You are on page 1of 71

E DREJTE BIZNESI

ORKIDA TOTOJANI

MARREDHENIA JURIDIKE E
DETYRIMIT
1.

3.
4.
5.

ORKIDA TOTOJANI

2.

Kuptimi i marrdhnies juridike t detyrimit.


Elementet e marredhenies juridike te detyrimit.
Llojet e detyrimeve.
Permbushja ose ekzekutimi i detyrimeve
Mospermbushja e detyrimit

KUPTIMI I MARRDHNIES JURIDIKE T DETYRIMIT


Detyrimi sht nj marrdhnie juridike me an t
s cils nj person (debitori) detyrohet t jap
dika, ose t kryej ose t mos kryej nj veprim t
caktuar n dobi t nj personi tjetr ( kreditorit) dhe
ky i fundit ka t drejt t krkoj ti jepet dika apo
t kryhet ose t mos kryhet nj veprim i caktuar n
favor t tij
E drejta e kreditorit quhet kredi, ndrsa detyrimi i
debitorit quhet debi ose borxh.

ORKIDA TOTOJANI

VAZHDIM
Marrdhnia juridike e detyrimit mund t ket nj
prmbajtje ekonomike ose joekonomike. Kjo
prcaktohet nga qllimi pr t cilin ato jan krijuar,
apo nga interesi konkret q prfitojn palt q hyjn
n kto marrdhnie
Pavarsisht
nse prmbajtja ekonomike e
marrdhnies juridike t detyrimit sht e dukshme
ose jo, e rndsishme sht q nga kjo
marrdhnie palt duhet t realizojn patjetr nj
interes t caktuar, qoft ky i fundit edhe jo
ekonomik

ORKIDA TOTOJANI

ELEMENTT E MARRDHNIES JURIDIKE T


DETYRIMIT

ORKIDA TOTOJANI

Subjekti i nj marrdhnie juridike detyrimi.


Subjektet n marrdhniet juridike t detyrimit
quhen ndryshe edhe pal.
Cdo marrdhnie ka t paktn dy pal. Si t till
mund t marrin pjes, si personat fizik ashtu edhe
personat juridik, qofshin kta shqiptar ose t
huaj, si edhe vet shteti
N qoft se nj person sht me zotsi t plot pr
t vepruar dhe hyn n nj marrdhnie detyrimi me
nj person t pazot pr t vepruar, ather kjo
marrdhnie do t quhet e pavlefshme sepse
mungon njri prej elementve t saj.
5

VAZHDIM
Por duhet t kemi parasysh q palt nuk duhet t
identifikohen me numrin e personave pjesmarrs
n nj parrdhnie juridike detyrimi, sepse numri i
personave mund t jet m i madh se sa dy.
Palt n prgjithsi quhen debitor dhe kreditor,
por n kontrata t veanta marrin emra specifik si
pr shembull,
tek kontrata e shitjes ata quhen shitsi dhe blersi,
tek kontrata e siprmarrjes quhen siprmarrsi dhe
porositsi,

ORKIDA TOTOJANI

OBJEKTI I NJ MARRDHNIE JURIDIKE DETYRIMI.

Objekti i nj marrdhnie detyrimi sht ai mbi t


cilin ndrthuren t drejtat dhe detyrimet e palve
dhe q prbn n fund t fundit shkakun dhe
qllimin e lidhjes s nj kontrate
Objekti para s gjithash mund t jet nj send i
luajtshm ose i paluajtshm mjafton q mos jet i
prjashtuar nga qarkullimi civil
Objekt mund t jet gjithashtu edhe nj send i
ardhshm, pra dika q nuk ekziston e
materjalizuar n astin e lidhjes s kontrats por e
cila do t krijohet m von, psh. nj vepr letrare,
nj prodhim bujqsor a blegtoral, nj ndrtes etj

ORKIDA TOTOJANI

VAZHDIM
Objekt mund t jet edhe nj shum t hollash me
nj vler numerike t prcaktuar plotsisht n
kontrat. Shuma do t shlyhet n vlern fikse n
kontrat, pavarsisht nga vlera e monedhs n
momentin kur do t realizohet shkmbimi apo
pagesa
Objekt
mund t jen edhe veprimet ose
mosveprimet, gjithashtu edhe produktet e
krijimtaris intelektuale dhe t mirat personale
jopasurore

ORKIDA TOTOJANI

VAZHDIM
Objekti i nj marrdhnie juridike detyrimi,
pavarsisht nga lloji i tij, q t jet marrdhnia e
vlefshme duhet t plotsoj disa kushte:
-t jet i prcaktuar ose i prcaktueshm
- t jet i ligjshm
- t jet i vlefshm, dhe
- t jet i mundshm pr tu realizuar

ORKIDA TOTOJANI

VAZHDIM

ORKIDA TOTOJANI

Prmbajtja e marrdhnies juridike t detyrimit


Me prmbajtje t nj marrdhnie juridike detyrimi do t
kuptojm trsin e t drejtave dhe t detyrimeve
juridike civile q kane palt pjesmarrse n kt
marrdhnie t caktuar
- s pari, t mos vij n kundrshtim me ligjin. Kjo nuk
do t thot q detyrimi duhet t jet parashikuar
shprehimisht n ligj, por mjafton t mos vij n
kundrshtim me parimet kryesore t s drejts
- s dyti, prmbajtja duhet t mos vij n kundrshtim
me politikn e prgjithshme shtetrore dhe me parimet
shtetrore

10

VAZHDIM

ORKIDA TOTOJANI

- s treti, t mos jet n kundrshtim me interesat e


shtetasve
- s katrti, t jet e mundshme pr tu realizuar
qoft fizikisht dhe materjalisht, qoft juridikisht.
Mungesa qoft edhe e njrit nga kto katr kushte
e bn marrdhnien e detyrimit t pavlefshme.

11

LLOJET E DETYRIMEVE.

Ne marredheniet juridike te detyrimit debitori mund


te kete si detyrim vetem kryerjen e nje pune ose
sherbimi ose dorezimin e nje sendi apo shume te
hollash. Ne keto raste themi se detyrimi eshte i
thjeshte

Por debitori mund te kete si detyrim kryeen e me


shume se nje pune, veprimi ose sherbimi. Ne kete
rast themi se detyrimi eshte i perzier

ORKIDA TOTOJANI

12

VAZHDIM
Detyrimet e thjeshta mund te jene
detyrime konkrete ose individuale
detyrime gjenerike
Detyrimet e perziera mund te jene
detyrime kumullative
detyrime alternative

ORKIDA TOTOJANI

13

VAZHDIM
Detyrimet konkrete dhe gjenerike
Kjo ndarje behet duke marre si kriter faktin nese
objekt i detyrimit jane sende individualisht te
percaktuara apo sende te percaktuara ne gjini.
Detyrim konkret kemi kur permbajtja e tij eshte
percaktuar me elementet e sendit qe e dallojne ate
nga sendet e tjera
Ndersa
detyrim gjenerik kemi atehere kur
permbajtja e ketij detyrimi eshte e percaktuar me
ane te elementeve qe karakterizojne nje grup
sendesh te te njejtit lloj ku detyrimi ben pjese.
I tille eshte per shembull, nje detyrim ne te holla

