You are on page 1of 91

GEÇİŞ ELEMENTLERİ

1

• Zn (ÇİNKO): Pirinç alaşımında çinko ve
bakır vardır. Çatı kaplamalarında, otomobil
endüstrisinde, kaplamacılıkta ve boyar
madde üretiminde kullanılır.
• Hg (CIVA): Termometre yapımında, bileşik
elde edilmesinde, barometre üretiminde,
cıva buharlı lamba imalinde kullanılır.
Amalgam alaşımı, diş hekimliğindeki diş
dolgu maddesidir; cıva ve gümüşten
oluşur.
2

• Ti (TİTANYUM): İlk olarak titan
uydusunda keşfedildiğinden bu isim
verilmiştir. Tıpta beyin tümörlerinin
tedavisinde, güdümlü mermi ve uçak
gövdesi imalinde, uydu alıcılarını
saptırmada ve aşınmayan balata
üretiminde kullanılır. Titanyum ile krom
karışımından oluşan alaşımdan, elektrik
israfının olmadığı elektrik kablosu
yapımında faydalanılır.
• W (VOLFRAM VEYA TUNGSTEN):
Ampullerin içindeki teller volframdır.
3

• Mn (MANGAN): Sert çelik imalinde
kullanılır. Panzer paletleri, manganlı
çeliktir. Madeni para alaşımında da,
mangan metali de vardır.
• Pt (PLATİN): Platin tel ve platin elektrot
gibi laboratuvar araçlarında, takı
yapımında, sanayide sıvı yağlardan
hidrojenlendirmeyle margarin elde
edilmesinde katalizör olarak, cerrahide
ve diş protezlerinde kullanılır.
4

BAKIRIN ERİTİLMESİ VE
DEMİRİN YUMUŞATILMASI

5

• Cu (BAKIR): Elektrik kablosu, mutfak
aracı, elektrot ve süs eşyası yapımında
kullanılır. Bronz (tunç) alaşımı; kalay ve
bakırın karışımıdır. Pirinç; bakırın çinkoyla
olan alaşımıdır. Bakırın erime noktası
düşüktür. Bu nedenle bakırın eritilmesi
eskiden beri önem kazanmıştır. Bakır,
yeryüzünde elementel hâlde bulunan beş
metalden birisidir. Bakır, korozyona karşı
dayanıklı bir metaldir. Bu sayılan
özelliklerinden dolayı; eskiden beri, hatta
günümüzde de bakırdan faydalanılmıştır.
6

İnsanoğlunun geçmişten günümüze
medeniyette ilerlemesi ve maddi güç
yönüyle önemli bir kalkınma elde etmesi;
bakırın eritilmesi ile tel ve levha hâline
getirilmesi ile olmuştur.
• Fe (DEMİR): İnsanlık, sosyal yaşamında
demire çok muhtaçtır. İnşaat sektöründe,
harp sanayisinde, otomotiv ve ulaşım
alanında demir–çelik endüstrisinin önemi
çok büyüktür. Mekanik, elektronik vb. her
dalda kullanılan her çeşit alet demirden
yapılır.
7

Demiri hamur gibi yumuşatmak, tel gibi
inceltmek ve şekil vermek, endüstriyel
kalkınmanın aslı, anası, esası ve
kaynağıdır. Bu sebeple demirin önemine
vurgu için; “Demir yerden çıkmıyor, gökten
iniyor.” denmiştir. Yerkürenin merkezi;
erimiş demir ve erimiş nikel karışımıdır.
Semadan düşen taşlara, gök taşı denir.
Düşen gök taşlarının tetkik edilen
parçalarında; demir, çelik ve başka
maddeler karışık olarak bulunmaktadır.
8

DEMİR–ÇELİK
ENDÜSTRİSİNDE DEMİR
HEMATİTTEN ELDE EDİLİR
• Hematit; Fe2O3 formülüyle gösterilen
demir(III)oksit filizidir. Demir–çelik
endüstrisinde demir hematitten elde
edilmesine ait reaksiyon denklemi
şöyledir:
• Fe2O3 + 3C + yüksek sıcaklık → 2Fe +
3CO
9

ÇEKİRDEĞİNDE NÜKLEON
BAŞINA DÜŞEN
BAĞLANMA ENERJİSİNİN EN
YÜKSEK OLDUĞU ELEMENT:
DEMİR
• Demirin bağlanma enerjisi en yüksektir.
Bağlanma enerjisinin en yüksek oluşu,
ileride demir çekirdeği parçalanabilir
anlamına gelebilir.
10

• Yer kürenin çekirdeğinde demir vardır.
Magma tabakasındaki yüksek sıcaklığın,
demirin nükleer reaksiyonundan
kaynaklandığı bilinmektedir. Bu yüksek
sıcaklık, demiri eritmektedir. Çekirdekte
ağaca ait özelliklerin tamamı bulunur.
Günümüzde Dünya'da yaklaşık 90 doğal
element tespit edilmiştir. Demir Dünya'nın
çekirdeği olduğuna göre acaba demirden
Dünya'daki doğal elementlerin bütünü
ileride elde edilebilecek midir?
11

• Demir suresinde elementlerin çoğunun adı
geçer. İleride demir atomu çekirdeğinin
parçalanarak çeşitli elementlerin elde
edilebileceğini söyleyebiliriz. Simyacıların
hayali gerçekleşebilir.

