You are on page 1of 105

Isolation and Protection Devices for Domestic Electrical Wiring

Litar Kecil Akhir

• Litar kecil akhir ialah litar yang keluar dari
kotak fius agihan dan disambungkan ke beban elektrik seperti lampu , soket alur keluar, pemanas air dan beban-beban yang lain .
Litar kecil akhir

Kotak fius agihan

5 mm pvc Kotak Fius Agihan Litar Kecil Akhir .Agihan Litar kecil akhir dari kotak fius agihan 2.5 mm pvc MCB 20A 2 x 13A soket keluaran MCB 20A 1 x pemanas air 3Kw MCB 5A MCB 20A 6 x 60W lampu + kipas siling 1 x Pendingin Udara 1.

.

.

.

Peraturan IEE Litar kecil akhir .

5 mm pvc MCB 20A 2 x 13A soket keluaran MCB 20A 1 x pemanas air 3Kw MCB 5A MCB 20A 6 x 60W lampu + kipas siling 1 x Pendingin Udara 1. Setiap litar kecil akhir mesti disambungkan pada fius atau pemutus litar berasingan 2.1.5 mm pvc Kotak Fius Agihan .

Agihan Salah Litar kecil akhir dari kotak fius agihan 2.5 mm pvc MCB 20A 2 x 13A soket keluaran MCB 20A 1 x pemanas air 3Kw MCB 5A MCB 20A 6 x 60W lampu + kipas siling 1 x Pendingin Udara 1.5 mm pvc Kotak Fius Agihan Litar Kecil Akhir .

2…Pendawaian setiap litar kecil akhir mestilah diasingkan (secara elektrik) bagi memudahkan tujuan pemeriksaan. L1 L2 L3 L4 L N 1 2 3 4 5 3 2 5 3 1 E .

Muatan arus kabel setiap litar kecil akhir mestilah tidak kurang daripada arus nominal alat perlindung kecuali litar gelang.3.5mm / 27A Suis 2 kutub IL = 13 A Air masuk Kadaran arus kabel Sistem pendawaian permukaan . 230V 20A Saiz kabel Pemanas air P = 3Kw 2.

Kabel berteras tunggal bertebat pvc tak Berperisai ( keupayaan membawa arus ) – Jadual 9D1 Saiz kabel .

Jenis – Jenis Litar Kecil Akhir .

40W. 100W ) C/B atau fius Kebiasannya maksima 10 poin untuk 1 litar atau tidak lebih 1 Kw 5A / 6A 3 x 1. Litar kecil akhir lampu Lampu Filamen ( berkadar 5W. 10W.1.5mm pvc copper condiut Sistem pendawaian Jenis kabel Saiz kabel Bil kabel . 60W. 25W.

66A V 240 . Kuasa = 1 ) P 10 x 40 I = ----.= 1.= -------.Pengiraan arus • 10 x 40W / 240V lampu filamen Penyelesaian : • • Jumlah arus lampu filamen ( f.

80W ) C/B atau fius Kebiasannya maksima 10 poin untuk 1 litar atau tidak lebih 1 Kw 5A / 6A 3 x 1.Lampu Pendarflour ( berkadar 20W. 65W.5mm pvc copper condiut Sistem pendawaian Jenis kabel Saiz kabel Bil kabel . 40W.

98A V 240 .x 1.Pengiraan arus • 10 x 40W / 240V lampu Pendarflour Penyelesaian : • • Jumlah arus lampu pendarflour P 10 x 40 I = ----.8 = 2.= -------.

Suis satu kutub satu hala kawal satu lampu L E N L S1 K.F.A .

Penggunaan suis satu hala Ruang keluarga Bilik tidur Tandas .

F.Suis satu kutub dua hala kawal satu lampu L E N L S1 K.A 2 2 S2 .

Penggunaan Suis Dua Hala Tangga rumah dua tingkat .

Suis Perantaraan Position 1 & 2 .