ORKIDA TOTOJANI

14

VAZHDIM
Detyrimet me shume persona
Detyrimet me dy persona jane ato detyrime ne te
cilat marrin pjese dy pale me nga nje debitor dhe
nje kreditor secila ne perberje te tyre
Mund te ndodhe qe ne nje marredhenie juridike
detyrimi te kete shume persona ne perberje te
pales debitore ose ne perberje te pales kreditore,
ose ne perberje te te dyja paleve se bashku
Ne te tilla raste themi se ndodhemi para detyrimeve
me shume persona

ORKIDA TOTOJANI

15

VAZHDIM
Duke patur parasysh si kriter numrin e subjekteve
qe marrin pjese ne nje marredhenie juridike
detyrimi kemi:
detyrime me dy persona dhe
detyrime me shume persona
Detyrimet me shume persona nga ana e tyre jane
tre llojesh:
detyrime solidare
detyrime te pjestueshme
detyrime te papjestueshme

ORKIDA TOTOJANI

16

VAZHDIM
Detyrimet solidare
Detyrimi eshte solidar kur kreditori ose secili nga
kreditoret ka te drejte te kerkoje egzekutimin e te
njejtit detyrim teresisht ose pjeserisht si nga
debitoret se bashku, ashtu edhe nga secili prej tyre
ve e ve
Ne detyrimet solidare kreditori ka te drejte ti
drejtohet sipas deshires se tij, nje a me shume
debitoreve ose te gjitheve se bashku per gjithe
shumen e detyrimit, ose secilit prej tyre per nje
pjese te saj

ORKIDA TOTOJANI

17

VAZHDIM

ORKIDA TOTOJANI

Detyrime te pjestueshme
Perkufizimi i ketij lloj detyrimi jepet nga Kodi Civil ne
nenin 442: kur shume debitore ose kreditore marrin
pjese ne te njejtin detyrim dhe ky eshte i pjestueshem,
secili debitor eshte i detyruar te egzekutoje dhe secili
kreditor ka te drejte te kerkoje nje pjese te barabarte te
detyrimit, perve kur ne kontrate ose ne ligj eshte
parashikuar ndryshe
Karakteristike kryesore e ketyre lloj detyrimeve eshte se
objekti i tyre eshte i pjestueshem. Ai mund te jete nje
detyrim ne te holla ose monetar, mund te jete nje send
ne gjini, por mund te jete edhe nje send individualisht i
percaktuar, pjestimi i te cilit eshte plotesisht i mundshem
nga pikpamja fizike dhe nuk e prish egzistencen e sendit
te pare sepse do pjese pas ndarjes mund te qendroje
si nje send me vete

18

VAZHDIM
Ne detyrimin e pjestueshem donjeri kreditor ka te
drejte te kerkoje vetem pjesen qe i takon dhe cdo
debitor eshte i detyruar te permbushe detyrimin ne
pjesen qe i takon
Zakonisht pjeset ne keto lloj detyrimesh jane te
barabarta. Tipik eshte rasti i marredhenieve te
detyrimit qe rrjedhin nga marredheniet e
trashegimise, ku trashegimtaret pergjigjen ne
menyre
te
barabarte
per
detyrimet
e
trashegimlenesve te tyre, ne qofte se testamenti
nuk i parashikon pjeset te ndryshme

ORKIDA TOTOJANI

19

VAZHDIM
Detyrimet e papjestueshme.
Detyrimet e papjestueshme jane nja nga llojet e
detyrimeve me shume persona. Nje detyrim i tille ka
keto karakteristika:
ne te marrin pjese shume debitore ose shume
kreditore
objekt i detyrimit eshte nje send, nje e drejte apo
nje veprim i papjestueshem.
Objekt i ketyre detyrimeve zakonisht jane sendet

ORKIDA TOTOJANI

20

PERMBUSHJA OSE EKZEKUTIMI I DETYRIMEVE

ORKIDA TOTOJANI

Me permbushje te detyrimeve do te kuptojme kryerjen e


atij veprimi apo sherbimi apo dorezimin e atij sendi qe
permban objektin e nje marredhenie juridike detyrimi.
Detyrimi duhet te permbushet sipas permbajtjes se tij ne
vendin, menyren apo afatin e caktuar, si dhe ne
pershtatje me kerkesat e ligjit dhe te kontrates.
Kur nje person detyrohet te dorezoje nje send, ai
detyrohet te ruaje e te kujdeset per te deri ne mometin e
dorezimit. Kjo sanksionohet ne nenin 456 te Kodit Civil.
Kur objekti i deyrimit eshte dorezimi i sendit te
percaktuar ne gjini, debitori duhet te dorezoje sendin me
cilesi jo me te dobet se ajo mesatare.(neni 457 i Kodit
Civil.)

21

VAZHDIM
Permbushja duhet ti referohet te gjithe kushteve te
kontrates duke filluar me karakteristikat e objektit,
me sasine, cilesine, vleren e tij, me menyren e
dorezimit, te pagimit, vendin e ekzekutimit, afatin e
te tjera qe do ti trajtojme ne vazhdim.
Objekti.
Debitori detyrohet te permbushe detyrimin ne pajtim
me permbajtjen e tij, domethene detyrohet te kryeje
ate veprim apo sherbim qe parashikohet ne
mardhenien juridike te detyrimit.

ORKIDA TOTOJANI

22

VAZHDIM

ORKIDA TOTOJANI

Debitori detyrohet te permbushe detyrimin ne pajtim me


permbajtjen e tij, domethene detyrohet te kryeje ate
veprim apo sherbim qe parashikohet ne mardhenien
juridike te detyrimit.
Zevendesimi i permbajtjes se detyrimit nuk duhet te
ngaterrohet me dhenien me qellim perbushje. Per
shembull, nje debitor qe i ka marre nje shume hua Bse, ne vend te saj i jep huadhenesit te tij nje biiklete qe
ta shese dhe te nxjerre shumen e huase.
Ne kete rast kur nje send jepet me qellim permbushjeje,
detyrimi nuk shuhet ne momentin e dorezimit te sendit,
por vetem pasi ai eshte shitur dhe shuma e nxjerre nga
shitja ka zevendesuar huane e marre.

