You are on page 1of 102

Family planning

By Dr Nur Hidayah

Perancang keluarga
Natural Method
Hormonal
-Pil
-Suntikan
-Implan
-ADR
ADR - copper
Halangan
Sterilization

KRITERIA KELAYAKAN
PERUBATAN (WHO MEC)

NATURAL METHOD

PIL

PIL
Pengenalan
Mekanisma kerja (sentral dan periferi)
Faedah/ Kebaikan Pil Kontraseptif
Kelemahan
Kriteria kelayakan
Cara penggunaan
Kesan sampingan
Salah tanggapan
Pil Kontraseptif Kecemasan

PENGENALAN

Pil Kontraseptif

Pil Kombinasi
(Combined Oral
Contraceptives)

Mengandungi
oestrogen dan
progestin
Digunakan secara
meluas

Pil Progestin
(Progestogen-Only
Pill)

Tiada oestrogen
Pilihan yang baik
bagi ibu yang
menyusukan

Contoh : Pil Kombinasi


(COC)
Dianne
Loette
Marvelon
Mercilon
Microgynon

Nordette
Regivedon
Regulon
Yasmin

Contoh : Pil Progestin


(POP)
Noriday

Mekanisma Tindakan
Pil Kontraseptif
Kesan sentral
Kesan periferal terhadap organ-organ:
- ovari
- endometrium
- serviks / pangkal rahim
- salur falopian

Kitaran Haid yang normal

Kesan Mekanisma Kerja


Menghalang Ovulasi Kesan Sentral

Mekanisma Kerja Perubahan Mukus dan


Endometrium: Kesan periferi

Faedah/Kebaikan Pil
Kontraseptif
Faedah kesihatan kontraseptif

Sangat berkesan: Pearls indeks 0.3% (jika


guna secara betul dan konsisten) hingga
8.0%

Kesuburan pulih segera

Perlindungan terhadap Pelvic Inflammatory


Disease (PID)

Dalam kawalan pelanggan

Mudah diperolehi

Faedah / Kebaikan Pil


Kontraseptif
Faedah / Kebaikan kesihatan bukan kontraseptif

Kitaran haid teratur ( pil kombinasi)

Mengurangkan masalah senggugut

Perdarahan haid kurang dan elakkan masalah


anemia

Perlindungan dari kanser ovari dan endometrium

Perlindungan dari Functional Ovarian Cyst

Mengurangkan masalah kelenjar sebaceous


seperti jerawat

Kelemahan Pil Kontraseptif


Penggunaan yang salah kerap terjadi
Memerlukan penggunaan harian
Kerap terjadi kesan sampingan
Tidak mempunyai perlindungan
terhadap penyakit kelamin
Perlu bekalan semula

PIL KOMBINASI -

COMBINED
ORAL CONTRACEPTIVES (COC)

CARA PENGGUNAAN

Waktu Memulakan Pengambilan


Pil Kontraseptif

Pada bila-bila masa (perlu disahkan klien tidak


mengandung)

Klien yang ada haid dalam masa 5 hari pertama


kitaran haid

Klien amenorhoea- Elakkan hubungan seks/ guna


kontraseptif tambahan untuk 7 hari berikutnya

Keguguran

Tukar DARI kaedah hormon yang lain

Peringatan : Jika klien menyusukan bayi; mula selepas 6


bulan atau selepas penyusuan dihentikan, mana yang
lebih awal

Jadual Pengambilan Pil


Makan 1 pil setiap hari
Pek 21 hari: Rehat makan pil selama 7
hari
Pek 28 hari: makan berterusan dan
disambung dengan pek baru

Bertukar dari kaedah kontraseptif yang


lain
Tukar DARI kaedah hormon yang lain
Pada bila-bila masa (perlu disahkan klien tidak
mengandung)

Tukar DARI kaedah bukan hormon (selain ADR)


dimulakan dalam masa 5 hari permulaan haid
Jika dimulakan selepas hari ke 5 haid, elakkan seks
atau guna kontraseptif tambahan untuk 7 hari
berikutnya

Bertukar dari kaedah


Kontraseptif yang lain
Tukar DARI kaedah ADR( termasuk ADR mengandungi
levonorgestrel-releasing)

dimulakan dalam masa 5 hari permulaan haid, ADR


boleh dikeluarkan pada masa itu

Jika dimulakan selepas hari ke 5 haid:

Aktif secara seksual- keluarkan ADR pada haid


akan datang

Jika tidak aktif secara seksual boleh keluarkan


ADR dan elakkan seks atau guna kontraseptif
tambahan untuk 7 hari berikutnya

Jadual Pengambilan
Sekiranya Terlupa Makan Pil
Pil 30-35ug ethinylestradiol
(Nordette, Rigevidon, Microgynon)

