You are on page 1of 32

Abu

Nasr
alFara

Kratka biografija
Al-Farabi je rođen oko 258/870.g u
Vasidžu u području Farab u
Transoksaniji.
Odrastao je u Damasku, gdje se prvi
put i susreo s filozofijom, međutim
ubrzo je otišao u Bagdad.
Njegov prvi učitelj u Bagdadu bio je
kršćanin Yuhanna ibn Haylam.

Temelj njegovog ranog obrazovanja
činile su religija i lingvistika.
Studirao je pravo, Hadis i egzegezu
Kur’ana, a u Bagdadu je studirao i
logiku.
Nakon Bagdada, boravio je u Alepu
na dvoru Saif al-Daula, gdje su se
skupljali najpoznatiji pjesnici, filolozi,
filozofi i ostali.

 U Bagdadu je stekao ne samo
najpotpunije moguće filozofsko
obrazovanje, već vrlo brzo i veliki
ugled, osobito zbog komentarisanja
Aristoteliovih djela, zbog čega su
ga zvali Drugim Aristotelom davši
mu nadimak Drugi Učitelj.

Njegova istinska važnost je u tome
što je bio prvi arapski mislilac koji
je sistemno proučio i razložio
logiku, te prvi koji je izgradio
cjelovit i razrađen filozofijski
sistem.
Preselio je u Siriji 339/950.g.

Al-Farabijeva
bibliografija

 Al-Farabijeva djela se mogu podijeliti
u dva jednaka dijela, jedan dio se
bavi logikom, a drugi ostalim
naukama.
Karakteristike Al-Farabijeva stila su
sažetost i preciznost.
Izbjegava ponavljanja i sve što je
suvišno, a voli kratkoću i konciznost.

 Njegova dva najhvaljenija spisa jesu
ona o Platonovoj i Aristotelovoj
filozofiji, koja se isto tako i nazivaju
„Aristotelova filozofija“, te
„Platonova filozofija“.

 Osobito je zanimljivo njegovo
djelo „Knjiga o slaganju mnijenja
dvaju mudraca, božanskoga
Platona i Aristotela“. Osnova toga
djela jeste čvrsto Farabijevo
uvjerenje o tome da je filozofija
jedna i cjelovita, te da su razne
filozofske škole tek razni vidove
jedne iste istine.

Veoma značajno njegovo djelo
je „Nabrajanje znanosti“, koje je
imalo velikog utjecaja na teoriju
o klasifikaciji znanosti u
zapadnjačkoj skolastici.
Treba spomenuti još neka
njegova djela, a to su: „Vrla
država“ , te djelo „Politika“.

Iako bi potpuna Farabijeva
bibliografija obuhvatala veliki broj
njegovih djela, u gore spomenutim
djelima moguće je naći cjelinu
njegovog filozofijskog sistema.

Karakteristike
i glavni elementi
njegove filozofije

Logika
Veliki dio Al-Farabijevih djela jesu
logički spisi, koji ustvari oslikavaju
„Organon“.
Farabi je problem logike razmatrao u
vezi s problemom jezika, ističući
sličnosti i razlike između logike i
gramatike, razvijajući tzv.filozofiju
jezika, o čemu govori i njegova
„Knjiga o slovima“.

Logika se po Farabiju dijelu u dva
dijela, prema tome kako njezini
predmeti stoje u odnosu na
stvarnost.
Prvi dio obuhvata nauku o idejama
i definicijama, a drugi o sudu,
dokazima i zaključcima.

 Kao nauka o dokazivanju logika nam
omogućava da preko nečeg
poznatog dopremo do znanja o
nečemu što nam nije bilo poznato.
 Al-Farabi je zaključivanje podijelio
na: dokazano, dijalektičko,
sofističko, retoričko i poetičko.

Jedinstvo filozofije
 Farabi ističe da je filozofija bitno
jedinstvena i priznaje i vjeruje u
postojanje samo jedne filozofske
škole, škole istine.
 Razne skupine samo štete filozofiji.

 Al-Farabi u svojim spisima spomnje
kako se pravi razdor među
učiteljima tj.filozofima, kako se
ideje nastoje razdvojiti, a niko nije
se sjetio toga da kombinuje sve
filozofe u jednu školu.

