi, u im, hn ch v yu cu s dng ca tng phng php. 3. Nhm phng php dy hc trc quan gm nhng phng php no? Trnh by ni dung ca tng phng php. 4. Nhm phng php dy hc thc hnh gm nhng phng php no? Trnh by ni dung ca tng phng php.

5. Ti sao trong QTDH phi s dng phi hp cc phng php dy hc vi nhau? Phn tch nhng iu kin la chn c hiu qu cc PPDH.
79

6. Trnh by c trng bn cht ca DH theo hng pht huy tnh tch cc nhn thc ca HS (DH ly ngi hc lm TT). Nu im khc nhau gia cc PPDH c tnh th ng vi cc PPDH c tnh tch cc. 7. Dy hc theo hng pht huy tnh tch cc nhn thc ca hc sinh gm nhng phng php no. Trnh by ngn gn ni dung ca tng phng php.
8. Trnh by khi nim, ngha v cch phn loi cc phng tin dy hc. 9. Phn tch nhng yu cu i vi vic la chn v s dng cc phng tin dy hc

80

10. Chun b v th hin minh ha cho vic s dng phi hp phng php thuyt trnh, phng php vn p qua mt phn trong chng: Phng php v phng tin dy hc ( Yu cu chun b v trnh by trong 40 pht, hy ghi m v t hon thin theo ng yu cu ca LLDH) 11. Chun b v th hin minh ha cho vic s dng phng php thuyt trnh v mt ni dung trong chng trnh mn Gio dc hc m anh (ch) tm c nht. ( Yu cu chun b v trnh by trong 20 pht, hy ghi m v t hon thin theo ng yu cu ca LLDH) 12. La chn mt vi ch m anh (ch) c th gi xy dng v thc hin theo phng php dy hc d n. 13. XD mt tr chi th hin c ND hc tp ca phn LLDH
81

14. XD mt kch bn cn cha ng ND v cc khi nim, phm tr o c, php lut, cc phng php v hnh thc t chc DH hoc vic KTG kt qu hc tp ca hc sinh ri th hin KB . ( C th da vo cc tnh hung gio dc, bin son li kch bn cho ph hp vi nhng kin thc ca mn GDH v tin hnh th hin kch bn . Yu cu mi kch bn c php th hin t 10 n 15 pht.)
15. T xy dng hoc su tm gii thiu mt tnh hung c lin quan n kin thc phn LLDH. Hy thit k phng n t chc gii quyt tnh hung theo cc bc ca LLDH.

82

CHNG IV: PHNG PHP V PHNG TIN DY HC

I. Khi qut v phng php dy hc


1. Khi nim phng php dy hc - PPDH l cch thc H phi hp thng nht ca GV v HS trong QTDH, c tin hnh di vai tr ch o ca GV nhm thc hin ti u mc tiu v cc nhim v dy hc ? S phi hp thng nht ca gio vin v hc sinh trong PPDH c th hin nh th no. 2. c im ca phng php dy hc - Mt khch quan trong PPDH l quy lut tm l, quy lut dy hc chi phi H nhn thc ca ngi hc. VD: c im nhn thc ca hc sinh tiu hc cn mang nng tnh trc quan c th => PPDH trc quan c tng cng s 83 dng trong QTDH

- Mt ch quan trong PPDH l nhng thao tc, nhng hnh ng m gio vin la chn cho ph hp vi i tng - PPDH b chi phi bi mc ch ca QTDH - PPDH chu s chi phi ca NDDH

- Hiu qu ca PPDH ph thuc vo trnh nghip v s phm ca gio vin


II. H THNG CC PHNG PHP DY HC

1. Mt vi cch phn loi PPDH (t nghin cu)


- Da theo ngun kin thc v c im tri gic thng tin c 3 phng php: Dng li, trc quan v thc hnh

- Theo nhim v c bn ca LLDH c 6 PPDH


- Theo c im nhn thc ca hc sinh c 6 PPDH - Theo quan im iu khin hc th c 3 nhm PPDH
84

2. H thng cc phng php dy hc (Da vo ngun tri thc)


2.1. Nhm phng php dy hc dng ngn ng a. Phng php thuyt trnh

a1. Khi nim: L phng php GV dng li ni trnh by, gii thch ND bi hc mt cch c h thng, lgic cho HS tip thu
a2.Cc dng thuyt trnh

+ K chuyn: GV tng thut li cc s kin, hin tng mt cch c h thng. c dng nhiu trong mn KHXH
+ Gii thch: Gio vin dng lun c, s liu gii thch, chng minh, lm sng t vn. + Din ging: Gio vin trnh by mt cch c h thng NDHT nht nh. c dng nhiu lp cui THPT v H
85

a3. Cc bc thuyt trnh:

+ t vn : Nu cu hi nhn thc
+ Gii quyt vn : Bng quy np hay din dch, la chn VD, kch thch HS thc hin cc thao tc t duy i n KL

+ Tng kt v nhn mnh cc KL hc sinh ghi nh


a4. u im ca phng php thuyt trnh + Trong mt thi gian ngn, gio vin c th trnh by mt khi lng kin thc ln cho nhiu ngi hc + HS c th hc c cch t duy lgic, cch t v gii quyt vn, cch din t chnh xc, r rng, sc tch ca GV

+ L PP d thc hin nht v khng cn n TBDH no


+ Khi c nng ln thnh thuyt trnh nu vn s kch thch c tnh tch cc t duy ca hc sinh 86

+ Nu kt hp minh ha bng cc PTTQ, vn p, tho lun thc hnh s kch thch c tnh nng ng tch cc ca HS a5. Hn ch ca PP thuyt trnh + L PP c thoi nn HS d hnh thnh thi quen th ng, chng mt mi => thiu sng to, ghi nh km bn vng + Hc sinh thiu c hi pht trin ngn ng ni + Gio vin kh c th ch y n trnh nhn thc v KT s lnh hi tri thc ca tng hc sinh a6. Yu cu ca PP thuyt trnh: + Ngn ng biu t v ni dung phi c tnh lgic, ph hp. GV cng nm vng ND th ngn ng biu t cng phong ph v tng tnh thuyt phc + Pht m r rng, chnh xc, tc tn s m thanh va 87 phi

+ Ngn ng phi c tnh thuyt phc (gii thch, m t chng minh bng cc VD). Ngn ng gin d, t nhin, thin cm, giu hnh nh
+ Nn kt hp thuyt trnh vi cc phng php khc nh trc quan, vn p, tnh hung c vn b. Phng php vn p b1. Khi nim: Vn p (hay m thoi) l PPDH trong GV t chc thc hin qu trnh hi v p gia GV v HS nhm lm sng t tri thc mi, rt ra nhng KL cn thit. b2. Cc dng cu hi

- Theo nhm v dy hc c cu hi: ti hin, gi m, cng c kin thc v cu hi n tp h thng ha kin thc
88

- Theo mc khi qut ca vn c: cu hi khi qut, cu hi theo ch bi hc, cu hi theo ND bi hc - Theo mc tham gia ca H nhn thc ca ngi hc c cu hi ti to v cu hi sng to

b3. u im
- Nu s dng kho lo, phi hp vi PPTT s kch thch c tnh tch cc t duy, nng lc din t bng li ca HS

- C gio vin v hc sinh u c th nhanh chng thu c tn hiu ngc iu chnh H ca mnh
- To khng kh si ni trong gi hc

- Gio vin c th sa cha ngay nhng sai st ca hc sinh.


b4. Hn ch: D lm mt thi gian, nh hng n KH d kin
89

b5. Yu cu xy dng cu hi:

- Cu hi phi r rng, n gin, s lng va phi, tp trung vo trng tm bi hc


- Cu hi phi chnh xc, gip hc sinh hiu ng v hnh thnh c cu tr li ng vn - Cn cn c vo ND bi hc XD cu hi lgic, cht ch - H thng cu c XD t d n kh, t c th n khi qut v ngc li, t cu hi ti to n cu hi sng to b6. Yu cu khi nu cu hi cho hc sinh: - Cu hi a ra mt cch r rng, hng ti c lp

- Ch nh mt HS tr li, c lp nghe v phn tch


- Bnh tnh khi HS tr li sai, trnh nn nng, vi vng ct HS - Gio vin KL
90

c. Phng php s dng SGK v ti liu


c1. Khi nim: L PP trong gio vin t chc cho HS t lc nghin cu sau khi nu ti, gii thch r mc ch cn t ti c2. u im: - Gip HS o su, m rng KT, hnh thnh KNKX c sch - Bi dng cho hc sinh vn ng php, nng lc c lp t duy, sng to, k nng tm ti kin thc, hnh thnh nng lc t hc, t nghin cu - Yu cu khi s dng phng php: + Vic s dng sch ti lp: . Cn xc nh ND no trong SGK v ti liu hc sinh c th t nghin cu ti lp
91

. Khi tin hnh cn hng dn hc sinh t nghin cu theo trnh t hp l nht kch thch t duy tch cc ca hc sinh
. S dng vic nghin cu SGK v ti liu ti lp khng nn chim ton b thi gian ca tit hc + Vic s dng SGK v ti nh: . Cn hng dn, rn cho hc sinh nhng KNKX c sch gip h b sung thm nhng tri thc cn thit + Nhng KNKX s dng sch cn hnh thnh cho hc sinh: . KNKX c:

c lt tm chnh, nm b cc
c k i su, nm vng ch v cc lun im chnh

92

. KNKX lp dn , xy dng cng gip hc sinh pht trin nng lc khi qut ha v h thng ha kin thc khi cn c th tm tt hay trnh by li
. KNKX trch ghi: Ghi li nhng cu, nhng on vn ph hp vi ND hc tp khi cn c th s dng . KNKX tm tt: da trn dn bi XD, ghi li nhng c bn nht phn nh ND chnh ca bi mt cch ngn gn nht

. Ngoi ra cn hng dn hc sinh chn sch, thu thp ti liu lp th mc theo mn hc, theo ch .
. Yu cu hc sinh thc hin nghim tc vic s dng sch v c kim tra cht ch.

93

2.2. Phng php dy hc trc quan


a. Phng php quan st - Khi nim: l PP t chc HS sinh tri gic mt cch c ch nh, c KH v tin trnh v s bin i ca i tng nhm thu thp nhng s kin, hnh thnh nhng biu tng ban u v i tng. - Cc bc quan st: + Chun b: Gio vin XD KH v nhng ND nh: i tng QS; Thi gian QS; Thi lng QS; Nhim v ca HS khi QS; Hng dn HS cch ghi chp; Chun b phng tin.

