You are on page 1of 28

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ
ΜΑΘΗΜΑΤΑ

Μουσειολογία ΙΙ - Διαχείριση
Πολιτιστικής Κληρονομιάς
Εισαγωγή στις έννοιες και τις προσεγγίσεις
της πολιτιστικής κληρονομιάς (Σημειώσεις 2)
Διδάσκουσα: Λέκτορας Εσθήρ Σ. Σολομών

Άδειες Χρήσης

• Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται
σε άδειες χρήσης Creative Commons.
• Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες,
που υπόκειται σε άλλου τύπου άδειας
χρήσης, η άδεια χρήσης αναφέρεται
ρητώς.

αυθεντικότητα. νοσταλγία.Εισαγωγή στις βασικές έννοιες και προσεγγίσεις της πολιτιστικής κληρονομιάς Παράδοση. καταγωγή. ταυτότητα. τόπος .

M. Rowlands. and Kuechler-Fogden. London: Sage Publications.). B. S. Η ανθρωπολογία στη χώρα των πραγμάτων. Εκδόσεις Αλεξάνδρεια. Στο Ε.. • Μνημονική προσέγγιση. P. and Keane. 2006. . C. Γιαλούρη (επιμ. Heritage and the present past. Υλικός πολιτισμός.Κριτικές προσεγγίσεις της πολιτιστικής κληρονομιάς (ΠΚ) • Ιστορική προσέγγιση. στο Tilley. Πολιτισμική Κληρονομιά. Βλέπε: . W.B.. 463-479. and Spyer. . Αθήνα 2012.) Handbook of Material Culture. Butler & M. (επιμ.Butler. and Rowlands. σελ.

Πολιτιστική κληρονομιά (ΠΚ): Ιστορική προσέγγιση (Historical approach Εξηγεί την τεράστια αύξηση των θέσεων ΠΚ στον δυτικό κόσμο αλλά και την ανάπτυξη των πολιτιστικών σπουδών (heritage studies). την καταγωγή και την μετάδοση του πολιτισμού (cultural transmission). . τη σχέση της ΠΚ με αξιώσεις σχετικές με την ταυτότητα.

Memorial approach Δίνει έμφαση στην δημιουργία εναλλακτικών ή παράλληλων παρελθόντων. . μια πηγή άντλησης στοιχείων για το μέλλον και για τις ανθρώπινες αξίες.

People do things differently there” από το μυθιστόρημα του L. Hartley. Το παρελθόν ως διαφορά. .David Lowenthal “The past is a foreign country” 1985 Βιβλίο αναφοράς στις σπουδές της πολιτιστικής κληρονομιάς με αφορμή τη φράση “The past is a foreign country.

• Το παράδοξο: από την ταυτοσημία παρελθόντος- παρόντος στη διάκρισή τους. • Ο ευρωκεντρισμός κατά την νοηματοδότηση της ΠΚ. • Η στροφή στο παρελθόν. στα απομεινάρια της ιστορίας. • Η εμπορευματοποίηση του παρελθόντος. στην «αντικειμενοποίησή» τους.Βασικές έννοιες στο έργο του Lowenthal: • Ο θάνατος του παρελθόντος. • Η εκβημιοχάνιση και η σημασία της στην ανάδειξη της σημασίας της ΠΚ. .

• Η ιδέα ενός χρυσού αιώνα. Το χαμένο παρελθόν. • Μεταφυσικό καταφύγιο/ υλικότητα-μνημειακότητα (αγνοούνταν σε προβιομαχανικές κοινωνίες). • Η ιδέα μιας επιστροφής στο παρελθόν: τα υλικά κατάλοιπα αντικειμενοποιούν αυτές τις τάσεις και το νόημα του παρελθόντος.Μια αναδρομή στη σχέση με το παρελθόν και τα υλικά του κατάλοιπα • Η σημασία της Αναγέννησης και η σχέση με το αναγεννησιακό παρελθόν. . • Η ανάγκη «σωτηρίας» μέσω του αυθεντικού που έχει χαθεί.