Lupa 1 atau
2 pil
Lewat mula
pek baru
tidak lebih 2
hari

Makan pil sebaik sahaja teringat


Teruskan pengambilan pil
berikutnya seperti yang
dijadualkan
Tidak memerlukan kaedah
tambahan

Jadual Pengambilan
Sekiranya Terlupa Makan Pil
Pil 30-35ug ethinylestradiol (Nordette, Rigevidon,
Microgynon)
Makan pil sebaik sahaja teringat
Lupa 3
atau lebih pil

Teruskan pengambilan pil berikutnya


seperti yang dijadualkan

Lewat mula
pek baru 3
hari atau
lebih

Perlu menggunakan kontraseptif


tambahan atau elakkan hubungan seks
hingga klien telah ambil 7 pil berterusan
Jika lupa ambil minggu ke 3 klien perlu
habiskan pek semasa dan mula pek
baru selepas itu

Jadual Pengambilan
Sekiranya Terlupa Makan Pil
Pil 20ug ethinylestradiol (Mercilon, Loette)

Lupa 1 pil

Ambil 1 pil serta merta apabila


teringat

Lewat 1
hari mula
pek baru

Teruskan pengambilan pil


berikutnya seperti yang dijadualkan
Tiada kaedah kontraseptif halangan
yang diperlukan

Jadual Pengambilan
Sekiranya Terlupa Makan Pil
Pil 20ug ethinylestradiol (Mercilon, Loette)

Makan pil sebaik sahaja teringat

Teruskan pengambilan pil berikutnya seperti


yang dijadualkan

Lupa 2 pil

Lewat mula
pek baru 2
hari atau
lebih

Perlu menggunakan kontraseptif tambahan atau


elakkan hubungan seks hingga klien telah ambil
7 pil berterusan

Jika lupa ambil minggu ke 3 klien perlu habiskan


pek semasa dan mula pek baru selepas itu

Jika terlupa pada minggu pertama dan


melakukan hubungan seks tanpa perlindungan,
klien mungkin perlu mengambil kontraseptif
kecemasan

Pil Progestin

Progestogen
only Pill (POP)

Sesuai bagi wanita yang menyusukan bayi


Tidak mengandungi estrogen
Kandungan progestin kurang berbanding pil
kombinasi
28 pil setiap kemasan
Perlu dimakan setiap hari secara berterusan

WHO MEC Category 1 dan 2 :


Boleh guna kaedah ini

ebanyakan masalah perubatan boleh menggunaka


kaedah ini. Rujuk kepada jadual MEC.

Waktu Memulakan Pengambilan


Pil Kontraseptif POP
Pada bila-bila masa (perlu disahkan klien tidak
mengandung)

Klien yang ada haid dalam masa 5 hari pertama


kitaran haid

Klien amenorhoea - Elakkan hubungan seks / guna

kontraseptif tambahan untuk 2 hari berikutnya

Keguguran

Tukar DARI kaedah hormon yang lain

Jika klien menyusukan bayi; mula antara 6 minggu ke 6


bulan

Jadual pengambilan
Pil Progestin

Makan 1 biji setiap hari

Ambil pada masa yang sama setiap hari


atau dalam tempoh 3 jam dari masa yang
dijadualkan

Pil diambil secara berterusan

Bertukar dari kaedah kontraseptif yang lain


Tukar DARI kaedah hormon yang lain
Pada bila-bila masa (perlu disahkan klien tidak
mengandung)
Tidak perlu menunggu haid
Tidak perlu kaedah tambahan

Tukar DARI kaedah bukan hormon (selain ADR)


dimulakan dalam masa 5 hari permulaan haid
Jika dimulakan selepas hari ke 5 haid, elakkan seks atau
guna kontraseptif tambahan untuk 2 hari berikutnya

Bertukar dari kaedah kontraseptif yang lain


Tukar DARI kaedah ADR (termasuk ADR mengandungi
levonorgestrel-releasing)
dimulakan dalam masa 5 hari permulaan haid, ADR
boleh dikeluarkan pada masa itu
Jika dimulakan selepas hari ke 5 haid:

Aktif secara seksual- keluarkan ADR pada haid


akan datang

Jika tidak aktif secara seksual boleh keluarkan


ADR dan elakkan seks atau guna kontraseptif
tambahan untuk 2 hari berikutnya

Jadual pengambilan jika terlupa


makan Pil Progestin
Makan pil terakhir yang terlupa dimakan
serta-merta
Elakkan aktiviti seksual atau gunakan
kaedah tambahan untuk tempoh 48 jam
Makan pil seterusnya pada masa yang
ditetapkan