94

+ Tin hnh quan st: Gio vin giao nhim v; Hng dn HSQS; Kch thch HS thc hin cc thao tc h tm thy du hiu bn cht, quan h nhn qu, quy lut t duy, HS quan st, suy ngh => KL

+ Kt thc quan st
Gio vin tm tt cc KQ t c qua QS, nhn xt thi lm vic ca hc sinh, dn d hc sinh

+ Lu :
Gn QS vi cc nhim v c th, chun b chu o, an ton cho bui QS. Kch thch hc sinh QS tch cc, ghi chp cn thn trong QTQS v c kt lun.

95

b. Phng php minh ha

- Khi nim: L phng php trong gio vin s dng cc phng tin trc quan, cc s liu, v d thc tin minh ha gip hc sinh hiu bi, nh lu v vn dng c.
- Cc phng tin trc quan: Vt tht, m hnh, tranh nh, bng a, cc v d thc tin, s liu, cc thao tc mu ca GV - PPMH gy c hng th hc tp, pht trin nng lc quan st, kch thch TD ca hc sinh c. Phng php biu din th nghim - Khi nim: L phng php GV tin hnh cc th nghim trn lp HS quan st, t duy v rt ra nhng KL khoa hc cn thit

96

- Cc bc thc hin:

+ Khu chun b: Gio vin lm th th nghim nh; Chun b cho vic hng dn, cc cu hi nh hng, kch thch QS v TD ca hc sinh; Hc sinh nghin cu trc nh + Tin hnh th nghim:
. Gio vin lm th nghim . HS QS y cc hin tng xy ra, tp trung QS cc du hiu c bn, GV kch thch TD hc sinh bng h thng cu hi . Hc sinh suy ngh, gii thch, ghi chp t m v rt ra KL + Kt thc th nghim:

Gio vin nhn mnh KQ t c v cc KL, nhn xt, nh gi thi lm vic ca hc sinh, dn d
97

- u im ca nhm phng php DH trc quan: + Huy ng c nhiu gic quan tham gia vo QTNT to K d hiu, d nh, pht trin nng lc ch , quan st + Gip hc sinh khng nh nhng KL c tnh suy din - Hn ch: Nu lm dng s khin hc sinh d phn tn ch , thiu s tp trung vo du hiu bn cht, hn ch pht trin t duy tru tng

- Yu cu khi s dng cc phng php trc quan:


+ La chn phng tin ph hp vi tit hc + Phng tin phi phn nh chnh xc ND c bn ca i tng, gip hc sinh hiu ng v i tng nghin cu + Phng tin phi m bo tnh thm m gy hng th, ch cho hc sinh v t tiu chun k thut, d s dng 98

- S dng ng lc, ng ch v nhng v tr c lp quan st c, thi gian s dng va . - Nn phi hp vi thuyt trnh, vn p s hiu qu hn

2.3. Cc phng php dy hc thc hnh


a. Luyn tp - Khi nim: L phng php trong di s ch dn ca gio vin, hc sinh lp i lp li nhiu ln nhng hnh ng nht nh trong nhng hon cnh khc nhau, nhm hnh thnh v pht trin KNKX sau khi lnh hi kin thc. - Yu cu : Cn XD, la chn h thng BT t d n kh, t BT ging mu n BT khng ging mu i hi tnh sng to Luyn tp phi c M, tin hnh theo trnh t cht ch, nm vng l thuyt ri mi LT, m bo va sc i vi HS
99

b. Phng php thc hnh th nghim - Khi nim: L phng php GV t chc cho HS lm th nghim trn lp, trong phng th nghim hoc vn trng qua gip HS lnh hi kin thc mi hoc cng c, vn dng kin thc hc VD: Hng dn HS lm th nghim nh v s ny mm ca cy => xc nh K cn cho ht ny mm, vit KQ th nghim. Trn lp GV hng dn HS phn tch cc d liu th nghim rt ra KL. - Phng php ny c tc dng gip hc sinh hnh thnh v rn KN NCKH, GD cc phm cht ca nh KH.

- C th s dng PP theo hnh thc c nhn, nhm, ton lp, trong gi chnh kha hay ngoi kha.
100

3. La chn c hiu qu cc phng php dy hc

- Mi PPDH u c nhng u im v hn ch nht nh. Mi PP nhm hng ti mt MT khc nhau. V vy trong QTDH, GV cn s dng phi kt hp cc PP vi nhau nhm t mc tiu t ra vi cht lng cao nht.
VD: phi hp PP thuyt trnh vi vn p, LT, thc hnh trong loi bi lnh hi tri thc mi - Mi PPDH khi c s dng cng cn c ci tin t nhiu cho ph hp vi phong cch v trnh ngi s dng, cho ph hp vi ND, P.tin DH, hon cnh t chc hc tp, trnh HS

- Yu cu khi la chn v phi hp cc PPDH:


+ m bo s ph hp ca cc PPDH vi cc N.Tc DH
101

+ Cn cn c vo NDDH ca tng mn, tng bi, tng mc

+ Cn c vo c im ca HS tng la tui, tng lp c th


+ Cn c vo nng lc s phm ca gio vin + Cn c vo thi gian, thi lng cho php ca chng trnh
III. CC PHNG PHP DY HC THEO HNG PHT HUY TNH TCH CC NHN THC CA HC SINH

1. c trng ca DH theo hng pht huy tnh tch cc nhn thc ca hc sinh Bn cht ca DH ly ngi hc lm trung tm: - DH phi cn c vo c im, nhu cu ca HS t chc cho h cc H nhm khi dy v pht trin mi kh nng ca h - Mc tiu cn t ti l hnh thnh tnh tch cc hc tp, kh nng tm ti, sng to ca hc sinh 102

- Di s dn dt ca GV, HS t H, t khm ph, lnh hi tri thc, hnh thnh nng lc v cc phm cht nhn cch theo MT - ND hc tp ph hp vi kh nng, thin hng ca hc sinh - Hc sinh khng l thuc tuyt i vo gio vin m ch yu quan h trc tip vi kin thc, thy c, bn b cng hc thng qua H ca chnh mnh => Hc sinh l ch th, t tm ra tri thc; Bn b cng lp l cng ng to mi trng XH cho H; GV ng vai tr ch o: t chc, hng dn, c vn, trng ti cho hc sinh tm kim, khm ph tri thc. - GV vn gi vai tr ch o nhng H ca h a dng, phc tp hn i hi h phi c kin thc su rng, KN s phm v lng yu ngh.
103

S th hin mi quan h GV HS trong DH theo hng pht huy tnh tch cc ca hc sinh
Thy (tc nhn) Hng dn Tr (ch th) T nghin cu

T chc
Trng ti, c vn,

T th hin
T kim tra, t

Kt lun, kim tra

iu chnh

104

So snh DH c tnh th ng v DH c tnh tch cc:

DH c tnh th ng
1. Thy truyn t kin thc 2. Thy c thoi v pht vn hc sinh 3. Thy p t kin thc c sn 4. Tr th ng nhn thc, hc thuc lng cc kin thc c sn 5. Thy c quyn nh gi, cho im c nh

DH c tnh tch cc
1. Tr t tm KT bng H ca chnh mnh 2. i thoi tr tr, tr thy, hp tc vi bn, hc bn 3. Hp tc vi thy, khng nh kin thc do tr tm ra 4. Tr ch ng tm ra kin thc bng hnh ng ca chnh mnh v hc c cch hc, cch gii quyt vn 5. T nh gi, t iu chnh, lm c s thy cho im c ng
105

2. Cc PPDH theo hng pht huy tnh tch cc nhn thc ca hc sinh trong QTDH 2.1. Dy hc nu v gii quyt vn - Bn cht ca n l to nn mt chui nhng tnh hung c vn v iu khin hc sinh gii quyt vn hc tp - THCV l trng thi tm l xut hin khi gp phi mu thun gia iu bit v iu cha bit nhng mun bit - Gii quyt c THCV s to ra nhng tri thc mi hoc cch thc hnh ng mi i vi ch th - Cu trc ca THCV gm 3 phn + Nhu cu nhn thc ca hc sinh + Tri thc v cch thc hnh ng cha bit + Kh nng tr tu ca ch th, th hin kinh nghim v 106 nng lc ca h

- Cc loi THCV: TH nghch l; TH cn la chn trong nhiu phng n gii quyt, TH bc b lun im sai; TH ti sao.
- Cc mc ca dy hc nu v gii quyt vn : + Gio vin thuyt trnh nu vn v gii quyt vn : Gio vin ch ra con ng gii quyt mu thun, hc sinh kim tra v suy ngh v cch gii quyt + Tm ti b phn (ristic): GV nu vn v ch o HS t lc thc hin tng phn, tng bc v gii quyt ton b vn + T lc nghin cu: GV nu vn hoc HS t pht hin ra vn . GV hng dn HS t lc gii quyt vn .

107

2.2. Phng php ng no

- Khi nim: L phng php kch thch s sng to tp th tm c cch gii quyt ti u vn
- Cch thc thc hin:

+ Gio vin a ra ch , hc sinh c t chc theo lp hoc theo nhm cng suy ngh v a ra tng
+ Th k ghi li kin chung (cha phn tch v nh gi)

+ Gio vin lng nghe cc nhm trnh by v ng vin, khuyn khch h


+ Hc sinh c kch thch XD tng mt cch lin tc

+ Sau khi hc sinh trnh by ht cc tng, gio vin hng dn vic nh gi v la chn tng
108

2.3. Phng php tr chi

- Khi nim: Tr chi l hnh thc phn nh hin thc khch quan ca hc sinh vi s an xen ca nhng yu t tng tng
- Y.cu s dng PP tr chi: T.Chi phi th hin ND kin thc ca bi hc trong chng trnh ( ND tit hc c T.Chi ha). C th t chc T.Chi trong bt c khu no ca QTDH. ? XD mt s tr chi th hin c ND hc tp ca phn LLDH (VD: 2 t xp hng dc, ln lt tng ngi ln tr li cu hi. Khi ban t chc c cu hi th ngi nhn cu hi c quyn cho mnh tr li hay cho mt ngi ca t khc tr li. Nu tr li c th ngi k tip ca t c tip tc tr li, nu khng tr li c th ngi ca t khc c quyn ln tr li cu hi. Trong thi gian 60 pht, t no ht ngi trc th c 10. Ty tnh hnh chi c th cho im t cha ht ngi chi.
109

- Tin trnh thc hin:

+Bc chun b: Cn c vo NDDH, GV la chn tr chi v XD k hoch t chc tr chi


+ Bc tin hnh:

. Gii thch lut chi


. Phn vai, phn vic cho tng em v yu cu mi ngi thc r nhim v v cng vic ca mnh

. Trong qu trnh chi, gio vin c th hng dn thm v can thip khi c ngi vi phm lut chi
+ Bc kt thc: Tng kt nhng KQ hc tp t c qua tr chi, nhn xt nh gi tinh thn thi trong khi chi.

