SENI PAKAIAN DAN PERHIASAN ZAMAN AWAL ISLAM HINGGA KE ALAM MELAYU

SEJARAH KESENIAN ISLAM DR SAMSU ADABI MAMAT DISEDIAKAN OLEH: RAHMAWATI MOHD SHARIFF (A106171) NORUL HAIDA MOHAMED TAMIZI (A106186)

1.0 PENDAHULUAN
• Pakaian penting untuk melindungi tubuh
daripada panas dan sejuk. Pakaian diperbuat daripada pelbagai bahan antaranya yang paling terkenal adalah kapas, linen, bulu haiwan, sutera dan sebagainya. Fungsi pakaian yang utama sebenarnya adalah untuk menutup aurat. Ia juga berfungsi untuk melindungi kulit daripada hujan dan cahaya terik matahari. Jenis-jenis pakaian juga melambangkan kekuasaan yang dimiliki oleh seseorang. Melalui pakaian juga identiti seseorang dapat dikenalpasti.

• Apabila penulis memperihalkan tentang

pakaian, ia tidak dapat lari daripada perhiasan yang akan dipakai. Sebagai contoh, barangan kemas boleh menunjukkan taraf hidup seseorang itu. Perkembangan pakaian dan perhiasan telah berkembang sejak zaman berzaman. Kesenian pakaian dapat dilihat melalui warna dan kualiti fabrik yang digunakan. Manakala perhiasan pula dinilai melalui bahan dan hasil kerja tangan tukang perhiasan untuk menghasilkan barang kemas yang cantik dan bermutu tinggi

• Justru, kertas kerja ini akan

memuatkan tentang seni pakaian dan perhiasan yang terdapat dalam dunia islam di mana penulis akan mengklasifikasikan seni pakaian dan perhiasan mengikut zaman.

2.0 SENI PEMAKAIAN DAN PERHIASAN
• Manusia memerlukan tiga perkara asas
dalam kehidupan. Antaranya ialah makanan, pakaian dan tempat tinggal. Pakaian adalah keperluan asas yang amat penting dalam kehidupan manusia sejagat. Perhiasan pula adalah pelengkap kepada gaya penampilan dan personaliti seseorang individu. Isi-isi penting di bawah akan memuatkan maklumat mengenai pemakaian dan perhiasan mengikut zaman.

2.1 ZAMAN NABI DAN KHULAFA AL RASYIDUN
• Pakaian yang dihasilkan oleh ummat Islam
pada zaman awal Islam adalah sangat mudah dan senang buatannya. Kebanyakkan daripada mereka tidak gemar menunjuk-nunjuk dalam dalam etika pemakaian. Antara material yang digunakan untuk membuat pakaian pada zaman ini ialah bulu binatang, kain linen iaitu jalinan rami yang membentuk kain dan kain kapas.

• Secara umumnya pemakaian orang Arab adalah

terdiri daripada jubah, tunik, mantel atau pakaian yang biasanya dipakai oleh imam-imam dan kasut atau capal. Pakaian yang diperbuat daripada linen dan bulu kambing biri-biri adalah sangat tinggi harganya. Terdapat lebih daripada 20 000 atau mungkin lebih daripada 100 000 sama ada koleksi simpanan peribadi atau simpanan awam yang telah diklasifikasikan sebagai Coptic. Kebanyakkan daripada Coptic ini akan dihiasi dengan sejenis pingat yang diletakkan dipinggang. Pingat ini berfungsi sebagai tali pinggang. (Patricia L. Baker: 1995).

• Telah dinyatakan di dalam hadith bahas Nabi

Muhammad S. A. W. telah memakai sejenis pakaian yang diperbuat daripada benang bulu biri-biri. Malah kebanyakkan daripada ahli sufi orang-orang yang zuhud telah mengenakan pakaian seperti ini. Dalam bahasa Arab kain kapas dipanggil suf, dalam bahasa Turki pula ia disebut sebagai yün dan bahas parsi pula ia diungkapkan sebagai pasm. Pakaian daripada benang bulu biri-biri ini turut menunjukkan hati yang rendah diri.(Patricia L. Baker: 1995).