Jadual Pengambilan Sekiranya


Terlupa Makan Pil POP
Makan pil sebaik sahaja teringat

Lupa 1
ATAU
lebih pil
melebihi 3
jam

Teruskan pengambilan pil berikutnya


seperti yang dijadualkan
Elakkan seks atau guna kontraseptif
tambahan untuk 2 hari berikutnya
Jika BERLAKU hubungan seks dalam 2
hari tersebut klien perlu mengambil pil
kontraseptif kecemasan

Memilih antara
Pil Kombinasi atau Pil Progestin
Perlu mengambilkira kriteria kelayakan
perubatan klien. Rujuk Buku Panduan
Kriteria Kelayakan Perubatan dan Soal jawab
Amalan Penggunaan Kaedah Kontraseptif

Kesan Sampingan Pengambilan Pil Kontraseptif


Masalah

Tindakan / Pengendalian

Rungutan
pelanggan

Berikan khidmat kaunseling

Pening, loya
(Vertigo)

Tenangkan pelanggan, biasanya


akan hilang dalam tempoh waktu
tertentu

Loya

Makan pil bersama makanan atau


semasa hendak tidur

Pertambahan berat
badan

Maklumkan tentang pemakanan


sihat dan senaman

Jika kesan
sampingan
berterusan dan
tidak dapat
diterima
pelanggan;
tukar kaedah
lain

Kesan Sampingan Pengambilan Pil Kontraseptif


Masalah

Tindakan / Pengendalian

Pendarahan vagina
yang tidak diketahui
penyebabnya atau
amnorrhoea yang
mencurigakan

Cari penyebabnya
(mengandung atau penyakit)

Amenorrhoea

Tenangkan pelanggan, rawatan


tidak diperlukan

Pendarahan antara
haid

Tenangkan pelanggan; pastikan


pengambilan pil yang betul

Pendarahan yang
berpanjangan

Berikan ubat anti keradangan


tanpa steroid (NSAID)
Gunakan pil dengan progestin
yang lebih poten
Gunakan pil kontraseptif berdos
tinggi untuk 1-3 kitaran.

Rawatan berasaskan
kepada penyebab
yang dikesan

Jika kesan
sampingan
berterusan dan tidak
dapat diterima
pelanggan; tukar
kaedah lain

Apa perlu dilakukan?


Sekiranya klien muntah dalam masa 2
jam selepas ambil pil - ambil pil
baru
Sekiranya muntah/ cirit-birit
melebihi 24 jam Teruskan ambil pil seperti biasa
Jika berterusan selama 2 hari/
lebih, ikutilah langkah seperti
terlupa atau lewat pil

Kepercayaan yang salah


Menyebabkan kecacatan kepada bayi dalam
kandungan
Menyebabkan kemandulan
Memerlukan waktu rehat
Mengurangkan nafsu seks
Terkumpul dalam badan pelanggan
Limitasi penggunaan, seperti mengatakan tak boleh
diberi pada wanita yang ada urat kaki simpul atau
varicose vein

PIL KONTRASEPTIF KECEMASAN


(Emergency Contraceptive Pill
- ECP)

Nota penting

Pil kontraseptif kecemasan bertindak


sebagai kontraseptif sekiranya diambil
sehingga 5 hari selepas hubungan seks
tanpa perlindungan (Lebih awal ia diambil
lebih berkesan-keberkesanan berkurangan
selepas 72 jam)
Ia tidak akan memberi kesan sekiranya
klien telah mengandung semasa pengambilan
Selamat untuk semua wanita

ECP
Emergency contraception also known as
-the morning after pill
- Day after pill
-morning after contraception

Occasional use, and should not be used as a


regular method of birth control
They are not abortifacients as they act prior to
implantation.
Emergency contraceptive pills have no effect on
an established pregnancy

ECP
PROCESS OF FERTILIZATION
Pregnancy begins when the fertilized egg implants in the
lining of a woman's uterus.
Implantation begins five to seven days after sperm fertilizes
the egg, and the process is completed several days later.
MECHANISM OF ACTION
Exact mechanism still not clear.
It may inhibit or delay ovulation.
May prevent fertilization, transport of sperm/ ovum or prevent
implantation of a fertilized egg.