23

VAZHDIM

ORKIDA TOTOJANI

Detyrimi ne te holla.
Pjesa me e madhe e detyrimeve ku hyjne palet ne
qarkullimin civil jane detyrime ne te holla
Kodi Civil percakton edhe menyren e pagimit apo te
shlyerjes te ndonje shume parash. Sipas nenit 445:
Detyrimi per te paguar nje shume parash shlyhet me
vleften e tij nominale, perve kur rezulton ndryshe nga
ligji ose nga kontrata.
Nje nga elementet e treguesit me te rendesishem te nje
detyrimi ne te holla eshte edhe monedha e parashikuar
nga palet. Detyrimi monetar kryhet me monedhen qe
eshte ne qarkullim ne shtetin ku behet pagesa, ne qofte
se nuk parashikohet ndryshe ne kontrate.

24

ORKIDA TOTOJANI

do detyrim monetar duhet te shlyhet jo vetem ne


monedhen e caktuar nga palet, jo vetem ne vendin e
caktuar nga palet ose nga ligji, por edhe ne afatin e
percaktuar.
Ne rast vonese te pagimit te shumes, debitori duhet te
paguaje shperblimin e demit te shkaktuar nga kjo
vonese.
Demi ne keto raste perbehet nga: kamatat e arrira, te
llogaritura ne monedhen zyrtare te vendit ku behet
pagimi qe nga data e fillimit te voneses se debitorit.
Perqindja e kamates percaktohet me ligj ose me
kontrate
Kur pagesa ne pagimine nje detyrimi monetar eshte me
e madhe se nje vit, atehere ne mbarim te do viti
kamatat e arrira i shtohen shumes se detyruar ne baze
te kontrates.

25

VAZHDIM
Vendi i permbushjes se detyrimit.
do detyrim duhet te permbushet ne vendin e
caktuar nga palet ne kontrate.
Sipas nenit 448 te Kodit Civil, kreditori mund te
caktoje edhe nje vend tjeter te ndryshem nga
venbanimi i tij, por gjithnje brenda kufijve te shtetit
ku ai banon ne astin e pagimit te detyrimit ose ne
astin e lindjes se tij.
Zakonisht vendi i pagimit te shumes se detyruar
caktohet ne marreveshjen e paleve.

ORKIDA TOTOJANI

26

VAZHDIM

ORKIDA TOTOJANI

Afati i permbushjes se detyrimit.


Afat i permbushjes se detyrimit eshte asti ose momenti
i caktuar ne kohe kur duhet te behet permbushja e
detyrimit.
Zakonisht afati percaktohet duke u treguar nje date e
caktuar kalendarike
Afati mund te caktohet edhe duke treguar nje periudhe
kohore me kalimin e se ciles duhet te permbushet
detyrimi, per shembull. Brenda tre muajve nga asti i
lidhjes se kontrates.
Nje menyre tjeter e caktimit te nje afati eshte percaktimi
ne kontrate i nje ngjarje natyrore ose i nje feste
kalendarike qe dihet me siguri qe do te ndodhe. Per
shembull, kur te bjere bora e pare , ne prag te
Krishtlindjeve etj

27

VAZHDIM
Ne marredheniet juridike te detyrimit afati i
permbushjes se detyrimit mund te caktohet qe ne
fillim. Ne kete rast themi se detyrimi eshte me afat.
Mund te ndodhe qe afati i permbushjes se detyrimit
te mos jete caktuar ose permbushja te jete lene ne
kerkesen e kreditorit. Ne kete rast themi se detyrimi
eshte pa afat.
Neni 463 i Kodit Civil pranon se ne raste te tilla
kreditori ka te drejte te kerkoje permbushjen e
detyrimit ne do kohe dhe debitori eshte i detyruar
ta ekzekutoje detyrimin brenda 15 diteve nga
kryerja e kerkeses se kreditorit.

ORKIDA TOTOJANI

28

ORKIDA TOTOJANI

Menyra e permbushjes se detyrimit.


Kur flasim per menyre te permbushjes se detyrimit do te kemi
parasysh sasine, cilesine e objektit si dhe menyren e
dorezimit e dorezimit te tij.
Persa i perket cilesise objekti i detyrimit duhet ti pergjigjet
asaj cilesie qe palet kane percaktuar ne kontrate.
Kur objekt i detyrimit jane sende te percaktuara ne gjini dhe
kur palet ne kontrate nuk kane percaktuar cilesine e tyre,
atehere debitori detyrohet te dorezoje sende te atij lloji dhe
me nje cilesi jo me te ulet se ajo mesatare.
Lidhur me menyren e dorezimit te sendeve, perve faktit nese
ky dorezim do te behet teresisht apo pjese pjese, Kodi Civil
percakton ne nenin 458 se objekti i nje kontrate do te
dorezohet ne ate menyre qe kane percaktuar palet

29

MOSPERMBUSHJA E DETYRIMIT

ORKIDA TOTOJANI

Nje detyrim mbetet i papermbushur ne qofte se debitori


nuk kryen punen, veprimin ose sherbimin qe perben
objektin e detyrimit.
Mospermbushja mund te jete e plote ose e pjeshme.
Mospermbushja eshte e plote, kur debitori nuk e
permbush fare detyrimin. Per shembull nuk dorezon
sendet objekt i kontrates, nuk kryen punen apo
sherbimin etj.
Mospermbushja eshte e pjeshme kur debitori permbush
detyrimin por jo ne menyren e duhur. Permbushja jo ne
menyren e duhur, nenkupton permbushje jo ne cilesine
e duhur, jo ne sasine e duhur, apo jashte afatit te
caktuar nga palet.

30

VAZHDIM

ORKIDA TOTOJANI

Ne rastin e mospermbushjes se detyrimeve, nga


debitori, kreditorit i lind e drejta te kerkoje mbrojtjen e te
drejtes se tij te shkelur ose te cenuar.
Pra kreditorit i lind e drejta te ngreje padi ne gjykate
duke kerkuar qe ndaj debitorit te merren masa qe ai te
permbushe detyrimin e tij patjeter ne natyre.
Permbushja ne natyre
e detyrimit quhet edhe
permbushje reale e detyrimit. Ky parim ka rendesi si ne
marredheniet midis personave juridike ashtu edhe ne
ato midis personave fizike.
Edhe kur detyrimi nuk eshte permbushur, kreditori ka te
drejte te kerkoje ne rradhe te pare permbushjen ne
natyre te detyrimit dhe vetem ne qofte se kjo nuk eshte
e mundur ai mund te kerkoje ekuivalencen ne te holla.

31

VAZHDIM
Ne nenin 476 te Kodit Civil thuhet se ne rast se
debitori nuk e permbush detyrimin e tij kreditori ka
te drejte:
te kerkoje ekzekutimin ne natyre te detyrimit,
veanerisht dorezimin e sendit ose kryerjen e
punimeve, si dhe shperblimin e demit te shkaktuar
nga vonesa, ose
shperblimin
e
demit
te
shkaktuar
nga
mosekzekutimi i detyrimit.

ORKIDA TOTOJANI

32

VAZHDIM

ORKIDA TOTOJANI

Pasojat qe vijne nga vonesa e debitorit.


