You are on page 1of 18

Sprawa polska w

czasie
I wojny światowej

. XX w. w Sarajewie .Przyczyny I wojny świtowej: . Rosja .Niemcy i Austro-Węgry vs. zamordowanego w 1914 r.Śmierć arcyksięcia Franciszka Ferdynanda Habsburga.Ukształtowanie się dwóch przeciwstawnych bloków.Rosnące napięcia w stosunkach międzynarodowych na pocz.Groźba konfliktu zbrojnego .

Na czele polskich sił zbrojnych we Francji stanął wkrótce J. Za głównego wroga niepodległości Polski uznał on Niemcy. której reprezentantem było Stronnictwo Demokratyczno-Narodowe z jej przywódcą i głównym ideologiem Romanem Dmowskim (18651939) na czele. którego celem było dążenie do odbudowy niepodległości Polski przy pomocy państw Ententy. . że w razie zwycięstwa Rosji dojdzie do zjednoczenia wszystkich ziem polskich pod jej berłem i że ziemie te uzyskają autonomię w ramach imperium rosyjskiego. Dmowskiego Komitetu Narodowego Polskiego (KNP). Społeczeństwo polskie oraz polskie koła polityczne były jednak podzielone w poglądach jak należy zachować się przed i w czasie zbliżającego się konfliktu zbrojnego. Haller. Dmowski liczył. Komitet ten został uznany przez rządy zachodnie za oficjalną reprezentację Polski na arenie międzynarodowej. Swoje poglądy zawarł w swej książce "Niemcy. przez R. Wskazywał też na silną antypolską politykę prowadzoną w zaborze pruskim. Uważał więc. Ukształtowały się cztery główne orientacje polityczne reprezentowane przez różne ugrupowania. iż wojna z udziałem zaborców stawia przed nimi niepowtarzalną szansę walki na rzecz odzyskania niepodległości przez Polskę. Rosja i kwestia polska". KNP objął także zwierzchnictwo nad formującą się we Francji polską armią.Orientacje Aktywni politycznie Polacy zdawali sobie sprawę. Jedną z nich była orientacja prorosyjska. Ważnym posunięciem przedstawicieli tej orientacji było powołanie w Szwajcarii w 1917 r. iż należy wspierać słabszą militarnie i cywilizacyjnie Rosję przeciw silniejszym od niej Niemcom. które nigdy nie zgodzą się na zjednoczenie ziem polskich.

posiadająca szeroką autonomię.: Związek Strzelecki. aby gromadzić fundusze na prowadzenie akcji niepodległościowych. Liczył on na wsparcie Austrii dla utworzenia polskiej siły zbrojnej przeciwko armii rosyjskiej. mogła najlepiej spełnić rolę polskiego ośrodka niepodległościowego. Towarzystwo „Strzelec”. przez Józefa Piłsudskiego. . Były to m. Związek Walki Czynnej będący tajną organizacją paramilitarną powołaną w 1908 r. Składało się na nią wiele ugrupowań politycznych i organizacji militarnych. Zdaniem Piłsudskiego jedynie Galicja.in. Z inicjatywy Piłsudskiego powołano także Polski Skarb Narodowy.Inny pogląd na polską drogę do niepodległości prezentowała orientacja proaustriacka.

że w razie zwycięstwa Austro-Węgry przyłączą ziemie Królestwa Polskiego do Galicji i monarchia habsburska z państwa dualistycznego przekształci się w monarchię trójczłonową (AustoWęgry-Polskę). Nie miano jednak żadnego pomysłu na to.Obok tej niepodległościowej orientacji proaustriackiej istniała także orientacja o bardziej lojalistycznym nastawieniu. Jej zwolennicy liczyli. jak odzyskać ziemie zaboru pruskiego. .

iż należy wykorzystać zbrojny światowy konflikt do wywołania rewolucji robotniczej. później dołączyła do niej także PPS-Lewica. która obali dotychczasowe rządy i wprowadzi nowy porządek. Uważały.Czwartą orientację. Dlatego działacze tych partii nie widzieli potrzeby walki o niepodległość Polski. zupełnie odrębną od trzech poprzednich i odwołującą się do innej ideologii reprezentowało środowisko lewicy rewolucyjnej. Stronnictwa te zajmowały stanowisko antywojenne i przedkładały interesy klasowe ruchu robotniczego nad dążenie do niepodległości. . W tym nowym porządku miało nie być już miejsca dla narodów. Najważniejszym ugrupowaniem tego obozu była Socjaldemokracja Królestwa Polskiego i Litwy (SDKPiL).