Jenis ECP
Produk khas yang mengandungi
progestin levonogestrel sahaja
cth : Postinor , Pregnon, Estinor, Escapelle
Pil Progestin sahaja
Pil kombinasi

Keberkesanan
Jika 100 wanita melakukan
hubungan seksual tanpa
perlindungan pada minggu kedua
dan ketiga kitaran haid, 8 wanita
akan hamil
Jika 100 wanita menggunakan pil
ECP progestin, seorang akan hamil
Jika 100 wanita menggunakan pil
ECP kombinasi, 2 orang akan hamil

Waktu menggunakan ECP

Boleh digunakan:
Bila-bila masa semasa
kitaran haid
Lebih dari satu kali semasa
kitaran haid
Penggunaan kaedah ini
berkali-kali tidak digalakkan

Cara menggunakan ECP


Pil COC

Makan

4 biji pil berdos rendah yang


mengandungi ethinyl estradiol dan
levonorgestrel dalam masa 72 jam selepas
persetubuhan
contoh : nordette, microgynon 30,
regividon)
Ulang selepas 12 jam

Pil POP

Levenogestrel 1.5mg stat


ATAU
Levenogestrel 0.75mg stat diikuti dos
yang sama 12 jam berikutnya.

Pengendalian Kesan Sampingan


Pil ECP
Tiada komplikasi serius
Loya dan muntah

Ulang pengambilan pemberian pil jika muntah


dalam masa 2 jam

Beri ubat pencegah loya

Jika muntah berterusan boleh mengambil dos


yang sama ke dalam vagina

Tidak mempunyai kesan terhadap janin

Pengenalan
Suntikan adalah
salah satu kaedah
perancang keluarga
yang berkesan dan
selamat. Suntikan di
beri di bahagian
otot gluteal
secara

Jenis-jenis suntikan
kontraseptif
Norethisterone

Enanthate (NET-EN)
200 mg setiap 2 bulan secara
intra-muskular (IM)
Depot Medroxy Progesterone
Acetate (DMPA)
150 mg secara IM setiap 3 bulan
Combine Injectable kontraseptif
(CICs) cth. Ciclofem,
Ciclofemine, Cyclo-provera.
( setakat ini belum ada di Msia)

Mekanisma tindakan
Menghalang ovulasi
daripada berlaku
Kesan secara sentral.
Menambahkan kelikatan
cecair mukosa servik yang
menyukarkan perjalanan dan
pergerakan sperma.

Perbezaan DMPA dan NET-EN


DPMA

NET-EN

Keberkesanan

Tidak ada perbezaan


ketara

Tidak ada perbezaan


ketara

Pendarahan

Amenorrhea lebih
kerap

Kerap dan tidak


menentu

Jarum/Rasa sakit

Kecil/Kurang sakit

Besar/Lebih sakit

Jendela suntikan
semula

+ 2- 4 minggu

+ 1- 2 minggu

Jangka masa

3 bulan

2 bulan

Kos

Murah

Lebih mahal

Wanita yang sesuai


menggunakan kaedah
suntikan
1. Sesuai untuk semua usia termasuk
remaja dan wanita yang berumur
> 40tahun
2. Mahukan kaedah berkesan dan
mudah diguna
3. Tidak sesuai dengan kaedah
hormonal yang mengandungi
Oestrogen

Kebaikan kaedah suntikan


Keberkesanan 99%
Selamat dan mudah
Mudah digunakan, tidak memerlukan
pengambilan setiap hari
Tidak dipengaruhi oleh aktiviti
seksual
Mempunyai faedah bukan kontraseptif
Jangkamasa tindakan panjang
Sesuai untuk klien yang menyusukan
bayi
Ammenorrhoea ( Majoriti wanita selesa
dengan ketiadaan haid)

Faedah bukan
kontraseptif
Memberi perlindungan
terhadap gejala PID simptomatik
Kanser Endometrial
Fibroid uterus
Membantu mengurangkan iron-deficiency
anemia (NET-EN)
Mengurangkan
krisis sickle cell untuk sickle cell
anemia
simptom endometriosis
Menghalang pengeluaran haid untuk
jangkamasa pendek ( cth. Jemaah haji)

Kesan sampingan:
Kitaran haid tidak menentu :-amenorrhea
-menorrhagia
Pertambahan berat badan
Sakit kepala
Loya
Perubahan mood
Spotting
Anaemia di sebabkan menorrhagia

Kelemahan kaedah
suntikan
Pendarahan yang tidak menentu
Pemulihan kesuburan sukar diramal
(agak lambat)
Kaedah suntikan tidak memberi
perlindungan klient daripada
jangkitan HIV/STI
Perlindungan yang berganda (dual
protection) dengan kondom diperlukan
Amenorrhoea
Tidak boleh di keluarkan jika terjadi
kesan sampingan ( non-reversible).