την κυριαρχία της Δύσης. την κατασκευή του έθνους. τις επιστήμες. τις έννοιες της προόδου και του ορθολογισμού. . την αποθρησκευτικοποίηση.Διαφωτισμός Η νοηματοδότηση του παρελθόντος σχετίζεται με νέες μορφές εξουσίας.

Η σημασία της νεωτερικότητας • της αστικοποίησης. της επινόησης της εθνικής κληρονομιάς. ο θάνατος του εγώ. του εθνικού τοπίου- στοιχεία μιας φαντασιακής κοινότητας. . «Ο θάνατος του παρελθόντος». ( 19ος αιώνας). η επιστροφή στα κατάλοιπα του παρελθόντος. • Ο θάνατος του παρελθόντος είναι ο θάνατος του εαυτού μας.

. Επινοώντας παραδόσεις: • ζητήματα εθνικής ταυτότητας και αναπαράστασης του άλλου σε αποικιακά και νέο-αποικιακά περιβάλλοντα.

• Lowenthal: «Νostalgia is the universal catchword for looking back». • Το αυθεντικό εμφανίζεται ως η απόλυτη αντικειμενική κατηγορία: η αγάπη για τα μνημεία. τη φύση. ένα όπλο αντίστασης του ρομαντισμού τον 19οαιώνα από στον ορθολογισμό. τα ερείπια. . τις ρίζες. το παρελθόν ως καταφύγιο. το τοπίο.) για την αυθεντικότητα.Νοσταλγία και αυθεντικότητα • Νοσταλγία (μια πάθηση που διαγιγνώσκεται τον 18ο αι.

το τοπίο.η αγάπη για τα μνημεία.Lowenthal: • «nostalgia is the universal catchword for looking back»: Το αυθεντικό εμφανίζεται ως η απόλυτη αντικειμενική κατηγορία. τα ερείπια. τη φύση. .

.Skansen: proto-heritage project • διάσωση πολιτιστικών στοιχείων που χάνονται.

• Δεν πρόκειται μόνο για το ενδιαφέρον μιας ελίτ. . (Βλέπε: Lowenthal 1998: «The Heritage Crusade and the Spoils of History»).Σήμερα: • Η ανάγκη να σώσουμε και να αναδείξουμε τα πάντα.

Η σημασία της ΠΚ στην ανάπτυξη του τουρισμού. • Κοσμική θρησκεία. • Τουρισμός και το τέλος του πνευματικού οφέλους. 1984. . Βλέπε: Donald Horne: The Great Museum: The Re-Presentation of History. Ο νέος ρόλος των της ΠΚ στην ανάπτυξη μιας «κοσμικής θρησκείας» (τουρισμός). Θρησκευτικές μεταφορές.

Η κριτική της Σχολής της Φραγκφούρτης για το εγχείρημα του Διαφωτισμού ως συλλογικής απάτης. 1997. Βλέπε: • Horkheimer & Adorno. • Richard Handler and Eric Gable. για το δήθεν νόημα της προόδου. The Ηeritage Ιndustry. η διατήρηση του καπιταλισμού. The New History in an Old Museum: Creating the Past at Colonial Williamsburg. •. 2002. Dialectic of Enlightenment. ΠΚ και η διαμόρφωση μιας κοινωνικής «ψευτοσυνείδησης». . • Robert Hewison. Η εμπορευματοποίηση της του μαζικού πολιτισμού. της αντικειμενικότητας. 1987.

η ενοποίηση χώρου και χρόνου («Time- space compression. Bλέπε: • K. • H χρήση της ΠΚ για την επιβολή του δυτικού πολιτισμού στο χώρο και τον χρόνο. The Representation of the Past: Museums and Heritage in the Post-Modern World. used to legitimate the superiority of one culture [the West] over all others in space and time»). . Twilight Memories: Marking Time in a Culture of Amnesia.Μετανεωτερικότητα: • Το θεματικό πάρκο. Walsh. 1992. Huyssen. • Η Υπερνοσταλγία. • Η υπερπραγματικότητα. • Disneyfication.1995. • A. • H ΠΚ ως ένα άδειο σημαίνον.