110

2.4. Phng php ng kch

- Khi nim: L PPDH, trong GV t chc QTDH bng cch XD kch bn v thc hin kch bn nhm gip HS hiu su sc ND hc tp (VD1: XD kch bn cn cha ng ND v cc khi nim, phm tr o c, php lut, cc phng php v hnh thc t chc DH hoc vic KTG kt qu hc tp ca hc sinh ri th hin KB . VD2: Da vo cc tnh hung gio dc, bin son li kch bn cho ph hp vi nhng kin thc ca mn GDH v tin hnh th hin kch bn . Yu cu mi kch bn c php th hin t 10 n 15 pht.)
111

Yu cu khi s dng phng php kch bn:

+ KB bm st mc tiu NDDH v phi gii quyt c cc nhim v dy hc.


+ KB phi c kch tnh ( ><, xung t, u tranh ng c trong tng nhn vt) gy hng th v c tnh thuyt phc + KB phi c nhn vt, hnh ng kch, i thoi + Nu c K th c th ha trang tng s hp dn, sinh ng

+ Ch phn cng vai din cho nhng em nht nht, ngi H. Kt thc v kch nn m thoi rt ra nhng kin thc cn ghi nh.

112

2.5. Phng php tnh hung

2.5.1. Khi nim: L PPDH, trong GV s dng nhng tnh hung thc tin c cha ng cc vn HS gii quyt, qua gip HS tm ra kin thc mi, cng c v vn dng kin thc 2.5.2. Yu cu s dng PP: C th s dng tt c cc khu ca QTDH
2.5.3. ngha ca PP: Gip HS gn lin kin thc vi thc tin, kch thch hng th v tnh tch cc hc tp ca HS; Pht trin tt kh nng t duy v tr tng tng sng to ca hc sinh 2.5.4. Quy trnh XD tnh hung DH: Bc 1: Xc nh tnh hung thuc lnh vc no Bc 2: Xem xt ch v cc MT bi hc, Q tnh hung XD thc hin MT no
113

Bc 3: Xy dng ni dung tnh hung + XD kch tnh m vic gii quyt chng gip ta tm ra kin thc mi, hoc cng c, vn dng kin thc + Vit kch bn da trn nhng kin thc, KN c ca hc sinh. ND kch bn phi yu cu hc sinh s dng thng tin v tin hnh cc thao tc t duy, tng tng gii quyt vn 2.5.5. T chc gii quyt tnh hung

Bc 1: GV gii thiu tnh hung


Bc 2: T chc phn tch tnh hung (yu t cho, yu t phi tm

114

Bc 3: T chc gii quyt tnh hung

+ Chia hc sinh theo nhm hoc c nhn


+ Hc sinh a ra cc gi thuyt khc nhau v ghi chp li kin chung ca nhm

Bc 4: T chc tho lun


+ Cc nhm hoc c nhn trnh by v bo v kin ca mnh + Hc sinh lng nghe, ng tnh, cht vn hoc ph phn + GV lm trng ti i n KL v cch gii quyt ti u + Gio vin hng dn hc sinh rt ra kin thc cn lnh hi thng qua vic gii quyt tnh hung. Yu cu hc sinh ghi nh v s dng trong thc tin + Hc sinh t kim tra, chnh l, b sung hon thin gi thuyt ca mnh. 115

2.6. Phng php dy hc theo d n 2.6.1. Khi nim: L PPDH, trong ngi hc thc hin mt nhim v hc tp phc hp, c s kt hp gia l thuyt vi thc hnh. Nhim v ny c ngi hc thc hin vi tnh t lc cao: t vic la chn ch , xc nh mc ch, lp k hoch n vic thc hin d n, kim tra, iu chnh, nh gi qu trnh v kt qu thc hin. 2.6.2. c im ca PPDH theo d n: + nh hng cho ngi hc: Ngi hc c tham gia vo tt c cc giai on ca QTDH, GV l ngi nh hng cho h + nh hng hnh ng: Ngi hc thc hin nhim v trn c s thc hnh, vn dng l thuyt vo thc tin.

116

+ nh hng kt qu: Sn phm mang tnh vt cht hoc hnh ng (C th l dng thu hoch, bo co, tranh nh, pa-n trin lm, c th l mt v kch, mt cuc tuyn truyn, vn ng thc hin mt chnh sch trong cng ng) + D n mang tnh cht tch hp: Hc sinh c chia nhm, mi nhm gii quyt mt nhim v c lin quan n thc hin ch chung ca lp + Kch thch c ng c, hng th v kinh nghim ca ngi hc 2.6.3. Quy trnh thc hin PPDA: - Chn ti v mc ch ca d n: Gio vin v hc sinh cng nhau xut ti v mc ch d n (gio vin c th gii thiu mt s hng ti, hoc hc sinh t xut)
117

- Xy dng cng, k hoch thc hin: Cn xc nh cng vic cn lm, thi gian d kin, cch tin hnh, ngi ph trch mi cng vic - Thc hin d n: Tin hnh thu thp, x l, nh gi thng tin, hon thnh cng vic ca mi c nhn v nhm - nh gi kt qu thc hin: Xem xt nh gi tin trnh v kt qu thc hin, rt kinh nghim cho cc d n tip theo 2.6.4. Mt s iu lu khi thc hin phng php: - Hnh thc d n rt phong ph: Trn lp, ngoi gi ln lp, ch chuyn mn hoc lin mn - Ngi hc l yu t Q d n. C th h Q cc vic sau: Xc nh ch ; Mc ch; Cch thc thc hin v thc hin cc hnh ng
118

- Kt qu ca d n l vt phm c th trnh by c trc lp. Trong trng, ngoi trng. 2.6.5. ngha ca phng php - Hng th ca ngi hc c ch trng - Hnh ng t lc c khuyn khch v pht trin - S m rng hiu bit, tm nhn ra th gii bn ngoi c ch trng - Lao ng tr c v chn tay, t duy v hnh ng c kt hp cht ch vi nhau

119

V. PHNG TIN DY HC
1. Khi nim v ngha ca phng tin dy hc 1.1. Khi nim phng tin dy hc

- Ngha hp: Phng tin DH l thit b nhm t mc ch dy hc t ra


- Ngha rng: Phng tin dy hc l tt c ni dung chng trnhdh v phng tin (thit b) c bit ca dy hc (c s vt cht v thit b dy hc) 1.2. ngha ca phng tin dy hc

- PTDH l nhng cng c lao ng ca GV v HS trong QTDH. N thc hin chc nng nhn thc ca HS v iu khin nhn thc ca GV. V vy i mi PTDH gn lin vi vic i mi PPDH v ngc li. PTDH gi ra cho GV nhng hnh thc DH 120 vi nhng th php ht sc phong ph a dng.

- PTDH gip gio vin thc hin chc nng c bn nh: Trnh by thng tin, minh ha, gii thch, m t trc quan, t chc cc H giao lu - PTDH gip HDDH ca gio vin tr nn nh nhng, sinh ng, hp dn v tit kim thi gian, sc lc khi ln lp. (nht l khi tm hiu nhng SVHT, cc QT trong thc tin m khng th tip cn trc tip c th c th dng TPDH thay th) - PTDH gip hc sinh hnh thnh nhng PP hc tp tch cc, sng to, tip thu kin thc d dng hn v cn pht trin c hng th hc tp.

121

2. Phn loi cc phng tin dy hc

Vic phn loi cc PTDH c da trn cc c s nh: C s KH v con ng nhn thc ca hc sinh; chc nng ca PTDH; Yu cu v mt s phm vfa kh nng trang n s dng chng trong nh trng
2.1. Phn loi theo tnh cht ca cc PTDH - Nhm phng tin truyn tin di dng ting hoc hnh nh, hoc c 2 cng mt lc (bng, a, my ghi m) - Nhm phng tin mang tin: T bn thn mi phng tin u cha ng mt khi lng tin nht nh (Vt tht, m hnh, s )

122

2.2. Phn loi theo cu to


- Nhm PTDH truyn thng: l cc phng tin c s dng lu i nay vn tip tc s dng (gm cc phng tin trc quan 2 chiu, 3 chiu Xem gio trnh trang 239)

- Nhm phng tin nghe nhn (phng tin k thut): Hnh thnh do s pht trin ca k thut c bit l in t
2.3. Cc PT DH c bn ph bin rng ri trong nh trng

- Loi th nht: Phng tin trc quan nh:


+ Mu vt (Vt tht, vt nhi, vt phm nhn to, b su tp) + M hnh, makt + Hnh v, s , bn , tranh, nh
123

- Loi th hai: phng tin k thut dy hc gm cc phng tin nghe nhn, my dy hc, my kim tra dy hc. Trong phng tin nghe nhn c v tr quan trng nht. Cc phng tin nghe nhn gm: + Cc gi mang thng tin nh bn trong, phim, bng, a + Cc my mc chuyn ti thng tin ghi cc gi mang thng tin nh n chiu, radio, catset, vidio, my thu hnh, my quay phim, my vi tnh 3. Nhng yu cu i vi vic la chn v s dng cc PTDH PTDH c nga quan trng trong vic gp phn nng cao cht lng dy hc. Khi s dng PTDH, chng ta cn thc hin tt cc yu cu sau: - Nhn thc ng vai tr, ngha ca chng c bit l cc PTDH hin i 124

- S dng ng M, ND tng mn hc, tng tit hc, ph hp vi c im tm, sinh l hc sinh v K hin c ca nh trng -S dng ng lc, ng ch: tc l ng vo thi im cn thit ca bi hc gip hc sinh quan st, phn tch, nhn xt rt ra kin thc cn lnh hi. Trnh a ra khng ng lc, dng xong ct i ngay khng lm phn tn s ch ca hc sinh vo bi hc. - Chn v tr t phng tin m bo mi hc sinh u quan st c v m bo v nh sng, thng gi, yu cu k thut, khng nh hng n lp bn cnh. Bo qun PTDH mt cch khoa hc m bo d ly, d thy, d s dng - S dng ng mc , cng cn thit. S dng qu di v qu nhiu ln HS s nhm chn v lm gim cht lng gi hc - Nh trng cn kt hp s dng khai thc trit cc loi PTDH c trang b vi cc PTKT c trong gia nh, ngoi XH 125 v cc PTDH t sng ch.

