You are on page 1of 26

UVOD

■ Naučna disciplina koja se bavi izučavanjem građevinskih
materijala nesumnjivo je jedna od najstarijih u oblasti
tehničkih nauka.
■ Njeni izvori dosežu do samih početaka evolucije ljudskog
društva.
Potrebe građenja i dometi u poznavanju materijala uvek su
bili tesno povezani. Štaviše, dostignuti nivo poznavanja
materijala često je bio pokazatelj ostvarenog nivoa
celokupnog društvenog razvoja: kameno doba, bakarno
doba, bronzano doba, gvozdeno doba.

■Dok su u najranijim istorijskim periodima korišćeni jedino
prirodni materijali – drvo, kamen, po pravilu uz veoma
skroman stepen obrade, vremenom su počeli da se
primenjuju i materijali koje danas nazivamo veštačkim
(opeka, malter, beton, čelik i dr.)
■Zahvaljujući tehničkom napretku, vremenom je postalo
moguće uticati na pojedina svojstva materijala. Danas su
stvorene takve mogućnosti, koje omogućavaju ne samo
visok stepen obrade i poboljšanje svojstava tradicionalnih
materijala, već i stvaranje potpuno novih materijala, sa
unapred definisanim svojstvima.

kamen i opeka.■ Istorijski razvoj građevinskih materijala prikazan je na slici dole. Deceniju 1850-1860 karakteriše važan događaj u tehnologiji materijala – pojava konstrukcionih čelika. prednapregnuti beton) . ■ Do tog vremena uglavnom su se koristili drvo. dok je beton počeo široko da se primenjuje tek nakon pojave čelika – u obliku sprege beton – čelik (armirani beton.

■ Vrlo intenzivan razvoj na području sintetičkih organskih materijala već danas je uslovio njihovu primenu u nizu oblasti građevinarstva ■ Prema uslovima primene u građevinskim objektima i konstrukcijama. metali. na osnovu kojih se formiraju građevinske konstrukcije i objekti. u opštem slučaju.zvukoizolacioni i hidroizolacioni materijali. konstrukcione plastične mase i dr. mogu podeliti na 2 grupe:  Materijali univerzalnog tipa ili Konstrukcijski materijali (prirodni kameni materijal. drvo. . Drugim rečima. antikorozioni premazi. lakovi i dr.) ■ Građevinske materijale treba posmatrati u širem kontekstu: kao materijale.)  Materijali specijalne namene (termoizolacioni. ali i kao sirovine za dobijanje drugih građ. veštački kameni materijali – malteri i betoni. boje. oni čine celokupan kompleks materijalnih komponenata. materijala. keramički materijali. građrvinski materijali se.

unutrašnjih sila veze i drugih stavova na kojima se zasnivaju savremena termodinamička shvatanja o strukturi materije. tehnologija. način prerade.■ Poznavanje građevinskuh materijala podrazumeva poznavanje niza činjenica i uticajnih faktora. ■ Ovo poznavanje je od prvorazrednog značaja za pravilnu i racionalnu primenu materijala: osnovni podaci o materijalu. tehnološki proces proizvodnje. . ponašanje u različitim uslovima eksploatacije i metode ispitivanja svojstava ■ Svojstva i ponašanje materijala pod određenim uslovima načelno se mogu tumačiti polazeći od atomsko-molekularne strukture. rasporeda elementarnih čestica. relevantnih za njihovu primenu u građevinarstvu. Radi se o sintezi stavova više naučnih disciplina: hemija. bitna svojstva. oblast primene. otpornost materijala i dr. fizika.

OSNOVNA SVOJSTVA GRAĐEVINSKIH MATERIJALA .

Opšta i specifična svojstva .

Parametri stanja i strukturna svojstva .specifična masa .zapreminske masa .

Parametri stanja i strukturna svojstva .

Fizička svojstva .

Onaj ravnotežni sadržaj koji odgovara datoj temperaturi i relativnoj vlažnosti vazduha od 100%. Ovo upijanje je uslovljeno: . .Relativne vlažnosti vazduha i .Fizička svojstva – Hidrofizička svojstva Higroskopnost: Sposobnost kapilarno poroznih materijala (kapilare <10-4mm) da iz vlažnog vazduha upijaju vodenu paru. Higroskopski sadržaj vlage je funkcija: .Polimolekularnom absorpcijom vodene pare na zidovima kapilara.Temperature vazduha Maksimalni sadržaj vlage: .Kapilarnom kondenzacijom.Raste sa poroznošću materijala.Raste sa smanjenjem prečnika kapilara . . .

Fizička svojstva – Hidrofizička svojstva  Upijanje vode:  m 0v  m0 mv u 100  100 (%) m0 m0 .

upijanje vode i zapreminska masa vlažnog. odnosno vodom zasićenog materijala .Fizička svojstva – Hidrofizička svojstva Vlažnost.

po pravilu. vodonepropustljivost  Vodopropustljivost je svojstvo materijala da usled poroznosti propušta vodu pod pritiskom  Vodonepropustljivost je svojstvo materijala da pod unapred definisanim pritiskom ne propušta vodu  Smatra se da je neki materijal vodonepropustljiv ako se nakon određenog tretmana. kroz njega ne registruje prolaz vode  Vodonepropustljivost je veća ukoliko je njegova otvorena poroznost manja.  Vrlo kompaktni materijali su. u smislu porasta i dužine trajanja prtiska.Hidrofizička svojstva Vodopropustljivost. praktično vodonepropustljivi .