Tiga suis satu kutub.dua suis dua hala dan suis antara kawal satu lampu S1 S2 S3 2 2 .

Penggunaan Suis Perantaraan Corridor .

Lampu berkuasa tinggi Lampu Sodium ( berkadar 125W, 200W, 400W, 500W )
C/B atau fius Kebiasannya maksima 10 poin
10A/20A /30A/ 60A bergantung kpd beban yang disambung

Saiz kabel tidak kurang dari kadar alat pelindung

Pengiraan arus 6 x 250W / 240V lampu sodium Penyelesaian : Jumlah arus lampu ( f. Kuasa = 1 ) P 6 x 250 ----- = -------- x 1.8 = 11.25A V 240

I

=

C/B atau fius
6 x 250W lampu discas
20A

2.5 mm

Pemasangan Lampu Jalan

. Litar Kecil Akhir Pemasak • Bagi alat pemasak elektrik mudah alih ( kurang dari 3Kw ) mestilah disambung dari soket alir keluar menggunakan kabel mudah lentur. • Bagi pemasak yang melebihi 3 kW ( tidak dianggap mudahalih ) litar kecil akhir yang berasingan perlu diadakan.2.

1. Pemasak berkuasa kurang 3Kw bekalan diambil dari punca soket alir keluar 15A 15A soket 3 Kw Palam 3 pin 15A Kabel mudah lentur .

2. Pemasak yang berkuasa lebih dari 3Kw ( alat pemasak pegun ) bekalan disambung dengan menggunakan litar kecil akhir tersendiri dan melalui unit kawalan pemasak 2 meter Alat kawalan pemasak Kotak fius agihan .

.Penentuan kadar fius dan saiz kabel bagi pemasak lebih 3Kw Untuk menentukan permintaan arus litar akhir alat pemasak ia mestilah dinilai seperti berikut : • • • 10 A yang pertama + 30 % lebihan jumlah arus beban . + 5 A jika terdapat soket alur keluar bersama dengan unit kawalan pemasak .

2 meter Alat kawalan pemasak ? ? Sebuah pemasak berkuasa 12 Kw / 240 Volt .

= = 10A 12A = 5A -----------Permintaan arus selepas faktor kepelbagaian = 27A = = 30A 4mm / 37A Kadaran alat pelindung arus lebihan Saiz kabel .P I = IxV P 12000 = ---.= ------V 240 = 50A 10 A yang pertama + 30 % x 40 + 5 A jika terdapat soket alur keluar bersama dengan unit kawalan pemasak .

Jadual Kabel 9D1 .

2 meter Alat kawalan pemasak 30A 4mm pvc/pvc Sebuah pemasak berkuasa 12 Kw / 240 Volt .

Litar kecil akhir Pemanas Air .

Pemasangan Pemanas air yang kurang dari 1. saiz kabel 2.5mm .3.5Kw Pemasangan disambungkan dari Suis dua kutub dan 1 x soket 15A serta litar dilindungi oleh fius 15A . Litar Kecil Akhir Pemanas Air 1.5mm pvc C/B atau fius Suis 2 kutub 15A 2.

Kabel pemanas air disambung dari soket 15A 240V/ 50 Hz Pemanas air P = 1.5Kw Suis 2 kutub Soket 15A Air masuk Plug top 15A Luar bilik mandi Dalam bilik mandi .

2.Ke pemanas air .5Kw a. Disambung dari satu alat pelindung dalam kotak suis agihan dan melalui suis dua kutub . Penggunaan saiz kabel yang sesuai dari bekalan hingga kepunca pemanas air e. Pemanas air mesti dibumikan c. Pemasangan pemanas air melebihi 1.Ke junction box dan disambung ke pemanas air b. Kadaran alat pelindungan yang sesuai digunakan .

Disambung dari satu alat perlindungan dalam kotak suis agihan dan melalui suis dua kutub ( double pole switch ) Ke Pemanas air Ke junction box dan disambung ke Pemanas air .a.