CHNG V

HNH THC T CHC DY HC


I. KHI NIM V HNH THC T CHC DY HC

1. Hnh thc t chc dy hc l g?

- Khi nim: HTTCDH l hnh thc vn ng ca ni dung DH c th trong khng gian, a im v nhng iu kin xc nh nhm thc him nhim v v mc tiu dy hc ? Phn bit PPDH vi HTTCDH
(PPDH l con ng, l cch thc vn ng ca NDDH. N gm cc cch thc t chc H ca GV v HS. C th l nhng bin php, hnh ng, thao tc ca h khi thc hin NDDH. Cn HTTCDH l hnh thc vn ng ca NDDH trong mt khng gian, thi gian, a im no . Trong HTTCDH c th s dng cc PP, PT khc nhau. PP l cch thc vn ng bn trong ca ND, HT l cch thc vn ng bn ngoi ca 126 ND)

- HTTCDH l hnh thc vn ng ca ND nn n phn nh quy m, a im, thnh phn hc sinh tham gia vo vic thc hin mt NDDH no ( thc hin u, quy m ln hay nh, hc sinh tham gia c lp hay theo nhm hay c nhn) - Cc HTTCDH khc nhau l ty thuc vo: + Mi quan h gia vic dy hc c tnh tp th hay c nhn + Mc tnh c lp H nhn thc ca hc sinh + S ch o chuyn mn ca GV i vi H hc tp ca HS ( Phn th t chc hc ti lp, c phn th ch o hc nh) + Ch lm vic (khng gian, thi gian, nh sng...); Thnh phn hc sinh, a im, thi gian hc tp. - HTTCDH c quan h cht ch vi M, ND, PP, PT DH - N c hnh thnh, pht trin cng vi s thay i KTXH 127

M rng thm: C th da vo cc yu t trn xc nh cc HTTCDH khc nhau nh: + Theo s ngi tham gia c: HT ton lp, nhm t, c nhn + Theo thi gian hc tp: Hnh thc hc chnh kha, ngoi kha + Theo khng gian tin hnh: Hnh thc hc trn lp, hc ngoi lp

+ Theo tnh cht ca hot ng hc tp: hnh thc hc bi mi, n tp, luyn tp, kim tra
+ Theo cch t chc vic hc tp c: Hnh thc hc ngoi tr, bn tr, ni tr.

128

2. Cc HTTCDH trng ph thng

2.1. Cn c vo a im din ra QTDH c 2 hnh thc:


a. Hnh thc dy hc trn lp: - Khi nim: l HTTCDH m thi gian hc tp c quy nh mt cch xc nh v mt a im ring bit. Gio vin ch o H nhn thc c tnh cht tp th n nh, c thnh phn khng i, ng thi c ch n tng HS s dng cc PP v PTDH nhm to K thun li cho HS nm vng ti liu mt cch trc tip cng nh lm pht trin nng lc nhn thc v gio dc h ti lp. ? Nghin cu khi nim v ch ra nhng c bn ca n

GV: lit k trn bng v khng nh nhng du hiu c trng.

129

- 3 du hiu c trng ca hnh thc t chc DH trn lp: + Lp c thnh phn khng i trong mi giai on ca QTDH (Tng ng v la tui, trnh nhn thc v kh nng hc tp lc) + Gio vin ch o H nhn thc ca c lp v c ch n c im ca tng HS + HS nm ti liu mt cch trc tip ti lp - Ch : Cc du hiu khc nh: Dng t chc cng vic (cng vic c tnh tp th, nhm t hay c tnh c nhn), PPPTDH, a im, thi gian hc khng phi l du hiu c trng ca hnh thc ny m hnh thc khc cng c. ? Khi tin hnh QTDH trong khng gian ca lp hc th gi l hnh thc dy hc trn lp. ng hay sai?
130

b. Hnh thc t chc DH ngoi lp

- Khi nim: L hnh thc TCDH trong gio vin t chc, ch o H hc tp ca hc sinh a im ngoi lp hc nhm to K cho hc sinh nm vng, m rng kin thc thng qua cc H v cc mi quan h a dng t mi trng hc tp. ? c bn ca HTTCDH ngoi lp l g
VD: Gi hc ngoi kha, tham quan, thc t c thc hin theo hnh t chc thc dy hc ngoi lp 2.2. Cn c vo s ch o ca GV i vi ton lp hay vi nhm HS trong lp th c 3 hnh thc dy hc: a. Hnh thc dy hc ton lp - Khi nim: L HTTCDH trong GV lnh o ng thi H ca tt c HS, tch cc iu khin vic lnh hi tri thc, vic n tp v cng c tri thc, rn luyn KN chung cho c lp v mi 131 HS, ng thi hon thnh nhim v hc tp chung

b. Hnh thc t chc dy hc theo nhm b1- Khi nim: L HTTCDH c s kt hp tnh tp th v tnh c nhn, trong hc sinh tng nhm di s ch o ca gio vin trao i nhng tng, ngun kin thc vi nhau, gip , hp tc vi nhau trong vic lnh hi tri thc, hnh thnh KNKX. Tng thnh vin ca nhm khng ch c trch nhim vi vic hc tp ca mnh m cn c trch nhim quan tm n vic hc tp ca cc bn khc trong nhm.

? Tnh tp th v tnh c nhn y c hiu nh th no.


b2- c trng ca hnh thc TCDH theo nhm l: Hc sinh tc ng trc tip vi nhau, cng phi hp H.

(Hnh thc hc theo ton lp v c nhn t c c trng ny. hnh thc ny GV ch tham gia hng dn thm cho nhm khi cn thit).
132

b3- ngha ca hnh thc hc theo nhm

+ To mi trng hc tp m c s trao i, hp tc, gip gia cc thnh vin


+ To bu khng kh ci m, t do trao i nhng vn HT

+ Hnh thnh tinh thn trch nhim i vi tp th, trnh c tnh li bing.
+ Hnh thnh thi quen lm vic t gic, khng cn kim sot

+ Gip hnh thnh KN t chc, giao tip v thi quen t nh gi( qua trao i, so snh vi bn b m nhn thc r gi tr chn thc ca mnh) + Hnh thnh tnh tch cc nhn thc v s thch ng nhanh vi nhp iu lm vic cng nhau
133

b4- Phn loi hnh thc hc theo nhm ti lp: C 2 hnh thc

+ Hnh thc hc theo nhm thng nht: Cc nhm thc hin nhim v nh nhau
+ Hnh thc hc theo nhm phn ha: Cc nhm khc nhau thc hin nhim v khc nhau b5- Tin trnh thc hin dy hc theo nhm: + Gio vin giao nhim v cho cc nhm

+ Cc nhm ngi thnh cm d trao i


+ Mi thnh vin t lc thc hin nhim v ri thng bo KQ thc hin v trao i thng nht kin

+ C ngi i din bo co KQ
( Cc nhm khc nm c ND bi hc n mc no l ph thuc cht lng thc hin ca mi nhm. S tip xc gia cc 134 hc sinh tng ln nhiu so vi hnh thc dy hc ton lp.)

b6- Vic thnh lp nhm hc tp

+ Hc sinh ca cc nhm cn c s tng ng v trnh nhn thc, hc lc, cc nng lc khc v cn ch ti mi quan h gia cc hc sinh vi nhau => Cc nhm c th khc nhau ty theo tng mn v tng ch + S lng ngi trong mt nhm nn trong khong t 5 n 7 ngi
+ Nhm trng c th thay i. Nhng phi l ngi c KQ hc tp tt, c kh nng gip cc bn yu hn trong nhm b7- Vai tr ca gio vin trong hnh thc hc tp theo nhm + Gio vin gi vai tr c vn, trng ti, hng dn cc nhm lm vic => Gio vin cn i khp cc nhm, pht hin nhng kh khn, sai lm ca nhm kp thi gip
135

c. Hnh thc dy hc c nhn

- Khi nim : L hnh thc t chc dy hc, trong di s ch o ca GV, mi HS c lp thc hin nhng nhim v hc tp ca mnh theo nhp ring t mc tiu DH chung
VD: Ty theo c im ca tng hc sinh m gio vin c th giao bi tp khc nhau ( nht l i vi hc sinh yu km, hc sinh gii). Cc em c lp hon thnh nhim v ca mnh m khng c s tc ng ca bn b.

Tm li: Cc HTTCDH c quan h mt thit vi nhau, h tr nhau. Mi hnh thc c chc nng v vai tr nht nh, trong hnh thc dy hc trn lp l hnh thc dy hc c bn.

136

? Ti sao hnh thc TCDH trn lp c coi l HTTCDH c bn nhng khng phi l duy nht.

- y l HTTCDH ph bin nht trong nh trng, c tin hnh theo tit hc v sp xp theo thi kha biu. N mang li hiu qu ln hn cc hnh thc khc xt t gc kinh t hc gio dc
- L hnh thc DH c s gn b cht ch khng tch ri khi cc hnh thc dy hc khc

137

II. BI HC V Gi HC TRONG HNH THC T CHC DY HC

1.Bi hc
1.1. Khi nim: c hiu theo nhiu cch - Cch 1: L hnh thc t chc dy hc (hnh thc ln lp)

- Cch 2: L n v ca ni dung hc vn
- Cch 3: L mt on ca QTDH, l QTDH thu gn vi y cc thnh t ca qu trnh (Cch ny phn nh chnh xc du hiu bn cht ca bi hc) GV: Bi hc l n v cu trc ca mn hc. y l kiu thit k c bn ca chng trnh gio dc ph thng hin nay. Bi hc c thc hin trong mt s hnh thc t chc dy hc. 1.2. Nhng yu cu i vi bi hc a. V mt t tng: Thng qua NDDH trang b cho HS c s l 138 lun ca CNMLN, t tng HCM, ng li ca ng v NN.