• Wanita pada zaman tersebut memakai

pakaian berupa seluar panjang dan baju berbelah di leher. Ketika musim sejuk pakaian-pakaian ini ditambah lagi dengan sejenis pakaian dalam atau baju dalam yang agak sempit. Sebelum meninggalkan rumah para wanita akan memakai pakaian yang menutup aurat sebelum mengenakan tudung. (Samsu Adabi Mamat: 2007)

• Kebiasaaanya pakaian-pakaian

zaman awal Islam ini dihasilkan secara kecil-kecilan di rumah. Jarang sekali ada penghasilan pakaian secara besar-besaran yang terdapat pada zaman ini. Mereka juga sering kali mengimport kain-kain daripada kerajaan yang telah lama berdiri dalam bidang ini seperti kerajaan Rom dan Byzantin.(Anon: 2008)

• Secara umumnya pemakaian barangan kemas

adalah suatu tradisi yang diwarisi sejak berzaman. Setelah kedatangan Islam, lelaki adalah dilarang dan haram memakai barang kemas yang diperbuat daripada emas dan perak. Ini tidak bermakna lelaki tidak dibenarkan langsung memakai barangan perhiasan. Nabi Muhammad sendiri memakai cincin yang diperbuat daripada gangsa dan tembaga. Cincin ini mempunyai perkataan Muhammad Rasul Allah dan digunakan sebagai cop mohor. (Anon: 2008)

• Barang perhiasan boleh ditakrifkan

sebagai sesuatu yang diperbuat daripada logam yang boleh dicairkan dan dibentuk menjadi bahan yang baru. Logam emas dan perak adalah bahan yang paling terkenal untuk dijadikan barang perhiasan. Wanita-wanita pada zaman awal Islam turut memakai barangan kemas seperti gelang tangan, gelang tangan, rantai subang dan lain-lain lagi.

2.2 ZAMAN UMAYYAH DAN ABASIYYAH
• Menurut catatan yang berkaitan
dengan Marwan II ada menyatakan bahawa terdapat terdapat unsurunsur seperti gambar pemburuan binatang, kepak burung dan lain-lain bentuk di atas sehelai kain sutera. Tidak terdapat sebarang catatan sama ada khalifah zaman Umayyah tertarik untuk menjadikan warna tertentu sebagai warna bagi kerajaan.

• Tetapi semasa hari Jumaat, semua rakyat

kerajaan Umayyah akan memakai pakaian yang berwarna putih sama ada untuk solat mahupun sepanjang hari Jumaat. Ketika perarakkan pula, penonton perarakkan akan memakai pakaian yang pelbagai warna sedangkan orang yang bertugas untuk melakukan perarakkan akan memakai pakaian yang berwarna putih. (Patricia L. Baker: 1995)

• Ketika pada zaman Umayyah dan

‘Abbasiyyah telah banyak pengaruh mula meresap dalam etika pemakaian ummat Islam pada ketika itu. Penaklukan di setiap wilayah juga menyebabkan rakyat tempatan yang memeluk Islam cuba untuk menyelarikan pakaian tempatan yang biasa mereka pakai dengan kehendak syariat Islamiyyah. Keadaan ini telah menyebabkan beberapa pakaian perlu dipakai agar ia menepati tuntutan Islam.

• Semasa zaman ‘Abbasiyyah, gaya

pemakaian orang Parsi mula mendapat tempat dikalangan golongan bangsawan. Pakaian ini kemudiannya dijadikan sebagai pakaian rasmi bagi pegawai yang bertugas di istana khalifah. Arahan telah dikeluarkan oleh Abu Bakar al-Mansur memerintahkan pegawai-pegawai kerajaan memakai sejenis songkok panjang yang berbentuk keroncup. (Samsu Adabi Mamat: 2007)

• Pakaian adalah berbeza antara golongan

bangsawan mahupun golongan biasa. Bagi golongan bangsawan, pakaian mereka terdiri daripada seluar besar, baju dalam, baju luar yang berbelah dibahagian dada, kain penutup badan, jubah dalam, pakaian sebelah luar dan songkok. Manakala golongan biasa akan mengenakan pakaian sarung, baju dalam, baju bahagian luar yang berbelah di bahagian dada, sejenis kain yang panjang digunakan untuk menutup badan dan tali pinggang.

• Mereka memakai kasut atau capal untuk

melindungi kaki. Baik golongan bangsawan mahupun golongan biasa. Kebiasaannya orang-orang kaya akan memakai stoking. Para khalifah dan kadi akan memakai serban yang berwarna hitam telah dililitkan disekeliling songkok sebagai cogan bagi golongan ‘Abbasiyyah. Baju yang berlilin akan dipakai ketika hari hujan untuk mengelakkan diri daripada basah-lencun.