Suis dua kutub N L Simbol N L Binaan Junction box .

240V/ 50 Hz Pemanas air dilengkapi dengan RCCB Kotak suis pengguna Suis 2 kutub Air masuk Luar bilik mandi Dalam bilik mandi .

Litar kecil akhir Pemanas air Disambung dari satu alat perlindungan dalam Kotak Fius Agihan dan melalui suis dua kutub dan disambung ke pemanas air yang dilengkapi dengan RCCB MCB L N Suis dua kutub E .

Kabel pemanas air disambung dari junction box 240V/ 50 Hz Pemanas air Kotak suis pengguna Suis 2 kutub Junction box Air masuk Luar bilik mandi Dalam bilik mandi .

Kaedah Pemasangan siling Junction box Pemanas air Kotak suis Tepi pintu Suis dua kutub Tidak boleh dicapai Boleh dicapai Luar bilik mandi Dalam bilik mandi .

Penentuan kadaran fius dan saiz kabel Langkah 1 • Mengira arus beban ( pemanas air ). V = 240V Formula : P = I x V P I = --V P = Kuasa ( KW ) V = Voltan bekalan ( Volt ) I = Arus ( Ampiar ) .1. Ib • Bekalan satu fasa nilai voltan bekalan .

0 Kw Voltan = 240 Volt Formula : P = I x V P 3000 Arus beban = Ib = --.Contoh pengiraan Power = 3.5A V 240 .= ------.= 12.

60A…… . 16A . 10A. 60 A …. 15A. MCB = 6A . 20A. 20A. 30A. 30A.Langkah 2 Menentukan kadaran alat perlindung •Jenis alat perlindung biasa digunakan samada fius atau pemutus litar kenit ( MCB ) • Kadaran alat perlindung dalam pasaran Fius = 5A .. 10A.

Ib IN Dari kiraan Ib = 12.5 A . maka kadaran alat perlindung yang sesuai adalah berkadar 20A .Pemilihan kadaran alat perlindung berdasarkan peraturan berikut.

1.5 A Air masuk Suis 2 kutub 20A . Menentukan kadaran alat perlindung yang sesuai Pemanas air 240V MCB 20A ( IN ) Ib = 12.

2. Menentukan saiz kabel yang sesuai Peraturan berikut mesti dipatuhi Ib Dimana : IN Iz Ib = Arus beban IN = Arus Nominal / kadaran alat perlindung Iz = keupayaan arus kabel .

Ib = 12.5 A IN = 20A • Maka saiz kabel (dari jadual) yang sesuai ialah 2.5mm pvc kerana kadar arus kabel Iz = 24 A Ib IN Iz .• Arus beban . • Kadaran MCB.

5mm PVC / 24A 12.2.5A Air masuk Suis 2 kutub 20A . Menentukan saiz kabel yang sesuai Pemanas air 240V MCB 20A Saiz kabel 2.

stesen punatekan dan pelindung tanpa voltan berhampiran unit pendingin tersebut Air Cond Starter – D. Bagi A/C 0. Litar kecil akhir Pendingin udara • Untuk mengimbangkan kepanasan yang terik .4. seorang pengguna menggunakan alat penghawa dingin di rumahnya .L • .5hp keatas pemasangan hendaklah dilengkapi dengan pemencil.O.

k ( anggapkan f.5 = 13.5hp x 746 1.5 = 5.Pengiraan arus ( arus full load A/C ) 1 x 1.48 A V x f.48 x 2.5mm pvc .k = 0.= 5.5 x 746 I = -----------.k 240 x 0.7 A Kadaran alat perlindung arus lebihan ( MCB ) = 20A Saiz kabel = 2.= -----------.85 jenis penghidup digunakan adalah DOL starter Is = Ib x 2.85 ) 1.5hp A/C ( 1hp = 746W ) P = I x V x f.