- Qua vic s dng cc PP v HTTCDH gip hc sinh nm c PP DVBC v DVLS trong t duy. T hnh thnh TGQKH v cc phm cht nhn cch. b. V mt l lun dy hc: - Gio vin XD h thng bi ging theo chng mc. Son gio n cho tng tit ging. Trong cn xc nh r: MYC, cc PP, PTDH, cu trc bi ging cho ph hp vi NDDH - Khi trin khai bi ging, cn bit kt hp hi ha H ca tp th lp, ca nhm t vi H c lp ca tng hc sinh, H ca GV vi H ca HS m bo vai tr ca tng ch th. - Phi qun trit mi nguyn tc dy hc, la chn v s dng phi hp cc PPDH, PTDH v cc HTTCDH. Qua rn cho hc sinh phm cht v nng lc t nghin cu, cng c, m rng tri thc KNKX v vn chng gii quyt cc bi tp nhn thc v cc vn thc tin 139

- Cn kim tra cht lng lnh hi tri thc KNKX ca HS kp thi iu chnh H ca thy v ca tr. ng thi cn hnh thnh cho HS nng lc t kim tra, t nh gi KQ hc tp. - Cn ch ti cc i tng hc sinh khc nhau trong lp. c. V mt tm l - Trong gi hc phi ch n c im tm l ca tng HS: ng c, nhu cu, thi hc tp => GV phi tm cch gip HS xc nh ng ng c, to ra nhu cu, thi hc tp tch cc v tm trng vui mng phn khi vi QK hc tp t c - Bn thn GV phi bit t ch, khc phc trng thi tm l tiu cc trong gi ging. ra yu cu hp l, va sc. KTG v i x vi HS phi th hin s cng minh, tn trng, thn i.

140

d. V mt v sinh

- Trnh lm cho hc sinh qu mt mi v tr lc, th lc.


- Quan tm ti ch nh sng, nhit , s sch s ca lp hc, mi trng xung quanh

2. Gi hc
- Khi nim: Gi hc l hnh thc v l giai on ca cc n v bi hc hay ch ca chng trnh, c thc hin trong QTDH. Cc bi hc u c thc hin thng qua mt s gi hc xc nh - Gi hc c n v thi gian l 45 pht. Mi gi hc c th t chc theo cc HTTCDH gii thiu trn

141

- Cc kiu gi hc trong nh trng ph thng


+ Gi hc lnh hi tri thc tri thc mi + Gi hc hnh thnh KNKX

+ Gi hc vn dng tri thc tri thc, KNKX


+ Gi hc khi qut ha v h thng ha + Gi hc kim tra v hiu chnh tri thc, KINKX

+ Gi hc tham quan, thc t


+ Gi hc tho lun + Gi hc ngoi kha

142

III. T CHC THC HIN GI HC

1. T chc thc hin gi hc lnh hi tri thc mi


Bc 1. T chc lp
- L cng vic cn thc hin trong c tit hc, c bit l vo u tit hc thu ht s tp trung ca HS ngay khi bt u tit hc - C nhiu cch t chc thu ht s ch ca hc sinh vo tit hc: Cho hc sinh, hi tnh hnh lp, s s Bc 2. Tch cc ha nhng kinh nghim cm tnh v nhng tri thc c ca hc sinh lm ch da cho vic lnh hi tri thc mi - Lm cho hc sinh nh li tri thc kinh nghim bit, kch thch hng th hc tp ca hc sinh i vi ch hc tp

143

- Cch thc hin: C th nu cu hi, bi tp tnh hung. C th tin hnh di dng kim tra hc sinh ti hin tri thc c lm c s lnh hi tri thc mi Bc 3. Thng bo bi, mc ch ca bi hc - Bc ny nhm nng cao tnh mc ch, tnh t chc trong H nhn thc ca hc sinh - Cch thc hin: C th to tnh hung c vn trc khi thng bo bi. Gii quyt vn cng chnh l mc ch ca gi hc. Sau thng bo bi Bc 4. Hc sinh tri gic ti liu hc tp - C th cho hc sinh tri gic cm tnh (TG trc tip cc PT trc quan) v tri gic l tnh (TG qua ngn ng)
144

- Gio vin cn s dng phi hp cc PPDH, phng tin trc quan, phng tin k thut kt hp vi li ni ca GV gip hc sinh thc y , su sc nhng du hiu, mi lin h, quan h ch yu ca SVHT - Thng qua c PPDH, hng dn hc sinh thc hin cc thao tc t duy suy ngh tm ra cc mi lin h c tnh quy lut ca ti liu hc tp, vch ra bn cht ca cc SVHT, gii quyt tt vn hc tp Bc 5. Khi qut ha v h thng ha s b tri thc - T nhng kin thc c v kin thc mi lnh hi, gip hc sinh hnh thnh mt h thng mi vi cu trc mi

- Cch thc hin: Thng qua m thoi, lp bng so snh, h thng ha, s ha.
145

Bc 6. Tng kt tit hc
- Thng bo ngn gn nhng vn hc sinh lnh hi c, nh gi v tinh thn thi hc tp chung ca c lp v mt s c nhn tiu biu

Bc 7. Ra bi v nh v hng dn vic t hc nh
- Thng thng cng vic ny c thc hin cui tit hc - Hng dn hc sinh nghin cu k ND SGK, ti liu tham kho vi cc phng php t hc c th, trnh t thc hin cng vic, nhng bi tp phi hon thnh - Ch khng nn thc hin cng vic ny mt cch vi vng v chiu l, v s lm gim hiu qu vic hc tp nh v lp ca hc sinh.
146

2. T chc thc hin gi hc hnh thnh KNKX


Bc 1. T chc lp
Bc 2. Tch cc ha tri thc l thuyt v kinh nghim thc hnh c lm ch da cho vic hnh thnh KHKX mi

- Gio vin nn s dng PP vn p hoc ra nhng bi tp hc sinh vn dng kin thc hc gii quyt n chun b cho vic hnh thnh KNKX mi. Bc 3. Thng bo bi v mc ch ca tit hc
bc ny gio vin cn cho hc sinh thc c nhng KNKX no cn phi nm v nm n mc no

Bc 4: Luyn tp m u
- Mc tiu: Lm cho hc sinh nh li c nhng khi nim, quy tc, nhng cng thc lm c s thc hin cc bi tp 147 hay hnh ng theo yu cu ca bi hc

- Cch tin hnh:

+ GV: C th nu ln nhng cu hi, nhng bi tp, nhng tnh hung c vn hc sinh gii quyt. Hoc c th thuyt trnh, phn tch v d, hay vn p c tnh ti hin
+ HS: Thc hin cc thao tc t duy (phn tch, tng hp, so snh, KQH, phn on) v cc hnh ng thc hnh rt ra cch gii quyt vn hay cch thc thc hin hnh ng *V d: t cu hi c tnh ti hin: Mun tnh din tch HCN ta lm nh th no? Hy nu cng thc tnh? Hoc a ra mt bi tp: Mnh vn HCN c chiu di bng 15 m, chiu rng bng 12m. Din tch ca mnh vn l bao nhiu? Mnh vn HCN c chiu di bng 15 m, chiu rng bng km chiu di 3m. Din tch ca mnh vn l bao nhiu?
148

Bc 5: Luyn tp th

- Mc tiu: T chc cho hc sinh luyn tp nhm bc u vn dng tri thc va tip thu c bin tri thc thnh k nng
- Lu : Bc ny ch s dng khi hc sinh nm tri thc cha vng nn c th mc phi nhng sai lm khi luyn tp - Cch tin hnh: Gio vin a ra nhng bi tp c bn, gii thch bng li cc bc, cc thao tc thc hin v lp lun ngn gn v cc thao tc . Bc 6: Luyn tp c tnh cht rn luyn ? Tnh cht rn luyn c hiu l nh th no

- Mc tiu: Hnh thnh cho hc sinh nhng k xo trong cc K bnh thng. n nh


? K xo c hiu l nh th no. Bc ny c g khc so vi 149 bc luyn tp th => cch tin hnh

- Cch tin hnh:

+ Gio vin ra cc yu cu, bi tp, tnh hung luyn tp mc kh khn v phc tp tng hn
+ Hc sinh cn phi c tnh t lc v ch ng hc tp mc cao hn - Cc loi LT c tnh cht rn luyn: LT theo mu, LT theo s ch dn, LT theo nhim v gio vin ra. Bc 7: Luyn tp c tnh sng to - Mc tiu: Hnh thnh cho hc sinh s sng to trong vic vn dng tri thc v nhng hnh ng bit vo nhng hon cnh mi, tnh hung mi lun bin i

150

- Cch tin hnh:

+ GV: cn tm ti, nghin cu to ra nhng bi tp c tnh nu vn . Ni dung ca cc bi tp nn gn b vi cc vn ny sinh trong cuc sng ca mi ngi. Qua tng cng c mi lin h DH vi cuc sng + HS: Mc tch cc, c lp v sng to cao hn nhiu so vi cc bc LT trn
Bc 8: Tng kt bi hc: Gio vin nhn xt tnh hnh hc tp ca c lp v mt s hc sinh, nh ga, cho im. Bc 9: Ra bi v nh v hng dn hc sinh t hc - Cn ra nhng bi c tnh tng hp

- Khi lng bi khong bng mt na s bi lp


- Cc bi tp cn c s phn ha cho cc i tng HS khc nhau. Hng dn HS phng hng chung khi gii bi tp 151 .