• Al-Mansur telah menetapkan warna hitam

sebagai warna pakaian untuk majlis keramaian untuk pegawai kerajaan yang mempunyai kedudukan yang tinggi dalam struktur pemerintahan. Warna pakaian untuk ulama’ juga telah dikhususkan dengan warna hitam. Warna ini perlu dipakai sekurang-kurangnya dua kali seminggu. Sekiranya mereka tidak mematuhinya dan mengingkarinya kerajaan ‘Abbasiyyah akan menggunakan kekuasaan yang ada untuk menghukum mereka sebagai pembelot atau penentang. (Patricia L. Baker:1995)

• Wanita pada zaman ‘Abbasiyyah telah

mula mengorak langkah baru dalam pemakaian tudung. Mereka mula memakai tudung yang bertatahkan batu permata dan juntaian emas yang diikat dengan batu-batu permata yang mahal dan bernilai. Disebutkan bahawa wanita pertama yang mula mengenakan tudung seperti ini ialah Siti Aliyyah binti al-Mahdi dan saudara perempuan Harun al-Rashid.

• Bagi golongan pertengahan pula

mereka mula menghiasi tudung mereka dengan emas. Disamping itu juga mereka telah menambah intan dan permata zamrud dan mengikatnya disekeliling skaf kepala. Selain itu, para wanita jug telah memakai perhiasan seperti gelanggelang tangan dan gelang kaki.

• Ketika ingin membeli pakaian,

pembeli berhak untuk menentukan warna pakaian yang ingin dimiliki. Pada awal kurun ke-15 seorang pembeli boleh untuk menentukan rekaan dan corak pada pakaian mereka. Malah mereka juga boleh mereka sendiri corak dan warna pakaian menurut kreativiti sendiri. (Patricia L. Baker: 1995).

• Ketika zaman ‘Abbasiyyah teknik mewarnakan

pakaian telah berkembang dengan lebih pesat. Malah penggunaan warna juga amat penting untuk membezakan agama seseorang individu. Pada zaman pemerintahan al-Mutawakkil (847861) beliau telah memerintahkan agar orang awam yang bukan beragama Islam memakai pakaian yang berwarna kuning madu ketika keluar di khalayak ramai. (Patricia L. Baker: 1995). Wanita pada zaman ini juga mula bersolek dan berdandan. Wanita-wanita yang paling pandai bersolek dan berdandan ialah wanitawanita Parsi.

2.3 ZAMAN MAMLUK
• Zaman Mamluk juga tidak terkecuali untuk
mengaplikasikan warna dalam pemakaian. Sebagaimana zaman yang lain zaman Mamluk juga telah memilih satu warna sebagai cogan. Kerajaan Mamluk telah meletakkan kuning sebagai warna rasmi kerajaan. Kecuali dua minggu pada bulan Mei mereka akan berpakaian dengan warna putih sebagai tanda permulaan musim panas.

• Pemerintah juga memerintahkan pemakaian

warna yang berbeza bagi membezakan agama mereka. Sebagai contoh, di ibu negara seperti Mesir, Alexandria dan Dimasq kaum lelaki Yahudi dan Kristian dikehendaki memakai turban berwarna biru atau kuning secara bergilir-gilir. Manakala kaum wanitanya pula bebas untuk mengenakan tudung atau tidak. Reka bentuk dan corak pada zaman Mamluk menunjukkan ianya mempunyai pengaruh dari Eropah, Cina dan tanah jajahan, dan tanah air mereka sendiri.

• Terdapat kemungkinan besar kain sutera yang

mempunyai selaput atau hiasan emas dan perak adalah hasil buatan daripada Mamluk Mesir dan tenunan orang Syria. Reka bentuk geometri dalam penghasilan tekstil juga mendapat perhatian yang agak baik dari kalangan masyarakat Mamluk. Disamping itu juga, corak-corak seperti bunga, burung, haiwan dan ikan masih digunakan dan dicetak di atas tekstil. Mereka juga masih menggunakan jenisjenis kain dan pakaian yang digunakan oleh zaman sebelumnya.

