You are on page 1of 91

Bab 1 : Gelombang

1.1 memahami
gelombang

Hasil Pembelajaran
Di akhir pembelajaran, pelajar akan
dapat :
• menghuraikan maksud gerakan gelombang
• mengenal pasti bahawa gelombang memindahkan tenaga tanpa
memindahkan jirim
• membandingkan gelombang melintang dengan gelombang
membujur dengan memberi contoh setiap satunya.
• menyatakan apakah maksud muka gelombang
• menyatakan arah perambatan gelombang dan hubungannya
dengan muka gelombang
• mendefinisi – i-amplitud
ii- tempoh
iii- frekuensi
iv- panjang gelombang
v- laju gelombang
• mengesahkan hubungan antara laju, panjang gelombang dan
frekuensi
• menghuraikan perlembapan bagi suatu sistem ayunan
• menghuraikan resonans bagi suatu sistem ayunan.

• buku teks GERAKAN GELOMBANG Jirim Pembawa tenaga gelombang tidak (Ingat!!!! Tenaga boleh dipindahkan) dipindahkan Peta bulatan : Gerakan gelombang .

bergetar  boleh merambat dalam  tidak boleh merambat vakuum dalam vakuum Gelombang cahaya Gelombang melintang Gelombang membujur  ialah gelombang  ialah gelombang yang mana arah yang mana arah getaran zarah-zarah getaran zarah-zarah mediumnya mediumnya selari berserenjang dengan dengan arah arah perambatannya. Gelombang air Gelombang bunyi Peta Pokok : Jenis-jenis gelombang .  terhasil dari ayunan medan zarah medium yang magnet dan medan elektrik. perambatannya. Gelombang Gelombang mekanikal Gelombang elektromagnet Terhasil dari zarah.

• ialah garis atau permukaan satah yang menyambung semua titik yang bergetar pada masa yang sama dan berada pada jarak yang sama dari sumber gelombang Muka Gelombang • muka gelombang bulat •Muka gelombang satah Peta Bulatan : Muka gelombang .

Getaran zarah tidak boleh Getaran zarah medium merambat medium selari serenjang dengan dalam dengan arah arah perambatan vakuum perambatan Gelombang Gelombang Gelombang melintang membujur Gelombang air bunyi Zarah- zarah medium gelombang bergetar Peta Buih Berganda : Persamaan dan perbezaan gelombang melintang dengan gelombang membujur .

Aktiviti 1: spring slinki .

Tangki riak Bertindak spt kanta Bertindak spt kanta cembung cekung(mencapah) (menumpu) Cerah = puncak Gelap = lembangan .

Maksimum dari v = fλ titik keseimbangan Peta Buih : Istilah dalam kajian . f Istilah dalam kajian Bilangan ayunan gelombang lengkap dalam 1 saat. Tempoh. v Jarak yang dilalui Amplitud. a gelombang per unit Sesaran masa.Panjang gelombang. f = 1/T Laju gelombang. λ T yang Masa jarak antara diambil untuk puncak dgn satu ayunan puncak / lengkap lembangan dgn lembangan/ 2 titik sefasa yang berturutan Frekuensi.

f f = 1/T Peta Buih Berganda : Persamaan dan perbezaan graf s-j dengan . Boleh cari boleh cari Panjang nilai Boleh cari Gelombang. sesaran - Boleh cari jarak masa frekuensi. Amplitud. T λ Graf Graf sesaran .a Tempoh.

Peta Pelbagai Alir : Punca dan kesan Perlembapan luar perlembapan Sistem kehilangan tenaga untuk mengatasi daya luar dan rintangan luar Amplitud ayunan berkurang Perlembapan ialah proses yang mana amplitud bagi suatu ayunan berkurang dengan masa akibat kehilangan tenaga secara beransur-ansur. Perlembapan dalam Tenaga Sistem kehilangan tenaga hilang kerana regangan dan mampatan zarah-zarah Sistem ayunan yang dikenakan dalam sistem. daya luar akan mengalami ayunan paksa .