 Farabi ističe da su religijska i
filozofska istina objektivno jedno,
iako se formalno razlikuju, te je
ova ideja omogućila sklad između
filozofije i islamskih principa.

Teorija deset inteligencija
 Ova teorija je značajan dio islamske
filozofije, ona tumači dva svijeta,
nebeski i zemaljski, te objašnjava
fenomene kretanja i promjena.
 Na ovoj teoriji utemeljene su fizika i
astronomija.

 Al-Farabi kaže da je Jedno tj. Bog,
nužno po sebi, te mu za postojanje
nije potreban neko drugi.
 Inteligencija mu omogućava da
spozna sebe, jedinstven po svojoj
biti, ništa ne nalikuje na Njega, On
nema suprotnosti niti ekvivalenta.
 Prva inteligencija moguća je po
sebi, nužna po drugome, ona misli
Jedno kao i sebe.

 Iz prve inteligencije proizilazi
druga, iz druge treća i tako do
deset.
 Lanac emanacije tvori deset
inteligencija, devet sfera i njihovih
devet duša.
 Deseta inteligencija je tzv.aktivna
inteligencija, koja upravlja
svijetom i iz nje proističu ljudske
duše.

Teorija uma
 Farabi dijeli um na praktički, koji
izvodi ono što treba da se čini i
teorijski um koji pomaže duši da
se usavrši.
 Teorijski um se dalje dijeli na
materijalni, habitualni(običajni) i
stečeni.

 Materijalni um jeste duša ili dio
duše; habitualni um se odnosi na
uspinjanje uma, tj. um je sposoban
da se penje od potencijalnog uma
do aktivnog uma i konačno, do
trećeg, stečenog.

Teorija poslanstva
 Poslanik je čovjek nadaren
osobinom sjedinjenja s Bogom i
sposobnošću izražavanja Njegove
volje.
 Farabijeva teorija poslanstva se
može smatrati jednom od
najvažnijih u izmirenju filozofije i
religije.

 Imaginacija zauzima značajno
mjesto u al-Farabijevoj psihologiji.
 Ona stvara mentalne slike koje su
izvor snova i vizija.
 A istinski san je jedan o aspekata
poslanstva.

 Tako je glavna karakteristika
proroka da ima snažnu sposobnost
imaginacije pomoću koje se
sjedinjuje s aktivnom
inteligencijom u budnom stanju i u
snu, i stiče viziju i inspiraciju.
 Objava je samo emanacija od Boga
kroz aktivnu inteligenciju.

 Aktivna inteligencija je izvorom
Božanskih zakona i inspiracija.
 Religijska istina i filozofska istina
su isijavanje Božanske iluminacije
kroz imaginaciju ili kontemplaciju.

Interpretacija Kur'ana
 Neki religijski principi su
tradicionalni (sam'iyyat), njihovi
sadržaji su nedokazivi razumomčuda, Sudnji Dan, Suđenje,
Kazna...
 Prihvatanje ovih sam'iyyata jedan
je od temelja vjere.

 Farabi prihvata valjanost čuda
iako su natprirodna.
 Kur'an upozorava na neka
sam'iyyat, primjerice na Ploču i
Pero.
 Al- Farabi kaže da to ne treba
uzeti doslovce, jer Pero nije
sredstvo kojim se piše niti je Ploča
stranica na koju treba registrovati
riječi, već su oni prosto simboli

 Kur'an je također pun dugih priča
o Sudnjem Danu, nagradi i kazni,
te niti jedan vjernik ne može
odbaciti te sadržaje, a da ne
naruši princip Božanske kazne i
individualne odgovornosti.

Zaključak
 Al-Farabijevo učenje je veoma
karakteristično i konzistentno, od
Jednog, od Boga, Prvog uzroka, ide
ka inteligencijama iz kojih proizilaze
nebeski i zemaljski svijet.
 Iako je al-Farabijev sistem odraz
srednjeg vijeka, on sadrži neke
moderne, čak savremene pojmove
(npr. zagovara nauku i eksperiment,
a odbacuje gatke i astrologiju).

KRAAAAA
AJ!
Muhibić Elvedin
Mezit Sedina