12

DEMİRİN PASLANMASI
• Metalik demirin, hava oksijeniyle
paslanmasına ait reaksiyon denkleminin
toplam gerilimi, pozitif sayısal değerdir.
• Rutubetli ortam oto katalizördür; çünkü
oksijenin indirgenme yarı reaksiyonu tam
yazıldığında ürünlerde su çıkmaktadır.
• Fe2O3 pastır.
• Paslanmayan borular kullanılmadığı
müddetçe, sulardan pas akacaktır.
13

• Demirin; yağlı boya, paslanmaz çelik
üretimi vb. yollarla paslanmaya karşı
korunması önemlidir.

14

ŞEHİR ŞEBEKE SULARINDAN
PAS AKMASI NORMALDİR
4Fe0 – 8e → 4Fe+2
+0,44 V

E0yükseltgenme =

4Fe+2 – 4e → 4Fe+3 E0yükseltgenme = –0,77
V
3O2 + 12e → 6O–2
+1,23 V

E0indirgenme =
15

DEMİRİN ALTINLA VE
GÜMÜŞLE KAPLANMASI
• Değersiz metalden yapılmış takılar, altın
ve gümüş gibi kıymetli metallerle sahtecilik
amacıyla da kaplanabilir:
• Fe + 3AuNO3 → Fe(NO3)3 + 3Au
• Fe + 3AgNO3 → Fe(NO3)3 + 3Ag

16

DOĞAL ŞİFALI SULARLA
TEDAVİDE DEMİR +2
İYONUNUN ÖNEMİ
• Yeraltından gelen sular karşılaştıkları sert
taş, kaya ve toprağa çarptığında elektron
aktarımı olur ; örneğin, elementel demir
(sıfır değerlikli demir) içeren bir kayayla su
temas edince demir +2 hâline geçer. Sıfır
değerlikli demir suda çözünmez. Oluşan
demir +2 bileşiği ise suda az çözünür.
17

• Bu redoks tepkimeleri sonucunda
yeryüzüne çıkan kaynak suları ve şifalı
sular az veya eser miktarda onlarca farklı
minerali içerir. Ülkemizde Keçiborlu suyu,
demir içeren şifalı sulara örnektir.
• Köklerin ipek gibi yumuşak damarlarının
sert taşları delmesi anında da benzer
redoks reaksiyonları gerçekleşir.

18

DEMİRİN REDOKS TEPKİMESİ
VE ELMA
• Elma, sene boyunca ihtiyacımızın olduğu
bir meyvedir, her mevsim turfanda elma
bulunur.
• Fe+2 kanımızdaki hemoglobinin temel
maddesidir. Gıdalardaki ve ilaçlardaki
demir iyonu ise Fe+3’tür.
• Fe+2 ihtiyacımızı elma ve nisan yağmuru
ile karşılamamız gerekir, veyahut elma
çekirdeği yenilmelidir.
19

• Kansızlık için alınan Fe+3 preparatları
bağırsakları tahrip eder ve genelde
faydası görülemez; çünkü ilaç olarak veya
gıdalarla aldığımız Fe+3 vücudumuzda
ancak elma çekirdeğiyle indirgenerek
Fe+2’ye dönüşebilir.
• Günde 1 tane elma ile beraber 1 tane de
elma çekirdeği yenilmelidir. Elma çekirdeği
1 taneden fazla yenilmemelidir. 1 adet
elmada bulunan Fe+2, insanın günlük Fe+2
ihtiyacı kadardır.
20

• Elmada Fe+2 zaten vardır. Elma ağacı,
kökleri vasıtasıyla topraktan aldığı Fe +3’ü
indirgeyerek Fe+2 hâline getirir ve
meyvesinde depolar.
• Bu redoks tepkimesi günümüzde
laboratuvarda henüz
gerçekleştirilememiştir; çünkü zor bir
kimyasal işlemdir. Kırmızı renkli Fe+2’nin
laboratuvarlarda elde edilmesi bu nedenle
mümkün değildir.
21

• Nisan yağmuru bereketlidir ve içilirse
şifalıdır. Genelde nisan ayında yağan
ikinci yağmur, kırmızı renkli Fe+2 içerir. Bu
Fe+2’nin kaynağı çöllerdeki tozdur. Sahra
tozları nisan ayında rüzgârla Dünya'nın
her yerine taşınır. Tozlar bulutların içine
girince de yağış oluşur. Bu yağmurdan
sonra arabaların üzeri kırmızılaşır.

