You are on page 1of 38

SU SALII

NT.DR.VELT ELEB

GENEL

BLGLER
SUYUN NEM
SU KAYNAKLARI
DNYA VE TRKYEDEK SU DAILIMI
ME SUYUNUN ZELLKLER

SUYUN NEM

Su, canllarn yaamas iin hayati neme


sahiptir. En kk canl organizmadan en
byk canl varla kadar, btn biyolojik
yaam ve btn insan faaliyetlerini ayakta
tutan sudur
Dnyamzn %70ini kaplayan su, bedenimizin
de nemli bir ksmn oluturmaktadr

SUYUN NEM
nsan vcudunun tm arlnn %63 sudan
olumaktadr. Suyun canl vcudunda ok nemli
ilevleri bulunmakta olup bunlar sras ile;
Hcre ve dokularn yaplarnn korunmas
Fizyolojik fonksiyonlarn yerine getirilmesi
Hcre ve dokularn beslenmesi iin gerekli
unsurlarn tanmas
Hcre ve dokularn metabolizma artklarnn vcut
dna atlmas
Vcut ssnn dzenlenmesidir

Hidrolojik devre
Yeryzn saran ve okyanuslarda, denizlerde,
gllerde, akarsularda ve yer alt sularnda
bulunan sularla atmosferdeki su buharnn
tmne hidrosfer (su kre) ad verilir.
Yeryzndeki sular, gne enerjisi etkisi ile
srekli bir dolam iinde bulunur.
Yeryznden buharlaarak atmosfere kan
sular younlaarak tekrar yeryzne dnerler.
Bu dolama Hidrolojik devre denir

SUYUN NEM
Suyun kullanm amalar srasyla;
me ve yemek piirme ihtiyalar
Temizlik
Isnma ve Air-condition ihtiyalar
Tarmda sulama ihtiyalar
Elence ve sportif amalar
(Yzme havuzlar)
Park ve bahe havuzlar, fskiyeler
Hidroelektrik santrallar
Ticari ve endstriyel amalar
(kat, kok kmr, demir vb
retimi)
Acil ihtiyalar (yangn sndrme)

SUYUN NEM
Su

kullanm kategoride incelenebilir:

Primer kullanm: me, yiyecek ve ieceklerin


hazrlanmas, ykanma ve temizlik
Sekonder kullanm: Ev ve fabrikalardan atklarn
uzaklatrlmas, sanayide su gerektiren
ilemlerin gerekletirilmesi, yangnlarn
sndrlmesi, vb
Tersiyer kullanm: Doal sularn balklk,
denizcilik, yzme ve elence, tarmsal sulama ve
enerji iin kullanm

SU KULLANIMI

SUYUN DAILIMI

Dnyadaki sularn % 97.5i okyanuslarda ve i


denizlerde bulunmaktadr; fakat tuzlu olduu iin,
ime suyu olmaya, sulamaya ve endstriyel
kullanma uygun deildir
Mevcut sularn ancak %2.5i tatl sudur; bunun da
%87si buzullarda, toprakta, atmosferde, yeralt
sularnda bulunur ve kullanlamaz durumdadr
Yeryzndeki su kaynaklarnn yaklak %0.3
kullanlabilir ve iilebilir zelliktedir

DNYADAK SU KAYNAKLARININ
DURUMU

Su fakirliinde, ylda kii bana den


kullanlabilir su miktar 1.000 metrekpten daha
azdr

Su azlnda, ylda kii bana den kullanlabilir


su miktar 2.000 metrekpten daha azdr

Su zenginliinde ylda kii bana den


kullanlabilir su miktar 8.000-10.000 arasndadr

DNYADAK SU
KAYNAKLARININ DURUMU
Kuzey

Avrupa, Kanada ya da Muson ikliminin


hakim olduu yerlerde su fazlal
bulunmaktayken dnyann zellikle yar
kurak ve kurak blgelerinde su sknts
yaanmaktadr

Yar

kurak ve kurak bir iklime sahip olan


Ortadou blgesinde yer alan Trkiye ise
greceli olarak blgedeki dier lkelere gre
daha fazla su kaynana sahip grlmekle