Piłsudski jako Komendant Główny wszystkich polskich sił wojskowych. W 1910 r. Na czele organizacji strzeleckich stanął J. . Pierwsza Kompania Kadrowa przekroczyła granicę austriacko-rosyjską i wkroczyła na ziemie Królestwa Polskiego.Przed wybuchem I wojny światowej szczególnie żywym ośrodkiem przygotowań i tworzenia struktur wojskowych stała się Galicja. że polskie oddziały porwą za sobą mieszkańców Królestwa i dojdzie do antyrosyjskiego powstania. W nocy z 5 na 6 sierpnia 1914 r. Kompania Kadrowa wkroczyła do Kielc i sześć dno później musiała zmierzyć się z przeważającymi siłami wojsk rosyjskich. Piłsudski liczył. Tak się jednak nie stało. powołano do życia drużyny Strzelca oraz Związek Strzelecki. Piłsudski zmobilizował oddziały strzeleckie i stworzył na ich bazie Pierwszą Kompanię Kadrową. W tej sytuacji musiano zrezygnować z planów wywołania powstania i zarządzono powrót do Galicji.

Dowódcą I Brygady był Józef Piłsudski. gdzie dzięki świetnemu dowództwu Piłsudskiego odnosiła wiele sukcesów. I Brygada walczyła z Rosjanami w Galicji. W lipcu 1916 r. Łącznie w Legionach służyło około 20 tys. piechoty i ułani.). Pod koniec 1915 r. . w jej skład wchodziły pułki. żołnierzy. polityczną i skarbową dla Polaków mieszkających w Galicji. który miał być najwyższą władzą wojskową. Legiony powołał również w tym czasie powstały Naczelny Komitet Narodowy. Dowódcą III Brygady był płk Stanisław Szeptycki. Jej żołnierze walczyli w Galicji Wschodniej oraz na Węgrzech.Po powrocie do Galicji Kompania Kadrowa nie została rozwiązana. żołnierze I Brygady stoczyli na Wołyniu z Rosjanami ciężką bitwę pod Kostiuchnówką. II Brygadą dowodził generał J. Haller (powstała ona oficjalnie dopiero w połowie 1915 r. lecz jej żołnierze weszli w skład nowo utworzonych Legionów Polskich. odziały II Brygady połączyły się z resztą sił legionowych i walczyły w na froncie wołyńskim (nad rzeką Styr).

.

Niemcy już w 1916r. do Mitteleuropy zamierzano włączyć np.bitwy pod Verdun i nad Sommą przerzedziły ich szeregi. . Manifest dwóch cesarzy. złożyli natomiast wiele obietnic.Wilhelma II i Franciszka Józefa.: Litwę. chcieli stworzyć szereg formalnie niepodległych państwa. Zapoczątkowało również „wielką licytację”. Zapowiadano w nim utworzenie wojska polskiego oraz Królestwa Polskiego. Plany Naumanna były szersze. Polskę. Doceniając duże poczucie odrębności narodowej części społeczeństw. Koncepcja ta. Ukrainę.Mitteleuropy stworzona została przez Fredricha Naumanna. Jego ogłoszenie złamało solidarność zaborców i oznaczało unieważnienie traktatów rozbiorowych. ogłoszono 5 listopada 1916r. zachęcających polskich ochotników do wstępowania do armii państw centralnych.Akt 5 listopada 1916r. dotkliwie odczuwali straty wojenne. np. w rzeczywistości podporządkowanych im militarnie i ekonomicznie.: Austro-Węgry. Niemcy nie wcielali siłą Polaków z zaboru rosyjskiego do armii okupacyjnej.zabiegi państw ententy o poparcie Polaków w zamian za składane obietnice. coraz bardziej zależne od niemieckiego wsparcia.

.

Piłsudski wstrzymywał nabór ochotników do legionów.Odznaka POW. Część członków POW ujawniła się po wycofaniu się wojsk rosyjskich z Królestwa Polskiego i wstąpiła do I Brygady Legionów Polskich. Inni pozostali w konspiracji. ponieważ wolał rozbudowywać POW. .