Pemasangan Pendingin Udara Kotak Suis Pendingin udara MCB 20A Kabel saiz 2.5mm DOL starter .

Pemasangan A/C seperti ini tidak dibenarkan 20A Saiz kabel 2.5mm pvc pengalir kuprum Plug 3 pin 13A .

Litar Kecil Akhir Soket alir keluar 13A Soket alir keluar dan arus nominal 13A dan khusus untuk kegunaan rumah domestik & tempat lain selain rumah kediaman boleh dibuat dengan menyambungkan secara litar jejari dan litar gelang Soket 13A Soket 13A Kotak fius agihan Litar Jejari .5.

Penggunaan Litar Jejari Ruang Dapor .

Bilangan soket alir keluar 13A yang boleh disambung dalam litar kecil akhir – Litar jejari 30A atau 32A Alat perlindung jenis fius HBC atau MCB Saiz kabel 4mm pvc pengalir kuprum Luas lantai maksimum 50m per Bilangan soket tiada had .

20A sebarang fius Saiz kabel 2.5mm pvc pengalir kuprum Luas lantai maksimum 20m per Bilangan soket tiada had .

Kebiasaan bilangan soket alir keluar dalam satu litar jejari Soket 13A C/B atau fius Soket 13A 20A Saiz kabel 2.5 mm pvc Kotak fius agihan .

5 mm pvc Kotak fius agihan .Kebiasaan bilangan soket alir keluar dalam satu litar jejari Soket 13A C/B atau fius Soket 13A 20A 2.

Litar Gelang .

Litar Gelang E N L .

Litar Gelang Soket 13A K.A .F.

Penggunaan Litar Gelang

Computer room

Litar gelang soket alir keluar 13A
30A atau 32A

Boleh disediakan tanpa had pada keluasan lantai maksima 100 m per

Saiz Kabel 6 x 2.5mm pvc

Sulur ialah satu cabang kabel yang disambung daripada punca soket litar gelang.
Sulur tidak berfius dan berfius.
a. Sulur tidak berfius mestilah disambung pada: i. Punca soket alir keluar ii. Peti sambungan iii. Papan agihan b. Muatan arus kabel sulur mestilah lebih atau sama dengan pengalir litar gelang c. Bilangan sulur yang boleh disambung ialah: i. 1 x S/S/O ii. 1 x S/S/O berkembar iii. 1 x alat pegun iv. Jumlah sulur tidak lebih dari jumlah soket litar gelang v. Sulu berfius disambung dari pada peti berfius vi. Saiz minima pengalir sulur berfius 1.5 mm pvc

5 mm pvc .1.5 mm pvc perkakas Peti berfius 2.

5mm pvc/pvc 5A 6 lampu + 2 Kipas 5A 240V 50Hz 60A Suis Utama 6 lampu + 2 kipas spare 15A 30A 15A 1. semua soket alir keluar mesti dilindungi oleh alat PLBK / RCDdengan arus kendalian tidak melebihi 30mA 2.5hp A/C Cooker 6kw 2x16mm pvc Litar soket 13A: Litar jejari & gelang Bumi 4mm pvc/pvc 40A/30mA SPN /2P RCD .Bagi punca bekalan jenis TT.5mm pvc/pvc 60A/100mA SPN /2P RCD 1.

32A.Litar soket alir keluar BS 4343 Soket ini digunakan hanya untuk industri dan hanya dibuat didalam litar jejari sahaja Kadar arus nominal soket ini 16A. 63A .

Litar Kecil Soket 5A Litar 1.5 mm Kotak fius agihan .1 soket 5A dalam 1 litar Soket 5A C/B atau fius 5A Saiz kabel 3 x 1.

5 mm Kotak fius agihan .Litar Kecil Soket 5A Litar 2 – 2 soket 5A dalam satu litar Soket 5A C/B atau fius Soket 5A 10A Saiz kabel 3 x 1.

