You are on page 1of 24

THIẾT KẾ BẢN CÂU HỎI

5
chương

Bài giảng của


Th.S Huỳnh Bá Tuệ Dương
NCTT.Ch5.Thiet ke ban cau hoi HBTD 2005 1
NỘI DUNG
I/- KHÁI NIỆM
II/- BỐN NHIỆM VỤ CỦA BẢN CÂU
HỎI
III/-TIẾN TRÌNH THIẾT KẾ

NCTT.Ch5.Thiet ke ban cau hoi HBTD 2005 2


I/- KHÁI NIỆM
Bản câu hỏi (questionnaire) là dùng
công cụ dùng để phỏng vấn, hỏi han, thu
thập những thông tin cần thiết.
Bản câu hỏi gồm những câu hỏi được
soạn sẵn thông qua một tiến trình
nghiêm ngặt. Nó được sử dụng cả trong
2 trường hợp nghiên cứu theo cấu trúc
và không theo cấu trúc

NCTT.Ch5.Thiet ke ban cau hoi HBTD 2005 3


II/- BỐN NHIỆM VỤ CỦA BẢN CÂU HỎI
1-Giúp cho cả vấn viên (Người làm công
tác phỏng vấn-Interviewer) lẫn đáp
viên (Người được phỏng vấn -
Interviewee) hiểu rõ câu hỏi.
2-Làm cho đáp viên cảm thấy muốn hợp tác
với cuộc nghiên cứu và tin tưởng rằng
điều họ phát biểu sẽ được lắng nghe
cặn kẽ và được giữ kín.

NCTT.Ch5.Thiet ke ban cau hoi HBTD 2005 4


3.Khuyến khích những câu trả lời dựa trên
sự xem xét lại nội tâm (introspection), cố
gắng nhớ lại hoặc sẵn sàng đưa ra những
chứng cứ đã ghi chép để tham khảo.
4.Bản câu hỏi dẫn cuộc phỏng vấn đi vào
đúng những trọng tâm về các thông tin
cần biết đã được dự kiến xếp loại, dễ thực
hiện và tiên liệu được những việc xử lý
thông tin hoặc kiểm tra lại sau này.

NCTT.Ch5.Thiet ke ban cau hoi HBTD 2005 5


III/-TIẾN TRÌNH THIẾT KẾ BẢN CÂU HỎI

Bước 1: Xác định các dữ liệu đặc biệt cần tìm


Bước 2: Xác định qui trình phỏng vấn
Bước 3: Đánh giá nội dung câu hỏi
Bước 4: Quyết định về dạng câu hỏi và câu trả lời

Bước 5: Xác định cách dùng từ trong câu hỏi


Bước 6: Xác định cấu trúc câu hỏi
Bước 7: Quyết định về chất liệu và hình thức bản
câu hỏi
Bước 8: Thử nghiệm
NCTT.Ch5.Thiet ke ban cau hoi trước, sửa sai và viết nháp6
HBTD 2005
Bước 1:
Xác định các dữ liệu đặc biệt cần tìm

Có 3 bản văn phải được viết ra, cụ thể


là:
• - Mục tiêu nghiên cứu
• - Danh sách các thông tin
cần thu thập
• - Bản nháp kế hoạch phân
tích dữ kiện thu thập được.
NCTT.Ch5.Thiet ke ban cau hoi HBTD 2005 7
Bước 2:
Xác định qui trình phỏng vấn

Ta cần xác định 2 yếu tố then chốt là


– Loại thông tin
– Người được phỏng vấn

NCTT.Ch5.Thiet ke ban cau hoi HBTD 2005 8


✽Đối với phỏng vấn trực tiếp cá nhân:

Nên chú ý 2 loại:


- Vấn viên hỏi và ghi chép: đáp viên luôn
trong tầm quan sát và kiểm soát. Vấn viên có
thể chưng dẫn các sản phẩm, vật mẫu hay
hình ảnh, bảng chữ cho người được phỏng
vấn xem.
- Giao bản câu hỏi cho đáp viên tự ghi câu trả
lời: các câu hỏi rất dễ bị hiểu lầm dẫn tới việc
lời đáp sai hoặc không đúng vào trọng tâm ta
muốn hỏi..

NCTT.Ch5.Thiet ke ban cau hoi HBTD 2005 9


✽ Đối với phỏng vấn qua điện thoại:
- Lưu ý sự thông đạt chỉ truyền qua
yếu tố nghe, không thấy được.
- Lời nói phải dễ hiểu, rành mạch và
cũng đòi hỏi người nghe phải hiểu
nhanh, đồng thời có thái độ chuẩn bị
trước để nghe và trả lời.
- Không thể sử dụng các hình ảnh
hay bảng biểu hoặc thang điểm phức
tạp.

NCTT.Ch5.Thiet ke ban cau hoi HBTD 2005 10


✽ Đối với phỏng vấn qua thư tín:
- Bản câu hỏi phải kèm theo thư
giới thiệu đơn vị phỏng vấn, mục
đích phỏng vấn, lời động viên và
cám ơn người đáp.
- Bản câu hỏi phải được hướng
dẫn kỹ nhất và có tính thuyết phục
cao.
NCTT.Ch5.Thiet ke ban cau hoi HBTD 2005 11
Bước 3:
Đánh giá nội dung câu hỏi

Khi viết bản câu hỏi, người viết phải đặt


địa vị của mình là người đáp để xem xét :
- Người được hỏi có hiểu được câu
hỏi không?
- Người đó có nắm được thông tin ta
hỏi hay không?
- Người đó có muốn nói ra thông tin
đó hay không? Liệu có lý do gì khiến họ
ngần ngại nói ra hay sẽ buộc phải nói
không đúng sự thật.