WAKTU YANG SESUAI UNTUK


MEMULAKAN SUNTIKAN/BERTUKAR
KAEDAH
MENGIKUT KEADAAN KLIEN
Klien yang ada haid
POIs boleh dimulakan dalam masa 7 hari
permulaan haid .tidak perlu perlindungan
tambahan kontraseptif
Suntikan pertama boleh diberikan pada bilabila masa dengan syarat beliau tidak
hamil.jika lebih 7 hari hubungan sex perlu
dielakkan/guna kontraseptif tambahan contoh:
kondom

Klien Amenorrhoea
Suntikan yang pertama boleh
dimulakan pada bila-bila masa dengan
syarat beliau tidak hamil hubungan
sex perlu dielakkan /guna
kontraseptif

Klien pospartum yang menyusukan bayi


Postpartum 6 minggu dan 6 bulan
jika masih ammenorrhoea beliau boleh
menerima suntikan pertama pada bilabila masa. Bagi ibu yang menyusu
secara eksklusif, kontraseptif
tambahan adalah tidak perlu.
Postpartum melebihi 6 minggu dan
telah ada haid
suntikan permulaan boleh di beri
seperti klien yang ada haid.

KLIEN POSTPARTUM YANG TIDAK


MENYUSUKAN BAYI

Suntikan permulaan boleh di


beri pada bila-bila masa dengan
syarat tidak hamil. Klien tidak
perlu menggunakan kontraseptif
tambahan.

Selepas Keguguran

Suntikan permulaan boleh


dimulakan dengan serta merta .
Klien tidak perlu menggunakan
kontraseptif tambahan.

BERTUKAR DARI KAEDAH HORMON YANG LAIN

Suntikan permulaan boleh


dimulakan dengan serta merta
jika kaedah yang terdahulu di
amalkan secara konsisten dan
betul dan tidak hamil tanpa
menunggu haid yang berikutnya.

BERTUKAR DARI KAEDAH TANPA HORMON SELAIN ADR

Suntikan permulaan boleh di mulakan


dengan syarat beliau tidak hamil.
Sekiranya dalam tempoh tujuh(7) hari
permulaan haid, perlindungan
kontraseptif tambahan tidak diperlukan
.
Sekiranya tempoh melebihi tujuh(7)
hari beliau perlu mengelakkan hubungan
seks dan perlu menggunakan kaedah
kontraseptif tambahan cth. kondom.

BERTUKAR DARI KAEDAH ADR


Suntikan permulaan boleh di mulakan
tujuh(7) hari selepas permulaan haid
dan tidak kaedah kontraseptif
tambahan. ADR boleh di keluarkan
dengan serta merta.
Sekiranya klien merupakan seorang yang
aktif seksual ADR boleh dikeluarkan
pada kitaran haid yang seterusnya.

* Nota Suntikan yang di beri dalam


tempoh tujuh(7) kitaran haid
mengurangkan risiko ovulasi yang
menyebabkan kehamilan.

Kontraindikasi
Penukaran suntikan di antara
DMPA dan NET-EN adalah tidak di
galakkan .

IMPLAN
hormone-releasing birth control
implant
flexible plastic rod about the
size of a matchstick
Mengandungi progestin hormone =>
etonogestrel.
insert the implant just under the
skin of the inner side of your
upper arm.

Mekanisma
Mencegah pelepasan telur
daripada ovari
Meningkatkan ketebalan mucus
didalam servik dan menyebabkan
sperma susah untuk sampai ke
dalam serviks
Merubah ketebalan dinding rahim

IMPLAN
KEBAIKAN

KEBURUKAN

1) Keberkesanan : <1 /100


wanita dalam setahun
2) Perlindungan sampai 3
tahun
3) Lebih berkesan digunakan
pada DM, high cholesterol
atau TG, gallbladder or
kidney problem, sejarah
depresi atau hipertensi
4) Kesuburan tercapai seawal
1 minggu selepas implan
dikeluarkan

1) Tidak mempunyai perlindungan


terhadap penyakit kelamin
2) Mahal
3) Tidak boleh digunakan
pada klien yang menghidapi
DVT,PE, MI, stroke, liver
disease, breast cancer,
allergy
4) Kesan sampingan:sakit
kepala, pening , mual,
muntah, amenorhea,
perdarahan luar biasa, acne,
breast pain
5) Invasive method

Waktu penggunaan implan


Klien yang ada haid
implan boleh dipasang dalam masa 5 hari
permulaan haid. Tidak perlu perlindungan
tambahan kontraseptif
Boleh dipasang pada bila-bila masa
dengan syarat beliau tidak
hamil.Sekiranya telah melebihi 5 hari
haid, beliau perlu mengelakkan hubungan
seks atau menggunakan kontraseptif
tambahan (cthnya kondom) untuk tempoh 7
hari berikutnya

Klien amenorhoea
Boleh dipasang pada bila- bila
masa dengan syarat beliau tidak
hamil.
Perlu mengelakkan hubungan seks
atau menggunakan kontraseptif
tambahan untuk tempoh 7 hari
berikutnya.