22

DEMİRDE METAL BAĞI
KUSURU
• Metal atomları belirli geometrik şekilleri
oluşturacak şekilde dizilir.
• Metallerde hacim merkezli kübik yapı,
yüzey merkezli kübik yapı ve hegzagonal
sistem olmak üzere üç tip kristal yapı
görülür. Metal atomlarının dizilişi bazen
tam olmamaktadır. İdeal gibi görünen bu
dizilişi bozan bu duruma kimyada metal
bağı kusuru denir.
23

• Metal bağı kusuru şu şekillerde ortaya
çıkar: Geometrik şekillerin köşelerindeki
bazı atom yerleri boş kalmakta, bir atom
fazladan araya sıkışmakta, bazı yabancı
atomlar ara yerlere girmekte veya
atomların dizilişi belirli bir yerde
kesilmektedir.

24

METAL BAĞI KUSURUNUN NE
GİBİ FAYDALARI VARDIR?
• Hata ve kusur kelimeleri bir eksikliği akla
getirse de metal bağı hatası diye bilinen
bu konu, bir eksiklik değil; mükemmelliktir.
• Bir metalin kırılmadan şekil
değiştirebilmesi, atomlarının kusur
dediğimiz mükemmel yerleşmesiyle
olmaktadır.

25

METALİN ATOMLARI
KUSURSUZ DİZİLSEYDİ NE
OLURDU?
• Metal içindeki bu kusurlu yapılaşma
olmasaydı, o metali; eğerek, bükerek,
döverek şekillendirme mümkün
olmayacaktı; mesela bir inşaat demirini
kıvıramayacaktık.

26

• Metalin 1 mm2’si, 37 kg kuvvet
taşıyabilecekti. 3,5 tonluk bir ağırlık,
yaklaşık 1 mm çapında bir tel ile
kaldırılabilecekti. Bu, çok iyi bir özellik
olarak görünebilir. Fakat bu kadar
mukavemetli bir metalin kullanılabilmesi,
başka bir ifadeyle tel ve levha hâline
getirilebilmesi mümkün olmayacaktı. Böyle
bir metal de faydasız, işe yaramaz bir
madde olacağından; esas kusur, kusursuz
atom dizilişine sahip olmakta olacaktı.
27

• Ni (NİKEL): Paslanmaz çelik üretiminde,
madeni para yapımında kullanılır. Magma;
erimiş demir ve erimiş nikeldir.
• Os (OSMİYUM): Kaliteli tükenmez
kalemlerin ucu osmiyumdur.
• Ac (AKTİNYUM): Radyoaktif elementtir.
Enerji üretimi ve ışın elde edilmesinde
kullanılır.

28

BİLEŞİKLERİNDE DEĞİŞKEN
DEĞERLİĞİ OLAN GEÇİŞ METALİ
KATYONLARININ ÖZEL İSİMLERİ





Hg (I) bileşikleri: Merküro
Hg (II) bileşikleri: Merküri
Cu (I) bileşikleri: Kupro
Cu (II) bileşikleri: Kupri
Fe (II) bileşikleri: Ferro
Fe (III) bileşikleri: Ferri
adıyla bilinir.
29

Au (ALTIN)
• Altın, kadınlarda yüksek ahlakın temini
içindir.
• Altın, hem erkekte hem de kadında
kadınlık hormonunu arttırır.
• Erkek ile kadın arasındaki muhabbeti altın,
şayet kadın takarsa arttırır.
• Altının bakır ve gümüş alaşımları, altının
yumuşaklığını gidermek için üretilir.
30

ALTIN REZERVLERİMİZ
NEREDEDİR?
• Altın yatakları ülkemizde Hatay ve
Konya’da bulunmaktadır.
• Bakır madeninin bulunduğu her yerde altın
da çıkarılır. Bakır ile altın, beraber bulunur.
• Fırat nehri Murgul’dan geçmektedir.
Murgul’da bakır madeni vardır. Henüz
bulunmasa da Murgul’da altın rezervi
araştırmaları sürdürülmektedir.
31

ALTIN REZERVİNDE DÜNYA
DOKUZUNCUSUYUZ,
KAYNAKLARIMIZI İSPAT
ETTİĞİMİZDE DÜNYA İKİNCİSİ
OLACAĞIZ
• Dünyada takı olarak kullanılan 650 000
ton altının 65 000 tonu Türkiye’dedir.
• Fırat’ın suyu çekilince altından altın
çıkacağı söylenmektedir.
32

“FIRAT’IN SUYU ÇEKİLİR VE
ALTIN MADENİNDEN BİR DAĞ
ZUHUR EDER.” SÖZÜNDE
HANGİ OLAYLARA
İŞARETLER VARDIR?
• Fırat suyunun altın değerinde olabileceği
bir döneme mecaz olarak işaret olabildiği
gibi yapılacak barajlardan elde edilecek
gelirlere de altın sözüyle işaret olabilir.
33

• Fırat’ın suyu tamamen çekilerek, altında
çok büyük altın ve petrol yataklarının
çıkacağı da bildirilmiş olabilir. Ayrıca,
toprak çökmeleri neticesinde altın
madeninin de bulunması olasıdır.
• Sözün devamındaki “Kim orada bulunursa
bir şey almasın.” sözünden de o bölgenin,
bünyemizde, bir dinamit gibi, potansiyel bir
tehlike olduğunun anlatılmasında şüphe
yoktur.
34