NCTT.Ch5.Thiet ke ban cau hoi HBTD 2005 12


Muốn cho câu hỏi có thể hiểu được, cần phải:
*Loại bỏ những câu hàm hồ, tối nghĩa, xa lạ
hoặc có nhiều từ kỹ thuật không phổ cập.
Tuyệt đối tránh những từ hoặc câu có hai
hoặc nhiều nghĩa .
*Sử dụng chữ nghĩa theo địa phương hay dân
tộc nơi nghiên cứu. Khi dịch một bảng câu
hỏi tiếng nước ngoài sang tiếng Việt phải
dịch theo nghĩa câu chứ không phải là dịch
từng chữ.

NCTT.Ch5.Thiet ke ban cau hoi HBTD 2005 13


Bước 4:
Quyết định về dạng câu hỏi và câu trả lời
4.1/- CÂU HỎI MỞ (Open - Ended
Question)
Là câu hỏi không dự liệu sẵn những
câu trả lời, thường vì không thể hiện
tiên liệu trước hoặc muốn để cho
người đáp tham gia đóng góp ý kiến.

NCTT.Ch5.Thiet ke ban cau hoi HBTD 2005 14


Có 3 loại câu hỏi mở:
Một là Câu hỏi mở -Trả lời tự do
Hai là Câu hỏi mở có tính cách thăm dò
Ba là Câu hỏi mở áp dụng kỹ thuật
phỏng chiếu

NCTT.Ch5.Thiet ke ban cau hoi HBTD 2005 15


Bia Tiger đem lại
cho
bạn_____________
_________________
________

NCTT.Ch5.Thiet ke ban cau hoi HBTD 2005 16


4.2/- CÂU HỎI ĐÓNG - (Closed End Question)

Là câu hỏi có đưa ra câu trả lời sẵn có sử dụng


các thang điểm hay hình thức sau:
*Có 2 câu trả lời trái nghịch
*Có nhiều câu trả lời
Thí dụ chọn 1 trong 4 câu A, B, C, hoặc D.
* Có 1 danh sách nhiều câu trả lời có thể đánh
dấu nhiều mục 1 lúc (checklist).
* Phân theo thứ tự cấp bậc (Ranking)
- Sử dụng các loại thang như Likert, Stapel,
thang hình ảnh, thang có tổng không đổi...

NCTT.Ch5.Thiet ke ban cau hoi HBTD 2005 17


Bước 5:
Xác định cách dùng từ trong câu hỏi
5.1 - Dùng từ ngữ và cách hành văn
đơn giản, dễ hiểu.
5.2 - Dùng từ thông dụng
5.3 - Tránh câu quá dài
5.4 - Tránh câu dịch nghĩa quá xa lạ,
quá “tây“ hay có thể hiểu lầm
5.5 - Chữ nghĩa càng rõ ràng và cụ thể
càng tốt, không quá chung chung.

NCTT.Ch5.Thiet ke ban cau hoi HBTD 2005 18


5.6 - Tránh câu hỏi điệp ý hoặc ghép
2 ý khác nhau vào một câu
5.7 - Tránh câu hỏi “mớm ý” (leading
question) làm người đáp bị thiên
lệch
5.8 - Tránh câu hỏi có định kiến
5.9 - Tránh sự ước lượng hay phỏng
đoán quá co giãn.

NCTT.Ch5.Thiet ke ban cau hoi HBTD 2005 19


4.2/- CÂU HỎI ĐÓNG - (Closed End
Question)
Là câu hỏi có đưa ra câu trả lời
sẵn có sử dụng các thang điểm hay
hình thức sau:

NCTT.Ch5.Thiet ke ban cau hoi HBTD 2005 20


Bước 6:
Xác định cấu trúc câu hỏi
6.1 - Các câu hỏi mở đầu
6.2 - Các câu hỏi định tính
6.3 - Các câu hâm nóng
6.4 - Các câu hỏi đặc thù
6.5 - Các câu hỏi về nhân khẩu học
Cuối bản nên có chỗ ghi tên người
phỏng vấn, ngày phỏng vấn và nơi
phỏng vấn và phần ghi chép những
điều quan sát
NCTT.Ch5.Thiet ke ban cau hoi HBTD 2005 21
Bước 7: Quyết định về chất liệu và hình
thức bản câu hỏi

- Chất lượng giấy, chất lượng in


- Cách trình bày, tính mỹ thuật, màu
sắc
- Chừa đủ khoảng trống để trả lời

NCTT.Ch5.Thiet ke ban cau hoi HBTD 2005 22


Bước 8: Thử nghiệm trước, sửa sai và
viết nháp
Bước cuối cùng là:
- Thử nghiệm trước bằng cách phỏng vấn thử hoặc
cho người khác làm thử để xem họ có hiểu không,
có thắc mắc gì không?
- Cần xem lại (revise), sửa chữa, thêm bớt câu chữ.
Lưu ý thường nên tránh bản câu hỏi quá dài.
Phỏng vấn người tiêu dùng một cách đại trà chỉ
nên gói gọn trong khoảng 10 câu.
- Viết nháp lần cuối (final draft)

NCTT.Ch5.Thiet ke ban cau hoi HBTD 2005 23


NCTT.Ch5.Thiet ke ban cau hoi HBTD 2005 24