• Malah telah terdapat teknik

mengecop pakaian untuk memudahkan corak dilukis pada kain. Setelah itu kain tersebut akan diwarnakan mengikut warna yang sesuai. Mereka telah menggunakan blok-blok tertentu untuk mengecop pakaian. Antara kain yang biasanya menggunakan teknik ini ialah kain kapas. (Patricia L. Baker: 1995)

• Masyarakat zaman ini turut tidak

terkecuali untuk mempercayai kepada kuasa yang terdapat pada tangkal atau azimat. Pada awal abad ke-14 terdapat bekas penyimpanan azimat atau tangkal. Bekas ini dihiasi dengan ukiran dan tulisan. Ia kemudiannya di cat dengan cat enamel yang berwarna hijau. (Nasser D. Khalili: 2005)

• Pemakaian tidak tertakluk kepada

pemakaian harian semata-mata. Malah ketika peperangan para pahlawan akan memakai baju besi sebagai langkahlangkah keselamatan. Hanya tentera elit dan tentera daripada golongan bangsawan yang menggunakan baju besi ini. Pada abad yang ke-16, telah dipercayai bahawa pahlawan elit juga mengenakan topi besi ketika berperang. (Nasser D. Khalili: 2005)

PAKAIAN DAN PERHIASAN ZAMAN MAMLUK

2.4 ZAMAN UTHMANIYYAH
• Basrah menjadi pelabuhan utama
dalam bidang mengeksport dan mengimport takstil dari Iran, Mesir dan Syiria. Setiap sutera yang di bawa masuk ke dalam kawasan Uthmaniyyah akan ditimbang dan dikenakan cukai perdagangan. Ini berikutan sutera adalah material yang sangat mahal dan mendapat permintaan yang tinggi.

• Menjelang tahun 1504 lebih daripada jenis

tekstil yang mewah telah dihasilkan menggunakan lebih daripada 1000 mesin tenun. Industri menjadi bertambah rancak. Permintaan terhadap kain mewah turut meningkat. Mesin tenunan telah memudahkan lagi kerja untuk menenun kain. Setiap kesatuan Uthmaniah mempunyai pelanggan tetap mereka yang tersendiri.

• Kebanyakkan daripada kain yang

dihasilkan adalah bermotifkan tumbuhtumbuhan, bunga-bunga, geometri, corak kulit harimau dan lain-lain lagi. Kebanyakkan daripada corak hiasan pada pakaian turut dipengaruhi oleh industri tekstil daripada Eropah seperti Itali. Sekiranya bandar Basrah terkenal • dengan industri sutera, bandar Ankara pula sangat terkenal dengan industri pakaian yang diperbuat daripada bulu kambing. Pakaian yang dihasilkan akan dihasilkan dengan begitu teliti.

• Tukang-tukang jahit akan menggunting dan

menjahit kain mengikut corak yang sepadan. Hasilnya pakaian yang telah siap jahit akan kelihatan seperti digunakan dalam selembar kain yang tidak digunting. Malah corak di lengan kiri dan lengan kanan sanrat seimbang dan sama rata. (Patricia L. Baker: 1995) Pemakaian serban juga telah berubah mengikut zaman. Pada zaman Uthmaniyyah serban mula dihiasi dengan permata yang agak menonjol. Malah serban sudah mula dihiasi dengan barangan kemas seperi kerongsang yang bertatahkan batu-batu permata seperti zamrud, delima dan pelbaga lagi jenis permata yang lain.

• Pada zaman Uthmaniah mempunya citarasa yang
tinggi dalam seni pemakaian perhiasan. Masyarakat turut menghiaskan barangan seperti tali pinggang dengan batu permata dan ukiranukiran yang sangat cantik.(Nasser D. Khalili: 2005) Pada awal abad ke-16 dan 17 sudah terdapat ukiran berbentuk kuntuman bunga pada medallion atau pingat. Malah tentera Uthmaniah atau Janissri turut dibekalkan dengan azimat atau medallion. Mereka percaya bahawa azimat ini mampu untuk melindungi meraka daripada malapetaka dan kesusahan. (Patricia L. Baker: 1995)

• Pada akhir abad ke-17 dan awal abad ke-18

terdapat sedikit perubahan dalam hiasan medallion ini dan ianya ditambahi dengan hiasan batu permata. Bekas jam poket yang dihiasi dengan batu permata dan disaluti dengan cat enamel agak popular pada zaman Uthmaniyyah. (Nasser D. Khalili: 2005). Pada akhir abad ke-15, topi berbentuk serban telah dibuat untuk tentera Uthmaniah atau untuk pasaran Negara Parsi. Topi serban ini diperbuat daripada aloi dan besi. Terdapat perubahan dari sudut pembuatan topi perang. Topi ini dilengkapi dengan engsel yang dapat membuka penutup topi ini dengan mudah tanpa menanggalkannya. (Nasser D. Khalili: 2005).

