You are on page 1of 18

Het plan van het kabinet

 AOW leeftijd omhoog van 65 naar 67


— Lans Bovenberg pleit zelfs voor 68
 Waarom?
— Levensverwachting is sinds 1957 gestegen met 19 jaar; in 2050 zal dit 22 jaar zijn
— In 1957 stonden tegenover 1 AOW-gerechtigde 6 werkenden; inmiddels 1 op 4, in
2040 zal dit 1 op 2 zijn
— Financiële crisis leidt tot fors hogere staatsschuld: ingrijpende maatregelen zijn
nodig
— Door de vergrijzing stijgen de kosten van zorg en AOW beide met 4% van BBP: juist
daar zoeken naar maatregelen voor kostenbeheersing
 Hoe?
— Geleidelijk in 24 stappen van een maand
— Alternatieven met grotere stappen
 Bijvoorbeeld in 2 stappen van 1 jaar: in 2015 en 2025
— Mogelijke uitzondering voor zware beroepen
 Besparing: EUR 4 miljard in 2040 (0,7% van BBP)
Het alternatief van GroenLinks
 Volledig nieuw systeem AOW
 Niet meer op basis van ingezetenheid (50 jaar gewoond hebben in
Nederland) maar op basis van arbeidsparticipatie
 Wie 40 jaar werkt en in die jaren 70% van minimumloon verdient (en
dus premie betaalt) mag met pensioen en krijgt volledige AOW
— Ondergrens pensionering bij 63 jaar
 Geleidelijke invoering: in 2011 beginnen met iedereen die 18 jaar of
jonger is
— Generatie die nog keuzes moet maken over arbeid en zorg
 Voordelen
— Sociaal rechtvaardiger: laag opgeleiden die vroeg beginnen in het
arbeidsproces en een lagere (gezonde) levensverwachting hebben, kunnen
eerder met pensioen
— Levert substantiële bijdrage aan arbeidsparticipatie: stimuleert vrouwen
om deel te nemen aan het arbeidsproces
— Levert evenveel op voor schatkist als kabinetsvoorstel
De opstelling van het FNV
 Geen noodzaak tot wijziging AOW, er is alleen een probleem met de
schatkist
 Kabinet misbruikt crisis en legt grootste deel van rekening neer bij
kwetsbare groepen
 Alternatieven
— Maatregelen in pensioensfeer
 Houdbaarheidsbijdrage AOW naar draagkracht
 Meer flexibiliteit in AOW leeftijd
 Andere opzet doorwerkbonus en arbeidskorting
 Beperking aftrek pensioenpremie voor topinkomens
— Andere maatregelen
 Meer mensen aan het werk: verhoging van arbeidsdeelname
 Rechtvaardigere financiering zorg: rijken gaan meer betalen
 Afschaffen aftrek hypotheekrente voor huizen boven € 1 miljoen
 Nieuw belastingstelsel: toptarief van 60% voor inkomens boven € 250.000
De opstelling van de werkgevers
 AOW
— Financiering geheel uit algemene middelen
— Geleidelijke verhoging AOW leeftijd van 65 naar 67
— Kortere opbouwtijd: 45 i.p.v. 50 jaar
— Meer voorlichting over afschaffen partnertoeslag in 2015
 Toeslag voor partner jonger dan 55 al afgeschaft in 2011

 ANW
— Afschaffen en onderbrengen in Wet Werk en Bijstand
 Pensioenen in 2e pijler
— Verplichte deelname tot bepaald basisniveau (DB), daarboven vrijwillig individueel
maatwerk (DC)
— Beperking van ambitie tot maximaal 70% van middel/eindloon met jaarlijkse opbouw
van 1,5 – 2%
— Geen garanties over pensioenzekerheid
— Beperken van indexatieambitie
— Andere verdeling lang-levenrisico en aanpassing generatiesolidariteit
— Meer ruimte voor deeltijdpensioen
Wat te doen met de aanvullende pensioenen?
 Het Actuarieel Genootschap heeft het effect van de verhoging van de AOW
leeftijd op de aanvullende pensioenen onderzocht
 Drie scenarios:
3. Compenseren: pensioenleeftijd in regeling blijft 65 jaar
AOW-gat wordt gecompenseerd door inkoop van tijdelijk pensioen
Pensioenkosten stijgen met 5 – 50%

4. Niets doen: pensioenleeftijd blijf 65 jaar, regeling wordt niet aangepast


AOW-gat wordt niet opgevuld, waardoor feitelijke uittreedleeftijd stijgt
Pensioenkosten blijven nagenoeg gelijk

