You are on page 1of 36

evre Mikrobiyolojisi

(ev 110)

Mikrobiyal beslenme ve
Mikrobiyal genetik

Dr. Nizamettin ZDOAN


2017
Mikrobiyal beslenme
Hcrelerde gerekleen yapm, ykm ve dnm olaylarnn btnne
METABOLZMA denir.
Metabolik tepkimeler ya enerji aga karr (katabolizma) ya da enerjiye gereksinim
duyar (anabolizma=byme, onarm ve hcre blnmesi gibi).
M.o larn metabolik aktiviteleri ile ilgili almalar kltr ortamlarnda ( in lab.)

Organizmalarn enerji salayabilmesi, hcre bileenlerini yapabilmesi, gelimesi,


oalmas ve yaayabilmesi iin beslenmesi (eitli gda maddelerini almas) gereklidir.
Bu maddelerin bir blm dorudan ortamdan salanmasna karn, bir ksm da hcre
iinde sentezlenir. Bylece yaam iin gerekli olan mikro (az miktarda ihtiya var) ve
makro (fazla miktarda ihtiya var) molekller hazrlanarak gerekli yerlerde kullanlr.
Karbon
Tm hcreler karbona ihtiya duyar. Prokaryotlarn ogu karbon kaynag olarak
organik maddeye gereksinim duyar. Bakteriler farkl organik karbon bileiklerini (a.a, ya
asiti, ekerler, azotlu bazlar, aromatik maddeler...) zmseyebilir ve yeni hcre
materyallerini yapmak iin bunlar kullanrlar.
bunun aksine baz prokaryotlar ototroftur. Bunlar tm hcresel yaplarn CO2 den
sentezleyebilirler. Enerji ya ktan yada inorganik kimyasallardan saglanr.
Azot
proteinler, nkleik asitler ve dier h. bileenleri iin gereklidir. Byk ksm doada
inorganik formdadr. Bakterilerin ou azot kaynag olarak amonya kullanrken
dierleri ayn zamanda nitratda kullanabilir. Azot fikse eden bakteriler iin N2 gaz
kaynaktr.
Dier mikro besinler; fosfor, potasyum, magnezyum, kalsiyum...
Mikroorganizmalar tarafndan daha az olarak ihtiya duyulan maddelere mikro
besinler (iz elementler) denir.
Bunlar, manganez, inko, kobalt, molibden, nikel, bakr, bor, krom, selenyum, tungsten,
ve vanadium dur. eitli enzimlerin bileeni olarak grev yapar. Ayn zamanda,
biyokimyasal reaksiyonlarn katalizasyonunda, baz enzimlerin ve kofaktrlerin yapsnda
da yer alrlar
Byme faktrleri (vitaminler, a.a ler, prin ve pirimidinler) organik maddeler
olup baz hcreler tarafndan ok az miktarda gereksinim duyulur . Vitaminlerin ou
koenzimlerin bileeni olarak ilev grrler.
Makrobesinler
Element % kuru Kaynak levi
arlk
Karbon 50 Organik bileikler yada CO2 Hcresel materyalin esas gesi

Oksijen 20 Su, organik bileikler, CO2 ve O2 Hcre materyal ve suyun gesi; O2 li solunumdaki
elektron akseptr
Azot 12 NH3, NO3, organik bileikler, N2 Aminoasit, nkelik asit, nkleotid ve koenzimlerin
gesi
Hidrojen 8 Su, organik bileikler, H2 Organik bileikler ve hcre suyunun esas gesi

Fosfor 3 Organik fosfatlar Nkleik asit, nkleotid, fosfolipid, LPS, ve teikoik


asitlerin gesi
Kkrt 1 SO4, H2S, S, organik slfr bil. Sistein, methionin, glutathion, birka koenzimin
gesi
Potasyum 1 Potasyum tuzlar Hcresel inorganik katyon ve baz enzimler iin
kofaktr
Magnezyum 0.5 Magnezyum tuzlar norganik hcresel katyon ve baz enzimatik rxn lar
iin kofaktr
Kalsiyum 0.5 Kalsiyum tuzlar norganik hcresel katyon ve baz enzimatik rxn lar
iin kofaktr ve endosporlarn bileimi
Demir 0.2 Demir tuzlar Kofaktr , sitokromlar ve baz non-heme demir
proteinlerin bileeni
Mikrobesinler
Element levi

Bor Bakterilerdeki quorum alglama iin (otoindkleyici bakteriler), baz poliketid antibiyotiklerde bulunur

Krom Memelilerde glukoz metabolizmas iin gereklidir; mikrobiyal olarak ihtiya yok

Kobalt Vitamin B12; transkarboksilaz (propiyonik asit bakterisi)