Dapat mengurangkan minimum ketika gegaran apabila berdepan dgn aingin melalui jalan yang x taufan dan gempa sekata bumi Kegunaan perlembapa n .Dapat mengurangkan kenderaan ayunan ke tahap . Peta Buih : Kegunaan kesan perlembapan Pembinaan Sistem penyerap pencakar langit gegaran pada .

. Frekuensi sama Frekuensi Frekuensi asli Frekuensi = asli suatu daya luar ialah frekuensi sesuatu sistem ketika sistem berayun secara bebas bebas tanpa sebarang tindakan daya luar. Peta Pelbagai Alir : Punca dan kesan resonans Daya luar Sistem akan mengalami Apabila dikenakan ayunan secara paksa daya luar berfrekuesi pada frekuensi asli dengan amplitud maksimum. Resonans Boleh membawa kepada kemudaratan Ialah sistem dalam ayunan .Runtuhan jambatan paksa secara automatik Tacoma Narrow pada apabila daya luar 1940 berfrekuensi sama dengan frekuensi asli sistem tersebut.

bandul manakah yang berayun dengan amplitud maksimum? 3.bandul yang manakah akan kekal berayun setelah bandul-bandul lain berhenti ? •Bandul X mengenakan daya luar kepada sistem bandul-bandul lain menyebabkan semua bandul berayun. • Bandul D akan berayun dengan maksimum amplitud kerana panjang benang yang sama dengan bandul X.bandul yang manakah berayun dengan tempoh paling lama. Jadi. . • Bandul D mengalami resonans kerana daya luar yang dikenakan oleh bandul X berfrekuensi sama dengan frekuensi asli bandul D disebabkan panjang benangya yang sama.Bandul Barton - 1. 2. Bandul D akan berayun dengan amplitud maksimum. Kajian resonans dalam makmal .

1.2 Pantulan Gelombang .

. • melukis gambarajah untuk menunjukkan pantulan gelombang. panjang gelombang.Hasil Pembelajaran Di akhir pembelajaran. frekuensi. laju dan arah perambatan gelombang. sudut pantulan. pelajar akan dapat : • menghuraikan pantulan gelombang dari segi sudut tuju.

.

suatu gelombangMematuh  hanya terkena i hukum arah halangan pantulan perambat an berubah . Ialah frekuensi dan laju tidak berubah fenomena perubahan Berlaku arah Pantulan kepada perambatan gelomba a gelombang gelombang ng air.λ . Panjang gelombang. cahaya apabila dan bunyi.

Hukum gelombang pantulan sudu = pantulan dan gelomban t sudut garis normal g tuju berada pada pantul satah yang sama . X tembus !!!! 1 Gelombang 2 tuju.

Eksperimen pantulan gelombang bunyi .

v = 2d/t d = jarak dari sonar ke objek t = jumlah masa gelombang bunyi bergerak dari sonar ke objek dan tiba semula ke sonar. Kegunaan pantulan bunyi - Sonar Laju gelombang bunyi.. .

JOM MELUKIS CORAK PANTULAN GELOMBANG AIR 1 ?? 2 ?? .

3 Pembiasan gelombang .1.

.JOM PIKIR JAP……..

frekuensi. panjang gelombang. • melukis gambarajah untuk menunjukkan pembiasan gelombang. . pelajar akan dapat : • menghuraikan pembiasan gelombang dari segi sudut tuju. sudut pantulan.Hasil Pembelajaran Di akhir pembelajaran. laju dan arah perambatan gelombang.

cahaya halaju gelomba dan bunyi.  hanya frekuensi Ialah tidak fenomena berubah gelombang Berlaku yang kepada mengalami Pembias gelombang perubahan an a air. apabila ng merambat melalui Panjang medium gelombang.laju atau dan arah keadaan perambatan berbeza berubah .λ .

Tembus!!!!!! KONSEP ASAS PEMBIASAN (PENTING!!!!) Gelombang biasan Gelombang mendekati bergerak dari garis normal Laju medium kurang tumpat ke lebih berkuran λ berkurang tumpat g Gelombang Gelombang bergerak dari biasan medium lebih Laju menjauhi garis normal tumpat ke kurang bertamb tumpat ah λ bertambah .

embiasan gelombang cahay .

embiasan gelombang air Konsep penting Dalam : halaju tinggi jadi λ Cetek : halaju rendah jadi λ panjang pendek .

corak gelombang air .

