You are on page 1of 25

Η αναπηπία υρ

κοινυνικό θαινόμενο
Έληαμε θαη Οκαινπνίεζε
Δηδηθή αγσγή
Κνηλσληθή Πξόλνηα

Οξηζκόο Αηόκσλ κε Δηδηθέο Αλάγθεο
(απόθαζε ζπκβνπιίνπ Δ.Δ., 1993)

«Άηνκα κε ζνβαξέο αλεπάξθεηεο ή κεηνλεμίεο
πνπ νθείινληαη ζε ζφμαηικές βλάβες,
ζπκπεξηιακβαλνκέλσλ ησλ βιαβώλ ησλ
αηζζήζεσλ, ή ζε διανοηηικές ή υστικές
βλάβες, νη νπνίεο πεξηνξίδνπλ ή απνθιείνπλ
ηελ εθηέιεζε δξαζηεξηόηεηαο ή ιεηηνπξγίαο, ε
νπνία ζεσξείηαη θαλνληθή γηα έλαλ
άλζξσπν»

000 .000 ΢νβαξά αλάπεξνη: 50.000 ΢ύλνιν: 800.000 65-…: 200.΢ύκθσλα κε κειέηε ηνπ ΟΑΕΔ (1988): Καηαλνκή αλαπήξσλ (ζσκαηηθά θαη δηαλνεηηθά) αλά ειηθηαθέο νκάδεο: 0-18: 200.000 19-64: 350.

θνηλσληθή απνθαηάζηαζε. θιεηζκέλνη ζε ηδξύκαηα. κε ζηόρν λα επηζπεπζεί ε δηαδηθαζία επαλέληαμεο ζην θνηλσληθό ζύλνιν. επαγγεικαηηθή εθπαίδεπζε θαη απαζρόιεζε.   Οη βαξηά αλάπεξνη ζεσξνύληαλ πνιίηεο β’ θαηεγνξίαο. ρσξίο θνηλσληθά θαη πνιηηηθά δηθαηώκαηα. Απάλζξσπεο ζπλζήθεο θπξίσο γηα ηνπο ςπρηθά αζζελείο. . Γηθαίσκα ησλ αλαπήξσλ γηα ηαηξηθή θαη ςπρνινγηθή παξαθνινύζεζε.

Ζ έθπησζε θαη ε αληθαλόηεηα δε ζπλεπάγνληαη νπσζδήπνηε αλαπεξία. ε έθπησζε (impairment) έλνο αηόκνπ ζπλεπάγεηαη αληθαλόηεηα (disability). αιιά όηαλ θάπνηνο ζεσξείηαη αλάπεξνο. Ζ αλαπεξία (handicap) είλαη ε διάκριζη ηελ νπνία πθίζηαηαη ην άηνκν ιόγσ ηεο έθπησζεο θαη ηεο αληθαλόηεηάο ηνπ θαη είλαη απνηέιεζκα θνηλσληθώλ παξαγόλησλ. ε νπνία είλαη αλεμάξηεηε ηνπ πιαηζίνπ ζην νπνίν δεη ην άηνκν. ηόηε είλαη ζίγνπξν όηη έρεη θάπνην κεηνλέθηεκα/έθπησζε. .   ΢ύκθσλα κε ηελ Παγθόζκηα Οξγάλσζε Τγείαο.

παξνπζηάδνπλ ζπγθεθξηκέλα ραξαθηεξηζηηθά θαη αδπλακίεο: επιθεηικόηηηα.Η αναπηρία δημιουργεί και ανάπηρη προζωπικόηηηα. Χζηόζν. εκνεσριζμό. ιζτσρογνφμοζύνη. δσζπιζηία. Υξεηάδεηαη λα ππνινγηζηνύλ επίζεο νη θνηλσληθνί θαη πνιηηηθνί ιόγνη πνπ νδεγνύλ ηνλ αλάπεξν ζε απηέο ηηο εθδειώζεηο ζπκπεξηθνξάο. . λόγφ αιζθημάηφν καηφηερόηηηας. νξηζκέλνη εξεπλεηέο θαηέιεμαλ ζην ζπκπέξαζκα όηη νη αλάπεξνη. εσαιζθηζία. απηνί νη ραξαθηεξηζκνί δε ζρεηίδνληαη κε ηελ αλαπεξία απηή θαζεαπηή.   Μεηά από παξαηεξήζεηο ζε άζπια θαη ηδξύκαηα.