DNYADAK SU
KAYNAKLARININ DURUMU
Tablo 2

DNYADAK SU
KAYNAKLARININ DURUMU

Asya ortalamas: 3.000 metrekp

Bat Avrupa ortalamas: 5.000 metrekp

Afrika ortalamas: 7.000 metrekp

Gney Amerika ortalamas: 23.000


metrekp

DNYADAK SU
KAYNAKLARININ DURUMU
Ylda Kii Bana Den Kullanlabilir Su Miktar
Suriye:

1.200 metrekp

Lbnan:

1.300 metrekp

Trkiye:

1.519 metrekp

Irak:

2.020 metrekp

Dnya ortalamas: 7.600 metrekp

AVRUPA BLGESNDE LKELER GRE


YILLIK
ekil
1 K BAINA DEN SU MKTARI (SU
ZENGNL DZEY)

DNYADAK SU
KAYNAKLARININ DURUMU
Gelecek

in Tatl Su Raporu bal ile


BM tarafndan 2003 ylnda yaynlanan
raporda; gnmzde 1 milyara yakn
insann su sknts ektii belirtilmi,
nlem alnmad takdirde bu rakamn
2025 ylnda dnya nfusunun yars
olacak 3.5 milyara ulaaca ve 2040
ylnda byk kuraklk beklendii
vurgulanmtr

TRKYEDEK SU
KAYNAKLARININ DURUMU
Trkiyenin

kullanlabilir su potansiyelinin
%16s ime ve kullanmada, %72si tarmsal
sulamada, %12si de sanayide
tketilmektedir

Trkiye,

su ktl eken lkeler arasnda yer


almamaktadr

Hzl

nfus art, kirlenme ve ya


ortalamasnn dnya ortalamasndan dk
olmas; mevcut kaynaklarn dikkatli

TRKYEDEK SU
KAYNAKLARININ DURUMU
Trkiye;

lkenin her yerine dzgn olarak


dalmam su kaynaklarna sahiptir.
Trkiyede su kaynaklar; yzeysel su
kaynaklar, yer alt suyu kaynaklar ve
jeotermal kaynaklar olmak zere 3 ana balk
altnda toplanabilir:

TRKYEDEK SU
KAYNAKLARININ DURUMU
Yzeyel Su Kaynaklar
Trkiyedeki tatl su kaynaklar, gen jeolojik ya,
akarsu topografyasnn dzensiz olmas ve havza
ortalama eimlerinin yksek olmas gibi
sebeplerden dolay, mevcut su miktar bol
gzkmesine ramen yer ve zaman iinde
ihtiyalar ile uyumamaktadr

TRKYEDEK SU
KAYNAKLARININ DURUMU
Yeralt Suyu Kaynaklar
Trkiyenin ortalama yllk ya miktarnn 41

milyar m3, yer alt suyu rezervlerini oluturmak


zere topran altna szmaktadr
Bu su miktarnn, yllk olarak, teknik ve ekonomik

adan kullanlabilir potansiyeli 14 milyar m3tr

TRKYEDEK SU
KAYNAKLARININ DURUMU
Jeotermal Kaynaklar
Trkiye nemli lde jeotermal alana sahip olup

600n zerinde termal kayna bulunmaktadr


Trkiyedeki jeotermal alanlar, snm gen

volkanlarn ve tektonizmann son derece aktif


olduu blgelerde yer almaktadr

TRKYEDEK SU
KAYNAKLARININ DURUMU
Trkiyenin Su Skntsnn Balca
Etkenleri

Sorunlu corafya nedeniyle su kaynaklarn


kontrol etme gl
Ya ve su kaynaklarnn dengesiz dalm
Su havzasna dayal btnletirilmi su
ynetimi uzun vadeli planlamas yerine
ksa vadeli, blgesel, ayr planlar
vastasyla su kaynaklarndan

TRKYEDEK SU
KAYNAKLARININ DURUMU
Trkiyenin,

nmzdeki 25 yl iinde
ihtiya duyaca su miktarnn, bugnk
ihtiyacnn kat olaca anlalmaktadr

Trkiyenin

byyen su ihtiyacn
karlamak iin kaynaklar zerinde kurulan
bask giderek art gstermektedir

TRKYEDEK SU
KAYNAKLARININ DURUMU
Trkiye

statistik Kurumu Bakanl (TK)