Bakr Solunum, sitokrom C oksidaz, fotosentez, plastosiyanin, superoksit dismutazlar

Demir Sitokromlar, katalaz, peroksidaz, demir-kkrt proteinleri, oksigenazlar, tm nitorojenazlar

Manganez Pek ok enzimin aktivatr, belli baz speroksit dismutazlarda ve oksigenik fototroflarda suyu
paralarna ayran enzimde mevcut
Molibden Flavin ieren baz enzimler, baz nitrojenazlar, nitrat redktazlar, slfit oksidazlar, baz format
dehidrojenazlar
Nikel Hidrojenazlarn ou, metanogenlerdeki koenzim F430; karbon monoksit, dehidrojenaz; reaz

Selenyum Format dehidrojenaz; baz hidrogenazlar; selenosistein aminoasiti

inko RNA ve DNA polimeraz; ve bir ok DNA balanma blgeleri

Tungsten Baz format dehidrojenaz; hipertermofillerin oksotransferazlar

Vanadium Vanadium nitrojenaz; karbonik anhidraz; alkol dehidrojenaz; bromoperoksidaz


Baz Bakterilerin Beslenmesinde Gerekli Olan Yaygn Vitaminler

VTAMN KOENZM EKL LEV


p-aminobenzoik asit(PABA) - Folik asit biyosentez prekrsr.
Folik asit Tetrahidrofolat Bir karbonlu birimlerin transferi ve timin,
prin bazlar, serin, metionin ve
pantotenatn sentezi iin gerekli.
Biotin Biotin Karbondioksit fiksasyonu gereken biyosentetik
reaksiyonlar
Lipoik asit Lipoamid Ketoasitlerin oksidasyonunda ail gruplarnn
transferi
Metkaptoetanslfonik asit Koenzim M Metanojenler tarafndan metan retimi
Nikotinik asit NAD (Nikotinamid adenin dinkleotid) ve Dehidrogenasyon reaksiyonlarnda elektron
NADP taycs.
Pantotenik asit Koenzim A ve ail tayc protein (ACP) Metabolizmadaki keto asit ve ail grup
tayclarnn oksidasyonu
Pridoksin (B6) Pridoksal fosfat Transaminasyon, deaminasyon,
dekarboksilasyon ve aminoasitlerin
rasemasyonu
Riboflavin (B2) FMN (Flavinmononkleotid) ve FAD Oksidoredksiyon reaksiyonlar
(Flavindinkleotid)
Tiamin (B1) Tiamin profosfat (TPP) Ketoasitlerin dekarboksilasyonu ve
transaminaz reaksiyonlar
Vitamin B12 Adenin nkleosit ile birlemi kobalemin Metil gruplarnn transferi
Vitamin K Quinonlar ve naftoquinonlae Elektron transport ilemleri
Metabolizma
Hcrede meydana gelen tm reaksiyonlar

Tm mikroorganizmalar

Karbon kayna (inorganik CO2) Karbon kayna (organik bileikler)


OTOTROFLAR HETEROTROFLAR
(htiyalarn CO2 ye indirerek karlarlar) (Hazr organik moleklleri kullanarak karlarlar)

A) Enerji kaynag=k A) Enerj kaynag=k


FOTOOTROFLAR FOTOHETEROTROFLAR

rnek: Yeil, Pembe slfr, rnek: Pembe ve yeil slfr


Siyonabakterler algler indirgemeyen bakteriler

B) Enerji kayna= norganik bileikler B) Enerji Kayna= Organik bileikler


KEMOOTOTROFLAR KEMOHETEROTROFLAR

rnek: Demir, kkrt Hidrojen ve azot rnek: ou bakteriler, Tm protozoalar,


indirgeyen bakteriler Baz arkeabakteriler Tm funguslar, Tm hayvanlar
Enerji doada 3 yolla elde edilir;

1) Organik kimyasallar

2) norganik kimyasallar

3) Ik
KMYASALLAR

KEMOTROF FOTOTROF

organik kimyasal inorganik kimyasal


(glukoz, asetat, vs) (H2,H2S, Fe, NH4, etc.)

Kemoorganotroflar Kemolitotroflar Fototroflar


(Heterotrof) (Ototrof) (Ototrof)
Glukoz + O2 CO2 + H2O H2 + O2 H2O Ik ATP

ATP ATP
ATP (Adenozin trifosfat )
Katabolik reaksiyonlar sonucu enerji retilir.
Adenozin trifosfat (ATP);
Adenin (azotlu baz)
Riboz (5 karbonlu eker)
fosfattan oluur.
ATP nin kullanm yerleri;
Biyosentetik reaksiyonlar (protein, yag, karbohidrat ve nkleik asitlerin sentezi)
Aktif transport
Hareket (kas kaslmas, hcre blnmesi, sitoplazmik hareketler)
Bir ksm da s olarak kaybedilir

ATP
Hcreden hcreye transfer
edilir mi???
Depo edilir mi???
ATP, 3 fosforlama mekanizmas ile retilir
1) Substrat dzeyinde fosforilasyon;
Fermentasyon yolu ile ADP nin ATP ye dnm
glukoz-----------???------------???