.Αλαπεξία θαη επηζεηηθή ζπκπεξηθνξά:    Ζ αλαπεξία ζέηεη θξαγκνύο ζην άηνκν θαη δπζθνιεύεη ηελ ηθαλνπνίεζε ησλ βαζηθώλ ηνπ αλαγθώλ→καηαίσζε θαη αλάζρεζε ζηόρσλ. Χο απνηέιεζκα ησλ παξαπάλσ. δεκηνπξγείηαη θαη εληζρύεηαη ε επιθεηικόηηηα. Σαπηόρξνλα ν αλάπεξνο είλαη δέθηεο ησλ πξνθαηαιήςεσλ θαη ηνπ θνηλσληθνύ ζηίγκαηνο.

Οη αλάπεξνη έρνπλ πνιιέο πηζαλόηεηεο λα γίλνπλ επηζεηηθνί κε πνηθίινπο ηξόπνπο:    Αλνηρηά εθθξαδόκελε επηζεηηθόηεηα (εμαξηάηαη από ηε ζπρλόηεηα θαη έληαζε ηεο καηαίσζεο θαη από ην βαζκό ηεο ελόριεζεο.) Δπηζεηηθόηεηα ελαληίνλ ηνπ εαπηνύ ή πξνο αληηθείκελα Φαληαζηηθή επηζεηηθόηεηα . Καηά ηνπο Dollard et al. (1971). ε επηζεηηθόηεηα δεκηνπξγείηαη όηαλ ην άηνκν παξεκπνδίδεηαη ζην λα νινθιεξώζεη κηα επηζπκεηή δξαζηεξηόηεηα. Μεησκέλε ζηνπο αλάπεξνπο.

Τπία μονηέλα ανηίλητηρ ηηρ ππαγμαηικόηηηαρ ηηρ αναπηπίαρ 1) Ιαηπικό Ο ηξόπνο πνπ βιέπεη ηα ΑκεΑ αθνξά:   Σηο ιεηηνπξγίεο θαη δπζιεηηνπξγίεο ηνπ ζώκαηνο Σηο παξαηεξήζεηο θαη παξεθθιίζεηο γηα ηηο ζπλζήθεο πγείαο Οη ιύζεηο αθνξνύλ ζεξαπείεο θαη απνθαηάζηαζε. Γελ πξνηείλεη αιιαγέο ζηηο θνηλσληθέο δνκέο νύηε ζηε ζηάζε ησλ κε ΑκεΑ πξνο ηνπο αλαπήξνπο. .

.2) Αηομικο-κοινυνικό Ο ηξόπνο πνπ βιέπεη ηα ΑκεΑ αθνξά:   Σε ζρέζε κεηαμύ ησλ ΑκεΑ θαη ησλ άιισλ αηόκσλ Σε ζηάζε ησλ κε ΑκεΑ πξνο ηνπο αλαπήξνπο Οη ιύζεηο πνπ πξνηείλεη πεξηιακβάλνπλ ζεξαπείεο. απνθαηάζηαζε θαη αιιαγέο ζηε ζηάζε πξνο ηα ΑκεΑ αιιά όρη ζηηο θνηλσληθέο δνκέο.

ώζηε ε έθπησζε λα κε ζπλεπάγεηαη νπσζδήπνηε αλαπεξία. Πξνηείλεη αλαδόκεζε ηεο θνηλσλίαο.3) Κοινυνικο-πολιηικό Ο ηξόπνο πξνζέγγηζεο ηεο αλαπεξίαο αθνξά:  Παξαηεξήζεηο γηα ηηο θνηλσληθέο δνκέο. Ζ ιύζε πνπ πξνηείλεη είλαη ε ύπαξμε ηζόηηκσλ πνιηηηθώλ δηθαησκάησλ ζηα ΑκεΑ. νη νπνίεο είλαη ηζρπξόηεξεο από ηα άηνκα θαη αδηαθνξνύλ γηα ηηο δηαθνξεηηθέο ηθαλόηεηεο θαη ειιείςεηο ηνπ θαζελόο. .