2030 yl iin nfusumuzun 100 milyon
olacan ngrmtr

Bu

durumda 2030 yl iin kii bana


den kullanlabilir su miktarnn 1.000
m3 /yl civarnda olaca sylenebilir

TRKYEDEK SU
KAYNAKLARININ DURUMU
Mevcut

byme hz, su tketim


alkanlklarnn deimesi gibi faktrlerin
etkisi ile su kaynaklar zerine olabilecek
basklar tahmin etmek mmkndr

Ayrca

btn bu tahminler mevcut


kaynaklarn 25 yl sonrasna hi tahrip
edilmeden aktarlmas durumunda sz
konusu olabilecektir

TOPLUMA TEMZ VE
GVENLR ME VE
KULLANMA SUYU
SALAMA

me sular,Avrupa Birlii (EC), Dnya


Salk Tekilat (WHO), ABD evre Koruma
Ajans (EPA) ve Trk Standartlar
Enstitsnn (TSE) ngrd kriterlerle
deerlendirilmektedir.
ebeke sularnn zellikleri ve nasl olmas
gerektii Salk Bakanl tarafndan
hazrlanan nsani Tketim Amal Sular
Hakkndaki Ynetmelikte belirtilmitir.

ME SUYU KALTE STANDARTLARININ KARILATIRILMASI

TOPLUMA TEMZ VE GVENLR


ME VE KULLANMA SUYU SALAMA
me

suyu analizinde deerlendirilen balca


kimyasal parametreler pH, iletkenlik, amonyak,
nitrit, nitrat ve sertliktir.
lmler 18-20 C 'de yaplr.me sularnn pH'lar
7 - 8.5 arasnda olmaldr.
Sertlik: Su rnei ierisindeki tm ok deerlikli
katyonlarn toplam deriimine edeer kalsiyum
karbonat deriimi olarak da
tanmlanabilir.Kalsiyum ve magnezyum suyun
sertliini belirleyen iyonlardr.

ME VE KULLANMA SULARININ SALIK


AISINDAN NTELKLER
Herhangi

bir sudan ime veya kullanm


suyu olarak yararlanabilmek iin
fiziksel, kimyasal ve bakteriyolojik
niteliklerinin salk asndan belli
standartlar tamas gerekmektedir.
Suyun fiziksel nitelikleri arasnda
bulanklk, renk, koku, scaklk ve
radyoaktivite ile ilgili standartlar
aadaki tabloda zet olarak
verilmektedir:

ME VE KULLANMA SULARININ SALIK


AISINDAN NTELKLER

SU HTYACI

Bir toplumda bireylerin su gereksinimi bir kii iin 24 saatlik


srede litre olarak tanmlanr.
Fizyolojik olarak gerekli iki buuk litre suyun yan sra yemek
piirme, amar ve bulak ykama, ykanma ve ev temizlii
iin gerekli olan suyu da hesaba katmamz gerekir.
Kentsel yerleim blgelerinde kii bana gerekli su miktarn
hesaplarken endstriyel gereksinimleri de hesaba katmamz
gerekir.
Bu durumda o blgedeki sanayi kurulularnn says ve
nitelii, tarmsal amala kullanlan su miktar, kii bana
gerekli su miktarnn hesab da gz nne alnmaldr.

SU HTYACI
Nfusu

5000e kadar olan yerleim


yerlerinde 50-60 litre/gn/kii
5000-50000 nfuslu yerleim yerlerinde
60-100 litre/gn/kii
>50000 nfuslu yerleim yerlerinde
100-1000 litre/gn/kii suya gereksinim
vardr.
Krsal kesimde ve olaand
durumlarda 20-25 litre/gn/kii su
yeterli olabilmektedir.

Kaynaklar

Suyun Hayatmzdaki Yeri ve nemi,


Diagnostik rnler ve Teknik Danmanlk
Dergisi, 2013
Trkiyede Su Ynetimi : Sorunlar ve neriler,
TSAD Yaynlar, 2008
21. Yzyln En Stratejik Konusu: Su
Gvenlii, Ekovitrin Dergisi, 2012
Su Gvenlii, SD Platform Dergisi, 2012
Trkiye evre Durum Raporu, evre ve
ehircilik Bakanl Yaynlar, 2011
Ankarann Su Sorunu ve zm nerileri: 10
Soru - 10 Yant, TTB Yaynlar, 2008
evre Sal, Prof. Dr. mer Faruk
Tekba,GATA Basmevi, Ankara, 2010
Suyun Sertlik Derecesi ve Salk Etkileri,
Necmettin Koak ve ark., TAF Preventive