GÜMÜŞ VE ALTIN CİNSİNDEN
OLMAYAN HAZİNELER
• Peygamber Efendimiz buruk bir
tebessümle “Müjde Tâlekan’a! Orada
Allah'ın gümüş ve altın cinsinden olmayan
hazineleri var.” demiştir.
• Tâlekan, petrol yatakları bol olan bir
mıntıkanın adıdır. Tâlekan bölgesinde
bulunan Kazvin şehrinde petrol
çıkmaktadır. Kazvin, günümüzde İran
sınırları içerisindedir.
35

• İleride o bölgede uranyum, elmas vb.
başka değerli madenler de bulunabilir.
• Raif Karadağ “Petrol Fırtınası” adında bir
kitap yazmış, otel odasında öldürülmüştür.

36

TOPRAKTAKİ ALTINI SİYANÜR
YÖNTEMİYLE ÇIKARTMAK
ZARARLI MIDIR?
• Bergama’da altının çıkartılmaması için,
uzun zaman yürüyüş yapıldı. Necip
Hablemitoğlu ölümünden az önce siyanür
yürüyüşünün bahane olduğunu açıklamıştı.
• Bergama’da altın çıkarılmaya başlandı.
Senede 100 ton siyanür kullanılıyor,
tamamı yok ediliyor. Bu sebeple çevreye
zararı olmuyor.
37

• Ülkemizde çevreye başka sebeplerle
atılan zaten 265 000 ton siyanür vardır.

38

SİYANÜR YÖNTEMİYLE ALTIN
ELDE EDİLMESİNE AİT
KİMYASAL REAKSİYON
DENKLEMLERİ
• 4Au + 8NaCN +2H2O + O2 →
4NaAu(CN)2 + 4NaOH
• 2Na + 2Au(CN)2 + Zn →
2Au + Na2Zn(CN)4
39

ALTININ AYARININ
BELİRLENMESİ (ALTIN
SAHTECİLİĞİNİN ÖNLENMESİ)
• Cabir bin Hayyan; HCl formülüyle
gösterilen hidroklorik asidi (tuz ruhu),
HNO3 formülüyle gösterilen nitrik asidi
(kezzap) elde etmiştir. Cabir bin Hayyan
bu iki buluşundan başka bir de; 3 hacim
derişik HCl ile 1 hacim derişik HNO3
karışımından oluşan, günümüzde de
bütün dünyada kullanılan kral suyunu
keşfetmiştir.
40

• Altın, yalnız kral suyuyla kimyasal
reaksiyona girer. Kral suyu, başka hiçbir
elementle kimyasal reaksiyona girmez. Bu
özellikten, hem altının saf olup
olmadığının anlaşılmasında hem de altın
alaşımlarındaki altının yüzde bileşim
miktarının bulunmasında (altının ayarının
tayini) yararlanılır. Altının saflığının
belirlenmesi ve özellikle sahteciliğin
önlenmesinde günümüzde de kullanılan
dört işlem basamağı olan en yaygın ve
önemli bir yöntemdir.
41

• Birinci basamakta; altın yüzdesi tayin
edilmek istenen metal karışımından
oluşan bileşimden (ayarından veya
sahteliğinden şüphe edilen altın) hassas
tartım alınır.
• İkinci basamakta; üzerine kral suyu ilave
edilir. Kral suyuyla, yalnız altın reaksiyona
girdiğinden altının bileşikleri oluşur;
gümüş, bakır, nikel, çinko gibi altınla
beraber bulunması muhtemel metallerin
bileşikleri oluşmaz. Altın yükseltgenmiş;
diğer metaller reaksiyona girmemiş
olur.
42

• Üçüncü basamakta; ikinci basamakta
oluşan altın bileşiğindeki altın katyonu,
tekrar sıfır değerlikli altına indirgenir. Bu
işlem şöyle yapılır: Altın bileşiğindeki altın
katyonu, Fe+2 çözeltisiyle reaksiyona girer;
böylece altın katyonu elementel altına
indirgenir, Fe+2 ise Fe+3’e yükseltgenir.
• Dördüncü (son) basamakta ise; ele geçen
saf altın tartılır; baştaki tartımla
oranlanarak altının yüzde safiyeti
bulunmuş olur.
43

ALTIN ALAŞIMI
FOTOĞRAFLARI

Mor

Beyaz

Gül

Mavi – Yeşil – Pembe

Sarı (24 Ayar)
Sarı (22 Ayar)

44

URANYUM
• Uranyumun 235U ve 238U olmak üzere iki
izotopu vardır.
• Uranyum bileşiklerinde doğal olarak 235U
izotopu % 0,7 oranında bulunur. 238U
izotopu ise % 99,3 oranında bulunur.
• Nükleer enerji elde edilmesinde uranyum
bileşikleri yakıt olarak kullanılır.
• Önce zenginleştirme işlemi yapılmalıdır.
• Nükleer enerji 235U’ten elde edilir.
45

• Zenginleştirme; bileşikteki % 0,7 olan 235U
izotopu oranının arttırılmasıdır.
• Uranyumun nükleer santrallerde yakıt
olarak kullanılabilmesi için, zenginleştirme
oranı; % 2 – % 5 arasında olmalıdır.
• Nükleer araştırma laboratuvarlarında % 80
oranında zenginleştirme olmalıdır.
• Atom bombasında zenginleştirme % 90
oranında olur.

