You are on page 1of 39

1.

2 STRUKTUR DAN FUNGSI
TISU
MAAP1114


OBJEKTIF PEMBELAJARAN
 Diakhir syarahan, pelatih akan dapat:
1. Menyatakan definisi tisu
2. Menyenaraikan jenis-jenis tisu dalam badan
manusia
3. Menjelaskan topografi struktur-struktur tisu
4. Menerangkan ciri-ciri am setiap jenis tisu
5. Mengenalpasti komponen struktur yang terdapat
dalam setiap jenis tisu
6. Membezakan antara satu tisu dengan tisu yang
lain
7. Menerangkan fungsi-fungsi tisu
TISU
 Definisi: Sekumpulan sel
yang sama jenis dan saling
bekerjasama antara satu
sama lain untuk membentuk
satu unit struktur dan
fungsi

Contoh: Sel epitelium
skuamus membentuk tisu
pipi
JENIS-JENIS TISU
 Terdapat 4 jenis tisu utama:
1. Tisu Epitelium
2. Tisu Perantara
3. Tisu Otot
4. Tisu Saraf
TISU EPITELIUM
 Ciri-ciri tisu epitelium:
 Melapisi permukaan badan dari dalam
dan luar
 Mengawal dan melindungi tubuh
 Sel-sel tersusun amat rapat dan padat
 Kurang jumlah salur darah

 Terbahagi kepada 2 jenis:
 Epitelium ringkas
 Epitelium berstrata/kompaun
TISU EPITELIUM
RINGKAS
 Jenis-jenis epitelium ringkas:
1. Epitelium skuamus
2. Epitelium kuboid
3. Epitelium kolumnar
4. Epitelium kolumnar
bersilia
EPITELIUM SKUAMUS
 Nipis, leper, licin &
permukaan bebasnya rata
 Lokasi: jantung, alveoli,
kapsul Bowman, kapilari
darah, salur limfa, lapisan
peritoneum
 Fungsi: Penyerapan,
pertukaran
bahan-bahan dan
pengawalan rembesan
EPITELIUM KUBOID
 Tersusun rapat diatas
membran
 Bentuk: segiempat sama
 Nukleus bulat
 Lokasi: tubul ginjal,
salur-salur kelenjar
 Fungsi: Penyerapan &
perembesan
EPITELIUM KOLUMNAR
 Bentuk: segiempat tepat
 Permukaan
bermikrovilussalur
pencernaan
 Ada sel goblet (jika di
salur pencernaan &
pernafasan)
 Lokasi: permukaan salur
pencernaan, salur
pernafasan,kelenjar air
liur, kelenjar mamari,
kelenjar tiroid
EPITELIUM KOLUMNAR
Fungsi:

1. Melapisi &melindungi tisu
2. Merembes mukus
(melindungi gaster dari
dirosakkan oleh asid&
enzim pencernaan)
3. Menyerap hasil
pencernaan
EPITELIUM KOLUMNAR
BERSILIA
 Bentuk: segiempat tepat
 Permukaan:bersilia
 Lokasi: salur pernafasan
 Fungsinya :
1. Menahan debu kuman
masuk ke saluran
pernafasan
2. Menyapu keluar
debu,mukus daripada
salur pernafasan ke
farinks
EPITELIUM BERSTRATA
 Ciri-Ciri am:
 Sel berlapis lapis
 Tidak mempunyai dasar
membran
 2 jenis:
 Epitelium berstrata:
skuamus, kuboid dan
kolumnar
 Epitelium transitional
EPITELIUM SKUAMUS
BERSTRATA
 Terdiri dari beberapa
lapisan sel skuamus
 Terbahagi kepada:
berkeratin & tidak
berkeratin
 Fungsi: Perlindungan
EPITELIUM SKUAMUS
BERSTRATA
BERKERATIN
 Terdapat dipermukaan kering
 Lokasi: kulit, rambut &kuku
 Permukaan luar: terdiri dari sel-sel epitelium
mati mengandungi protein keratin hasilkan
lapisan kalis air

EPITELIUM SKUAMUS
BERSTRATA TIDAK
BERKERATIN
 Terdapat di permukaan basah
 Lokasi: konjuktiva, lapisan mulut, farink,
esofagus dan vagina


