LUKISAN TERUKUR

C01-02-06 PENGENALAN ILMU UKUR
oleh

Syamsul Nizam Bin Mohamad
Cadd Senibina, ILPKK

• Definisi

Pengenalan Ilmu Ukur

– Cara atau kesenian membuat ukuran terhadap kedudukan relatif bagi titiktitik yang berada diatas permukaan bumi untuk menghasilkan keadaan yang sebenar perihal kawasan tersebut. – Ilmu ukur adalah penggambaran bentukbentuk muka bumi dalam bentuk pelan ataupun muka keratan tegak yang beskala untuk tujuan menentukan dimensi-dimensi bentuk-bentuk dan keluasan kawasan yang diukur.
2

Pengenalan Ilmu Ukur • Cabang-cabang ilmu ukur
       Ukur Geodesi Ukur Topografi Ukur Kadaster Ukur Astronomi Ukur Hidrografi Ukur Fotogrametri Ukur Kejuruteraan

3

• Ukur Geodesi

Pengenalan Ilmu Ukur

• Definisi - Pengukuran bumi bagi menentukan bentuk permukaannya dengan menggunakan peralatan berkejiuan tinggi. Ciri-ciri  Kawasan pengukuran yang luas.  Bentuk lengkung bumi diambil kira.  Jenis pengukuran yg memberi kejituan yg paling tinggi.  Ukuran jarak dicerap sehingga ke tahap kejituan 0.001mm.  Ukuran sudut dicerap sehingga 0.01mm  Melibatkan penggunaan teori matematik yang tinggi.  Penggunaan alat canggih berkejituan tinggi.

4

Pengenalan Ilmu Ukur • Ukur Geodesi
Kegunaan…  Menyediakan data bagi tujuan kajian saintifik.  Menyediakan rangka kerja ukur yang tepat dan bertindak sebagai kawalan atau rujukan kepada semua kerja ukur yang dijalankan. (Bagi menghasilkan ukuran yang tepat kesan tarikan graviti perlu diambil kira)

5

• Ukur Topografi

Pengenalan Ilmu Ukur

Definisi – Pemungutan dan pengumpulan data mengenai kedudukan dan bentuk permukaan bumi samada semulajadi atau ciptajadi. Ciri-ciri  Garisan-garisan kontur . - Garisan-garisan ini mampu memberikan gambaran tentang bentuk sebenar rupa bumi bagi kawasan yang ditunjukkan.  Mengandungi maklumat-maklumat guna tanah, infrastruktur dan sebagainya.  Kaedah yang digunakan dalam topografi ialah ukur aras, takimetri, meja ukur data, fotogrammetri dan penderiaan jauh.  Skala yang kecil diantara 1 : 25,000 hingga 1: 1,000,00

6

Pengenalan Ilmu Ukur • Ukur Topografi
Kegunaan…  Menghasilkan sebuah peta atau pelan yang menggambarkan bentuk rupa bumi bersama-sama dengan butiran-butiran semulajadi atau buatan manusia.  Merupakan dokumen terkawal.

7

• Ukur Kadaster

Pengenalan Ilmu Ukur

Definisi – Pengukuran bagi tujuan menentukan kedudukan tandatanda sempadan lot tanah bagi tujuan penentuan hakmilik . Ciri-ciri  Tanda-tanda sempadan ini mestilah terdiri drpd batu tanda yang dibuat khas dan diluluskan oleh JUPEM.  Penentuan sempadan tanah untuk tujuan hakmilik dilakukan dengan menggunakan kaedah yang telah ditetapkan dalam peraturan ukur yg dikeluarkan oleh JUPEM.  Jurukur kerajaan dan jurukur berlesen yang layak menjalakan kerja-kerja ukur kadaster ini.

8

• Ukur Kadaster
Kegunaan…

Pengenalan Ilmu Ukur

 Pengeluaran surat hakmilik  Merizab tanah untuk kegunaan kerajaan seperti berikut :
 Jalan / talian / landasan keretapi/ takungan air dll.

 Pengambilan balik tanah untuk tujuan awam :
 Sekolah / Masjid / Tanah perkuburan dll.

 Ukuran Kawalan.
9

• Ukur Astronomi

Pengenalan Ilmu Ukur

Definisi – Cerapan dijalankan ke atas “ heavenly bodies” seperti matahari, bulan dan bintang bagi menentukan posisi dipermukaan bumi dalam bentuk latitud dan longitud anstronomi dan seterusnya bagi mendapatkan azimut bagi mengawal azimut pada titik di bumi. Ciri-ciri  Nilai cerapan dan lain-lain data yang digunakan serta hasil perhitungan yang dijalankan adalah dalam bentuk sudut.

10

• Ukur Hidrografi

Pengenalan Ilmu Ukur

Definisi – Ukur hidrografi di jalankan untuk kegunaan dalam penyusunan dan penyediaan carta nautika, carta batimetrik dan juga untuk kegunaan kerja-kerja pembinaan dan penyenggaraan pelabuhan.

Ciri-ciri
 Prinsip pengukuran hidrografi tidak banyak beza dgn ukur tanah, perbezaan yang ketara adalah teknik-teknik & peralatan sahaja.

Kegunaan…
 Kegunaannya meluas dengan berkembangnya kerja-kerja carigali minyak dan gas asli diluar pantai.