Klien postpartum yang


menyusukan bayi
Sekiranya tempoh postpartum antara 6
minggu dan 6 bulan dan masih
ketiadaan haid , implan boleh
dipasang pada bila-bila masa. Bagi
ibu yang menyusu, perlindungan
kontraseptif tambahan tidak
diperlukan
Sekiranya tempoh postpartum melebihi
6 minggu dan kitaran haid telah
kembali , implan boleh dipasang
seperti mana klien yang ada haid

# panduan tambahan daripada Medical


eligibility criteria for
contraceptive use. Third edition,
2004.
Klien yang menyusukan anak dan
tempoh postpartum kurang daripada 6
minggu , pemasangan implan tidak
digalakkan kecuali kaedah lain
tidak diperolehi atau tidak
bersesuaian.

Klien postpartum yang


tidak menyusukan bayi
Boleh dipasang pada bila-bila masa
sekiranya tempoh postpartum adalah kurang
dari 21 hari. Beliau tidak perlu
menggunakan kontraseptif tambahan
Implan boleh dipasang pada bila-bila masa
sekiranya haid masih belum kembali dan
tempoh postpartum adalah 21 hari atau ke
atas , dengan syarat beliau tidak hamil.
Beliau perlu mengelakkan daripada hubungan
seks atau menggunakan kontraseptif
tambahan untuk tempoh 7 hari berikutnya.
Sekiranya kitaran haid telah kembali ,
beliau boleh menggunakan implan seperti
mana klien yang dalam kitaran haid

Selepas keguguran
Boleh dipasang dengan serta
merta . Tidak perlu
perlindungan kontraseptif
tambahan.

Bertukar dari kaedah


hormon yang lain
Boleh dipasang dengan serta merta
sekiranya kaedah hormon terdahulu
digunakan secara konsisten dan
betul atau beliau pasti tidak
hamil. Tidak perlu menunggu haid
yang berikutnya
Sekiranya kaedah terdahulu adalah
suntikan, implan perlu dipasang
pada masa suntikan susulan. Tidak
perlu perlindungan kontraseptif
tambahan.

Bertukar dari kaedah tanpa


hormon (selain dari IUD)
Boleh dipasang serta merta dengan
syarat beliau tidak hamil, tidak pelu
menunggu haid yang berikutnya.
Sekiranya dalam tempoh 5 hari
permulaan haid, perlindungan
kontraseptif tambahan tidak diperlukan
Sekiranya tempoh haid lebih dari 5
hari , beliau perlu mengelakkan
hubungan seks atau menggunakan
kontraseptif tambahan untuk tempoh 7
hari berikutnya

Bertukar dari kaedah IUD


(termasuk levonorgesterelreleasing
IUD)
Boleh dipasang dalam masa 5 hari permulaan haid.

Tidak perlu perlindungan tambahan kontraseptif. IUD


boleh dikeluarkan pada masa itu.
Implan boleh dipasang pada bila-bila masa dengan
syarat beliau tidak hamil
Sekiranya beliau aktif secara seksual dalam kitaran
haid tersebut dan haid telah melebihi tempoh 5 hari,
adalah dicadang IUD dikeluarkan semasa haid
berikutnya.
Sekiranya beliau adalah tidak aktif secara seksual
dalam kitaran haid tersebut dan haid telah melebihi
tempoh 5 hari, beliau perlu mengelakkan hubungan seks
atau menggunakan kontraseptif tambahan untuk tempoh 7
hari berikutnya. Sekiranya beliau masih menggunakan
IUD, adalah dicadangkan IUD dikeluarkan semasa haid
berikutnya.
Sekiranya tiada haid atau perdarahan tidak tetap,
implan boleh dipasang seperti mana klien amenoheoa

Lawatan susulan
1 minggu selepas pemasangan untuk
pemeriksaan implan. Sterusnya
lawatan rutin 1 tahun sekali
Klien dinasihatkan untuk kembali
pada bila-bila masa untuk
mebincangkan kesan sampingan,
masalah lain atau mahu menukarkan
kaedah yang digunakan
Dinasihatkan supaya datang semula
apabila sampai masa untuk implan
dikeluarkan