46

• Uranyum, nükleer reaktörlerde hâlen
kullanılan yakıttır. Ağrı dağında, Soma’da
ve Van gölünde uranyum yatakları vardır.

47

DOĞAL URANYUM
BİLEŞİKLERİ
• U3O8 (UO2+2U3O8)
• UCl4
• UF6
• UCl6
• KUF5
• UO2
• UO3
• UF5

48

TÜRK MİLLETİ URANYUM
ELEMENTİ GİBİDİR
• Uranyum, elementlerin sonuncusudur.
Türk milleti de dünyada kıyamete kadar
insanlığa hizmet edecek milletlerin
sonuncusudur. Sonuncusu olduğuna göre
eskideki durumunu tekrar kazanacak,
belki de geçecektir.
• Uranyum doğalların sonuncusudur. Türk
milleti de uranyum gibi doğaldır; samimidir,
yapmacık değildir, suniliği sevmez.
49

• Elementler içinde uranyumun, milletler
içinde de Türk milletinin şanı yücedir.
• Uranyum gibi, Türk milleti de enerjisini
etrafına verir.
• Uranyum, bağlanma enerjisi en yüksek
olan elementlerdendir. Türk milletinin de
fertler arasındaki irtibatı ve diyaloğu
kuvvetlidir. Ancak demir kadar değildir.
Zaten bağın kuvvetliliği, biraz da
zayıflıktan kaynaklanır.
50

• Uranyum çekirdeğinin verdiği enerjinin
nükleer reaktör veya nükleer
laboratuvardaki enerji olması için kontrol
edilmesi şartı vardır. Nötronun çekirdeğe
çarpması ve çekirdeğin kontrollü
dağılmasıyla enerji verir. Kontrolsüz olanı
atom bombasındaki enerjidir. Türk milleti
de dış etkiyle parçalanır. Parçalanması
aynı anda enerji vermek demektir.
Parçalanması zincirleme devam eder. Bu
nedenle kontrolün iyi yapılması gerekir.
Türk milleti asker millettir.
51

• Türk milleti akıllı ve zekidir. Kalplerinden
hürmet ve merhamet çıksa, akıl ve
zekâları onları, dehşetli ve acımasız hâle
getirir ve idareleri mümkün olmaz.
• Türk milleti, Müslümanlar içinde en çok
nüfusa sahip üstün bir ırktır. Dünya'nın her
tarafında olan Türkler, Müslüman’dır. Diğer
ırklar gibi Müslüman olan ve olmayan
olarak iki kısma ayrılmamıştır. Nerede
Türk topluluğu varsa Müslüman’dır.

52

• Bir şeyin en iyisi bozulunca en kötüsü olur;
bunun gibi Müslümanlıktan çıkan veya
Müslüman olmayan Türkler, Türklükten
dahi çıkmışlardır (Macarlar gibi). Hâlbuki
küçük ırklarda bile, hem Müslüman hem
de gayrimüslim vardır. Bu nedenle biz
Türkler, atom bombası olma riskimiz
olduğundan, özellikle çok dikkat etmeliyiz.
• Bazı Türk kabileleri eski zamanda
yanlarına bir kısım başka kabileleri
beraber alarak kaç defa Avrupa’yı
hercümerç etmişlerdir.
53

• Fransız ihtilali ile gelişen hürriyetin
arkasından sosyalistlik doğdu. Sosyalistlik
komünistliğe inkılap etti. Komünistlik;
insani ve ahlaki kuralları dinlemediğinden,
anarşistlik meyvesini verdi. Anarşistlik
fikrinin tam yeri ise Dünya'nın yedi
harikasından birisi olan Çin seddinin
yapılmasına sebep olan bir kısım Moğol
ve Kırgız Türk kabileleridir.
• Bu bilgiler ışığında, Türk milletini
karalamaya girmemelidir.
54

• Hercümerce neden olan topluluklar aslen
Türk değildirler.
• Özellikle Moğollar, Türkler ile
irtibatlandırılmıştır.
• Anadolu, memerriakdamdır; daha önceleri
çok farklı toplulukların gelip geçtiği yaşam
yeridir.
• Türk milleti, izole edilmediği takdirde;
gökten gelen şualarla, her zaman infilak
eder ve Dünya'nın değişik yerlerinde
kendini hissettirir.
55