γηα όζν δηάζηεκα θαη όπσο πξνβιέπεη ε ζπλερήο αμηνιόγεζε ηνπ παηδηνύ» Πνιπρξνλνπνύινπ. Αηζζεηηθήο θαη Κνηλσληθήο Αγσγήο. κέζα ζε θέληξν εηδηθήο αγσγήο. πξνζαξκνζκέλα ζηα ηδηαίηεξα ραξαθηεξηζηηθά. ηηο ηθαλόηεηεο θαη ηηο δπζθνιίεο ηνπ παηδηνύ. Πξνζθέξεηαη «ζηα άηνκα κε εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο θαη θνηλσληθέο αλάγθεο. 1989. . Παξέρεηαη θαηά πξνηίκεζε κέζα ζηελ θαλνληθή ηάμε ή. ζε λνζνθνκείν. γηα ηελ αληηκεηώπηζε ησλ πξνβιεκάησλ ηνπο θαη γηα ηελ αλάπηπμε θαη ηελ πιήξε αμηνπνίεζε ησλ δπλαηνηήησλ ηνπο» (ιήκκα «εηδηθή αγσγή».Ειδική αγυγή «Θεξαπεπηηθή Αγσγή» θαηά Ρόδα Ηκβξηώηε (1939) «…εηδηθά ζρεδηαζκέλα εθπαηδεπηηθά πξνγξάκκαηα ζπκπεξηιακβαλνκέλσλ ησλ καζεκάησλ Φπζηθήο. (1993). αλ ηνύην δελ ηθαλνπνηεί επαξθώο ηηο αλάγθεο ηνπ καζεηή. ζην ζπίηη ή αιινύ.

 Άξα. εζηηάδεη ζηηο εηδηθέο αλάγθεο θάζε παηδηνύ θαη έρεη ηνπο εμήο ζηόρνπο (ίδηνη κε απηνύο ηεο θαλνληθήο εθπαίδεπζεο):    Οιόπιεπξε θαη απνηειεζκαηηθή αλάπηπμε θαη αμηνπνίεζε ησλ δπλαηνηήησλ θαη ηθαλνηήησλ ηνπ παηδηνύ Έληαμή ηνπ ζηελ παξαγσγηθή δηαδηθαζία Αιιειναπνδνρή κε ην θνηλσληθό ζύλνιν (Νόκνο 1566/85. άξζξν 32) .

Αύμεζε ησλ ΢ρνιηθώλ Μνλάδσλ Δηδηθήο Αγσγήο θαη ησλ καζεηώλ πνπ θνηηνύλ ζε απηέο. ζσκαηηθή αλαπεξία. Δίλαη νπζηαζηηθά κηα ‘εηδηθή’ κνξθή ηεο βαζηθήο ππνρξεσηηθήο εθπαίδεπζεο. θαηάξηηζε παηδαγσγώλ). Υάζκα κεηαμύ εηδηθήο αγσγήο θαη εηδηθνύ ζρνιείνπ.‘θιεηζηό ζρνιείν’. αηζζεηεξηαθέο κεηνλεμίεο. ζηόρνη.Ειδικό ζσολείο     Δηδηθά εθπαηδεπηηθά ηδξύκαηα πνπ παξέρνπλ ηελ ππνρξεσηηθή εθπαίδεπζε ζε ΑκεΑ (θαηεγνξίεο βάζεη ηνπ ΤΠΔΠΘ: λνεηηθή πζηέξεζε. δπζθνιίεο θνηλσληθήο πξνζαξκνγήο. Λεηηνπξγεί όπσο ην γεληθό ζρνιείν (κέζνδνη. καζεζηαθέο δπζθνιίεο). Δπηηπγράλνληαη νη ζηόρνη ηεο εηδηθήο αγσγήο. παρά ηη μείφζη ηοσ αριθμού παιδιών με αναπηρίες! . πξνγξάκκαηα.