ADR/IUD

T-shaped plastic and copper


device
Dimasukkan ke dalam rahim
Dilakukan oleh doktor

Mekanisma
Menghalang sperma dan telur
daripada hidup di dalam rahim
atau di tuba fallopian
menghalang telur yang telah
disenyawakan daripada
implantasi berlaku di dalam
rahim

There are different types of IUD, some with more copper than others. IUDs with
more copper are more than 99% effective. This means that fewer than one in 100
women who use an IUD will get pregnant in one year. IUDs with less copper will be
less effective.
An IUD works as soon as it's put in, and lasts forfive to 10 years, depending on
the type.
It can be put in at any timeduring your menstrual cycle, as long as you're not
pregnant.
It can be removed at any time by a specially trained doctor or nurse andyou'll
quickly return to normal levels of fertility.
Changes to your periods (for example, being heavier, longer or more painful)are
common in the first three to six months after an IUD is put in, but they're likely
to settle down after this.You might get spotting or bleeding between periods.
There's a very small chance of infection within 20 days of the IUD being fitted.
There's a risk that your body may expel the IUD.
If you get pregnant, there's an increased risk of ectopic pregnancy (when the egg
implants outside the womb). But because you're unlikely to get pregnant,the
overall risk of ectopic pregnancy is lower than in women who don't use
contraception.
Having the IUD put in can be uncomfortable.Ask the doctor or nurse about pain
relief.
An IUD may not be suitable for you if you've had previous pelvic infections.
The IUD does not protect against sexually transmitted infections (STIs). Byusing
condoms as well as the IUD, you'll help to protect yourself against STIs.

Waktu Penggunaan
Klien yang ada haid
Boleh dipasang pada bila-bila masa dlam
tempoh 12 hari pertama selepas haid ,
mengikut keselesaan klien dan tidak
semestinya semasa haid. Perlindungan
kontraseptif tambahan tidak diperlukan.
Boleh juga dipasang pada bila-bila masa
sepanjang kitaran haid mengikut
keselesaan klien dengan syarat beliau
tidak hamil, perlindungan kontraseptif
tambahan tidak diperlukan.

Amenorhoea yang bukan


postpartum
Boleh dipasang pada bila-bila
masa dengan syarat beliau tidak
hamil.
Perlindungan kontraseptif
tambahan tidak diperlukan

Postpartum yang menyusukan


bayi atau tidak (termasuk
selepas kelahiran
Sekiranya tempoh
caesarean
postpartum kurang dari
48jam
Sekiranya tempoh postpartum adalah
melebihi 4 minggu dan amenorhoea boleh
dipasang dengan syarat beliau tidak
hamil. Perlindungan kontraseptif
tambahan tidak diperlukan
Sekiranya tempoh postpartum adalah
melebihi 4 minggu dan haid telah
kembali, boleh dipasang seperti mana
klien yang ada haid

Panduan tambahan daripada medical


eligibility criteria for contraceptive
use. Third edition, 2004.
Tidak boleh dipasang sekiranya klien
mengalami peurperal sepsis.
Sekiranya tempoh postpartum diantara
48jam sehingga kurang daripada 4
minggu, pemasangan IUD adalah tidak
digalakkan kecuali kaedah lain tidak
diperolehi atau tidak bersesuaian.

Selepas keguguran
Sekiranya keguguran berlaku
dalam trimester pertama dan
kedua -> boleh dipasang dengan
serta merta
Tidak boleh dipasang serta
merata jika keguguran sepsis

Bertukar dari kaedah


lain
Boleh dipasang serta merta
sekiranya klien tidak hamil,
tanpa perlu menunggu haid yang
berikutnya. Perlindungan
kontraseptif tambahan tidak
diperlukan.

Kontraseptif kecemasan
Boleh dipasang dalam tempoh 5
hari jika hubungan seks dilakukan
tanpa perlindungan kontraseptif
Sekiranya tempoh ovulasi dapat
dianggarkan , boleh dipasang
selepas 5 hari hubungan seks
dengan syarat pemasangan tidak
melebihi 5 hari selepas ovulasi
Pemasangan perlu memenuhi
kelayakan perubatan

Antibiotik profilaksis
Tidak disyorkan
Perlu dimaklumkan tentang gejala
gejala penyakit jangkitan pelvik
(PID) terutamanya dalam tempoh
sebulan selepas pemasangan
Jika ada klien yang mepunyai masalah
perubatan seperti penyakit injap
jantung yang memerlukan antibiotik
profilaksis untuk prosedur invasive
perlu diberikan antibiotik