Jom melukis…… Tips !!!!!! 1 ?? Corak ikut bentuk permukaan pertama yang dilanggar gelombang… 2 ?? Panjang gelombang sama dengan yang asal .

> ingat zarah udara yang bergetar ke hadapan dan mengalami regangan dan mampatan Medium gelombang bunyi ialah udara Medium tumpat – udara sejuk (laju rendah) Medium kurang tumpat – udara panas(laju tinggi) .mbiasan gelombang bun Bunyi……….

. Udara yang Udara yang hampir dengan hampir dengan Mematuhi tanah lebih sejuk tanah lebih panas hukum drpd udara lebih drpd udara lebih pembiasan tinggi tinggi Laju udara bertambah bila Laju udara bergerak dari berkurang bila udara sejuk ke pada udara bergerak dari Pembiasa Pembiasa udara panas ke panas n bunyi n bunyi pada udara sejuk waktu waktu siang malam Gelombang bunyi Gelombang bunyi mendekati Frekuensi x menjauhi garis garis normal dan berubah normal dan melengkung ke melengkung ke atas. bawah. Kenyaringan bunyi Kenyaringan bunyi berkurang bertambah.

.REHAT SEKEJAP…….

.4 pembelauan Gelomba .

arah perambatan dan bentuk gelombang  melukis gambar rajah untuk menunjukkan pembelauan gelombang . pelajar akan dapat :  menghuraikan pembelauan gelombang dari segi panjang gelombang.Hasil Pembelajaran Di akhir pembelajaran. laju. frekuensi.

Ialah kesan penyebaran gelombang apabila gelombang melaui penghalang atau celahan Pembelauan gelombang OM PIKIR JAP…… .

 melibakan semua gelomban g  wujud Pembelauan akibat ada gelombang celah dan penghada ng Ialah kesan penyebaran gelombang apabila melalui satu celah atau penghadang .

Pembelauan gelombang air .

Arah gelombang gelomban melalui g berubah celah Pembelauan Amplitud gelombang gelombang berkurang gelombang melalui penghadan Frekuensi. g laju dan panjang gelombang x berubah .

a)Melalui penghadang Jom melukis…. Gelombang satah masih terhasil jawapa n b)Melalui celah Gelombang membulat terhasil jawapa n .

KETARA Saiz penghadang !!! atau celah (jelas) berkurang ( ≤ drp panjang Arah gelombang tuju) gelomban Kesan g berubah pembelaua n Amplitud gelombang gelombang Panjang air berkurang gelombang tuju panjang Frekuensi. laju dan panjang gelombang x .

Yang manakah kesan pembelauan paling ketara?? kurang Ketara Paling Ketarasederhana Keta jawapa b>c>a n (a) Kurang ketara kerana saiz penghadang lebih besar. (b) dan (c) mempunyai saiz penghadang yang sama. UJI MINDA ANDA…. Namun begitu. (b) lebih ketara berbanding (c) kerana panjang .

Yang manakah kesan pembelauan paling ketara?? kurang Ketara sederhana Ketara Paling Ketar jawapan f>e>d (d) Kurang ketara kerana saiz celah lebih besar. (b) dan (c) mempunyai saiz celah yang sama. (f) lebih ketara berbanding (e) kerana panjang gelombang . Namun begitu. UJI MINDA ANDA….

Pembelauan gelombang bunyi .

Guna gelombang bunyi KETARA !! berkelangsingan Kesan Pembelauan !! (jelas) rendah (panjang Gelombang bunyi gelombang tinggi) .

Benteng di kawasan teluk Sistem siaran radio Isyarat radio yang Benteng dibina bagi Kesan mempunyai panjang menghalang impak pembelaua gelombang yang besar daripada ombak dari n dalam dapat melepasi menghentam bangunan kehidupan halangan spt bukit.hal ini seharian bangunan. di kawasan teluk. Hal ini kerana kesan membolehkan isyarat pembelauan radio diterima mengurangkan walaupun antena amplitud gelombang pemancar siaran radio tidak segaris dengan .