. Αθνξά παηδηά κε ηδηαίηεξεο καζεζηαθέο δπζθνιίεο ή πξνβιήκαηα ζπκπεξηθνξάο. 1988). θνίηεζε ζηελ θαλνληθή ηάμε (Γειηίν Πιεξνθνξηώλ Δηδηθήο Αγσγήο. Σηο ππόινηπεο ώξεο. Ζ θνίηεζε δηαξθεί 3-6 ώξεο ηελ εβδνκάδα. ε νπνία επεξέαδεη ηελ απηνεηθόλα ηνπ θαη ην νδεγεί ζε απνηπρίεο. ηα ζρνιηθά επηηεύγκαηα ησλ παηδηώλ κε αλαπεξίεο πνπ θνηηνύλ ζε εηδηθά ζρνιεία/ηάμεηο είλαη ηα ίδηα κε απηά ησλ παηδηώλ κε αλαπεξίεο πνπ παξαθνινπζνύλ ην θαλνληθό ζρνιείν.  Ζ Οςνέζκο αλαθέξεη όηη ηόζν ην εηδηθό ζρνιείν όζν θαη ε εηδηθή ηάμε επηβάιινπλ κηα αξλεηηθή εηηθέηα ζην παηδί. Βάζεη εξεπλώλ. ΤΠΔΠΘ.Ειδική ηάξη (ημήμα ένηαξηρ)  Θεζκόο πνπ ζηνρεύεη ζηε ζρνιηθή ελζσκάησζε ησλ παηδηώλ κε αλαπεξίεο.

Δζληθό Ίδξπκα Πξνζηαζίαο Κσθαιάισλ (Ηαηξνπαηδαγσγηθόο ζηαζκόο πνπ πξνζθέξεη ζπκβνπιεπηηθή ζε παηδηά πξνζρνιηθήο-ζρνιηθήο ειηθίαο).Κνηλσληθή Πξόλνηα αλά θαηεγνξία αλαπεξίαο  Άηνκα κε πξνβιήκαηα αθνήο:     Μεληαία νηθνλνκηθή ελίζρπζε ζε παηδηά. Ίδξπκα Πξόλνηαο θαη Δθπαίδεπζεο Κσθώλ θαη Βαξήθνσλ (Γπκλάζην-Λύθεην). Δγγξαθή ζε ΑΔΗ-ΣΔΗ ρσξίο εμεηάζεηο. ελήιηθεο πνπ ζπνπδάδνπλ ή αδπλαηνύλ λα εξγαζηνύλ θαη ζε άηνκα άλσ ησλ 65 εηώλ. .

. ηελ επαγγεικαηηθή ηνπο θαηάζηαζε. θνηλσληθή ππεξεζία. ηελ αζθάιεηά ηνπο θαη ην επίπεδν εθπαίδεπζήο ηνπο. Μέζνδνο Braille. Δπλντθνί όξνη ζηα δάλεηα θαη δσξεάλ κεηαθίλεζε κε ηα κέζα κεηαθνξάο. νηθνηξνθείν. Γσξεάλ λνζνθνκεηαθή θαη ηαηξνθαξκαθεπηηθή πεξίζαιςε γηα ηνπο αλαζθάιηζηνπο. «Οίθνο Σπθιώλ» ή Κέληξν Δθπαίδεπζεο θαη Απνθαηάζηαζεο Σπθιώλ: γηα παηδηά 7-14 εηώλ. Δγγξαθή ζε ΑΔΗ-ΣΔΗ ρσξίο εμεηάζεηο. λεπηαγσγείν. δεκνηηθό. Άηνκα κε πξνβιήκαηα όξαζεο:      Οηθνλνκηθή ελίζρπζε αλάινγα κε ην βαζκό αλαπεξίαο.