Qe te kete vend vonesa e debitorit duhet te ekzistojne disa
kushte:
Te kete kaluar afati i permbushjes se detyrimit.
Ne detyrimet me afat kjo eshte e thjeshte per tu kuptuar. Ne
rast se ka skaduar afati kalendarik i permbushjes se detyrimit,
debitori eshte ne vonese.
Ne detyrimet pa afat e drejta e kreditorit per te kerkuar
permbushjen e detyrimit ka lindur qe ne kohen e lidhjes se
kontrates. Prandaj per tu quajtur debitori ne vonese nuk
kerkohet si kusht qe kreditori te beje kerkese per permbushjen
e detyrimit. Edhe ne qofte se kerkesa behet nga ana e
kreditorit, debitori duhet te permbushe detyrimin brenda 15
diteve nga berja e kerkeses.
Kerkesa e bere nga kreditori ne fakt nuk eshte kusht per
fillimin e voneses, por kusht qe shenon mbarimin e afatit te
permbushjes.

33

VAZHDIM

ORKIDA TOTOJANI

Debitori te mos e kete permbushur detyrimin. Kjo duhet


kuptuar se edhe kur debitori e ka permbushur ne kohe
detyrimin, por del me vone se sendi i dorezuar prej tij
nuk i ploteson kerkesat e kontrates, thuhet se detyrimi
nuk eshte permbushur ne afat.
Te ekzistoje faji i debitorit, qe nuk ka permbushur
detyrimin. Ne qofte se afati i permbushjes se detyrimit
ka kaluar edhe debitori nuk e ka permbushur detyrimin,
ai prezumohet ne faj per mospermbushjen. I bie per
barre debitorit te provoje se pamundesia e permbushjes
ne afatin e caktuar ka ardhur ne rrehana qe ai nuk mund
ti ndalonte, ose ka ardhur per shkak te voneses se
pales tjeter, kreditorit.
Venia ne vonese te behet me ane te nje njoftimi ne
forme shkresore

34

KUPTIMI, RENDESIA DHE LLOJET E MJETEVE TE


SIGURIMIT TE PERMBUSHJES SE DETYRIMEVE.

2.
3.
4.
5.
6.
7.

Kushti penal.
Pengu
Hipoteka
Kapari
Dorezania
Preferimet
Kundershtimi i veprimeve juridike te debitorit

ORKIDA TOTOJANI

1.

35

ORKIDA TOTOJANI

Legjislacioni i njeh kreditorit edhe mjete t posame q


prforcojn sanksionin e detyrimit dhe q sigurojn
prmbushjen e rregullt t tij.
Kodi Civil shqiptar njeh kto mjete t sigurimit t
ekzekutimit t detyrimeve:
- kushtin penal,
- pengun
- hipotekn,
- kaparin,
- dorzanin,
- preferimet ose privilegjet,
- kundrshtimi i veprimeve juridike t detyrimit.

36

ORKIDA TOTOJANI

Kushti penal
Mjeti m i prdorshm pr sigurimin e prmbushjes s
detyrimeve q parashikon legjislacioni yn civil sht,
kushti penal i cili, gjen zbatim si n marrdhniet
kontraktore midis personave juridik, ashtu edhe n ato
midis individve.
N nenin 541 t Kodit Civil, jepet edhe prkufizimi i
kushtit penal.
Sipas ksaj dispozite, pr mosprmbushjen e
detyrimeve n mnyrn e duhur palt mund t
parashikojn n kontrat pagimin e nj shume t hollash
ose kryerjen e nj detyrimi tjetr pr riparimin e dmit
ose pr nxitjen e ekzekutimit t detyrimit. Pra kushti
penal qndron gjithnj n funksion t nj detyrimi
kryesor, ai ekziston pr aq koh sa ekziston edhe
detyrimi kryesor.

37

Duke u nisur nga forma, marrveshja pr kushtin


penal sht formale, sepse nga prmbajtja e nenit
545, del q duhet t bhet me shkres t thjesht.
Kjo form shkresore krkohet pavarsisht nga
forma e kontrats kryesore q sigurohet nga kushti
penal, si dhe pavarsisht nga vlera e vet kushtit
penal.
Forma
shkresore
krkohet
pr
efekt
provueshmrie.

ORKIDA TOTOJANI

38

ORKIDA TOTOJANI

Pengu
Prkufizimi i pengut del nga prmbajtja e nenit 546 t
Kodit Civil, sipas t cilit pengu sht vendosja e nj
pasurie apo t drejte n posedim t nj kreditori apo nj
personi t tret me qllim q t sigurohet prmbushja e
s drejts s kredis s kreditorit.
Pengu vihet mbi nje send t luajtshm, ose mbi nj t
drejt uzufrukti mbi nj send apo t drejt t till.
Kontrata e pengut parashikohet si nj kontrat formale.
Ajo duhet t bhet m shkres ose me akt noterial,
sepse n t kundrt sht e pavlefshme.
N kontrat duhet t bhet nj prshkrim i hollsishm i
sendit apo i s drejts s ln peng. Peng mund t lihet
edhe pasuria e nj shoqrie tregtare apo e nj
ndrmarrje

39

ORKIDA TOTOJANI

Hipoteka
Hipoteka sht mjeti m i sigurt q garanton shlyerjen e nj
detyrimi n favor t kreditorit.
Prkufizimi i hipoteks jepet n nenin 560 t Kodit Civil.
Hipoteka sht nj e drejt reale q vihet mbi pasurin e
debitorit, ose t nj personi t tret, n dobi t kreditorit, pr
t siguruar prmbushjen e nj detyrimi.
Por si shihet m posht, jo do pasuri e debitorit sht e
hipotekueshme. T drejtn pr t vendosur nj send n
hipotek e ka jo vetm debitori, por edhe nj person i tret.
Kusht sht q personi q v sendin n hipotek ose duhet t
jet pronar i tij, ose pronari i sendit (nse sht personi i tret)
duhet t jap plqimin e tij n formn e caktuar ligjore.
Objekt i hipoteks, sipas nenit 561 t KC, jan:
- sendet e paluajtshme,
- uzufruktet e sendeve t paluajtshme.

40

ORKIDA TOTOJANI

Llojet e hipotekave.
Po t marrim parasysh si kriter faktin e mnyrs s lindjes s
hipoteks, kemi tre lloj hipotekash.
Hipoteka ligjore lind ather kur vet ligji parashikon
detyrueshmrin e vnies s nj objekti t caktuar n
hipotek apo detyrueshmrin e sigurimit t nj detyrimi me
hipotek. Kjo vnie n hipotek nuk bhet n mnyr
automatike, pavarsisht se e parashikon ligji, por personi i
interesuar duhet t bj nj krkes pr vnien e sendit n
hipotek ligjore.
Hipoteka vullnetare lind nga kontrata apo marrveshja e
palve, ku vullnetarisht sht rn dakord pr tu siguruar nj
detyrim kontraktor.
Hipoteka gjyqsore lind nga nj vendim i gjykats, ku pr t
paguar nj shum t hollash pr prmbushjen e nj detyrimi
ose pr shprblimin e nj dmi, gjykata vendos vnien e
pasuris s debitorit n hipotek.