5 INTERFER ENS GELOMBA NG . 1.

embang santai………………………

Hasil Pembelajaran :

 menyatakan prinsip superposisi

 menerangkan interferens gelombang

 melukis corak interferens

 menyelesaikan masalah melibatkan λ
= ax/D

Paling kurang
melibatkan 2
gelombang

Mesti sumber
Ialah
gelombang
kesan
superposi
Interferens yang koheren
si dua gelombang (sama
atau lebih frekuensi
gelomban dan sama
g yang Melibatkan fasa)
koheren. semua jenis
gelombang

•Menyatakan bahawa apabila 2 •Sesaran paduan @ lebih gelombang gelombang Prinsip bertindih = hasil bertindih pada superposisi tmbah sesaran satu masa setiap tertentu. sesaran gelombang yang paduan (total) bertemu gelombang pada titik itu sama •Interferens membina dengan hasil tambah sesaran setiap gelombang •Interferens memusnah itu .

Puncak + Puncak
@ Puncak +
lembangan + Gelomba lembangan
lembangan ng
bertindih
Interferens Interferens
Membina Memusnah Amplitud
Amplitud (baik) (jahat) paduan =
paduan ≠ Sumber sifar
sifar gelomba
ng yang
koheren

INTERFEREN
S
GELOMBANG
AIR

JOM MELUKIS……. Step
Melukis corak interferens gelombang air 1
Step
2
Step
3
Step
4
Step
5
Step
6
Step
7
Step
Sumber gelombang yang koheren 8

Titik antinod (membina) Garis antinod (membina)
Titik nod (memusnah) Garis nod (memusnah)

.

a Jarak antara 2 sumber koheren Jarak peminsah antara 2 nod @antinod yang berturutan x Jarak serenjang di Faktor-faktor D antara 2 yang sumber mempengaruhi gelombang corak dengan interferens kedudukan di mana x diukur Panjang gelombangλ λ= ax/D .

INTERFEREN S GELOMBANG CAHAYA Eksperimen Dwicelah Young .

a (1 warna @ 1 frekuensi) D .

Terbentuk di sepanjang gelap garis nod Ingat!!!!! Saiz pinggir sama/seragam x Imej/ pinggir/jalur yang terbentuk pada skrin . Interferens membina Pinggir/jalur -terbentuk di sepanjang cerah garis antinod Interferens memusnah Pinggir/jalur .

λ= ax/D a Jarak di antara dua celah x Jarak pemisah antara pinggir cerah @ gelap yang berturut D Jarak serenjang antara dwicelah dengan skrin λ Panjang gelombang cahaya monokromatik .

INTERFEREN S GELOMBANG BUNYI .

Interferens memusnah perlahan aInterferens membina kuat x D λ= ax/D a Jarak antara speaker x Jarak antara bunyi kuat-kuat @ perlahan-perlahan DJarak serenjang antara speaker dengan garis laluan λ Panjang gelombang bunyi .

Jarak antara sisip dwicelah dengan skrin adalah 3m. UJI MINDA……… Hafiz menjalankan eksperimen dwicelah young bagi mengkaji interferens cahaya. Kirakan jarak antara celah bagi sisip dwicelah yang digunakan. Imej yang diperoleh adalah seperti berikut : 18m . Beliau menggunakan cahaya merah yang mempunyai panjang gelombang 630 nm.

1.6 GELOMBANG BUNYI .

.

 menghuraikan aplikasi pantulan gelombang bunyi. Hasil Pembelajaran :  menghuraikan gelombang bunyi  menerangkan bagaimana kenyaringan berhubung kait dengan amplitud  menerangkan bagaimana kelangsingan berhubungkait dengan frekuensi.  menghitung jarak menggunakan pantulan gelombang bunyi .

Bagaimana gelombang bunyi boleh terhasil M M M M M M R R R R R R R •Apabila Diafragma bergerak ke hadapan – udara di hadapan bergetar dan dimampatkan •Apabila Diafragma bergerak ke belakang – udara di hadapan bergetar dan diregangkan. •Getaran zarah-zarah udara dalam siri mampatan dan . •Gerakan diafragma ke hadapan dan belakang secara berterusan akan menghasilkan satu siri mampatan dan regangan udara.