• Türk milletini izole eden unsurlar; ondaki
hak, hukuk, adalet, temkin, başkalarını
rahatsız etmeme, hürmet, merhamet,
birleşen su damlaları gibi olma vb. üstün
hasletlerdir. Uranyumun, 235U ve 238U
olmak üzere iki izotopu vardır. Nükleer
enerji 235U’ten elde edilir. Uranyum
bileşiğinde % 0,7 235U izotopu, % 99,3
oranında ise 238U izotopu bulunur. Tüm
uranyum bileşiklerinde 235U izotopunun
etrafı, 238U izotopu ile izole edilmiştir.
56

• Günümüzde uranyumun kötüye
kullanılmasına karşı, tüm insanlığın tepkisi
vardır; bu başka meseledir. Türk milleti,
uranyum elementi gibi olduğunu
bildiğinden ötürü, başka bir deyimle
kendini tanıdığından dolayı, kuru gürültüye
pabuç bırakmamaktadır. Kalbin gayesi,
müşahededir. Müşahede; feraset, basiret,
sezgi, sezi, altıncı his, kalp gözü açıklığı,
ilhama mazhar olma gibi meziyetlerle
kendini belli eder.
57

• Bu üstün meziyetlerin %90’ı Türk milletine
verilmiştir; %10’u ise diğer ırklara
dağıtılmıştır. Aslında herkes potansiyel
olarak buna açık var edilmiştir. Bu yolda;
peygamberler, doğruluktan şaşmayan akıl,
kusursuz kalp ve temiz duygu/düşünce
taşıyan kalp sahipleri başta olmak üzere
Türkler vardır. Bu başarı, mevhibeiilahiye
olarak verilen bir başarıdır; kendimizden
bilmemeliyiz.
58

• Bütün dünya Türk milletinin vatanıdır. Türk
milleti, gittiği her yeri vatanı bilir. Hem
sahip olduğu güzellikleri oralara götürür
hem de gittiği yerlerden alacağını alır.
Bununla beraber ana vatan başkadır.
Vatan, çok önemlidir. Vatan sevgisi
imandandır. Vatanı olmayanın, tüm dünya
vatanı olamaz. Bu nedenle; kırmızıçizgiler,
mutlak anlamda hiçbir zaman kalkmaz.

59

• Bizim milliyetimiz, dinimizle et ile kemik
gibi birleşmiştir; ayrılmaları mümkün
değildir. Ayırırsak mahvoluruz.
• Türk milleti, tarihte mefahiri çok bir millettir.
Türk milletinin İslamiyet’ten önceki
övünülecek her şeyi İslamiyet defterine
geçmiştir.
• Türk milleti, büyük insaniyetin
bayraktarıdır. Dünyada en mukaddes ve
en muhterem bir mevkii kazanmışlardır.
60

• Türk milleti fen ve sanatı, mana ile
yoğurarak ileri gittiği gibi ileride de
gidecektir. Hakiki medeniyete sarılarak
insanlığa rehber yine olacaktır. Türk
milleti, tarihinin şahadetiyle cihana bütün
güzellikleri neşretmiştir. Eski çağlarda
cihangir Asya’da kahraman Türk askerleri
ve Türk milleti 1000 sene insanlığa hizmet
etmiştir. 500 senedir yatıyoruz;
uyanmalıyız; gaflet ve uykuyu
bırakmalıyız. Ancak böylece hakiki
medeniyet inkişaf edecektir.
61

• Vahşet ve gaflete düşmemek için birleşen
su damlaları gibi olmalıyız. Dünyayı
kirlerden temizlemeliyiz.

62

TORYUM
• Günümüzdeki nükleer santrallerin tamamı
uranyum yakıtıyla çalışmaktadır.
• Önümüzdeki yıllarda nükleer reaktörlerin
yakıtının toryum olması için çalışmalar
sürmektedir. Bu konuda sona
yaklaşılmıştır.
• Toryum madeni Türkiye için stratejik
öneme sahiptir, ülkemizi ilerilere götürecek
bir kaynaktır.
63

• Dünya'da bulunan 1 071 000 ton toryumun
789 000 tonu Türkiye’dedir. Bu miktar,
Dünya rezervinin yaklaşık % 80’ine
karşılık gelmektedir.
• Toryumun nükleer yakıt olarak kullanıldığı
nükleer santral, henüz dünyada yoktur.
Toryuma dayalı nükleer santrallerin
kurulma çalışmaları, deneme
safhasındadır. Dünyada deneyler devam
etmektedir.
64

• ABD, Fransa ve Japonya’da devam eden
bu çalışmalarda Türk mühendisler de
bulunmaktadır.
• Toryumun nükleer yakıt olarak
kullanılması, CERN’deki atom hızlandırma
çalışmalarıyla da ilgilidir. 2007 yılında
Isparta’daki uçak kazasında vefat eden
rahmetli Engin Arık’ın CERN’deki atom
hızlandırma çalışmalarına katılmasının
sebebi toryumun nükleer yakıt olarak
kullanılması içindi.
65

• Toryum kaynaklı yeni nesil santral
kurulması çalışmaları Türkiye’de ekip
hâlinde hızla sürdürülmektedir.
Isparta’daki uçak kazasında 6 ekip
üyesinin vefat etmesine rağmen
çalışmalar durmamış, ilerlemiştir.
Isparta’daki toryum toplantısına giderken
uçak kazasında vefat eden öğretim
üyeleri, Boğaziçi ve Doğuş
Üniversitesi’ndeki toryum çalışması yapan
öğretim üyeleriydi.
66