5 mm Kotak fius agihan .Litar Kecil Soket 15A • Hanya satu soket keluaran 15A sahaja dalam satu litar Soket 15A C/B atau fius 15A Saiz kabel 3 x 2.

0 mm Kotak fius agihan .6. Litar Kecil Akhir Loceng Elektrik C/B atau fius 3A Saiz kabel 3 x 1.

0 mm Kotak fius agihan .7. Litar Kecil Akhir Jam Elektrik C/B atau fius 2A Saiz kabel 3 x 1.

8 Litar Kecil akhir Motor • • Setiap motor elektrik memerlukan alat kawalan untuk mengelakkan motor daripada dihidupkan secara automatik selepas kegagalan bekalan Bagi motor elektrik yang berkadar lebih daripada 0.375 kW. Kadaran alat pelindung seperti C/B atau fius mesti berdaya tahan untuk membawa arus permulaan yang tinggi. pengasing dan penghidup. Saiz kabel untuk litar motor mestilah boleh membawa arus permulaan dan arus beban penuh motor . mestilah mempunyai perlindungan arus lebihan. • • .

375Kw C/B atau fius Pengasing penghidup motor Pelindung litar pintas dan arus lebihan Pengasing untuk senggaraan On / Off serta peluindung beban lampau .Litar skematik peasangan motor elektrik lebih 0.

Pengasing Penghidup Kotak suis Pemasangan motor elektrik motor .

.k 0.83 Arus permulaan motor adalah 7 x arus beban penuh selama 10 sec Nak pasang !!!. bekalan 415V / 50 Hz Motor 40hp..? .HRC fius ? BS 88 Kotak suis . f. kec 92%.

= 54.7A ( arus beban penuh ) 1.732 x 415 x 0.92 Arus permulaan motor = 7 x 54.x 100 kuasa masukan Kuasa keluaran --------------------------1.83 x 0.83 0.732 x 415 x IL x 0.7A = 383A .Kecekapan = Kuasa keluaran ------------------.92 = IL 40 x 1000 = -----------------------------.

. 2. Menentukan kadar fius • Fius mesti boleh arus beban biasa • Fius mesti boleh bawa arus permulaan selama 10 sec. From the time/current curve 1. fius 80A hanya boleh tahan 8 sec dengan arus 383A.1. Fius 100A boleh tahan lebih dari 10 sec iaitu 30 sec maka saiz fius ini sesuai digunakan.

8 sec .

30sec .

383A 452 A 30 sec 10s 8s 80A 100A 125A 160A 100 1000 10000 .

Pemasangan motor elektrik 3 x 100A fius BS88 .

Pemasangan litar kecil akhir yang tidak mengikut peraturan .

Pemanas air 240V MCB 20A Saiz kabel 2.5mm PVC / 24A Air masuk Suis 2 kutub 20A Soket 13A Plug top 13A .

5mm PVC / 24A Air masuk Soket 13A Suis 2 kutub .Pemanas air 240V MCB 20A Saiz kabel 2.

Pemanas air 240V MCB 20A Plug top 13A Saiz kabel 2.5mm PVC / 24A Air masuk Soket 13A Soket 13A Plug top 13A .

Bekalan diambil dari soket 13A bersuis Soket 13A bersuis .

240V/ 50 Hz Papan Suis Suis 2 kutub Junction box .

Pendingin udara Papan Suis A/C Starter Air Suis 2 kutub Joint box Starter A/C .

Faktor kepelbagaian .

.

.

.

Suis Perantaraan .

Litar 3-Lukiskan litar Pendawaian L N L S1 S2 S3 S4 .

Jawapan litar L N L S1 S2 S3 S4 .

Litar 2.Lukiskan litar pendawaian L kipas F.R E N L S1 S2 .

Litar 1 – Lukiskan litar pendawaian L N E Soket 13A Soket 13A .

TERIMA KASIH .