PAKAIAN DAN PERHIASAN ZAMAN UTHMANIYYAH

2.5 ZAMAN SAFAWIYYAH
• Kerajaan Safawiyyah merupakan
antara kerajaan dinasti kecil yang pernah memerintah wilayah Islam pada suatu masa dahulu. Kerajaan Safawiyyah mempunyai agenda tersendiri dalam pentadbirannya.

• Di samping itu Kerajaan Safawiyyah

juga mempunyai sejarah seni pakaiannya dan perhiasannya yang tersendiri. Seni Pakaian dan perhiasan zaman Safawiyyah mempunyai sedikit persamaan dengan sejarah kesenian pemakaian dan perhiasan Uthmaniyyah tetapi masih mempunyai perbezaan bagi menunjukkan identitinya yang tersendiri.

• Kaum Safawiyyah gemar memakai

pakaian merah bagi menunjukkan kegagahan dan keperkasaan seseorang. Selain itu turut meminati warna merah jambu, oren, peach, lavender dan kelabu(Patricia L Baker 1995).

SENI PAKAIAN DAN PERHIASAN ZAMAN SAFAWIYYAH

2.6 ZAMAN FATIMIYYAH
• Dinasri Fatimiyyah memiliki
keindahan dan keunikan keseniannya yang tersendiri. Di mana ia memiliki seni pakaian dan perhiasan yang tersendiri bagi melambangkan kewujudan identity mereka dalam dunia islam.

• Lelaki mahupun wanita Fatimiyyah

gemar memakai jubah. Lelaki memakai serban di kepala manakala wanita memakai tudung bagi menutup rambut mereka. Kadangkadang terdapat wanita yang memakai purdah bagi menyembunyikan wajah mereka. Apabila memakai purdah maka hanya mata wanita itu sahaja yang terdedah(Anon 2007).

• Seperti zaman-zaman yang lain juga,
Dinasti Fatimiyyah turut memiliki perhiasan seperti cincin, gelang, rantai, subang, mahkota dan banyak lagi yang boleh kita ketahui sepertimana zaman-zaman yang lain

• Ada pendapat yang mengatakan

bahawa kebanyakan barangan kemas Fatimiyyah sebenarnya berasal dari Tunisia pada 1952. Pada kebiasaannya barangan kemas Fatimiyyah dipperbuat daripada emas. Bentuk barang kemas Fatimiyyah kebiasaannya menyerupai bentuk binatang seperti arnab dan burung.

• Cucuk sanggul juga dipakai bagi

wanita Fatimiyyah. Cincin dipakai oleh kaum lelaki ataupun wanita. Terdapat berbagai jenis bentuk subang, cincin dan barangan perhiasan lain di Zaman Fatimiyyah(Nasser D Khalili 2005).

2.7 ZAMAN MUGHAL INDIA
• India turut memiliki seni pemakaian dan
perhiasan yang tersendiri. Pakaian yang terkenal adalah saree. Patola saree merupakan contoh terbaik tenunan Gujerat pada abad 18. Bersaiz 936cm x 120cm dan menggunakan bahan daripada kain sutera atau zari. Asalnya, patola saree silk ini merupakan tradisi patan Gejerat sejak dahulu lagi di mana pengembara menemui kewujudannya sejak abad 14 dan 15 lagi. Saree dipakai menggunakan teknik ikatan yang tertentu.

• Berkenaan perhiasan ataupun barang

kemas zaman Mughal pula, Maharaja Akbar amat berminat dengannya di mana baginda gemar barang kemas hasil gabungan kesenian Iran dan India. Pada zaman kegemilangan Maharaja Jahangir dan Shahjahan, mereka telah mengamalkan minat yang sama seperti Akhbar malah meletakkan nama mereka pada batu permata yang berkualiti.