.

Ialah gelombang membujur yang mana getaran zarah-zarah mediumnya.selari dengan arah perambatan gelombang. Memerlukan ulang medium untuk merambat . Melibatkan Gelomba Tidak siri ng bunyi merambat di mampatan dalam dan siri vakuum regangan udara yang berulang.

Laju bunyi lebih tinggi dalam pepejal. Faktor yang semakin tinggi laju mempengar bunyi. uhi kelajuan bunyi Laju bunyi semakin Suhu medium tinggi apabila suhu tinggi.gas Sebab : semakin padat susunan zarah. Jenis medium diikuti cecair dan gas -Pepejal V pepejal > V .cecair cecair> V gas . Sebab : zarah medium bergetar .

Boleh Unit : desibel (dB) menjadi Unit Hz tinggi dan rendah Bergantu Bergantun Kenyaringan kelangsin g kepada ng kepada gan frekuensi amplitud Ketinggian not kekuatan bunyi yang bunyi didengari yang @ jumlah bunyi didengari yang didengari dalam masa .

Kenyaringan bunyi mengikut persekitaran .

kenyaringan tinggi . Hubungan antara amplitud dengan kenyaringan Kenyaringan bunyi Contoh : pukul bertambah gendang Gelombang asal dengan kuat Contoh : pukul gendang Kenyaringan dengan bunyi perlahan berkurang Kesimpulannya : Amplitud tinggi.

kelangsingan tinggi . Hubungan antara frekuensi dengan kelangsingan Kenyaringan bunyi Contoh : pukul bertambah gendang dengan Gelombang asal banyak dalam masa 30 saat Contoh : pukul gendang Kenyaringan dengan sedikit bunyi dalam masa berkurang 30 saat Kesimpulannya : Frekuensi tinggi.

Gelombang bunyi Gelombang tulen Gelombang tidak tulen Frekuensi getaran Frekuensi getaran tunggal dalam berlainan dalam satu masa satu masa Penjana audio Piano Tala bunyi gitar .

Bentuk gelombang hingar .

SONAR Pengimbas Bunyi Ultrasonik Kegunaa n gelomba ng bunyi .

.UJI MINDA………. .

7 Gelombang Elektromagnet .1.

. Ketuhar Mikro Kemera infra-merah Televisyen . Jom fikir sekejap….

Hasil Pembelajaran :  menghuraikan spektrum elektromagnet  menyatakan bahawa cahaya tampak merupakan sebahagian daripada spektrum elektromagnet  menyenaraikan sumber gelombang elektromagnet  menghuraikan ciri-ciri gelombang elektromagnet Menghuraikan aplikasi gelombang elektromagnet  menghuraikan kesan sampingan terhadap .

Medan elektrik .medan magnet • Ialah gelombang yang mana Gelombang medan elektrik elektromagn dan medan et magnet bergetar berserenjang antara satu sama lain serta berserenjang dengan arah perambaan gelombang itu . • melibatkan 2 medan : .

dalam belauan. vakuum . Boleh Adalah merambat gelombang dalam melintang vakuum Ciri-ciri gelombang Menunjukkan sifat elektromag Bergerak gelombang spt : net dengan laju -pantulan. cahaya pembiasan.

mematuhi rumus : C = fλ C = laju cahaya. 3 x 108 f = frekuensi λ = panjang gelombang f berkadar songsang dengan panjang gelombang.Gelombang elektromagnet merambat melalui vakuum. λ .spektrum .

•Cahaya tampak • sinar gama •Gelombang radio • Ialah satu siri susunan Spektrum elektromag •Cahaya mikro gelombang elektromagnet net yang disusun mengikut tertib • sinar inframerah frekuensi atau panjang • sinar-X gelombang • sinar ultraunggu .

Spektrum elektromagne .

er & kegunaan gelombang elektrom JOM BUAT LATIHAN JAP… .

an sampingan gelombang elektroma .

HABIS SUDAH BAB 1 .