. Mglista i zapowiadająca raczej wchłonięcie ziem polskich przez Rosję nie przyniosła spodziewanych rezultatów. Chodziło przy tym w szczególności o pozyskanie polskiego rekruta do armii zaborczych. głosiła zjednoczenie wszystkich ziem polskich pod berłem rosyjskiego cara.1914 r.VIII. jak i wódz armii rosyjskiej. a nawet wzbudziła protesty polskich kół politycznych. Odezwa Naczelnego Dowództwa państw centralnych zapowiadała wyzwolenie Polaków "spod jarzma moskiewskiego". że działania wojenne toczyły się głównie na ziemiach polskich niejako zmuszał państwa zaborcze do podejmowania prób pozyskania społeczeństwa polskiego. Służyć temu miały liczne odezwy i deklaracje pełne obietnic dotyczących przyszłości Polski. odezwy takie wydali zarówno dowódcy wojskowi państw centralnych. Fakt. Odezwa naczelnego wodza wojsk rosyjskich wielkiego księcia Mikołaja Mikołajewicza z 14. Już w sierpniu 1914 r.Stosunek państw walczących w I wojnie światowej do sprawy polskiej Państwa biorące udział w wojnie od samego jej początku zabiegały o pozyskanie poparcia społeczeństwa polskiego przeciwko swoim przeciwnikom.

W wyniku rewolucji w Rosji rozkaz cara bardzo szybko stracił znaczenie. wygłoszone w styczniu 1918 r. Z kolei odpowiedzią Rosji był rozkaz noworoczny cara Mikołaja II z grudnia 1916 r. ale jednocześnie zapowiadał. Wreszcie bardzo duże znaczenie i siłę oddziaływania w Europie i na świecie miało orędzie prezydenta USA Thomasa Woodrow Wilsona. Jego trzynasty punkt stwierdzał wyraźnie potrzebę odbudowy niepodległej Polski z dostępem do morza. przez cesarzy Franciszka Józefa i Wilhelma II. Rząd Tymczasowy w swojej proklamacji przyznał Polakom prawo do samostanowienia. że o stworzeniu państwa polskiego i tak zadecyduje Rosja. Odezwa ta głosiła.. . w którym zapowiadano stworzenie wolnej Polski ze wszystkich trzech zaborów.Odpowiedzią państw centralnych na to posunięcie Rosji był akt wydany 5 listopada 1916 r. państwo polskie miałoby być związane sojuszem wojskowym z Rosją. ale mającej pozostawać w unii z Rosją. W marcu 1917 r. iż z ziem wydartych Rosji powstanie pod kuratelą państw centralnych samodzielne Królestwo Polskie. Jego ustrój określono jako monarchię dziedziczną z konstytucją.

I wojna światowa. . przyniosła ostatecznie odrodzenie państwa polskiego. Rosja wycofała się z działań wojennych. państwo polskie powróciło na mapy Europy. W roku 1918 r. Jednak dwie dekady później po raz kolejny zostało zmuszone do obrony i ciężkich walk o swoją suwerenność. choć zmusiła wielu Polaków do walki po przeciwnych stronach barykady. Losy tej wojny potoczyły się dla sprawy polskiej bardzo szczęśliwie. zaś państwa centralne poniosły klęskę. do walki bratobójczej.

na stos! O ileż mąk. że chcieć to móc! Leliśmy krew osamotnieni A z nami był nasz drogi wódz! My pierwsza brygada Strzelecka gromada Na stos! Rzuciliśmy swój życia los. na stos! . wylanych łez. Na stos.My. Pomimo to nie ma zwątpienia. na stos! Mówili żeśmy stumanieni Nie wierząc nam. ileż cierpienia O ileż krwi. Dodawał sił wędrówki kres… My pierwsza brygada Strzelecka gromada Na stos! Rzuciliśmy nasz życia los. Na stos. Na stos. Pierwsza Brygada Legiony Legiony Legiony Legiony to to to to Tadeusz Biernicki i Andrzej Tadeusz Hałaciński żołnierska nuta straceńców los żołnierska buta ofiarny stos! My pierwsza brygada Strzelecka gromada Na stos! Rzuciliśmy nasz życia los.

.

pl http://kronikanarodowa.bloog.Bibliografia: - http://www.pl http://www.pl/teksty/liceum/historia/xx_wiek_i_wojna_%C5 %9Bwiatowa/24399-sprawa_polska_w_czasie_i_wojny_%C5%9Bwiatowe j.bryk.kujawsko-pomorska.pl http://independent.html .pl http://wrzuta.policja.pl http://wikipedia.pl/?act=historia http://muzeumutracone.zsbeliniak.gov.radom.pl http://www.pl http://www.bryk.