• Barang kemas Mughal merupakan contoh

kesenian enamel(lapisan cat yang berkilat) yang terbaik. Perhiasan zaman ini dihiasi dengan enamel yang boleh didapati di aksesori seperti subang, cincin hidung, rantai, alas lengan, gelang, cincin dan banyak lagi. Zaman pemerintahan Aurangzeb merupakan zaman ortodoks muslim. Baginda melarang penggunaan barang kemas daripada emas. Ini adalah kerana baginda menganggap bahawa permata, delima, zamrud dan mutiara yang berkilau merupakan kegemaran dalam pemerintahan baginda dan mesti disesuaikan dengan kod agama islam.

• Rantai enamel asalnya dibawa oleh orang Eropah
ke India ke Deccan. Ia kebiasaannya dihiasi dengan bunga teratai beserta dua ekor burung. Armlet pula digunakan bagi lelaki mahupun wanita bagi tujuan perhiasan. Kadang-kadang kaum lelaki memakainya bagi tujuan menunjukkan kekuatannya. Bangles/sepasang gelang pula merupakan perhiasan popolar di kalangan lelaki dan wanita zaman Mughal. Ia diperbuat daripada emas, berlian atau enamel dan bersaiz Dia 5.4 cm dan beratnya 44.7+44.3=89gsm.

• Ring/amulet/cincin ini pula digunakan
bertujuan mempertahankan diri daripada kuasa kekejaman kejahatan. Adakalanya ia di ukir dengan nama Allah, nabi saw ataupun saidina Ali. Bracelet/gelang seakan jam pula dikenali sebagai pahunchi merupakan cetusan idea Jahangir untuk Nurjahan.

• Cincin yang terdapat pada zaman

Mughal adalah seperti diperbuat daripada emas, enamel, mutiara dan zamrud. Jhoomar ataupun perhiasan kepala pula pada kebiasaannya diperbuat daripada emas, delima ataupun berlian. Sepasang subang/karnpul juga merupakan perhiasan bagi wanita India.

• Perhiasan yang lain pula adalah seperti

gelang kaki lelaki dan wanita, rantai leher, pendant, hansuli(di leher), hathful, chaukar(neck collar) dan seumpamanya. Tentera Mughal pula mempunyai • pakaiannya yang tersendiri. Contohnya adalah seperti helmet(khud) yang digunakan di kepala bagi tujuan melindungi kepala. Ia diperbuat daripada besi Damaskus. Helmet ini terdapat dalam berbagai bentuk seperti kulah zirah.

• Tentera Mughal turut memakai

waistcoat armour/kabacha bagi melindungi tubuh daripada serangan musuh. Ia diperbuat daripada besi dan corak emas. Mereka juga turut memakai sepasang armguards/bazuband bagi melindungi tangan mereka daripada serangan musuh(Veena Sikri 2002).

PAKAIAN DAN PERHIASAN ZAMAN MUGHAL DI INDIA

ARMLET

BANGLES DAN RING/AMULET

BRACELET/GELANG

RING

JHOOMAR/HIASAN KEPALA DAN SUBANG

ALGRETTE/HIASAN SERBAN DAN ARMLETS

RANTAI LEHER

PENDANT DAN HANSULI

HAITHFUL

CHAUKAR/NECK COLLAR

HELMET/KHUD

WAISTCOAT ARMOUR/KABACHA

ARMGUARDS/BAZUBAND

2.8 ALAM MELAYU/NUSANTARA
• Alam melayu ataupun nusantara
mempunyai seni pemakaian dan perhiasan yang tersendiri. Kaum lelaki di alam melayu kebiasaannya memakai kain sarung. Kaum wanita pula memakai kain kemban. Tetapi setelah kedatangan islam kain kemban hanya digunakan untuk mandi sahaja. Kain kerudung atau selubung atau kain tudung digunakan untuk menutup kepala daripada panas terik matahari bagi lelaki atau sebagai tudung bagi wanita.

• Kain selempang pula diletakkan di bahu.

Kain samping pula digunakan beserta baju melayu bagi kaum lelaki. Kain selendang pula dugunakan bagi wanita bagi menambahkan lagi penampilan wanita tersebut (Zahir Turab Suterwala 2005). Pakaian tradisional wanita melayu • adalah baju kurung manakala lelaki adalah baju melayu (Anon 2008).