5. Meebewegen: pensioenleeftijd wordt verhoogd naar 67 jaar


1. Pensioenkosten dalen met 10-12%
2. Twee mogelijkheden voor praktische uitvoering
1. Knip: respecteren al opgebouwde rechten en verdere opbouw op basis van hogere
pensioenleeftijd
2. Overgangsmaatregelen zodat ingangsleeftijd regeling voor elke jaarlaag aansluit bij ingang
AOW
Interessant internationaal voorbeeld: Australië

Regering heeft maatregelen genomen om pensioensparen te stimuleren


 Superannuation uitkering is belastingvrij vanaf leeftijd 60
 Gunstig belastingtarief (15%) voor pensioenpremies tot AUD 50.000 per jaar
 Gedurende 3 jaar mogelijk om AUD 150.000 per jaar van vermogen over te
brengen naar pensioenvoorziening
 Zelfstandigen kunnen volledige belastingaftrek krijgen voor pensioensparen
en in aanmerking komen voor bijdrage van overheid
 Mogelijkheid pensioensparen met belastingaftrek verlengd tot leeftijd 75
 Mogelijkheden om bij uitkering ineens deel te storten op pensioenrekening
en nog bij te sparen
 Mogelijk om superannuation uitkering te gebruiken om minder uren te gaan
werken en toch te blijven doorsparen voor het pensioen
— Superannuation uitkering gebruiken om inkomen op peil te houden en deel regulier
salaris aanwenden om te blijven sparen voor pensioen
— Belastingvoordeel: inleg in pensioenrekening wordt voor 15% belast, terwijl
inkomstenbelastingtarief ca. 30% is
Zorgen van ondernemingsraden
 Enquête onder leden ondernemingsraden via website
www.orpensioen.nl
 Wat betreft pensioenen maak ik mij zorgen over
3. Mogelijke verhoging van pensioenleeftijd 42%
4. Slechte rendementen op beleggingen 34%
5. Ontbreken van toeslagverlening in de komende jaren 27%
6. Stijging kosten pensioenregelingen 25%
7. Stijging van premies in komende jaren 22%
8. Daling van ons pensioen 22%
9. Verplaatsen van risico’s naar deelnemers 12%
De mening van pensioenspecialisten
Resultaat pensioenbarometer Montae (160 pensioenspecialisten)
 70% vindt dat AOW leeftijd omhoog moet
 98% daarvan vindt dat dit moet vanwege de vergrijzing
 Als er EUR 4 miljard bezuinigd moet worden dan kiest:
— 37% voor verhoging AOW leeftijd
— 30% voor afschaffen hypotheekrente voor dure huizen
 De AOW leeftijd moet naar 67 jaar (41%)
 In 24 stappen van 1 maand (52%)
 Zo snel mogelijk hiermee beginnen: in 2010 (41%)
 Rekening houden met zware beroepen (63%)
 Flexibilisering van de AOW is gewenst (80%)
 Als de AOW naar 67 gaat moeten de aanvullende pensioenen
meebewegen naar 67 jaar (76%)
Vragen voor vandaag
 Pensioen, veilig belegd en verzekerd
— Hoe vinden we de optimale balans tussen risico en rendement?
— Welke garanties kunnen we deelnemers bieden?
 De hoogte, vorm en inhoud van de pensioenaanpak
— Wat moet de ambitie zijn voor een goed pensioen?
— Vasthouden aan DB, naar hybride of verdere C(DC) ontwikkeling?
 Pensioenuitvoering en communicatie
— Vasthouden aan traditionele rollen van pensioenfondsen en verzekeraars of kijken
naar vormen van samenwerking en alternatieven zoals de API?
— Hoe kunnen we het pensioenbewustzijn verder verbeteren?
 De rollen en verantwoordelijkheden: van toezicht tot advies
— Zijn toezicht en waarderingsregels doorgeschoten?
— Moeten adviseurs meer partners voor het bestuur worden?
 De financiering van pensioen
— Moet de verdeling van de pensioenkosten tussen werkgevers en werknemers worden
herzien?
— Moeten de premies omhoog of moeten we de indexatie- en uitkeringsambities
bijstellen?
Onze gezamenlijke uitdaging
 Is er een alternatief voor het verhogen
van de AOW-leeftijd naar 67 jaar?
— Nee
— Ja
— Zo ja, welk