3. T chc thc hin gi hc vn dng tri thc KNKX


Bc 1: T chc lp Bc 2: Tch cc ha tri thc KNKX cn thit ca hc sinh thc hin c KQ nhim v ra. Bc 3: Thng bo bi v mc ch, nhim v ca tit hc - Cn lm cho hc sinh nhn r vic t chc gi hc nhm thc hin nguyn l GD: hc i i vi hnh, lm cho hc sinh tr thnh nhng ngi bit lao ng, bit vn dng kin thc vo cuc sng - HS nm c cch thc hin, KQ phi t c v cch lm bo co KQ cng vic

152

Bc 4: Suy ngh ni dung v trnh t vn dng nhng hnh ng thc hnh


- GV a ra nhng nhim v c th nhm gip hc sinh vn dng cc kin thc k nng c hc vo gii quyt cc tnh hung trong cuc sng - Cc dng bi tp thc hnh ny phi c sp xp t d n kh, t n gin n phc tp, t bi tp mang tnh vn dng n bi tp mang tnh sng to - Hc sinh cn suy ngh v cc gii quyt, s dng nhng thao tc no, trnh t cc thao tc , s dng nhng cng c, thit b no

153

Bc 5: HS t lc hon thnh bi tp di s gip , KT ca GV

- Hc sinh t hon thnh bi tp theo c nhn hay nhm t t thuc vo s lng thit b
- Gio vin quan st, gip nhng hc sinh gp kh khn bng nhng cu hi gi , nh hng. Bc 6: HS khi qut ha v h thng ha kt qu cng vic - Hc sinh cn phn tch kt qu t c, h thng ha kt qu bng s , biu , th ri khi qut nhng kt qu di dng nhng kt lun, nh lut,quy tc - Gio vin nh gi v phng php tin hnh v cht lng sn phm ca hc sinh Bc 7: Tng kt tit hc - GV tng kt KQ cng vic, thi v PP lm vic ca lp
154

4. T chc thc hin gi hc khi qut ha v h thng

ha tri thc KNKX


Bc 1: T chc lp

Bc 2: Thng bo bi, mc ch v nhim v ca tit hc


- Nhim v ca loi bi ny l hnh thnh cho HS mt h thng tri thc di dng l thuyt c bn v t tng ch o ca KH

Bc 3: Khi qut nhng s kin hin tng ring l


- GV c th dng phng php vn p, trnh by dng trc quan, phn tch cc biu bng, s gip HS hiu ng n, su sc, y v hin tng t thy c bn cht ca chng

155

Bc 4: KQH v HTH nhng khi nim, t hnh thnh cho hc sinh l thuyt c bn v t tng ch o ca khoa hc - Thng qua m thoi lp ra nhng s , bng biu hc sinh c tri gic trc tip cc khi nim t tm ra mi quan h gia nhng khi nim v th bc ca chng. Qua m h thng ha c nhng tri thc cn thit Bc 4,5: Tng kt tit hc v ra bi tp, hng dn NC nh

5. T chc thc hin gi hc KT v tr bi kim tra


- Gi kim tra vit c thc hin nh sau: + T chc lp + GV quan st HS lm bi

+ Nu cc YC khi lm bi KT
+ c KT

+ HS np bi
+ Nhn xt thi ca HS
156

- Gi kim tra ming c thc hin nh sau:

+ T chc lp
+ Nu cc YC khi lm bi kim tra + HS ln lt bc thm

+ Hc sinh chun b tr li cu hi kim tra ca mnh


+ GV hi thm v hc sinh tr li + Gio vin nh gi, cho im + GV nhn xt kt qu, thi ca hc sinh trong kim tra + Ra bi v nh v hng dn t hc

- Gi tr bi kim tra c thc hin nh sau:


+ T chc lp + Gio vin nhn xt, nh gi cht lng bi kim tra
157

+ Gio vin nu nhng sai lm chung ca c lp v nhng sai lm in hnh, nghim trng + Gio vin ch o lp cha bi v yu cu hc sinh h thng li cch lm bi kim tra + Tr bi cho hc sinh v yu cu hc sinh nu ln nhng thc mc v cch nh gi ca gio vin + Hc sinh t cha nhng ch sai ca mnh + Tng kt tit hc + Ra bi v nh v hng dn t hc

6. T chc thc hin gi hc ngoi kha


- Mc tiu: To K cho hc sinh m rng, o su tri thc tip thu chng trnh bt buc. To hng th hc tp v lm pht trin nng lc ring ca tng hc sinh
158

- Ni dung ca gi hc rt phong ph gm cc mt: Vn ha, ngh thut, TDTT, k thut - Hnh thc t chc c th cho c lp, theo nhm nng khiu, dng vui chi hoc d hi - Lc lng tham gia t chc gi hc ngoi kha: GVCN, tp th s phm nh trng v s h tr ca cc c nhn, c quan vn ha, KH, ngh thut, TDTT, hi cha m hc sinh cng vi s tham gia nhit tnh ca tp th hc sinh, c bit l lc lng ht nhn nng ct trong mi hot ng.

7. T chc thc hin gi hc tham quan hc tp


- Mc tiu:

+ T chc cho hc sinh quan st trc tip v nghin cu cc SVHT trong t nhin, XH, cuc sng, trong sn xutGip h tch ly, o su, m rng tri thc, nng cao hng th, pht 159 trin c quan st, tr t m KH.

+ Hnh thnh cho HS PP quan st, phn tch, tng hp nhng ti liu thu c trong qu trnh tham quan; Bi dng lng yu qu hng, t nc, con ngi v cuc sng. - ngha: L hnh tt thc hin mi lin h gia l lun v thc tin, gn nh trng vi cuc sng v thc hin nhim v gio dc k thut tng hp cho hc sinh - Thi gian tin hnh: C th trc, trong v sau khi hc mt ti liu hc tp no ty theo v tr ca n trong QTHT:

+ Tham quan trc khi hc mt ti liu mi nhm chun b cho hc sinh tch ly nhng s kin cn thit tip thu tri mi d dng v hng th hn. + Tham quan trong khi hc mt ti liu mi nhm minh ha cho vn ang hc
+ Tham quan trc khi hc mt ti liu mi nhm cng c 160 o su kin thc hc

- i tng tham quan: C th l phong cnh thin nhin, di tch lch s, hin tng a l, vin bo tng, c s sn xut kinh doanh, phng trin lm - Cc bc t chc tham quan:

+Bc chun b: n a im tham quan nghin cu c th vch k hoch tham quan. Trong k hoch cn nu r M, yu cu tham quan, i tng cn quan st, ti liu cn thu thp, cch t chc v hng dn tham quan, phng tin v tin tham quan. Sau cn trao i k hoch vi ban cn s lp, ph bin ti tp th HS v phn cng nhim v cho cc em
+ Bc tin hnh tham quan:

.Gio vin nhc li M, yu cu, ni dung tham quan


. Di s hng dn ca cn b hay gio vin, hc sinh tin hnh tham quan theo k hoch 161

. Gio vin ch nhc nh hc sinh quan st, ghi chp, thu thp hin vt cn thit v thc hin ng ni quy. + Bc tng kt: . Hng dn HS kim tra, chnh l ti liu thu thp c. . Yu cu hc sinh vit thu hoch v tho lun trong tp th . Lm cc bi tp o su, cng c kin thc thu c khi tham quan.

8. T chc thc hin gi hc tho lun


Bc 1: Nu vn tho lun: l nhng vn quan trng, c ngha trong chng trnh Bc 2: Gio vin trnh by k hoch chun b tho lun v giao nhim v cho c lp, tng nhm v tng c nhn
162

Bc 3: Hc sinh chun b trong mt thi gian nht nh ty theo ni dung v khi lng vn tho lun Bc 4: Tin hnh tho lun + Gio vin nu ngn gn M, yu cu, ni dung tho lun

+ Hc sinh trnh by kin chun b


+ Lp tin hnh tho lun i n kt lun v nh gi cc bo co

+ Trong khi tho lun gio vin cn ng vin mi ngi pht biu kin tranh lun v iu khin iu chnh cho bui tho lun i ng hng. + Kt thc tho lun GV tng kt cc kin pht biu, nu tm tt nhng vn thng nht v cha thng nht. GV c th b sung, sa cha sai lm ca bo co. Nhn xt tinh thn thi tho lun ri nh gi, cho im. 163

IV. CNG TC CHUN B LN LP CA GIO VIN

1. Chun b di hn
- Tm hiu HS lp mnh ging dy v KQ hc tp, tu dng, thi , phong tro hc tp, c im tm l chung ca lp, nhng HS c bit, t ra nhng yu cu hp l vi h - Nghin cu k chng trnh, la chn ti liu, phng php, phng tin, hnh thc t chc dy hc sao cho ph hp vi tng tit hc - Nghin cu to ra nhng phng tin dy hc mi, xy dng t sch ca lp v nghin cu i mi PPDH - Tin hnh xy dng k hoch dy hc theo chng mc c nm hc hay tng hc k

164

2. Chun b cho gi ln lp

2.1. Nghin cu, phn tch ni dung sch gio khoa


- Tin hnh phn tch v mt khi nim, v mt lgic, v mt tm l, v mt gio dc v l lun dy hc

a. Phn tch v mt khi nim:


- Xc nh cu trc nhng tri thc: xem xt nhng khi nim c bn v nhng khi nim th yu, mc phc tp ca khi nim, nhng tri thc phi nm, nhng tri thc c tnh cht thng bo - X khi lng tri thc mi v mi lin h vi tri thc hc - T chc cho hc sinh t lc hnh thnh khi nim bng con ng ti to hay sng to - Xc nh nhng khi nim no cn o su m rng hoc nhng khi nim no cn nghin cu k tit hc sau 165

b. Phn tch v mt lgic: L nhm xc nh trnh t ca vic trnh by nhng khi nim . V vy cn phi xc nh nhng mu thun ca thng tin nh tm ra nhng s kin khng tng ng vi quy lut, khi nim bit c. Phn tch v mt tm l gm:

- Vic xc nh vn ca ti liu hc tp, chng c th tc ng n mt xc cm ca hc sinh nh th no.