• Ülkemizdeki toryum madeni kaynakları
Eskişehir–Sivrihisar–Beylikahır–
Kızılcaören köyünde ve Malatya’da
Hekimhan–Kulancak’tadır.
• Toryumun, ileride uranyumun yerini
alacağına kesin bir gözle bakılmaktadır.
• Toryuma, kısaca tor da denmektedir.
• Kasten meydana getirilen patlama anında
bile, reaktörün fişi çekilecek, her türlü
işlem duracak; bu suretle de hiçbir tehlike
yaşanmayacaktır.
67

• Toryum, yerli ham madde olduğundan çok
önemlidir. Nükleer santral kurulduğunda,
dışa bağımlılık olmayacaktır. Elimizdeki
toryumun kıymetini bilmeliyiz. Gerçek
değerinden düşük fiyata ve zamanından
önce satmamalıyız. Toryumla çalışan
reaktörler devreye girdiğinde değerinin
artacağını unutmamalıyız.
• Toryum santralleri işletilmeğe başlanırsa,
Çernobil’in benzeri kasıtlı patlatma
tehlikesi de olmayacaktır.
68

NÜKLEER ENERJİ
POLİTİKAMIZ
• Türkiye’deki uranyum ve toryum
rezervlerinin uluslararası tröstlerce ele
geçirilmeye çalışılabileceği
unutulmamalıdır. Nükleer santral inşa
etmeye talipmiş gibi gözüken yerli
firmalardan bazılarının da yabancıların
taşeronu olabileceği göz ardı
edilmemelidir. Yakın geçmişimizde, bor
madeninde bu tür durumlar yaşanmıştır.
69

• Belki de bu tür ayak oyunlarından dolayı
nükleer reaktör inşası gecikiyordur.
• Uranyum ve toryum devlet tarafından
çıkartılmalıdır ve işlenmelidir. Nükleer
santrali devlet inşa etmelidir. Yerli
sermayeye dayalı toryum veya uranyum
santrali kurmalıyız. Nükleer santral, özel
sektöre işlettirilmemelidir; devlet
işletmelidir. Nükleer santral devletin işidir,
özel sektörün işi değildir.
70

• Devletin patron olduğu güvenilir özel
sektör, kontrollü kabul edilebilir.
• Uranyum ve toryum Türkiye için stratejik
öneme sahiptir. Ülkemizi ilerilere
götürecek kaynaklardandır.

71

SOY GAZLAR

72

SOY GAZLARIN KEŞFİ
• Sir William Ramsay (1852-1916) ve Lord
Rayleigh (1842-1919) 1898 yılında bu
grubu bulmuşlardır. 1904 yılında Ramsay
ve Rayleigh’e Nobel ödülleri verildi.
• 1962 yılında Neil Bartlett (1932-2008)
PtF6, XePtF6 bileşiklerini sentezlemiştir.

73

SOY GAZLARIN
KULLANILDIĞI YERLER
• He: Balon yapımında, soğutucularda,
roket yakıtı olarak, anestezik gazların
seyreltilmesinde
• Ne: Kırmızı ışık elde edilmesinde
• Xe: Araba farlarında
• Rn: Kanser tedavisinde

74

ELEMENTEL HÂLDE OLAN SOY
GAZLARIN HAVADA HACİMCE BULUNMA
YÜZDELERİ
GAZIN ADI
Helyum

HACİMCE
YÜZDESİ
0,0005

Neon

0,0012

Argon

0,94

Kripton

0,0001

Ksenon

0,000009
75

SOY GAZLARIN
REAKSİYONLARI
• Xe + 2F2 → XeF4(k)
• 3XeF4 + 6H2O → XeO3(aq) + 3/2O2 + 3Xe
+12HF
–1
–1
• XeO3(aq) + OH (aq) → HXeO4 (aq)
• 2HXeO4–1(aq) + 2OH–1(aq) → XeO6–1(aq) + Xe(g)
+ O2 + 2H2O

76

SOY GAZLAR YAPAY BİLEŞİK
OLUŞTURUR
• Soy gazlardan He (helyum), Ne (neon), Ar
(argon) elementlerinin hiçbir bileşiği
yoktur. Kr (kripton), Xe (ksenon) ve Rn
(radon) elementleri ise özel şartlarda O 2
(oksijen) gazı ve F2 (flor) gazıyla bileşik
oluştururlar.
• Neden soy gazlardan ilk üçü bileşik
yapmıyor da son üçü bileşik yapıyor?
• Neden yalnız O2 ve F2 elementleriyle
bileşik oluşturuyorlar?
77