41

ORKIDA TOTOJANI

Kapari
Kapari sht mjet tjetr sigurimi, q n ndryshim nga ato q
kemi trajtuar deri tani, siguron jo vetm prmbushjen e
sigurimit, por edhe vet lidhjen e kontrats.
Kapar quhet shuma n t holla q njra pal i jep tjetrs pr
llogari t shums q do t paguhet n baz t kantrats me
qllim q t vrtetoj lidhjen e kontrats dhe t siguroj
ekzekutimin e saj. ( neni 601 i Kodit Civil).
Sipas nenit 602 t Kodit Civil kur kontrata nuk lidhet ose nuk
ekzekutohet apo nuk zbatohet pr fajin e pals q ka dhn
kapar, kjo pal e humbet kaparin. N t kundrt, kur kontrata
nuk ekzekutohet pr faj t pals q ka marr kaparin, kjo pal
eshte e detyruar t kthej dyfishin e saj. Pala q ka faj eshte e
detyruar te shperblej dmin prve kur n kontrat sht
parashikuar ndryshe

42

ORKIDA TOTOJANI

Dorzania
Dorzania sht nj veprim juridik me ann e t cilit nj person (dorzansi)
detyrohet q ti siguroj kreditorit prmbushjen e detyrimeve t nj personi t tret
(debitorit kryesor) plotsisht ose pjesrisht.
Veorit kryesore t dorzanis jan kto:
s pari, dorzania sht mjet i sigurimit t prmbushjes s detyrimit kryesor
s dyti, dorzania sht nj kontrat , pal t s cils jan , dorzansi q bhet
garant pr prmbushjen e detyrimit t nj debitori (personi t tret) dhe kreditori i
ktij detyrimi. Q ktej del se debitori nuk sht pal n kt kontrat, prandaj
kontrata mund t lidhet edhe pa plqimin e debitorit kryesor.
S treti, dorzania sht nj detyrim aksesor (plotsues). Kjo do t thot se
detyrimi i dorzanis ekziston pr aq koh sa ekziston edhe detyrimi kryesor.
S katrti, dorzania duke qen se sht nj kontrat, duhet t prmbaj n
mnyr t shprehur shfaqjen e vullnetit t dorzansit pr t marr prsipr
prmbushjen e detyrimit t debitorit kryesor.
S pesti, dorzania sht nj marrveshje q duhet t bhet me shkres, sipas
nenit 587 t Kodit Civil pr efekt provueshmrie.

43

ORKIDA TOTOJANI

Privilegjet ose preferimet.


N praktikn e prditshme ndodh shpesh q nj debitor
t ket prball tij m shum sesa dy kreditor.
N rast t mosprmbushjes s detyrimeve nga ana e
debitorit sipas nenit 531 t KC, t gjith kreditort kan
t drejta t barabarta pr t krkuar shlyerjen e
detyrimeve nga pasuria e debitorit t tyre, prve rastit
kur pasuria e ndonjrit prej debitorve do t
konsiderohet e preferuar me ligj.
Preferimi sht nj e drejt dhe n t njjtn koh nj
garanci q jepet nga ligji n favor t nj kreditori, duke u
nisur nga lloji i t drejts s tij t kredis

44

ORKIDA TOTOJANI

Kundrshtimi i veprimeve juridike t debitorit.


do kreditor mund t krkoj shlyerjen e detyrimeve n
favor t tij duke vn dor n mnyrn e prcaktuar nga
ligji mbi pasurin e debitorit.
Ndodh q debitori duke dashur ta shmang kt t
drejt t kreditorit prpiqet t ul sasin ose vlern e
pasuris s tij prpiqet t ul sasin ose vlern e
pasuris s tij n mnyr q detyrimi q ai ka ndaj
kreditorit t likuidohet pjesrisht ose t mos likuidohet
fare.
Pr t mbrojtur kreditorin n nj situat t till n Kodin
civil parashikohet q kreditori ka t drejt t krkoj
pavlefshmrin e atyre veprimeve q synojn n uljen
fiktive t vlers s pasuris s debitorit

45

KONTRATA E SHITJES

1.

3.
4.
5.

ORKIDA TOTOJANI

2.

Kuptimi i kontrates s shitjes.


Elementt e kontrats s shitjes.
Detyrimet e palve n kontratn e shitjes.
Momenti i kalimit t s drejts s pronsis.
Llojet e kontratave t shitjes.

46

ORKIDA TOTOJANI

Kuptimi i kontrates s shitjes.


Kontrata e shitjes sht nj nga kontratat m t vjetra e m t
prdorshme n qarkullimin civil, me an t s cils vishen pjesa
m e madhe e veprimeve tregtare dhe e veprimeve juridike civile.
N nenin 705 t Kodit Civil prcaktohet se: kontrata e shitjes
ka pr objekt kalimin e pronsis s nj sendi ose kalimin e
nj t drejte, kundrejt pagimit t nj mimi.
Kontrata e shitjes synon drejtprdrejt n realizimin e t drejtave
materiale dhe ekonomike t t dy palve.
Kontrata e shitjes sht kontrat e dyanshme dhe me shprblim.
Ajo sht kontrat konsensuale, domethn e vlefshme q nga
momenti i arritjes s marrveshjes s palve.
N disa raste ligji krkon q kontrata e shitjes t jet formale, pr
shembull shitja e pasurive t paluajtshme duhet t bhet me akt
noterial dhe t rregjistrohet, ose shitja midis personave juridik
publik ose privat duhet t bhet me shkres sepse nuk mund t
provohet me dshmitar

47

ELEMENTT E KONTRATS S SHITJES

ORKIDA TOTOJANI

Elementt e kontrats s shitjes jan subjekti, objekti dhe


prmbajtja. Kto element jan absolutisht t domosdoshm q
nj kontrat shitje t jet e vlefshme.
Krahas elementve kontrata e shitjes ka edhe kushtet e saj
thelbsore, ndr t cilt m kryesori sht mimi, por rast pas
rasti mund t jet kusht kryesor n kontrat edhe afati, forma etj.
Le ti trajtojm me rradh:
Subjektet. Si pal n kontratn e shitjes mund t jen si
personat fizik ashtu edhe personat juridik shqiptar ose t huaj,
si edhe vet shteti. Palt n kt kontrat quhen shitsi dhe
blersi.
Si kusht kryesor i shitjes sht q subjektet q lidhin kt
kontrat duhet t ken zotsi pr t vepruar.
Nga ky rregull ka nj prjashtim: Si blers n disa raste mund t
dalin edhe t miturit, por kur plotsohen disa kushte: shitja t jet
me t holla n dor, shitja t realizohet aty pr aty dhe objekti i
shitjes t ket vler t vogl

48

ORKIDA TOTOJANI

Gjithashtu n nenin 709 t Kodit Civil thuhet se: nuk


mund t marrin pjes si blers drejtprdrejt ose me an
t personave t tjer, ose n ankand kto kategori
personash:
Personat q administrojn ose ruajn pasorit e t
tjerve, n baz t ligjit, t nj kontrate apo t emrimit
nga organet shtetrore, si psh. kujdestart,
prfaqsuesit ligjor etj.
Personat zyrtar t cilt jan ngarkuar t realizojn
shitje me ekzekutim t detyrueshm pr at kategori
sendesh q ata do t shesin. Ktu futen prmbaruesit
gjyqsor, punonjsit e doganave, t policis financiare
etj.
Gjyqtart
prokurort,
notert,
avokatt,
prmbaruesit, pr sendet t cilat jan objekt gjykimi n
Gjykatat e vendeve n t cilat ata punojn.