Tindakan yang perlu


diambil sekiranya didapati
hamil

Pastikan tiada kandungan diluar


rahim (ectopic pregnancy)
Terangkan bahawa sekiranya IUD
tidak dikeluarkan, klien tersebut
mempunyai risiko tinggi mengalami:
Keguguran, terutama pada trimester
pertama dan kedua
Keguguran sepsis
Kelahiran pra matang

Jika benang IUD kelihatan


atau boleh dikeluarkan
dengan selamat

Lebih baik dikeluarkan


Keluarkan dengan menarik benang secara
perlahan-lahan
Nasihatkan klien supaya mendapatkan
rawatan sekiranya mengalami

Pendarahan yang banyak


Sakit perut (abdominal cramps)
Discaj dari vagina
Demam
Jika klien memilih untuk tidak
mengeluarkan IUD, perlu mendapatkan
rawatan sekiranya ada tanda-tanda diatas.

Jika benang IUD tidak


kelihatan
Sekiranya ada kemudahan ultra sound,
tentukan lokasi IUD, Jika IUD tidak
kelihatan, kemungkinan ia telah
terkeluar
Sekiranya tiada kemudahan ultra sound,
teruskan dengan pemeriksaan antenatal.
Nasihatkan klien untuk segera
mendapatkan rawatan sekiranya
mengalami:

Pendarahan yang banyak


Sakit perut (abdominal cramps)
Discaj dari vagina
Demam

Lawatan susulan
Semua penerima baru kaeadah kontraseptif
kecuali IUD perlu dirujuk kepada doktor
dalam masa 3 bulan pertama.
Lawatan susulan adalah perlu selepas haid
pertama atau 3 minggu hingga 6 minggu
selepas pemasangan
Klien dinasihatkn untuk memeriksa sendiri
benang IUD selepas Haid
Dinasihatkan untuk kembali pada bila-bila
masa untuk membincangkan kesan sampingan ,
masalah lain atau mahu menukarkan kaedah
yang digunakan
Dinasihatkan supaya datang semula apabila
sampai masa untuk IUD dikeluarkan

PENGENDALIAN HAID DILUAR


KEBIASAAN
1.AMENORRHOEA

Tidak perlu rawatan


kaunseling klien
bantu klien memilih kaedah lain jika
kaedah suntikan ingin diberhentikan

2.SPOTTING

Keadaan yang biasa dalam tempoh 3


bulan pertama.
Jika berterusan rujuk doktor untuk
rawatan
penggunaan kondom sebagai
perlindungan bagi kes-kes yang
mengidap STI/PID
Bantu klien dalam pemilihan kaedah
lain jika keadaan spotting tidak
diingini.

3. PERDARAHAN YANG BANYAK DAN


BERPANJANGAN
(lebih daripada 8 hari /2 kali
ganda haid yang biasa
dialami )
-Keadaan ini biasa untuk
tempoh 3 bulan pertama.
-Jika berterusan rujuk doktor
untuk rawatan.
-Bantu klien memilih kaedah
lain sekiranya keadaan ini
memudaratkan klien.
-Beri tambahan zat besi untuk

Salah anggapan

Menyebabkan hilang kesuburan


Kaedah pengguguran
Darah berkumpul dalam badan
sekiranya klien amenorrhea
Menyebabkan kesakitan dan
kemudaratan.
Satu kaedah yang menyusahkan.

Pearl index for various contraceptive methods


Method used by 100 women for 1 year.

Percentage of women
becoming pregnant
that year while using the
method.

85
35
14 - 40
15.5 - 32
5 - 20
7 - 11
3 - 4
1 - 5

1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.

No contraception
Withdrawal
Rhythm (calendar)
Rhythm (Billings)
Spermicides alone
Cervical cap
Condom
Female condom

9. Diaphragm with spermicide

2 - 3

10.
11.
12.
13.
14.
15.

Rhythm (temperature)
Injection
Hormonal IUD
Pill
Sterilization
Implant

0.5 - 3
0.03 - 2
0.05 - 0.1
0.1 - 0.5
0.1 - 0.3
0

Comparing methods
Most effective
and nothing to remember.
Fewer sideeffects,
permanent:

Very effective
but must be
carefully used.
Fewer sideeffects:

Vagin
Fertility
Male and
al
female metho awarenessbased method
condom
ds
More side-effects:

IUD

Implants

Fewer side-effects:

LAM

Female
Vasectomy
terilization
More side-effects:

Effective but must be


carefully used.

Pills Injectables

IMPORTANT!
Only condoms
protect
against
both
pregnancy
and STIs/HIV/AIDS