• Elektronegatiflik; bağ elektronlarını çekme
kabiliyetidir.
• Elektronegatiflik, periyodik tabloda soldan
sağa doğru artar. Soy gazların
elektronegatifliği diğer gruplara göre
yüksektir. Bununla beraber O ve F
elementlerinin elektronegatifliği; Kr, Xe ve
Rn’dan daha fazladır. He, Ne ve Ar
elementleri için elektronegatiflik söz
konusu değildir. Oksijenin elektronegatifliği
3,5, florun 4, kriptonun 3, ksenonun 2,6,
radonun ise 2,4’tür.
78

• Oksijen ve florun elektronegatifliği ile son
üç soy gazın elektronegatiflikleri arasında
fark azdır. Bu nedenle oluşan bileşik,
kovalent özelliktedir. Elektronegatifliği az
olan Kr, Xe ve Rn kısmi pozitif
konumunda; elektronegatifliği fazla olan O
ve F ise kısmi negatif konumundadır.
• Soy gaz bileşikleri, yapaydır. Araştırma
amaçlı üretilmiştir.
• Kullanım yerleri yoktur.
• Oluşturulma reaksiyonları, endotermik
olduğundan masraflıdır.
79

• Tabloda görüldüğü gibi çok farklı bileşik
oluştururlar. İki element arasında çok
sayıda bileşiğin meydana gelmesi;
kararsızlığın ve zorla oluşturulmanın
göstergesidir.
• Kararsız bileşik, hemen bozunan bileşik
anlamına gelir.
• Soy gaz bileşikleri, ametal– ametal
bileşikleri gibi adlandırılır.
• Soy gazlar, havada bulunan elementlerdir.
80

KSENONUN OKSİJENLE
YAPTIĞI BİLEŞİKLER
• XeO3
• XeO4
• Na4XeO6 x nH2O
• 2Ba2XeO6 x 3H2O

81

KSENONUN OKSİJENLE VE
FLORLA YAPTIĞI BİLEŞİKLER
• XeO2F2
• XeOF2
• XeOF4
• KXeO3F
• (NO)2XeF8

82

KSENONUN FLORLA YAPTIĞI
BİLEŞİKLER






XeF2
XeF4
XeF6
XeF6 x SbF5
XeF6 x AsF5
XeF2 x 2SbF5
XeF2 x 2TaF5
83

• XeF6 x BF3
• RbXeF7
• NaXeF8
• K2XeF8
• Cs2XeF8
• Rb2XeF8

84

KRİPTON VE RADONUN
FLORLA YAPTIĞI BİLEŞİKLER
• KrF2
• KrF2 x SbF5
• KrF4
• RnFn

85

HER İNSAN FARKLI BİR
MADEN GİBİDİR
• Her insan farklı bir maden gibidir. Bazısı
altın, bazısı gümüş, bazısı fosfor, bazısı
toryum, bazısı bor, bazısı bakırdır; ama
her insan bir madendir. Bu yönüyle her
insandan olumlu yönde faydalanılabilir.
• Elmasla kömür arasında bir sıçramalık
fark vardır. Hazreti Ebubekir elmas,
Ebucehil ise kömür gibidir.
86

• Türkiye’de altın gibi insan az olmakla
beraber Allah’ın her an yoktan altın
yaratacağına, maddi manevi altın
rezervlerimizi arttıracağına inancımız da
tamdır.
• Acaba madenlerin bulunduğu ülkedeki
yüzdesi ile o ülkenin insanlarının karakteri
arasında bir benzerlik var mıdır?
Türkiye’de altının az olması ne anlama
gelmektedir?
87

ELEMENT OLARAK
KULLANDIĞIMIZ DOĞAL
KAYNAKLARIMIZIN
BULUNDUĞU YERLER
• Alüminyum; Hakkâri’de, Seydişehir’de ve
Toros dağlarında bulunur.
• Ülkemizdeki toryum madeni kaynakları
Eskişehir–Sivrihisar– Beylikahır–
Kızılcaören köyünde ve Malatya’da
Hekimhan–Kulancak’tadır.
88

Titanyum Isparta’da bulunur.
Altın, Hatay ve Konya’da bulunur.
Bakır, Ergani ve Murgul’da bulunur.
Bor; Kütahya–Emet, Balıkesir–Bandırma,
Balıkesir–Bigadiç, Eskişehir–Kırka ve
Bursa–Kestelek’te bulunmaktadır.
• Uranyum; Ağrı dağında, Soma’da ve Van
gölünde vardır.



89

ÇEŞİTLİ KAYNAKLARDA
ÜLKELERİN MADEN
YÜZDELERİ NİÇİN
FARKLIDIR?
• Bir element, farklı cevherlerden elde
edilebilir. Şayet herhangi bir elementin;
cevherdeki yüzde içeriği azsa ve günümüz
tekniğine göre henüz o cevherden elde
edilmesi ucuz yolla gerçekleştirilemediyse,
o kaynak yok sayılıyor.
90

• Ülkemizde çok bulunan titanyumun bir
görevi de, uydu haritalarında maden
kaynaklarımızı tam göstermemesidir.
• Hazinelerin üstünü örtme konusu,
kaynaklarımızın üstüne üşüşülmesini
önlemesi açısından günümüzde önem
taşımaktadır.

91