49

ORKIDA TOTOJANI

Objekti i kontrats s shitjes.


S pari, objekt i kontrats s shitjes mund t jet do send q
merr pjes n qarkullimin civil dhe q mund t tjetrsohet pa
ndonj penges ligjore. Ktu futen sende t luajtshme dhe t
paluajtshme, individualisht t prcaktuara dhe t prcaktuara n
gjini.
S dyti, mund t jen objekt shitjeje edhe sendet me qarkullim t
kufizuar, por gjithmon me lejen e organeve kompetente
shtetrore, apo sipas procedurave ligjore t prcaktuara. Pr
shembull, trojet pr ndrtim brenda vijave t verdha t qyteteve,
objektet social- kulturore, burimet ujore dhe energjetike etj.
S treti, prve sendeve, objekt shitje mund t jen edhe t
drejtat. Si psh. e drejta e trashgimis, e drejta e prdorimit t nj
shpikje, e drejta e prdorimit t nj sendi, t drejtn e shfrytzimit
t t ardhurave t tij etj.
S katrti, objekt i kontrats s shitjes mund t jet edhe nj
send apo e drejt e ardhshme, q nuk ekziston dhe nuk sht e
materializuar n momentin e lidhjes s kontrats.

50

ORKIDA TOTOJANI

Nj nga kushtet m t rndsishme t kontrats s shitjes sht edhe


mimi. Palt duhet t merren vesh shprehimisht pr mimin e objektit t
kontrats. Ai duhet t plotsoj disa kushte:
Duhet t jet i shprehur n t holla, sepse n t kundrt nuk do t ishim
para nj kontrate shitje, por para nj kontrate shkmbimi. Si prjashtim
mimi mund t jet i shprehur pjesrisht n t holla dhe pjesrisht n
natyr. N kt rast do t jemi prpara kontrats s shitjes, ather kur
vlera e shprehur n t holla do t jet m e madhe se vlera e sendit.
Duhet t jet i dreje. N literaturn juridike, nj mim duhet t
konsiderohet i drejt n qoft se sht t paktn sa nj e dyta e vlers
s sendit t shitur, ose maksimumi sa dyfishi i vlers s tij. N t kundrt
n qoft se sht jasht ktyre kufijve, ather shitja do t jet e
pavlefshme.
Duhet t jet real. Nj mim do t konsiderohet real, ather kur i
prgjigjet vlers reale t sendit, cilsive t tij dhe qllimit pr t cilin
sht krijuar.
Duhet t jet i prcaktuar ose i prcaktueshm. mimi sht i
prcaktueshem, ather kur palt e kan lidhur prcaktimin e tij me
ndonj kusht ose me kalimin e nj afati t caktuar.

51

DETYRIMET E PALVE N KONTRATN E


SHITJES.
Detyrimet e shitsit jan:
Ti kaloj blersit t drejtn e pronsis
Ti dorzoj blersit objektin e kontrats
T garantoj blersin pr gzimin e qet t sendit,
t lir nga do e drejt tjetr pronsie e personave
t tjer mbi t
T garantoj blersin pr cilsin e sendit dhe
mungesn e t metave t tij

ORKIDA TOTOJANI

52

Detyrimet e blersit

Detyrimi pr t marr n dorzim sendin.

Detyrimi pr pagimin e mimit t shitjes.

ORKIDA TOTOJANI

53

Momenti i kalimit t s drejts s pronsis.

Pasoja m e rndsishme juridike e kontrats s


shitjes sht kalimi i s drejts s pronsis nga
shitsi tek blersi.
Ky moment ka rndsi t madhe, sepse q nga ky
ast shitsi pushon s qni pronar, ndrsa blersi si
pronar i ri i lind e drejta ta krkoj sendin nga
kushdo qoft.
Ve ksaj rreziku i humbjes ose dmtimit rastsisht
t sendit pa fajin e ndonjrs nga palt, q nga ky
moment rndon mbi blersin.

ORKIDA TOTOJANI

54

ORKIDA TOTOJANI

Lidhur me astin e kalimit t s drejts s pronsis nga


shitsi tek blersi, legjislacionet e ndryshme njohin dy
sisteme:
Sistemi i astit t dorzimit t sendit.
Sistemi i astit t lidhjes s kontrats.
Sipas Kodit Civil shqiptar, asti i kalimit t s drejts s
pronsis sht asti i lidhjes s kontrats. Si
prjashtim, vetm pr sendet q maten, peshohen ose
numrohen, ( pra pr sendet e prcaktuara n gjini ),
pronsia kalon n astin e dorzimit t tyre.
Ndrsa pr sendet e paluajtshme, kontratat e t cilave
duhet t bhen me akt noterial dhe t rregjistrohen,
pronsia kalon n astin e lidhjes s kontrats.

55

Llojet e kontratave t shitjes.


Llojet kryesore t kontratave t shitjes t
parashikuara nga legjislacioni yn dhe nga
legjislacione t tjera jan:
-shitja me mostr,
-shitja me prov,
-shitja me t drejt parablerje etj.
Kodi Civil rregullon shprehimisht dy lloje shitjesh:
shitjen me rezerv t prons,
shitjen e pasurive t paluajtshme.

ORKIDA TOTOJANI

56

N qoft se palt parashikojn q mimi i shitjes do


t paguhet me kste dhe blersi i fiton pronsin
me pagimin e kstit t fundit pavarsisht se atij i
sht br dorzimi i sendit, themi se kemi t
bjm me shitjen me rezerv pronsie. Shitja me
rezerv
pronsie
duhet
t
parashikohet
shprehimisht n kontrat.
Shitja e sendeve t paluajtshme sht formale,
domethn ajo duhet t bhet me akt noterial dhe
t rregjistrohet, prndryshe sht e pavlefshme.

ORKIDA TOTOJANI

57

KONTRATA E QIRASE
1.

3.

4.

ORKIDA TOTOJANI

2.

Kuptimi dhe veorit e kontrats s qiras


Elementt e kontrats s qiras
Lidhja dhe ndryshimi i kontrates se qirase me
kontratat e tjera
Llojet e kontratave t qiras.