 Ove višekratne ciklične promene vrlo često izazivaju pojavu prslina u materijalu i ubrzavaju njegovu destrukciju! . koje teže da čestice materijala približe  Naizmenično sušenje i vlaženje poroznih materijala dovodi do neprekidnog smenjivanja deformacija skupljanja i bubrenja. što dovodi do povećanja unutrašnjih kapilarnih sila.Hidrofizička svojstva Skupljanje i bubrenje materijala Skupljanje i bubrenje su zapreminske deformacije koje se javljaju usled promene vlažnosti materijala Veličine skupljanja nekih materijala:  Pri sušenju dolazi do smanjivanja slojeva vode koja okružuje čestice materijala.

Ovo svojstvo materijala karakteriše koeficijent toplotne provodljivosti λ. koji je definisan izrazom: ↓ qf – Stacionarni toplotni fluks. q – Specifični toplotni fluks .TERMOTEHNIČKA SVOJSTVA Toplotna provodljivost materijala ogleda se u njegovom propuštanju stacionarnog toplotnog fluksa (protoka) usled razlike temperatura T=T1 – T2 na dvema graničnim površinama.

Vazduh .85 2.30 .Led 0.Fizička svojstva – Termotehnička svojstva Zapreminske mase i koeficijenti toplotne provodqivosti nekih materijala Vrednostima iz tabele treba dodati još i sledeće vrednosti:  .023 0.Voda .

Termotehnička svojstva Postupak eksperimentalnog određivanja vrednosti koeficijenta toplotne provodljivosti  .

.Vlažni materijali 4.Termotehnička svojstva Toplotna provodljivost u funkciji poroznosti. .Suvi materijali 2. 3 .Materijali zasićeni vodom . odnosno zapreminske mase materijala 1.

čime se povećava toplotna provodljivost! . ■ Toplotna provodljivost ne zavisi samo od ukupne zapremine pora u njemu. a oko 100 puta veće nego za vazduh.Koeficijent toplotne provodljivosti za T=0 0C ■Vlaga koja ulazi u pore materijala povećava njegovu toplotnu provodljivost.005 · T) gde je:  T . pošto je  za led 2.7 puta veće nego za vodu.Koeficijent toplotne provodljivosti za proizvoljno T  0 . dok se u većim porama i šupljinama vazduh kreće. već u velikoj meri i od veličine pora. ■Smrzavanje vode u porama još više povećava toplotnu provodljivost. prema sledećem empirijskom obrascu:  T =  0 (1 + 0. pošto je koeficijent  za vodu oko 37 puta veće nego za vazduh.■ Koeficijent  je i funkcija temperature T. U porama malog prečnika vazduh miruje.

Termički koeficijent linearnog širenja Termički koeficijent linearnog širenja materijala  T (1/0C) predstavlja dilataciju štapa izrađenog od nekog materijala pri promeni temperature za 1 0C Primer: Ako usvojimo za čelik αt=0.2·10-4 m ΔL = 0. naime: ΔL = 50·20·0. tada se lako može dobiti promena dužine ΔL čeličnog nosača dužine L=50 m pri promeni temperature T za vrednost ΔT=200C.12·10-6.12 mm .12·10-6=1.

■ Otpornost materijala na dejstvo požara predstavlja sposobnost materijala da se suprotstavi kratkotrajnom delovanju visokih temperatura koje deluju u vreme požara (do 1000 0C).Termička stabilnost i otpornost na dejstvo požara ■ Termička stabilnost materijala ocenjuje se prema njegovom stanju nakon izlaganja višekratnim oštrim promenama temperature  Za materijal se kaže da je termički stabilan ako se na njemu nakon propisanog tretmana oštrih promena temperature.  Konstrukcijski materijali moraju nakon požara u potpunosti da sačuvaju svoja mehanička svojstva. na njemu ne pojave prsline.  Otpornost na dejstvo požara zavisi od stepena sagorivosti i sposobnosti paljenja materijala . pukotine ili neki drugi oblici destrukcije  Ovo svojstvo tesno je povezano sa homogenošću materijala i sa koeficijentom otpora na prolaz toplote.

U tom slučaju sile trenja deluju paralelno osi kretanja .Viskozitet  Viskozitet je jedno od najznačajnijih svojstava tečnosti. a pod njim se podrazumeva unutrašnje trenje koje karakteriše sila.  Viskozitet se najčešće razmatra pri laminarnom kretanju tečnosti u cevima. potrebna da se izvrši pomeranje jednog sloja tečnosti u odnosu na drugi.

Na ovom principu radi Redvudov viskozimetar (dole. međutim. ■ Za praktične potrebe. dobija se jedinica Pa·s. viskozitet se ponekad ne računa iz definicionog izraza i ne izražava u Pa·s. polazeći od Njutnovog zakona. desno) .■ Za koeficijent viskoziteta η u sistemu jedinica SI. već se kao mera viskoziteta uzima ono vreme u sekundama koje je potrebno da određena zapremina tečnosti istekne kroz otvor propisanih dimanzija.

podnese određen broj ciklusa smrzavanja i odmrzavanja ■ Smatra se da je materijal postojan na mrazu ako se po završetku tretmana smrzavanje – odmrzavanje njegova čvrstoća ne smanji više od 25% i ako gubitak mase uzorka nije veći od 5% . bez vidljivih tragova destrukcije i bez značajnijeg pada čvrstoće.Postojanost na mrazu ■ Ovo svojstvo materijala ogleda se u njegovoj sposobnosti da u stanju zasićenosti vodom.

Postojanost na mrazu .