την εφαρμογή της έννοιας του οικο- μουσείου. η αναζήτηση της σημασίας της ΠΚ είναι παγκόσμια και όχι ευρωκεντρική. την παραμονή των αντικειμένων στον χώρο τους και το τοπίο τους. την εξασφάλιση της προσβασιμότητας (νοητικής και φυσικής). ενώ οι τεράστιες μετακινήσεις πληθυσμού εντείνουν την νοσταλγία. Πλέον. την κοινωνική ένταξη. την ανατροπή του μουσείου-ναού που αποσπά τα αντικείμενα από το πλαίσιό τους. την διεξαγωγή visitor & non-visitor surveys. η αναζήτηση ριζών και καταβολών είναι παγκόσμια. .Η ΠΚ ως “επένδυση” (κοινωνιολογικές οπτικές) Κοινωνιολογική οπτική για την αύξηση της επισκεψιμότητας.

ωε μία ενεργητική παρουσία στο παρόν. • Η χρήση της σημασίας της ΠΚ από κάθε λογής κοινότητες και ιθαγενείς ομάδες. • Ο θεραπευτικός χαρακτήρας της ΠΚ που κάνει τους ανθρώπους (τουρίστες. . Η σύνδεση με τους προγόνους. • Το παρελθόν δεν διαχωρίζεται από το παρόν αλλά το συνιστά.Μνημονικές προσεγγίσεις της ΠΚ (Memorial approaches): • Μία κίνηση για την κατανόηση διαφορετικών. της σχέσης με το παρελθόν και του έργου της μνήμης. Η μνήμη δεν είναι αποθήκη. Εδώ δεν τίθενται παράμετροι αυθεντικής αναπαράστασης. συντηρητές. • Το παρελθόν. εναλλακτικών τρόπων μετάδοσης των πολιτιστικών μηνυμάτων. πρόσφυγες) να αντέχουν τον πόνο και τις πληγές του παρελθόντος.

Το παρελθόν ως «σχεδιασμός» του μέλλοντος • Το παρελθόν δεν συνιστά μόνο ταυτότητα. . καταγωγή και πολιτισμική επικοινωνία αλλά και παράγοντα δημιουργίας της ετερότητας και της ανθρωπιάς (κατανόηση και ενσυναίσθηση της ετερότητας).

Τέλος Ενότητας .

• Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση» και συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση (Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο) και από εθνικούς πόρους. • Το έργο «Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων» έχει χρηματοδοτήσει μόνο τη αναδιαμόρφωση του εκπαιδευτικού υλικού. . Χρηματοδότηση • Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα.

Σημειώματα .

http:// ecourse. Έχουν προηγηθεί οι κάτωθι εκδόσεις: •Έκδοση 1.0.gr/course/view. Σημείωμα Ιστορικού Εκδόσεων Έργου Το παρόν έργο αποτελεί την έκδοση 1.0 διαθέσιμη εδώ. .php?id=1117.uoi.

Σημείωμα Αναφοράς Copyright Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Σημειώσεις 2».Διαχείριση Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Σολομών.0. Εισαγωγή στις έννοιες και τις προσεγγίσεις της πολιτιστικής κληρονομιάς. Διδάσκουσα: Λέκτορας Εσθήρ Σ. Διαθέσιμο από τη δικτυακή διεύθυνση: http:// ecourse. «Μουσειολογία ΙΙ . .uoi.gr/course/view.php?id=1117. Έκδοση: 1. Ιωάννινα 2014.

0 /. Διεθνής Έκδοση 4.0 [1] ή μεταγενέστερη. • [1] https://creativecommons.org/licenses/by-sa /4. . Σημείωμα Αδειοδότησης • Το παρόν υλικό διατίθεται με τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons Αναφορά Δημιουργού .Παρόμοια Διανομή.