58

KUPTIMI DHE VEORIT E KONTRATS S QIRAS.

ORKIDA TOTOJANI

Qiraja sht kontrata me t ciln njra pal (


qiradhnsi ) detyrohet ti jap pals tjetr (
qiramarrsit ) nj send t caktuar n gzim t
prkohshm kundrejt nj shprblimi t caktuar.
Duke marr n analiz prkufizimin e msiprm dalin n
pah edhe veorit e kontrats s qiras. Ato jan si m
posht:
Afati sipas nenit 803 t Kodit Civil, kontrata nuk mund
t lidhet pr nj periudh m t gjat se 30 vjet, prve
rasteve kur n ligj sht prcaktuar ndryshe. Pr
shembull, qiraja e toks e ka kufirin maksimal t afatit
99 vjet, qiraja e ndrtesave t destinuara pr banim e ka
5 vjet, etj.

59

N kontratn e qiras sendi jepet n gzim t


prkohshm, domethn se qiramarrsi e prdor
sendin sipas destinacionit t caktuar n kontrat
ose sipas mnyrs s tij dhe pas mbarimit t afatit
kontraktor duhet tia kthej prsri sendin
qiradhnsit. Ky i fundit mbetet pronar i sendit gjat
gjith kohs s vazhdimsis s kontrats dhe pas
saj. Qiradhnsi nuk zhvishet asnjher nga e
drejta e tij e pronsis.
Objekt i kontrats s qiras mund t jen vetm
sendet, qofshin kto t luajtshme ose t
paluajtshme. Kusht kryesor pr objektin sht q
sendi t jet nj send individualisht i prcaktuar dhe
n t njjtn koh i pakonsumueshm

ORKIDA TOTOJANI

60

ORKIDA TOTOJANI

Karakteristik tjetr e ksaj kontrate sht edhe


preferenca. Me preferenc do t kuptojm t drejtn e
qiramarrsit, q n fund t kontrats s qiras n qoft
se kontrata do t rinovohet nga ana e qiradhnsit,
ather qiramarrsi sht i preferuar pr t mbetur i till
n raport me pretendentt e tjer pr qiramarrs edhe
pr nj afat t ri. Kt t drejt ai mund ta ushtroj
vetm n qoft se ka qen i prpikt dhe korrekt n
prmbushjen e detyrimeve q kan rrjedhur nga
kontrata e qiras.
Prtritja sht nj veori tjetr e qiras. Nj kontrat
qiraje do t quhet e prtritur kur megjithse ka mbaruar
afati qiramarrsi vazhdon ta mbaj n prdorim sendin
dhe qiradhnsi nuk paraqet ndonj kundrshtim pr
kt gj. N kto raste kontrata do t riprtrihet edhe
pr nj afat t ri me po ato kushte si e mparshmja.

61

ORKIDA TOTOJANI

Prsa i prket forms, n nenin 803, sanksionohet se


kontrata e qiras q lidhet me afat mbi nj vit duhet t bhet
me shkres.
Ndrsa kontrata e qiras me afat m t shkurtr se nj vit
mund t bhet edhe me goj dhe si rrjedhim ajo mund t
vrtetohet me dshmitar.
Kontrata e qiras me objekt sende t paluajtshme duhet t
rregjistrohet pr efekt vlefshmrie. Ky rregjistrim sht i
detyrueshm ather kur afati i kontrats s qiras sht 9
vjet. Pr kto lloj kontratash q jan me afat m t shkurtr
se 9 vjet jan t vlefshme edhe sikur t mos rregjistrohen me
kusht q t jen t lidhura n form shkresore.
Kur objekt i qiras jan sende t paluajtshme me karakter
bujqsor kontrata e qiras me afat mbi 9 vjet duhet t bhet
me akt noterial dhe t rregjistrohet, sepse n t kundrt sht
e pavlefshme.

62

ORKIDA TOTOJANI

Qiraja sht nj kontrat me shprblim. Qiraja zakonisht sht e


shprehur n t holla, por ka raste q mund t shprehet n natyr. Pr
shembull, tek kontrata e qiras s tokave bujqsore m shpesh palt e
parashikojn vlern e qiras n produkte bujqsore.
Kodi Civil rregullon edhe kontratn e nnqiras. Sipas ktij rregulli
qiramarrsi mund t lidh kontrata nnqiraje me nj person t tret, por
gjithmon kur palt n kontratn e qiras nuk kan parashikuar ndonj
marrveshje t kundrt ose ndonj ndalim pr kt gj. Qiramarrsi
mund tia kaloj kontratn e qiras nj personi tjetr vetm me plqimin
e qiradhnsit.
Pr sa i prket astit t mbarimit n qoft se kontrata sht lidhur me
afat ather qiraja mbaron me skadimin e ktij afati, pa qen e
nevojshme shpallja e ktij mbarimi n ndonj form t caktuar. Kur
kontrata sht lidhur pa afat t caktuar, ather do t konsiderohet se
mbaron q nga asti q njra pal njofton tjetrn kur ato e kan
parashikuar nj gj t till, n t kundrt do t quhet q afati sht
maksimali i parashikuar nga ligji pr at lloj kontrate qiraje.

63

ELEMENTT E KONTRATS S QIRAS.

ORKIDA TOTOJANI

Objekt i kontrats mund t jen si sendet e luajtshme edhe ato t paluajtshme me


kusht q t jen t pakonsumueshm dhe individualisht t prcaktuar sepse do t
kthehet i njjti send. N qoft se objekt i kontrats do t ishin sende n gjini,
ather do t gjendeshim para kontrats s huas n t ciln huamarrsi
detyrohet t kthej jo sendet q ka marr, por sende t tjera t t njjtit lloj, n t
njjtn sasi dhe cilsi.
Objekt mund t jen edhe sende q nuk mund t shiten apo t tjetrsohen, sepse
tek qiraja nuk krkohet kalimi i pronsis.
Subjektet e kontrats s qiras quhen qiradhnsi dhe qiramarrsi. Qiradhns
mund t jet do person fizik ose juridik. Si rregull qiradhnsi sht pronar i
sendit, por ky nuk sht kusht thelbsor dhe i domosdoshm.
Si rrjedhim si qiradhns mund t paraqitet edhe nj person q nuk sht pronar i
sendit, mjafton q t ket t drejt q t jap sendin me qira. Pr shembull ktu
futen prindrit dhe kujdestart pr pasurit e personave q kan n kujdestari ose
prfaqsuesit, ndrmjetsit, kur kt t drejt e gzojn n baz t kontrats ose
t ligjit.
Po ashtu kan t drejt t japin me qira sende edhe punonjsit shtetror t cilve
u njihet e drejta t lidhin kontrata qiraje me objekt pasurit q kan n administrim
si rezultat i kompetencave t tyre dhe i funksioneve q ata kryejn.