παξαπιεγηθνί -θάησ άθξα-):      Οηθνλνκηθέο παξνρέο ζε όζνπο αδπλαηνύλ λα εξγαζηνύλ. Σερληθέο ζρνιέο αλαπήξσλ. Δπηθιηλή πεδνδξόκηα θαη ξάκπεο. . ηεηξαπιεγηθνί -4 άθξα-. Δπηδόκαηα θαπζίκσλ Παξνρή ακαμηδίσλ θαη άιισλ βνεζεηηθώλ κέζσλ από ην Δζληθό Ίδξπκα Αλαπήξσλ. Άηνκα κε θηλεηηθά πξνβιήκαηα (εκηπιεγηθνί άλσ θαη θάησ άθξν-.

Γξνκνθαΐηεην. Ζ πνιηηηθή ηεο απντδξπκαηνπνίεζεο (κεηαξξύζκηζε ηνπ ζπζηήκαηνο ππεξεζηώλ ςπρηθήο πγείαο-1980) ζηνρεύεη ζηε ζπξξίθλσζε ησλ δεκνζίσλ ςπρηαηξείσλ. Αηγηλήηεην. . Γεκόζην Φπρηαηξείν Αηηηθήο (Γαθλί). ζηελ αλάπηπμε κηθξώλ ςπρηαηξηθώλ κνλάδσλ κέζα ζηα γεληθά λνζνθνκεία θαη ζηελ αλάπηπμε θνηλνηηθώλ θέληξσλ ςπρηθήο πγείαο (΢ηαζόπνπινο. Άηνκα κε ςπρηθέο αζζέλεηεο:    Δπίδνκα από ην Τπνπξγείν Τγείαο θαη Πξόλνηαο Σν πξώην Φπρηαηξείν ηδξύζεθε ην 1854 ζηελ Κέξθπξα. ζηε βειηίσζε ηεο παξερόκελεο από απηά πεξίζαιςεο. 2005).

πξνζηαηεπκέλα εξγαζηήξηα. Τπεξεζίεο ελδνλνζνθνκεηαθήο λνζειείαο. Πξόγξακκα «Φπραξγώο»: δίθηπν ππεξεζηώλ ελδηάκεζεο θξνληίδαο (μελώλεο. Φπρηαηξηθό ηκήκα γεληθνύ λνζνθνκείνπ: ελδνλνζνθνκεηαθή λνζειεία θαη νξγάλσζε θξνληίδαο κεηά ηε λνζειεία. . θέληξα βξαρείαο λνζειείαο). Παηδνςπρηαηξηθό ηκήκα γεληθνύ λνζνθνκείνπ: γηα παηδηά 12-14 εηώλ. αλάδνρεο νηθνγέλεηεο. Έρεη επίζεο εμσηεξηθά ηαηξεία θαη ππεξεζίεο εκεξήζηαο λνζειείαο θαη θξνληίδαο.   Φπρηαηξηθά λνζνθνκεία: ππνθαζίζηαληαη από άιιεο ππεξεζίεο. δίθηπα κνλάδσλ ςπρηθήο πγείαο.

Μνλάδα εθήβσλ: γηα εθήβνπο 13-19 εηώλ.Εξυνοζοκομειακέρ μονάδερ     Κέληξα Φπρηθήο Τγείαο: πξόιεςε θαη ζεξαπεία ησλ ςπρηθώλ αζζελεηώλ. θνηλσληθή έληαμε. ςπρνθνηλσληθή ππνζηήξημε θαη κέξηκλα. Κέληξν Ζκέξαο: γηα άηνκα πνπ έρνπλ αλάγθε από ζπκκεηνρή ζε εηδηθά πξνγξάκκαηα γηα λα βειηηώζνπλ ηηο δεμηόηεηεο θαζεκεξηλήο δηαβίσζεο θαη θνηλσληθόηεηαο. ζπκβνπιεπηηθή. ςπρνζεξαπεία θαη ςπρνθνηλσληθή βνήζεηα. Γηάγλσζε θαη ζεξαπεία. . Γηάγλσζε θαη ζεξαπεία. ζπκβνπιεπηηθή. Ηαηξνπαηδαγσγηθό θέληξν: γηα παηδηά/εθήβνπο θαη ηηο νηθνγέλεηέο ηνπο.

θνηλσληθό ιεηηνπξγό. εξγνζεξαπεπηή. λνζειεπηή γηα λα απνθεπρζεί ε ηαηξνθεληξηθή πνιηηηθή (ύπαξμε κόλν ςπρηάηξνπ) ζηνλ ηνκέα ςπρηθήο πγείαο. ςπρνιόγν. . Αλαγθαία ε ζύζηαζε δηεπηζηεκνληθήο νκάδαο κε ςπρίαηξν.

. εξγαζηαθή απαζρόιεζε θαη ίζε κεηαρείξηζε. ηα κέζα κεηαθνξάο.Η ένηαξη ππέπει να ζηοσεύει: ΢ηελ ενζφμάηφζη ησλ αλαπήξσλ ζην θνηλσληθό ζύλνιν. Ο ζθνπόο ηεο έληαμεο θαηά ηε Εώληνπ-΢ηδέξε (1996. ηε δηάζεζε ηνπ ειεύζεξνπ ρξόλνπ. ην ζρνιείν. Δηδηθόηεξα. ηελ πνιηηηθή. ηελ νηθνλνκία. πεξίζαιςε. έηζη ώζηε λα ζπκκεηέρεη ηζόηηκα ζε όινπο ηνπο ηνκείο ηεο θνηλσλίαο καο». 123) είλαη «ν θάζε άλζξσπνο λα αλαγλσξίδεηαη θαη λα καζαίλεη ζαλ έλα νινθιεξσκέλν άηνκν. ζει. αλαθέξεη ηηο αλζξώπηλεο ζρέζεηο. κε ζεβαζκό ζηα δηθαηώκαηα γηα εθπαίδεπζε. ηελ επαγγεικαηηθή δσή.

Αποφδπςμαηοποίηζη και ομαλοποίηζη:    Ο Wolf Wolfensberger ζην βηβιίν ηνπ Normalization (1972) ππνζηεξίδεη ηελ αλάγθε γηα απντδξπκαηνπνίεζε. Δπαλεμέηαζε θαη αλαδηακόξθσζε ησλ ζηόρσλ πνπ δελ επηηεύρζεθαλ αλά 6κελν. Ο ίδηνο επηλόεζε ηερληθέο πνπ πξνσζνύλ ηελ νκαινπνίεζε: εμαηνκηθεπκέλνη ζεξαπεπηηθνί ζηόρνη γηα θάζε θηινμελνύκελν. ώζηε λα επηζηξέςνπλ νη θηινμελνύκελνη ζηα ηδξύκαηα ζηελ θνηλόηεηα θαη ηελ νηθνγέλεηά ηνπο. . Γηα ην ζπγγξαθέα. ε πνιηηηθή ηεο νκαινπνίεζεο ζηεξίδεηαη ζηελ αξρή όηη ν αλάπεξνο έρεη αθξηβώο ηα ίδηα δηθαηώκαηα κε ηνλ αξηηκειή πνιίηε θαη άξα ρξεηάδεηαη λα βνεζεζεί ώζηε λα ελζσκαησζεί ζηελ θνηλσλία.

β) ανίτνεσζη ζσγγενούς αναπηρίας όζν ην δπλαηόλ λσξίηεξα γ) έγκαιρη διάγνφζη δ) νοζηλεία-θεραπεσηική παρέμβαζη ε) κοινφνική και επαγγελμαηική αποκαηάζηαζη (εξγαζηήξηα πξνζηαηεπόκελεο εξγαζίαο) .Σύγσπονη πολιηική ανηιμεηώπιζηρ ηηρ αναπηπίαρ      α) πρόληυη αναπηρίας: ελεκέξσζε θαη επαηζζεηνπνίεζε ηνπ θνηλνύ από ην πξνζσπηθό πγείαο.