EPITELIUM KUBOID DAN
KOLUMNAR BERSTRATA
 Terdiri dari 2
lapisan sel kuboid
Fungsi - regangan
 Beberapa lapisan sel
kolumnar
 Nukleus oval
 Fungsi – rembesan &
perlindungan
EPITELIUM KOLUMNAR
BERLAPIS PALSU
(PSEUDOSTRATIFIED)
 Satu lapisan epitelium
kolumnar tetapi kelihatan
seperti berlapis
 Mengandungi sel goblet &
mempunyai silia
EPITELIUM TRANSITIONAL /
PERALIHAN
 Lapisan sel berbentuk buah pear
 Lokasi: ureter & pundi kencing
 Fungsi:
 apabila pundi kencing dipenuhi urin, lapisan sel di
dinding diregangkan sehingga menjadi satu lapisan
sel
 melindungi & menghalang
kemasukan air kencing ke
dalam tisu di bawahnya
FUNGSI EPITELIUM
TRANSITIONAL / PERALIHAN
FUNGSI TISU EPITELIUM
 Penyerapan – lapisan dalam atau mukosa
 Perembesan –kelenjar
 Pengangkutan –tubul ginjal
 Ekskresi – kelenjar-kelenjar  perkumuhan
 Perlindungan –kulit menyelaputi badan,
melindungi organ-organ dalaman dari cedera
& serangan mikroorganisma
 Sensori –sistem saraf & deria di dalam
tubuh
Soalan….
Soalan ….
(A)
(B)
(C)
(D)
(E) (F) (G)
TISU PERANTARA
 Ciri-ciri:
 Sel berjauhan antara satu
sama lain
 Diantara sel ada bahan
interselular
 Tidak berserat
 Sel-sel yang membentuk tisu
perantara:
 Fibroblas
 Makrofaj
 Sel plasma
 Sel mast
 Sel lemak
SEL-SEL TISU PERANTARA
 Fibroblas
 Lokasi: tisu hati & tisu limfoid
 Fungsi :
 Menghasilkan kalogen, fiber
elastik & matriks bahan
ekstrasel, membaiki tisu untuk
mengikat luka atau membentuk
tisu granulasi
 Makrofaj
 Fungsi utama : sel fagosit
 Sel lemak
 Lokasi: tisu subkutan di bawah
kulit
SEL-SEL TISU PERANTARA
 Sel plasma
 Fungsi: sintesis & sekresi
antibodi ke dalam darah
(kehadiran mikrob /benda
asing)
 Sel mast
 Lokasi: sekeliling salur darah
 Fungsi: penghasilan heparin,
serotonin & histamin (sel-sel
tercedera)
JENIS-JENIS TISU
PERANTARA
1)Longgar

2) Padat

3) Rawan

5) Cecair

4) Tulang

• areolar
• adipos
• limpoid


• berfiber
• elastik kuning


• hialin
• elastik
• berserat

• darah
• limpa

TISU AREOLAR
 Paling banyak
 Matriks separa pepejal
mengandungi banyak fibroblast &
sel lemak, sel mast & makrofaj,
dipisahkan oleh fiber elastik &
kolagen
 Lokasi: bawah kulit, diantara otot
otot, dalam salur alimentari,
kelenjar-kelenjar, salur darah &
saraf
 Fungsi:
 Memberi kekuatan regangan &
elastik
 Menyokong salur darah & saraf
 Di kelenjar-menyokong sel
rembesan
TISU ADIPOS
Sel adiposit (sel lemak) & globul lemak di
dalam matrik tisu areolar
Terdapat 2 jenis: tisu adipos putih & tisu
adipos coklat
Lokasi: diantara serat otot, di bawah kulit,
di keliling ginjal, jantung, mata
Fungsi :
 memberi sokongan dan perlindungan
kepada organ-organ penting
 mengawal kehilangan haba tubuh
 tempat simpanan lemak
TISU LIMFOID
 Atau tisu retikular
 Matriks separa pepejal,
cabangan fiber
retikular,mengandungi sel
retikular & leukosit
 Lokasi: nodus limfa & organ-
organ di dalam sistem limfatik
 Fungsi: sistem pertahanan
tubuh memusnahkan
bahan asing /
mikroorganisma
TISU PERANTARA PADAT:
TISU BERFIBER
 Terdiri dari serat kolagen yang padat
& sedikit matriks
 Terdapat fibrosit diantara serat
kolagen
 Lokasi: tulang, ginjal, nodus limfa,
otak
 Fungsi:
 Membentuk ligamen-mengikat
tulang
 Lapisan perlindungan luar organ
Contoh:tulangperiosteum
 Membentuk lapisan perlindungan
otot
TISU PERANTARA PADAT:
TISU ELASTIK KUNING
 Boleh mengendur &
mengecut
 Sedikit sel & matriks terdiri
dari fiber elastik
 Lokasi: dinding salur darah,
trakea, bronkus & paru paru
 Fungsi: membenarkan
pertukaran bentuk/saiz
TISU RAWAN
 Matriks keras tetapi fleksibel
 Protein dalam
matrikskondrion
 Sel rawan  sel kondrosit
(terletak dalam lakuna)
 Tiada salur darah
 Salur darah di perikondrium
 Terdiri dari 3 jenis:
 Rawan hialin
 Rawan elastik
 Rawan berserat
RAWAN HIALIN
 Mempunyai fiber kolagen (halus, putih, bersinar
dan jernih)
 Warna: putih kebiruan
 Fleksibel & sedikit elastik
 Lokasi: Hujung tulang
panjang, hubungkan
tulang rusuk dan
sternum, menutupi hujung
sendi, membentuk sebahagian
larink, trakea & hidung
RAWAN HIALIN
RAWAN ELASTIK
 Mempunyai fiber elastik
 Warna: kekuningan
 Lebih elastik berbanding rawan lain (boleh
berubah bentuk & kembali ke bentuk asal)
 Lokasi: cuping telinga,
epiglotis & telinga dalam
(tiub auditori)

RAWAN ELASTIK
RAWAN BERSERAT
 Mempunyai banyak fiber
kolagen yang kuat
 Mempunyai ketahanan
terhadap kemampatan
 Bertindak sebagai
penyerap tekanan &
mempunyai rintangan
terhadap kuasa penarikan
 Lokasi: diska vertebra,
sendi lutut dan simfisis
pubis
RAWAN BERSERAT
Sambung ...