64

ORKIDA TOTOJANI

T drejtat dhe detyrimet e palve n kontratn e qiras.


Detyrimet e qiradhnsit jan:
Qiradhnsi sht i detyruar q ti dorzoj qiramarrsit
sendin n kohn e caktuar n kontrat dhe n at gjendje q
i prgjigjet qllimit pr t cilin sht dhn me qira.
Dorzimi i sendit duhet t bhet n afatin e caktuar n
kontrat. N qoft se n kontrat nuk sht prcaktuar
shprehimisht asti i dorzimit t sendit, ather dorzimi do t
bhet menjher me lidhjen e kontrats.
Qiradhnsi ka si detyrim ta mbaj sendin n po at gjndje
si e ka dhn n astin e dorzimit t tij. Gjat vazhdimit t
qiras qiradhnsi sht i detyruar t kryej t gjitha ndreqjet
q jan thelbsore, t domosdoshme dhe t nevojshme pr ta
mbajtur sendin n po at gjndje q i prgjigjet qllimit t
dhnies me qira.

65

T drejtat dhe detyrimet e qiramarrsit.

Qiramarrsi detyrohet t marr dijeni pr sendin dhe ta


prdor at sipas destinacionit q del nga kontrata ose nga
qllimi i palve.
Qiramarrsi duhet ta kthej sendin sendin n gjndjen q
sht marr. Zakonisht kontrata e qiras duhet t prmbaj
prshkrimin e hollsishm t karakteristikave t sendit si dhe
t kufijve t tij kur ai sht i paluajtshm.
Detyrimi m i dukshm pr qiramarrsin sht pagimi i
mimit t qiras. Ky detyrim duhet t prmbushet n afatet e
caktuara n kontrat.

ORKIDA TOTOJANI

Qiradhnsi duhet t garantoj qiramarrsin pr mungesn


e t metave t sendit.
Qiradhnsi ashtu si edhe tek kontrata e shitjes, detyrohet ta
garantoj qiramarrsin jo vetm pr mungesn e t metave
t sendit, por edhe pr gzimin e qet t tij.

66

Lidhja dhe ndryshimi i kontrates se qirase me


kontratat e tjera

Kontrata e qirase ngjan shume me huaperdorjen, sepse tek


te dyja keto kontrata njera pale i jep tjetres nje send ne
perdorim me qellim qe ta ktheje perseri. Ndryshimi midis tyre
qendron ne faktin se qiraja eshte nje kontrate me shperblim,
ndersa huaperdorja eshte nje kontrate qe lidhet gjithmone pa
shperblim.
Qiraja ngjan me depoziten, sepse tek te dyja lihet nje send
perkohesisht ne duart e tjetres, per ta rikthyer perseri.
Ndryshimi qendron ne faktin se depozita lidhet me qellim
ruajtjen e sendit dhe vetem si rast perjashtimor perdorimin e
tij. Tek qiraja sendi jepet ne perdorim me qellim qe te
shfrytezohet dhe te gezohet dhe ruajtja apo kujdesi per
sendin eshte nje detyrim dytesor gjithmone ne funksion te
perdorimit.
Kontrata e qirase dallon nga shitja, sepse tek kontrata e
shitjes kalon e drejta e pronesise nga shitesi tek bleresi,
ndersa tek qiraja vetem nendoresia dhe gezimi i sendit.

ORKIDA TOTOJANI

67

LLOJET E KONTRATAVE T QIRAS.

ORKIDA TOTOJANI

Qiraja me objekt pasurit e paluajtshme me natyr


bujqsore.
Objekt i ksaj kontrate jan sendet e paluajtshme bujqsore
si pr shembull, toka bujqsore, kullotat, livadhet, pyjet,
ndrtesat e banimit si dhe ndrtesat ndihmse q jan n
funksion t nj veprimtarie bujqsore.
Pjes e kontrats s qiras duhet t jet edhe inventari i
hollsishm n t cilin prshkruhen kufijt dhe karakteristikat
e pasuris s paluajtshme si dhe inventari i plot i sendeve t
tjera t luajtshme t lidhura me t. N munges t nj
inventari do t konsiderohet se prona sht marr n rregull.
Prsa i prket forms, sht nj kontrat formale q duhet t
lidhet me akt noterial dhe t rregjstrohet n regjistrat publik,
kur lidhet pr nj afat mbi 9 vjet, sepse n t kundrt kontrata
do
t
quhet
e
pavlefshme

68

Nj kusht mjaft i rndsishm i ksaj kontrate sht


edhe mimi, i cili mund t jet i shprehur si n t
holla ashtu edhe n natyr.
Kur mimi sht shprehur n produkte bujqsore,
kto do t dorzohen pasi t jen mbjell t korrat.
Po ashtu mimi duhet t paguhet sipas afateve t
caktuara n kontrat. N munges t afatit, kur
mimi sht i shprehur n t holla, ai do t paguhet
n fund t do viti kalendarik.

ORKIDA TOTOJANI

69

ORKIDA TOTOJANI

Karakteristik pr kt kontrat sht e ashtuquajtura e


drejt e kultivimit, e cila nnkupton t drejtn e njrs
nga palt kontraktuese q t vendos se far produkti
do t kultivohet n tokn objekt qiraje nga nj periudh
n nj tjetr.
E drejta e kultivimit duhet t rregullohet me marrveshje
t palve. N qoft se ato nuk jan marr vesh
shprehimisht n kontrat, ather kemi dy raste:
kur mimi i qiras sht shprehur trsisht ose kryesisht
n produkte bujqsore t kultivuara n tokn objekt
qiraje, ather e drejta e kultivimit i takon qiradhnsit.
Kur mimi i qiras sht shprehur trsisht ose
pjesrisht n t holla, e drejta e kultivimit i takon
qiramarrsit.

70

ORKIDA TOTOJANI

Kontrata e qirase financiare


Kodi Civil ne dispozitat mbi kontraten e qirase rregullon per
here te pare edhe kontraten e qirase financiare ose kontraten
leasing.
Me ane te kesaj kontrate njera pale detyrohet te vere ne
dispozicion te pales tjeter per nje kohe te caktuar nje send te
luajtshem ose te paluajtshem kundrejt nje pagese me afate
periodike qe percaktohet ne varesi te vleres se sendit, te
kohezgjatjes se kontrates si dhe te ndonje elementi tjeter te
caktuar ne marreveshje te paleve. Sendi duhet te jete fituar
ose te jete ndertuar nga qiradhenesi me ane te pershkrimit te
qiramarresit ose sipas deshires se tij
Ndonese qellimi i qirase financiare, si per do kontrate qiraje
eshte perdorimi i nje sendi te caktuar te luajshem ose te
paluajtshem, ne ndryshim nga kontrata tradicionale e qirase,
tek kontrata e qirase financiare rezultati perfundimtar i
marreveshjes se paleve eshte e drejta e qiramarresit per tu
bere pronar i sendit

71