- Nhng loi tnh hung vn no HS c th t ra v nhng tnh hung vn no GV s ra - Nhng bin php no to nn tnh hung vn v cch gii quyt chng d. Phn tch v mt gio dc gm: - Xc nh nhng khi nim, quan im c tc dng hnh thnh TGQKH, quan im chnh tr t tng, o c, thm 166 m cho hc sinh

- Xc nh nhng ti liu hc tp c lin h vi cc s kin trong thc t xung quanh v thc t xy dng, pht trin KHXH
e. Phn tch v mt l lun dy hc:

? Khi chun b ln lp mt bi hc no , v mt l lun dy hc chng ta cn phn tch nhng g


Trn c s nhng KQ phn tch trn cn phi:

- Xc nh M, yu cu, trng tm ca tit hc, PP, PT, HTTCDH, hot ng ca gio vin v hc sinh
- Chnh xc ha khi lng ti liu bt buc phi nm, b sung ti liu cn thit, xc nh trnh t nhng vn trnh by - Xc nh h thng cc bi luyn tp vn dng tri thc ti lp v nh, cch hng dn hc sinh gii quyt
167

- Chnh xc ha nhng bin php lin h ni dung ti liu hc tp vi cuc sng thc tin, vi tri thc ca cc mn hc khc, nhng cch thc hnh thnh c s TGQKH - Chnh xc ha nhng ni dung v bin php kim tra, nh gi tri thc ca hc sinh v cch ch o c bit ? Hy phn tch ni dung ca mt mc trong gio trnh v mn hc m anh (ch) s ging dy chun b ln lp 2.2. Lp k hoch ln lp a. Khi nim: KHLL (KH bi ging) l vn bn ghi chp mt cch chi tit theo mt trnh t lgic nhng g m gio vin mong mun s din ra trong gi ln lp ca mnh.

b. ngha: Gip GV ch ng khi ging dy v trnh c sai st trong tin trnh gi ging. V vy GV cn lp k hoch bi ging, tc l vit ra nhng d kin v bi ging .
168

c. Khi lp k hoch bi ging:

+ Gio vin cn da trn KHDH, trnh tri thc ca hc sinh, ra bin php khc phc tnh trng hng kin thc ca hc sinh nu c.
+ Cn nghin cu bin php pht huy tnh tch cc c lp, sng to ca hc sinh trong tit hc. + Cn suy ng v bin php ch o c bit + Cn suy ngh v cc PTDH cn s dng v cch s dng chng d. Cu trc ca k hoch bi ging gm :

(Nghin cu mu cu trc gio n trong gio trnh trang 159)


Gii thiu mu gio n ph bin:
169

Ngy..Thng .nm
S th t bi hc. Lp. bi

Mc tiu tit hc:


V kin thc: Ghi nhng kin thc trng tm HS cn nm vng, k c nhng kin thc c lm ch da tip thu kin thc mi V k nng: Nu nhng k nng cn hnh thnh hc sinh nh: KN m t, phn tch hin tng, ghi nh, vn dng kin thc, tnh ton, KN thc hin cc thao tc t duy, th nghim V thi : Nu r nhng yu t v TGQ, phm cht o c, hnh vi XH cn hnh thnh cho hc sinh.
170

PPDH c bn: Nu r nhng PPDH s dng trong tit hc dng dy hc: Ghi c th cc dng dy hc chun b cho y Ti liu tham kho: Ghi r tn sch, mc v trang sch. Ngoi ra c th ghi r c h tn nhng hc sinh c gi kim tra v gip trong c tit hc Ni dung chnh ca gio n c th thit k theo cc mc sau:

Thi gian
(1)

Mc tiu DH (2)

Ni dung
(3)

H ca gio vin
(4)

H ca hc sinh
(5)

Lu : tin cho vic theo di gio n khi ln lp, c th gp vo thnh 2 ct chnh: ct Ni dung v ct Hot ng ca GV HS. (Ct thi gian ghi cnh tiu ca tng phn, ct mc tiu 171 ghi tng hp v chi tit hn phn mc tiu tit hc.)

(1): Ghi r thi im bt u v kt thc tng bc ca tit hc (2): Ghi mc tiu c th ca bc . MT ny phi th hin ra hnh ng v c th quan st c, nh gi c VD: Hiu v nhn nh ng cc khi nim, cc phm tr... M t v phn tch c nhng kin thc c bn C KN lm vic phi hp trong nhm v tp th, trnh by, bo co; Vn dng kin thc gii thch, x l, thc hnh... (3): Ghi r ni dung DH: Ghi cc mc, ghi vn tt chnh, ND nh ngha, nh l..., ND s vit ln bng, nhng hnh v, s , s liu, th nghim... (4),(5): C th xp chung vi nhau. Phn ny ghi r cc bc ln lp, nhng vn GV t ra v hnh dung cch gii quyt ca HS; cch gi m cho HS, Nhng sai lm HS c th mc, hng khc phc, Cc bc chuyn ; Cc PTDH s s dng minh ha 172 cho ND no...

2.3. Ln lp v sau khi ln lp:

a. Ln lp:
- ngha: L H c th ca GV nhm thc hin gio n vch ra. L thi im gio vin th hin tnh KH v ngh thut trong DH v GD, th hin nng lc s phm ca mnh - M u tit hc: Vic m u c nh hng Q n nhp diu ca tit hc v trng thi tnh cm ca c thy v tr Nn m u bng THCV gy hng th cho HS. T chc cho HS H c lp GQV. Sau thng bo bi, M YC. - Tin trnh tit hc: + GV ch thc hin cc ND theo k hoch vch ra, quan tm n HS yu, HS gii, duy tr khng kh hc tp ca c lp + Trong tin trnh ln lp, HS lun trong tnh hung phi tch cc ha tri thc, kinh nghim c lnh hi tri thc 173 mi

+ Gio vin bao qut lp, x l kp thi nhng hin tng bt thng xy ra, ch phn phi v s dng thi gian hp l.
+ T th tc phong ca GV phi ng mc, n mc gn gng, gin d. Ngn ng trong sng, r rng truyn cm, nhp iu v cng ging ni cn thay i cho ph hp vi tng ND - Kt thc tit hc: Phi t c M yu cu ra. b. Sau khi ln lp: - ngha: Sau khi kt thc tit hc, gio vin phn tch, nh gi tit hc kp thi iu chnh hot ng ca mnh - Phn tch tit hc: GV: Phn tch mi lin h, tng tc gia cc bc vi nhau v tng bc vi ton tit hc (phn tch dc); Phn tch v M, ND, PP v KQ t c (phn tch ngang).
174

Cn phn tch lm sng t cc vn sau:

+ Cht lng ca vic tch cc ha tri thc KNKX (xem HS c lp H chim lnh tri thc n mc no, sai lm ca HS v cch khc phc)
+ Cht lng hnh thnh khi nim v rn luyn KNKX (mc v bin php hnh thnh, t chc cho HS H no, tnh hung no v hng dn gii quyt nh th no) + Cht lng khi qut ha v h thng ha tri thc, KNKX + Cht lng ra bi v nh v hng dn t hc (s lng, ni dung bi v nh ph hp cha, bin php hng dn ntn?) => Tit hc c p ng c M, yu cu ra cha? Cch vn dng phi hp cc NT, PP, PTDH, vic s dng ngn ng, tc phong, vic phn phi thi gian + Cn ghi li nhng thnh cng v tht bi rt kinh nghim 175

CHNG VI

KIM TRA, NH GI KT QU HC TP
I. KHI QUT V KIM TRA, NH GI KT QU HC TP

1. Khi nim

- KTG kt qu hc tp l xc nh mc nm c kin thc KNKX ca hc sinh so vi yu cu ca chng trnh ra.


- Kim tra l qu trnh GV thu thp thng tin v kt qu hc tp ca HS lm c s cho vic nh gi, t gip GV kim sot c QTDH, phn loi v gip HS. - nh gi KQHT bao gm qu trnh thu thp, x l thng tin v trnh kh nng hc tp ca HS nhm to c s cho Q s phm ca GV, nh trng v bn thn HS gip h hc tp tt hn
176

- Kt qu nh gi c th hin ch yu bng im s. Ngoi ra c th nh gi bng li nhn xt ca gio vin. - Kim tra v nh gi l 2 qu trnh c quan h cht ch vi nhau. Kim tra l c s, l phng tin nh gi. Mun nh gi th phi kim tra v nh gi da trn c s ca kim tra.

2. ngha v chc nng ca kim tra, nh gi kt qu hc tp


2.1. ngha - i vi GV: Thng qua KTG, GV thu c thng tin ngc t HS, pht hin thc trng v nguyn nhn dn n KQHT ca HS. T GV iu chnh cch dy v hng dn HS t iu chnh H hc tp cho ph hp.

- i vi HS: KTG to c hi cho HS n tp, cng c tri thc, pht trin tr tu, to K HS t kim tra v mc lnh hi tri thc KNKX, PP hc tp iu chnh cch hc.
177

Qua KTG hnh thnh cho HS nhu cu thi quen t KTG, rn tnh k lut, t gic v ch vn ln trong hc tp - i vi cc nh qun l: Kt qu KTG gip cc cp qun l a ra nhng Q ng n trong ch o HDH nhm nng cao cht lng DH.

2.2. Chc nng c bn ca KTG kt qu hc tp


a. Chc nng nh hng: - KTG l d bo kh nng c th t c v cc im mnh, im yu ca hc sinh. - Lm c s cho vic la chn hc sinh nng khiu, la chn PP dy v PP hc tp, cc ti liu v hnh thc dy hc ph hp.

- Qua KTG, xc nh c mc nm tri thc ca HS d kin nhng kh khn ca h c cch tc ng ph hp.


178

b. Chc nng chn on: - KTG chn on nhm h tr vic hc tp, gip GV bt c tnh hnh hc tp ca HS cc thi im v gip cc em cng c, m rng, nng cao cht lng tri thc -KTG chn on cn c tin hnh thng xuyn nhm cung cp cho ngi hc nhng tn hiu ngc v vic hc tp ca h gip h khc phc nhng thiu st, iu chnh cch hc cho ph hp c. Chc nng xc nhn: - KTG c c s cng nhn vic hon thnh hay cha hon thnh kha hc, chng trnh hc hay mn hc ra Q l cp chng ch, cp bng hay cho ln lp - KTG xc nhn thng c tin hnh sau mt giai on hc tp v c ngha v mt XH. N xc nhn hiu qu ca mt h thng o to.
179

GV: Ngoi ra KTG hin nay VN cn c chc nng to ra ng lc cho hot ng ca c GV, HS v cc nh QL 3. Cc dng KT kt qu hc tp - Kim tra hng ngy: Thc hin thng xuyn kp thi iu chnh H ca GV v HS, thc y hc sinh c gng, tch cc trong hc tp. - KTG nh k: c thc hin sau khi hc mt phn chng trnh hoc sau hc k - Kim tra tng kt: Thc hin vo cui nm hc, cui kha hc hay vo cui hc phn nhm G kt qu chung, cng c m rng kin thc, to K hc tip mn hc mi hay nm hc mi Thi l mt loi kim tra tng kt c bit G kin thc KNKX ca hc sinh so vi yu cu ca chng trnh.
180

II. CC PHNG PHP KIM TRA

1. Phng php kim tra vn p


- Khi nim: PP kim tra vn p l phng php GV t chc hi v p gia GV v HS, qua thu c thng tin v kt qu hc tp ca HS, c s dng sau khi hc mt hay nhiu bi, mt hay nhiu chng hay ton b gio trnh - Kim tra vn p c th s dng mi thi im trong tit hc cng nh trong khi thi cui hc k hoc cui nm hc, hc sinh trnh by din t bng ngn ng ni. - u im: GV c th nh gi c thi ca ngi HS. Ngoi vic G c trnh ca ngi hc cn pht hin ra nhng nng lc c bit, nhng kh khn, thiu st ca HS. - Hn ch: S lng cu hi rt t nn kh bao qut ton b chng trnh mn hc. Kh m bo tnh khch quan trong G. KTV tn nhiu thi gian tin hnh. 181

- Yu cu khi s dng phng php ny:

+ Cu hi cn phi chnh xc r rng, st vi trnh HS


+ Din t cu hi ng ng php, gn gng sng sa + Cu hi phi c tc dng kch thch tch cc, c lp t duy ca hc sinh. + GV cn chm ch theo di cu tr li, c thi bnh tnh, trnh nn nng ct ngang cu tr li khi khng cn thit.