 Welke overige aanbevelingen kunnen we


aan de SER geven voor behoud van een
evenwichtig publiek/privaat Nederlands
pensioenstelsel?
— Vanuit de vijf deelthema’s
Pensioen-
crisisdebat
2009
De uitkomsten
Dinsdag 8 september 2009
Cinemec - Ede
Pensioenuitvoering en communicatie
 Nog lange weg te gaan in pensioencommunicatie naar/van deelnemers
— Minder uitgebreid, begrijpelijk, zorgen dat informatie landt
— Hoe maken we er 2-richtingsverkeer van
 Educatie op scholen, leren van fondsen die met succes zich specifiek
richten op jonge deelnemers
 Uitdaging om verwacht pensioen uit DC regeling te communiceren
naar deelnemers
 Ook DB is niet zonder risico gebleken
 Introduceer variabele rente voor DC pensioenuitkeringen net als
destijds bij hypotheken
 Levensloop als invulling DC deel in hybride BD/DC
Rollen en verantwoordelijkheden: van toezicht
tot advies
 Grotere interactie tussen toezichthouders en achterban
 Minder regels, meer duidelijkheid
 Geen startbrief van 48 kantjes
 Uitleg van regelgeving naar deelnemers is lastig
 Is feedback op kwaliteit toezicht voldoende georganiseerd?
 Onderling vertrouwen is basis
 AFM en sector grosso modo wel op 1 lijn
De financiering van pensioen
 Krachtig doorgaan met verhoging arbeidsparticipatie
 Bewustwording en eerlijke verdeling van risico’s
— Noodzaak minder zekerheid te accepteren
— Let op kwaliteit risicomanagement
 Aannames ALM studies

 Heroverweging tussen actueel en uitgesteld inkomen


— Straks is inkomen 65+ers hoger dan van werkenden
 Fiscalisering AOW
 Meer mogelijkheden voor deeltijdpensioen
 Pleidooi ontwikkeling robuust stelsel met passende risicoverdeling
Hoogte, vorm en inhoud van de
pensioenaanspraak
 AOW is overheid, 2e pijler is werkgevers/werknemers, dus niet
pensioendatum AOW en aanvullende pensioenen koppelen; ook geen
koppeling met 3e pijler
— Was voorheen ook niet zo
 Meer aandacht voor pensioen voor zelfstandigen
 Nederland is uniek maar kwetsbaar in Europees perspectief
 Trek lering uit internationale ervaring met flexibilisering
 Het gaat om arbeidsparticipatie!
Pensioen, veilig belegd en verzekerd
 Professionaliteit besturen is op orde, vooral bij grotere fondsen
 Voor kleine fondsen is een verzekerde regeling een goed alternatief
 Kredietcrisis zegt niets over governance
 Controle ook op middellange en lange termijn focussen
 Het premiewapen is duur en bot
 Aandacht voor vraag of mensen langer kunnen doorwerken
De AOW
 Veel support voor verhoging naar 67 vanuit demografische overwegingen
 Flexibilisering ingangsdatum AOW en aanvullende pensioenen
— Vrije keuze werknemers
— Op 65 houden, maar flexibele mogelijkheid uitstel tot 70
 Aandacht voor alternatieven:
— Koppeling met gezonde levensverwachting
— Hoogte AOW (tijdelijk) beperken
— Volledig fiscaliseren
— Ook deeltijd AOW
— AOW korten voor vermogende mensen
— GroenLinks variant vindt weinig bijval
 Kosten AOW worden overschat
 Het wordt onderschat dat werknemers (en ook hun werkgevers) niet willen blijven
doorwerken na 65
 Meerderheid voor meebewegen aanvullende pensioenen met AOW
— Ook stemmen voor geen koppeling; sterker na de pauze
 Debat moet meer gaan over verhogen arbeidsparticipatie
— Bijvoorbeeld ambitie 90% participatie op 65 jaar i.p.v. verhoging naar 67 jaar
— Ook bij vrouwen nog veel arbeidspotentieel
Overige conclusies

 Vergroting arbeidsparticipatie van werknemers tot 65


 Flexibilisering van AOW
 Verhoging AOW-leeftijd niet in 24 kleine stappen maar in een paar grote
stappen
— Vanwege praktische uitvoerbaarheid
 Meer mogelijkheden voor deeltijdpensioen
 Zorg voor pensioeneducatie op scholen
— Aandacht voor vergroten pensioenbewustzijn jonge werknemers
 Pensioeninformatie moet meer 2-richtingsverkeer worden
 Zorg voor goed risicobewustzijn, eerlijke verdeling van risico’s en goed
risicobeheer
 Doorrekenen en actualiseren CPB aannames
 Blaas levensloop nieuw leven in
— Van zieltogend instrument tot effectief middel in bestendig pensioenstelsel