• Kain songket turut terkenal digunakan di

Nusantara. Songket bermaksud menyulam dengan benag emas atau perak. Di semenanjung Malaysia songket terkenal di Kelantan dan Terengganu. Songket dikenali dengan banyak nama di tempat lain di mana ia dikenali sebagai balapak basirek(Minangkabau), jong sarat(Brunei), sawek(Palembang), dombak (Bangkahulu) dan ija pinggang (Aceh). Kain batik turut terkenal di nusantara di mana ianya berasal dari Indonesia. Kain batik boleh didapati dengan harga yang agak rendah di Kelantan dan Terengganu(bagi semenanjung Malaysia). Terdapat kain batik yang dicetak dan dilukis akan coraknya.

• Kaum lelaki turut memakai kain lilit kepala
dan juga seluar panjang. Serban, kopiah dan tudung digunakan oleh muslimin atau muslimat. Jubah turut terkenal digunakan di nusantara di kalangan alim ulama terutamanya. Di Sumatera Barat terdapat beg khas yang digunakn bagi upacara tertentu. Waist coat(baju tanpa lengan) turut digunakan di Nusantara(Tomy Beamish 1981).

• Kedatangan islam ke Asia Tenggara telah

mendatangkan kesan terhadap seni perhiasan di Asia Tenggara di mana corak dan stylenya telah berubah. Pedagang Melayu yang berinteraksi dengan Hindhu dan Buddha telah mempengaruhi seni perhiasan di Nusantara pada pertengahan abad ke 15. Barang kemas yang terkenal di Nusantara adalah seperti kerongsang dan pending. Bagi acara tertentu perhiasan yang digunakan adalah seperti cincin, medallion, dokoh dan beberapa lagi.

• Pending adalah hiasan pengancing tali pinggang

yang digunakan oleh bangsawan dan diraja pada kebiasaannya. Ia dihiasi dengan renda logam dan juga permata. Di tangah-tengahnya terdapat tulisan Allah. Medallion pula terkenal di kebanyakan Negara islam di dunia. Tangkal tembaga ini dihiasi renda tembaga dan butir-butir permata. Di tengahnya terdapat bintang enam bucu dan tulisan kalimah Allah. Medallion juga kadang-kadang ditulisi dengan kalimah Allah dan Muhammad. Terdapat medallion yang mempunyai lubang di tengahnya bertujuan untuk diletakkan beserta tali pinggang

• Cucuk sanggul pula digunakan bagi wanita

Nusantara sebagai perhiasan. Ia dihiasi dengan renda logam beberapa butir batu. Cucuk sanggul dipakai di rambut dan terdapat dalam berbagai corak, saiz dan bentuk. Ia juga boleh dijadikan sebagai senjata tersembunyi bagi wanita. Subang emas juga merupakan aksesori yang digunakan oleh wanita Nusantara. Dokoh ataupun rantai turut dijadikan perhiasan. Rantai tersebut selalunya buahnya berbentuk daun sukun. Selain itu boleh didapati dalam bentuk tiga segi.

• Cincin emas pula menjadi perhiasan

utama bagi wanita. Ia mempunyai sembilan lekuk dan mempunyai ukiran yang tersendiri. Caping pula digunakan oleh kanak-kanak lelaki dan perempuan sebagai seluar dalam bagi melindungi mereka daripada gangguan mahluk halus. Gelang kaki dan tangan juga turut dijadikan perhiasan bagi wanita(Zahir Turab Suterwala 2005).

PAKAIAN DAN PERHIASAN DI NUSANTARA

SONGKET

SARONG SELANGOR

SARONG INDONESIA

MEN CEREMONIAL HEADDRESS

SARUNG JAWA

SELUAR LELAKI

BEG UPACARA

WAIST COAT

PENDING

MEDALLION/TANGKAL

HAIRPINS

EARRINGS

DOKOH

KERONGSANG

BANGLE/GELANG EMAS

CAPING

3.0 KESIMPULAN
• Kesimpulannya, sejarah seni pakaian dan
perhiasan tidak wajar kita abaikan kerana tanpa mempelajarinya, kita tidak akan tahu asal usul sejarah pakaian dan perhiasan yang kita gunakan pada hari ini. Meskipun terdapat berbagai jenis • fesyen pakaian dan perhiasan yang indahindah dan mahal serta menarik pada hari ini, tetapi semuanya adalah hasil cetusan kreatif dan inovatif ilham daripada sejarah awal seni pakaian dan perhiasan itu sendiri.

SEKIAN TERIMA KASIH

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful