DENİZLERİN GEMİLER TARAFINDAN KİRLETİLMESİNİN ÖNLENMESİNE AİT ULUSLARARASI SÖZLEŞME

1

Tarihçe
 Birleşmiş Milletler organizasyonu içinde yer alan IMCO (Uluslararası Denizcilik Danışma Kurumu) çevre sorununu tüm boyutları ile incelemiş ve çalışmalarını tüm alanlara yaymıştır. 1971 de oluşturulan IMCO Deniz Kirlenmesi Alt Komitesi, 1973 de Deniz Kirlenmesinin bilimsel yönlerini araştıran uzmanlar Grubu (GESAMP) ile işbirliği yaparak deniz taşımacılığının deniz ortamına yapabileceği etkilerin araştırılmasını önermiştir. Bu araştırmalar sonucunda da deniz kirlenmesinin önlenmesi ile ilgili Marpol Kaideleri ortaya çıkmıştır.
2

Ekler  Ek-I: Petrol kirliliğinin önlenmesi (Ekim 83)  Ek-II: Dökme halindeki zehirli sıvı maddelerin kirliliğinin kontrolü (Nisan 87)  Ek-III: Paketli şekilde deniz yoluyla taşınan zararlı maddelerden doğan kirliliğin önlenmesi (Temmuz 92)  Ek-IV: Gemilerden lağım boşaltma sırasında oluşan kirliliğin önlenmesi (Eylül 2003)  Ek-V: Gemilerin çöpü dolayısıyla kirliliğin önlenmesi (Aralık 88)  Marpol Protokol 97 (Ek-VI): Gemilerden doğan hava kirliliğinin önlenmesi (Mayıs 2005) 3 .

92 4 .Ekler Ekler Taraf Ülke Sayısı Dünya Deniz Filosu %  EK I-II  Ek III  Ek IV  Ek V  Marpol Pro97 (Ek VI) 130 115 100 119 18 97.35 95.99 54.07 92.23 59.

5 . II ve V numaralı ekler ile 1984.Ülkemizde Marpol  “Denizlerin Gemiler Tarafından Kirletilmesinin Önlenmesine Ait Uluslararası Sözleşme (MARPOL-73 Sözleşmesi)” Sözleşmeyi tadil eden Protokol (MARPOL-78 Protokolu) ve anılan protokole ilişin I. 1985 ve 1987 tarihlerinde yapılan değişikliklerine katılmamız ve 13/9/1989 tarihli ve 89/14547 sayılı Kararnamenin yürürlükten kaldırılması. Bakanlar Kurulu’nca 3/5/1990 tarihinde kararlaştırılmıştır.

sözleşmenin tüm hususlarında ANLAŞMIŞLARDIR 6 .Sözleşmenin Tarafları  Genel olarak insan çevresinin ve özel olarak deniz çevresinin korunması gerektiğine İNANARAK. Gemilerden kasıtlı olarak ihmal veya bir kaza neticesinde denize bırakılan petrol ve diğer zararlı maddalerin deniz kirlenmesinde önemli bir sebep olduğunu TAKDİR EDEREK. Sadece petrol kirlenmesi ile sınırlı olmayan dünya çapında kurallar konulması ile bu amaca en iyi bir şekilde ulaşabileceğini KABUL EDEREK. Petrol ve zararlı maddelerle deniz çevresinin kasıtlı olarak kirlenmesinin tamamen ortadan kaldırılmasını ve bu maddelerin bir kaza neticesinde denize boşaltımını en aza indirmeyi İSTEYEREK.

Sözleşmenin kabul edildiği tarihten beri Denizcilik Müsteşarlığının ilgili teknik birimleri gerekli denetimlerini yaparak sözleşme gereği istenen belgeleri vermektedir. 7 . yabancı bayraklı gemilerin MARPOL hükümlerini yerine getirip getirmediği de yine Denizcilik Müsteşarlığı PSC uzmanlarınca denetlenmektedir.Uygulama Aksaklıkları -Yetkili Merci Ülkemiz MARPOL 73/78’e ( Gemilerden Kaynaklanan Deniz Kirliliğinin Önlenmesi Sözleşmesine ) 24. tüm Türk bayraklı gemilerde MARPOL hükümleri uygulanmaktadır.Benzer şekilde. MARPOL gereği gemilerden istenen şartların kim tarafından kontrol edileceğine dair hiçbir boşluk veya tereddüt bulunmamaktadır. Bu tarihten beri.1990 tarihinde taraf olmuştur.06.

8 .Aslında MARPOL konusunda görev ve yetkinin kimde olduğu konusunda problem konusu olacak hiçbir karışıklık yoktur.Uygulama Aksaklıkları -Yetkili Merci MARPOL hükümlerinin başından beri Denizcilik Müsteşarlığınca yürütülmesine rağmen. MARPOL konusunda sanki ilgili bir kurum yokmuş gibi muhatabın hangi kurum olacağı konusunda tartışmalara yol açmaktadır. halen cezalar hakkında bir düzenleme yapılmaması.  MARPOL içinde “çevre” kelimesi geçtiği için Çevre Bakanlığı birimlerinin ve “denetim” işi yüzünden de Sahil Güvenlik Komutanlığının yetkili olması istenmektedir. ülkemiz deniz çevresinin korunması da ancak böyle sağlanacaktır. Tüm ilgili kurum ve kuruluşların koordineli çalışması konuyu çözecek.

yani yürütme organı içinde hangi birimin MARPOL’un gereklerini yürüteceği konusunda anlaşma metninde çok fazla detaya girilmemektedir.Uygulama Aksaklıkları -Yetkili Merci Hükümet. yüksek teknik düzeyde bir sözleşme olan MARPOL’un uygulanmasının ancak benzer teknik düzeydeki kadroları olan bir kurumca yapılabileceğidir. Ancak. 9 .  Tamamen çevre koruması üzerine bir sözleşme olan MARPOL. “Denizcilik İdaresini” almıştır. Çünkü. ülke hükümetlerine rehber olarak çıkarttığı “MARPOL. IMO. İkinci neden ise. sorumlu makam olarak hükümetlerin “Çevre İdaresini” değil. IMO ya üye olan 189 ülke içinde çok değişik yönetim şekilleri mevcuttur. Çünkü. öncelikle Birleşmiş Milletler Denizcilik Örgütünün birinci derecedeki muhatabı ülkenin Denizcilik İdaresidir. HOW TO DO IT” isimli rehber yayınında (IMO-636E) MARPOL dan doğan yükümlülükleri nasıl yerine getirileceği ayrıntılı olarak açıklanmaktadır.

balast. karada. Maddesi (B) fıkrası şöyledir : B) Türkiye’nin hükümranlık bölgesine giren denizlerde gemilerin ve bu denizler üzerindeki hava sahasında seyreden uçakların sintine.Uygulama Aksaklıkları -İlgili Kanun Ülkemizde. çöp ve evsel veya endüstriyel nitelikli atık sularını söz konusu denizlere boşaltmaları yasaktır. denizde ve hava araçlarınca işlenen çevre kirliliği ihlallerini düzenlemektedir. 10 . 2872 sayılı Çevre Kanunu ile düzenlenmiştir. Çevre Kanunu. MARPOL göz önüne alınarak yazılmış bir kanun değildir ve ülkemizin her yerinde. deniz kirliliği sonucu verilebilecek cezalar.  2827 sayılı Çevre Kanununa dayanılarak çıkartılmış uygulama yönetmeliği 23.

11 .Bu madde. mevzuat çalışmasının ve yürütmenin denizi ve gemileri tanımayan ve MARPOL teknik ekspertizine sahip olmayan kuruluşlarca yapılması halinde çevreyi korumak adına nasıl önemli hatalar yapabileceğinin çok ilgi çekici bir örneğidir.Uygulama Aksaklıkları -İlgili Kanun Son derece vahim bir hata olan bu madde çerçevesinde birçok gemiye “denize balast suyu boşalttıkları gerekçesi ile” belediye birimlerince ceza kesilmiştir.

Uygulama Aksaklıkları -Cezai Hükümler Ülkemizde MARPOL’un kabulünden sonra uygulamaya ve özellikle de cezai hükümlere yönelik bir mevzuat çalışması yapılmamıştır.Konuya ilişkin problem de bu noktada çıkmaktadır. 12 . belgeleri ve yasakları konusunda MARPOL’un yürürlükte olan eklerinin hükümleri yıllardan beri uygulanmaktadır ancak özellikle cezai hükümler konusunda hiçbir çalışma yapılamamıştır. Gemi donanımları.

Halbuki Denizcilik Müsteşarlığı GSK ve PSC birimlerinde birçok Uzak Yol Kaptanı. “Mahallin en büyük Mülki İdare Amiri tarafından” verilmektedir. buna göre de belediyeye kesilen cezadan % 20 pay ödenmektedir. Büyükşehir Belediyeleri hudutları içinde kalan bölgelerde cezalar Büyükşehir belediyelerince verilmekte. 13 .  Belediye hududu dışında kalan denizlerde ise Sahil Güvenlik Bot komutanlıkları yetkili kılınmıştır. Görüldüğü gibi Denizi kirletme cezalarında Denizcilik İdaresi olan Denizcilik Müsteşarlığının adı dahi geçmemektedir. Uzak Yol Başmühendisi gibi gemilerde bizzat çalışmış ve gemi işleyişini en ince ayrıntısına kadar bilen uzmanlar mevcuttur.Uygulama Aksaklıkları -Cezai Hükümler Çevre Kanununa göre cezalar.

 Gemi bordasından çıkan hafif bulanık renkli suyun balast 14 . soğutma suyu mu yoksa sintine suyu mu olduğunu ayırt edemeden ceza kesen. suyu mu.Uygulama Aksaklıkları -Cezai Hükümler Uygulamada. yapılan teknik açıklamayı anlayamadığı için ceza kesen veya ceza kesmekten vaz geçen görevliler. hem ülke itibarını zedelemekte hem suçsuz gemilerde boşuna ceza kesilerek hak yenmektedir. tam emin olunmayan durumlarda. işleyişini bilmeyen belediye görevlilerinin bu kadar yüksek cezalar kesme yetkisinde olmaları birçok önemli sıkıntılara yol açmaktadır. ingilizce bilmediği için yabancı gemi ile iletişim kuramayan. gemileri tanımayan.

geminin denizi kirlettiği nasıl ispatlanacaktır?  Gece İstanbul Boğazından sintine basarak geçen bir  Aynı gemi. ancak gözle görülmüş. birkaç gün sonra yanaştığı bir limanda GSK veya PSC uzmanları tarafından kontrol edildiğinde. Halbuki gemilerin oluşturduğu çevre kirliliğinin ispatlanması çoğu zaman oldukça zor ve bazı durumlarda imkansızdır.Uygulama Aksaklıkları -Cezai Hükümler Çevre Kanunu. ispatlanmış ve tespiti yapılmış kirliliklere uygulanmaktadır (reaktif ). sintine borda çıkışı slaç ile kirli görüldüğünde nasıl ceza kesilecektir? 15 .

yağ kayıt defterine 6 ayda 2 ton slaç kaydı yazmış ise bu doğru mudur?  Geminin Mk.Uygulama Aksaklıkları -Cezai Hükümler Kayıtlarında tankında 8 ton slaç olduğu yazılı bir geminin kontrolünde sadece 1 ton slaç bulunursa ne yapılabilir?  FO ile çalışan makinesi olan ve günde 25 ton yakıt yakan bir gemi. dairesinde sintineyi doğrudan denize basmak için yapılmış bir devre bulunduğunda hangi cezai hüküm uygulanabilir? 16 .

gerçek dışı kayıtlar olması.Öneriler  Uygulama yönetmeliğinde. şekilde tutulması.  Yağ kayıt jurnalindeki bilgiler ile gemideki gerçek sintine suyu / slaç / slop miktarları arasında önemli miktarda fark olması.  Çöp kayıt jurnalinin tutulmaması veya yanlış / aldatıcı 17 . proaktif ( Olay olmadan önce) yol izlenmeli ve.  Yağ Kayıt Jurnalinin tutulmaması veya yanlış / aldatıcı şekilde tutulması. gerçek dışı kayıtlar olması.

18 . (test – kontrol devresinden numune alınacak) devre ve sistemlerin bulunması.  Gemide.Öneriler  Sintine seperatörü. otomatik stop etme cihazı ve/veya alarm teçhizatının gerektiği şekilde çalışmaması veya kullanılmaması  Sintine seperatörü borda çıkışının kirli olması veya seperatörden gelen suyun 15 ppm den daha yağlı olması. denize yağlı/kirli su basmakta kullanılan illegal Konularında uyarı cezaları uygulanmalıdır.

Böylece MARPOL sözleşmesinin önemli bir gereğinin yerine getirilmesi konusunda somut bir adım atılmış oldu.  Türk limanları için Atık Alım Tesisleri Yönetmeliği (Gemilerden Atık Alım Hizmeti Yönetmeliği) 11 Mart 2004 tarih ve 25399 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girdi. ülke limanlarında gemilerin atıklarını kabul etmeye yeterli alım tesislerini kurdurmak ve çalıştırmak zorunluğu anlaşmaya taraf devletlere düşmektedir. hem de bir uygulama açığımızı kapatmak için en önemli adımı atmış oluyor. IMO’nun ülkemizdeki muhatabı olan Denizcilik Müsteşarlığı. bu yönetmeliği çıkartarak hem önemli bir hukuki boşluğu doldurmuş.Atık Alım Tesisleri  MARPOL’un bir diğer gereği olarak da. 19 .

Aksi halde 11 Mart 2005 tarihinde. tüm liman işletmecilerinin de ülkemiz deniz çevresinin korunmasına önemli etki yapabilecek bu yönetmelik gereklerine uyum konusunda yapıcı. o zaman da hazırlık için iş işten geçmiş olacaktır.Atık Alım Tesisleri  Önemli olan uygulamanın da teoride belirtilen paralelde yapılması. destekleyici ve proaktif davranmalarıdır. geçiş dönemi bitip de yönetmelik uygulanmaya başladığında hazır olmayan limanlara gemi girişine izin verilmeyecek. 20 .