2) Oksidatif fosforilasyon (ETS)


Elektronlarn bir elektron vericisinden ETS yolu ile bir elektron
alcsna (oksijen, nitrat sulfat) aktarlmas yolu ile ATP
oluumudur.

3) Foto fosforilasyon;
Ik enerjisi kimyasal enerjiye dntrlr ve CO2 de karbon kaynag
olarak kullanlarak yeni hcreler oluturulur.
ATP dnda hcrede kullanlan enerji kaynaklar;
Fosfoenol piruvat = G -51.6 kJ/mol
1,3-biphosfogliserat = G -52 kJ/mol
Asetil fosfat = G -44.8 kJ/mol
ATP = G -31.8 kJ/mol
ADP = G -31.8 kJ/mol
Asetil CoA = G -31 kJ/mol
evre mhendislii asndan

evre mhendislii asndan heterotrofik bakteriler ok


nemlidir. Aerobik artlar altnda (rnein aktif amur ve
damlatmal filtrelerde) gerek organik maddeleri oksitleyerek
paralamalar ve gerekse organik maddeleri kullanarak
remeleri, su iinde erimi halde bulunan organik maddelerin
kebilir hale dnmesini salamaktadr.

Dier taraftan biyolojik artma tesislerinden alnan aktif amurun


zararsz hale getirilmesinde anaerobik artlar altnda yine
bakteriler rol alr (amurun rtlmesi). Burada zellikle
metan bakterileri amur iindeki organik maddeleri metan
gazna dntrerek stabilize ederler.
Mikroorganizmalarn yapsnda bulunan norganik maddeler

Su (H20); tm canllar iin gerekli olan hayat svsdr. Hcrelerdeki


makromolekller ve diger molekller su banyosu iinde yer alr.
eitli kimyasal zellikleri sayesinde ideal bir biyolojik zcdr. Bunu iyi bir
zc yapan 2 zellii polaritesi ve kohesiv oluudur.
Suyun polar zellikleri nemlidir; nk, biyolojik olarak nemli olan birok
molekl de polardr (protein, polisakkarit, lipid, DNA, RNA) ve bu nedenle kolayca
suda znr. znm bileikler, sitoplazmik zarn tama etkinlikleri aracl ile
srekli olarak hcre iine ya da dna tanrlar.
(polar zellik) Su ile hidrojen balar kurabilen byk molekllerin bir araya
gelmelerini de kolaylatrr.
(polar zellik) polar-olmayan bileikleri bir araya gelmeye zorlamasdr.
kohesiv: Su moleklleri birbirlerine kar ar ilgi gsterir ve kimyasal olarak
dzenli birliktelikler olutururlar. Bu birlikteliklerdeki hidrojen balar srekli
olarak krlr ve yeniden kurulurlar.
yksek yzey gerilimi ve yksek zgl ss (scakl 1C ykseltmek iin gereken
s) gibi biyolojik olarak nemli zelliklerinden sorumludur.
Mineraller, asit, baz ve tuzlar
Karbon (C): Karbon, bakterilerde bulunan mikro-ve makro-molekllerin yapsna girdiinden
ihtiya duyulan nemli bir maddedir.
Ototrof mikroorganizmalar karbon kayna iin, inorganik bileiklerden ve heterotroflar da
organik bileiklerden yararlanrlar.
Oksijen (O2): Mikroorganizmalar oksijene olan gereksinme durumlarna gre, aerobik (B.
anthracis, M. tuberculosis), fakltatif (enterobakteriler), mikroaerofilik (B. abortus ve C.
fetus), aerotolerant (Clostridium perfringens)ve anaerobik (klostridiumlar, S. necrophorus)
olmak zere 5 blme ayrlrlar.