+ Cn c t hai gio vin tr ln tham gia nh gi m bo tnh khch quan.


2. Phng php kim tra vit

- Bi KT vit yu cu HS xy dng cu tr li hoc lm bi tp do GV giao cho di hnh thc vit.


182

- KT vit c s dng ng thi vi nhiu HS, sau khi hc xong mt phn ca chng, mt chng, nhiu chng hay ton b gio trnh - Ni dung KT c th bao qut t vn ln c tnh tng hp n vn nh v HS phi din t bng ngn ng vit

- KT vit c 2 dng: T lun v trc nghim khch quan


3.1. PPKT dng t lun - Khi nim: L PP GV thit k cu hi, bi tp, HS xy dng cu tr li hoc lm bi tp trn bi KT vit Bi KT t lun thng c t cu hi, mi cu c nhiu v cn c nhiu thi gian tr li mi cu hi. - Phn loi: C 2 dng cu t lun + Cu c s tr li m rng, l loi cu c phm vi rng v khi qut. HS t do biu t t tng v kin thc 183

+ Cu t lun tr li c gii hn. S lng cu hi nhiu hn dng bi trn v c din t chi tit, cp ti nhng vn c th, ni dung hp hn nn chm d hn v tin cy cao hn - u im: + Trong cng mt thi gian GV kim tra c mt s lng ln HS. +Thu c thng tin tng i khch quan v KQ hc tp. o lng c cc mc tiu nh: hiu, tng hp, nh gi v nh gi c kh nng suy lun, ph phn, cng nh cc tng mi ca HS + Vic chun b cu t lun khng qu kh nhn v khng mt nhiu thi gian - Hn ch: S lng cu hi t nn kh bao qut c ni dung chng trnh.
184

+ Vic G ph thuc nhiu vo ngi chm nn cng t c tnh khch quan + Vic chm bi t lun tn nhiu thi gian, tin cy khng cao - Yu cu khi s dng phng php ny: + Cu hi phi din t r rng, chnh xc + m bo ph hp v thi gian v nghim tc khi lm bi

+ Xc nh thang im chm chun xc, chi tit. Nn d kin mt s vn c th xut hin trong bi lm c cch x l v cho im. Bi KT nn rc phch v chm c lp gia nhng ngi chm
- PPKT t lun thng c s dng khi: + S lng HS c KT va phi; KT ch nn s dng 185 mt ln, khng dng li ln sau

+ Khi mun HS pht trin KN din t bng ngn ng vit

+ Khi GV mun thm d thi , quan im, t tng ca HS v mt vn no


+ Khi GV chm bi thc s v t, thn trng m bo tnh khch quan, chnh xc 3. Phng php trc nghim khch quan - Bi TNKQ bao gm nhiu cu hi, mi cu thng c tr li bng mt du hiu n gin hay mt t, mt cm t - Cc loi cu TNKQ + Cu nhiu la chn (cu a phng n): Gm 2 phn l phn cu dn v phn la chn. . Phn cu dn l mt cu hi hay mt cu b lng to c s cho s la chn
186

. Phn la chn thng c 4 n 5 phng n tr li. HS s chn mt phng n tr li duy nht ng hoc ng nht. Cc phng n cn li l phng n nhiu
- Loi cu ng sai: Thng bao gm mt cu pht biu phn on v i n Q l ng hay sai - Loi cu in vo ch trng: Loi cu ny i hi tr li bng mt t hay mt cm t cho mt hi trc tip hay mt cu hi nhn nh cha y . - Loi cu ghp i: Gm 2 dy thng tin gi l cc cu dn v cc cu p. Hai dy c s cu khng bng nhau:

+ Mt dy l danh mc cc tn hay thut ng


+ Mt dy l danh mc cc nh ngha, c im + Nhim v ca HS l phi ghp chng li mt cch thch hp
187

- u im ca PPKT bng TNKQ:


+ C kh nng o c cc mc khc nhau ca nhn thc nh: Bit, hiu, p dng, phn tch, tng hp, nh gi + KT c nhiu nn bao qut c phm vi kin thc rng, trnh c tnh trng hc t, hc lnh ca HS + Vic chm bi c da trn mt tiu chun nh gi r rng v khng ph thuc vo ngi chm nn m bo c tnh khch quan, gi tr v tin cy cho KTG - Hn ch: + Kh nh gi c kh nng din t, trnh by v cc tng mi ca HS + Vic chun b cu hi kh khn hn v mt nhiu thi gian
188

- Khi s dng TNKQ cn ch :


+ Cu TN phi m bo c yu cu v ni dung, cch din t v cc ch s ca mt cu TN (ch s v kh, phn bit, tin cy)

+ Cc cu TN c a vo bi KT phi i din c cho ni dung cn G v nn sp xp cc cu theo tng ch v t d n kh + Cn c cc bin php chng gian ln trong lm bi thng qua vic thit k cu trc nghim ( l cu TN)
- PPTNKQ nn s dng khi:

+ Khi cn kho st trn mt s lng ln hoc mun tip tc dng bi TN ngay nhng ln KT sau
+ Mun o lng tt nht cc mc tiu bit v hiu
189

+ Khi xy dng c mt ngn hng cc cu TN tt


+ Khi khng mun mt nhiu thi gian chm v vic chm bi nh nhng, nhanh chng, KQ tin cy, khch quan. + Khi mun ngn nga HS hc t, gian ln trong khi lm bi. 4. Phng php kim tra thc hnh - L PP GV t chc cho HS tin hnh cc H thc tin, qua thu c nhng thng tin v KN thc hnh ca HS (VD) - K thut quan trng nh gi KN, thi ca HS trong KT thc hnh l vic quan st trc tip c h thng: + nh gi v k nng gm: nh gi cch thc tin hnh v nh gi sn phm

190

. G cch thc nh: Cc bc vn dng l thuyt vo thc hnh (VD s dng my tnh, lm th, thc hnh vit bng, vn p, thuyt trnh). Cn ch QS trnh t, chnh xc, thnh tho ca cc thao tc. . nh gi sn phm: l KQ cui cng (VD) - u im: KT c KN thc hnh ca HS, gip rn luyn KN, khc phc tnh trng hc l lun xa ri thc tin - Hn ch: Tn nhiu thi gian, vic t chc v chun b cng phu hn cc PP khc. Tm li: Mi PP u c nhng u im v hn ch nn cn la chn cc PPG cho ph hp vi mc tiu ra.

191

III. CC BC TIN HNH KTG V NHNG YU CU I VI VIC KTG KT QA HC TP CA HC SINH

1. Cc bc tin hnh KTG kt qu hc tp ca hc sinh Bc 1: Xc nh M KT - MKT phn loi HS, xt tt nghip hay thi tuyn t xy dng cc cu hi cho ph hp Bc 2: Nghin cu mc tiu v ni dung hc tp Q chn PPKT no, s lng cu hi bao nhiu cho ph hp vi ND hc tp Bc 3: La chn PPKT v xy dng cu hi KT VD: Vi mc tiu kin thc cth ch PPKT vit hay vn p Vi mc tiu KN c th s dng PPKT thc hnh Bc 4: T chc KT cn tun th ng quy ch, nghim tc
192

Bc 5: Chm bi ng quy nh, trnh ti a nhng nh hng ca ngi chm Bc 6: Rt kinh nghim sau khi kim tra 2. Cc yu cu i vi KTDG kt qu hc tp ca hc sinh

2.1. KTG m bo khch quan


- KTG khch quan l phn nh chnh xc KQ hc tp nh n tn ti trn c s i chiu vi mc tiu ra

- ngha: To tm l tch cc v ng vin HS vn ln trong hc tp


- Yu cu thc hin:

+ Cn thc hin ng quy nh, lm tt 6 bc tin hnh KT, xy dng thang G c th, r rng v cho cc KQ nh gi khng ph thuc vo ngi chm.
+ Cn GD HS thi ng n, nghim tc i vi KT
193

2.2. KTG m bo tnh ton din


- Phi nh gi y cc mt, cc kha cnh cn nh gi theo yu cu, mc ch ra c s khch quan, chnh xc, khng phin din - nh gi y c mt s lng v cht lng nh: Khi lng tri thc, KNKX HS cn nm vng, nng lc vn dng, kh nng sng to, thi hc tp

2.3. KTG m bo tnh thng xuyn, c h thng


- Cn tin hnh KTG thng xuyn, c h thng, c k hoch vo mi thi im nh: tng tit hc, tng chng, tng hc k v cui nm hc. - S ln KT cn theo quy nh c th G chnh xc KQ hc tp ca HS, to c s nh gi ton din v cung cp nhng thng tin ngc cho GV, HS, CBQL iu chnh kp thi H dy v hc. 194

2.4. KTG kt qu hc tp phi m bo tnh pht trin

- Qua KTG cn phi to ra ng lc thc y HS vn ln, pht huy cc mt tt v hn ch cc mt cha tt


- KTG phi linh hot mm do c tc dng ng vin khch l HS. Ngha l vn phi m bo chun quy nh v cht lng v hiu qu ca c QTDH, nhng c th iu chnh linh hot tng thi im hc tp. VD: Sau mt s ln KT GV nhn thy kt qu KT thp, ln KT sau c th iu chnh v yu cu kin thc trong nhm nng cao KQ KT ng vin khch l HS c gng vn ln - KTG phi c tin hnh cng khai, cng b KQ kp thi HS thy c u, nhc im phn u Tm li: Trong KTG, GV cn thc hin ng thi tt c cc yu cu trn.
195