11

• Ukur Fotogrammetri

Pengenalan Ilmu Ukur

Definisi – Penggambaraan udara kaedah penderiaan jauh yg paling awal telah diperkenalkan. Penggambaran dijalankan dgn kamera khas yang di pasang pada pesawat terbang stabil seperti kapalterbang dan helikopter.

Ciri-ciri
     Ketinggian penerbangan bergantung kepada skala foto yg dihasilkan. Skala foto biasa yg dihasilkan skala kecil 1 : 40,000 dan skala besar 1: 5,000 Saiz foto udara biasanya adalah 23cm x 23cm Penggambaran adalah hitam putih & warna mengikut keperluan. Penterjemahan dan pengukuran dilakukan dengan menggunakan stereoskop & stereoplotter.

Kegunaan…
 Kegunaannya bagi menghasilkan peta.

12

• Ukur Kejuruteraan

Pengenalan Ilmu Ukur

Definisi – Ukur kejuruteraan merupakan asas yg sangat penting dalam semua kerja-kerja rekabentuk dalam kejuruteraan awam.

Tujuan ukur kejuruteraan
 Perolehan data-data spatial bumi untuk kegunaan rekabentuk kerjakerja kejuruteraan awam.  “Setting Out” struktur binaan kejuruteraan awam kepada parameter-parameter yang ditetapkan.  Menghasilkan pelan lengkap bagi tujuan kerja-kerja kejuruteraan tersebut.

Kegunaan…
 Kegunaannya bagi menghasilkan peta.

13

Pengenalan Ilmu Ukur • Ukur Kejuruteraan
Kegunaan…
Ukur kawalan mendatar Ukur kawalan ketinggian Penandaan Kerja-kerja setting out jalan, landasan keretapi, talian paip, parit-parit dan talian elektrik dan sebagainya.  Cross sectional & profilling  Kontur dan butiran  Pengawasan deformasi struktur-struktur binaan seperti bangunan, jambatan, empangan, pelabuhan dsb.    

14

Pengenalan Ilmu Ukur
• Prinsip-prinsip asas ilmu ukur
- Untuk menghasilkan pelan atau peta sesuatu kawasan di atas permukaan bumi yang diukur dua titik diatas permukaan bumi dipilih dan di antaranya diukur.

- Pengukuran titik-titik selanjutnya boleh dijalankan dengan salah satu kaedah berikut :
 Kaedah ukur rantai- Pengukuran titik ketiga dan seterusnya dijalankan dengan ukur rantai.  Kaedah offset – Mengukur titik yang diluar garisan dgn garisan bersudut tepat terhadap garisan asas.  Kaedah Terabas – Mengukur jarak dan sudut dari mana-mana asas dgn menggunakan kompas prisma @ tiodolit dan rantai.  Kaedah penigasudutan – Mengukur sudut-sudut pada setiap titik.
15

Pengenalan Ilmu Ukur
Peringkat asas kerja-kerja ukur
• Ukuran Tinjauan
Tinjauan ke atas kawasan yang hendak diukur adalah perlu untuk mendapatkan gambaran keseluruhan kawasan. Hasil tinjauan ini membolehkan perancangan dibuat dan mengenalpasti keperluan mengenai pengukuran yang hendak dijalankan.

Pengenalan Ilmu Ukur
• Cerapan dan pengukuran sebenar Dalam peringkat cerapan dan pengukuran ini semua yang perlu bagi menentu kedudukan kawasan sertasaiz bentuk rupabumi samada semulajadi atau ciptajadi diatas permukaan bumi kawasan tersebut ditentukan.
• Persembahan Hasil Kerja Ukuran

Maklumat mengenai kawasan yang dipungut samasa peringkatcerapan dan pengukuran sebenar akan dipersembahkan dalam bentuk-bentuk yang diperlukan samada buku kerjaluar, lampiran-lampiran proses hitungan, pelan atau peta yang menunjukkan semua maklumat berkenaan.

Pengenalan Ilmu Ukur
• Perkembangan Teknologi ilmu ukur
• Peralatan Konvensional - Pengendalian oleh manusia sepenuhnya. - Peralatan utama : a. Tiodolit vernier, tiodolit optikal & kompas prisma. b. Rantai ukur , pita ukur keluli pita ukur . c. Alat aras dompot & alat aras tilting d. Mesin kira mekanikal, sifir-sifir logaritma, trigonometri dll e. stereoplatter f. “lead-line sounder”

Pengenalan Ilmu Ukur
• Perkembangan Teknologi ilmu ukur
• Peralatan Moden - Pengendalian dipengaruhi teknologi elektronik. - Peralatan utama : a. Tiodolit Elektronik, Pengukur jarak elektronik, Sistem ukur total, (Total station system) kini menggantikan tiodolit vernier dan rantai ukur. b. Alat aras Digital menggantikan alat aras konvensional. c. Kalkulator elektronik, komputer dan persisian2. d. Digital stereoplotter. e. Global Positioning system (GPS) pula merupakan satu penemuan baru dalam penentududukan diatas permukaan bumi.

Pengenalan Ilmu Ukur
• Penutup
- Kepesatan perkembangan ilmu ukur kini meliputi lain-lain bidang seperti perancangan, carigali, teknologi sistem maklumat seperti Sistem maklumat Geografi (Geographic Information System – GIS) dan sebagainya.

SEKIAN