a. aerobik b. anaerobik c. fakltatif d. mikroaerofilik e. aerotolerant


Azot (N): Azot, bakterilerdeki eitli molekllerin yapsna girmesi yan sra, ayn zamanda
enzimler, retme faktrleri, nkleik asitlerdeki prin ve pirimidin bazlarnda da bulunurlar.
Bu nedenle ok nemli bir elementtir ve bakteriler bunu eitli kaynaklardan temin ederler
(amonyum tuzlar, organik asitler, amino asitler, vs.).
Mikroorganizmalarn geliimi zerine etkili faktrler
Fiziksel faktrler
-Scaklk
-Su aktivitesi
-evrenin bal nemi
-Yzey gerilimi
-Basn; osmotik ve hidrostatik
-Ik
-Elektrik
-Koruyucu bileik yaplar
Kimyasal faktrler
-Oksijen
-Oksidasyon-redksiyon
-Hidrojen iyonlar konsantrasyonu
-evredeki gazlar ve konsantrasyonlar
-Besin maddeleri
Biyolojik faktrler
Mekanik faktrler
-Filtrasyon
-Vibrasyon
-alkalama
-Santrifj ezme ve basn uygulamalar
Dier faktrler
-fenolik bileikler
-arsenik ve civa
-asitler, alkaliler, alkoller, formaldehit
Scaklk;
Hcre ii kimyasal tepkimelerin gereklemesinde nemlidir
Mikroorganizmalar -34Cden 100Cye kadar deien ok geni bir scaklk
aralnda yaarlar (en yksek, en dk ve optimum)
Nedeni: m.o lar arasndaki bireysel farkllklar ve dier evresel faktrler
scakl etkiler
Scaklk isteklerine gre m.o.
psikrofil (soguk seven bakteriler) sogukta saklanan besinlerin bozulmasnda
mezofil (lk seven m.o) insan ve hayvanlarda hastalk yapan bakteriler
termofil (scak seven m.o) konserve ve pastrize besinlerin bozulmasnda
Ph;
Dk Asidofil (Picrophus oshimae)----Arkea
Yksek Alkalifil (Natronabacterium gregoryi)----Arkea

Basn; Barofil (Moritella yayanosii)----Bacteria

Tuz (NaCl); Halofil (Halobacterium salinarium)----Archaea

Bu mikroorganizmalar yalnzca bu evreleri tolere etmekle kalmazlar, ayn


zamanda remek iin evresel ekstremlere ihtiya duyarlar.
Mikrobiyal genetik
zelliklerin yeni nesillere aktarlmasn ve nesiller boyunca muhafaza edilmesi
kurallarn inceleyen bilim dalna Genetik denir.
Kaltm bilgilerini tayan kimyasal madde Deoksiribonkleik asit (DNA)
DNA hcrenin kromozomunu oluturur,
DNA yada kromozomun belirli blgelerine Gen denir.
Hcredeki btn protein sentezi iin bilgiler DNAin yapsnda ifrelenmitir.
RNA bu ifreyi proteinlerdeki amino asit dizisine dntren arac molekldr
Genome All of the genetic material in a
cell
Genomics Molecular study of genomes
Genotype Genes of an organism
Phenotype Expression of the genes
Prokaryotik ve karyotik genetik

Replikasyon, transkripsiyon ve translasyon tm organizmalarda gerekleir.


Ancak bu 2 grup organizmann DNA larndaki organizasyon farkll ve
karyotlarn nukleusa sahip olma geregi baz farkllklar dourur.

Prokaryotik genom;
Kovalent olarak kapal halkasal tek bir DNA molekl eklindedir
Kromozomu sitoplazmadan ayran bir zar yok.
Sadece bir ka gen intron (kodlamayan diziler) ierir.

karyotik genom;
Nkleus ierisinde her biri kromozom olarak adlandrlan ok sayda lineer DNA
Kromozomlar nkleus ierisinde bulunken, ribozomlar sitoplazmada bulunur.
Bylece transkripsiyon ve translasyon birbirinde ayr ilemler eklinde olur.
Protein kodlayan genler, tipik olarak kodlamayan blgelerle birbirinden ayrlan 2
veya daha fazla kodlayan blgeden oluurlar. Kodlayan diziler ekzon ve ara
kodlamayan diziler intron olarak adlandrlr.
Prokaryotik ve karyotik lardaki bilgi aknn karlatrlmas
En kk virsler; 4-5 gen ierir
E.coli; tek kromozom, 4288 gen, 1mm uzunlugunda, aldgnda hcreden 1000
kat daha uzun
nsan hcresi; 46 kromozom, 31.000 gen ve 180 cm uzunlugunda, aldgnda
hcreden 180.000 kat daha uzun.
DNA
Prokaryotlarda DNA hcre ierisinde tek bir molekl eklindedir ve zarla
evrilmemitir.
Prokaryotik hcreler ayrca plazmid denilen kk yuvarlak DNA moleklleri
ierir.
karyotlarda ekirdek bir zarla evrilmitir. Bu zar kk gzenekler sahip olup
sitoplazmadan ekirdee madde aktarmna izin verir.
karyotlarda DNA kromozom eklinde mevcut olup histon (gen aktivitesinin
kontrol) ad verilen molekller ierir.
karyotik hcre mitoz ile blnr ve hcre kromozom says 2 katna kar ve
blnmeden sonra her bir yavru hcre eit sayda kromozom ierir.
DNA birbiri etrafna sarlarak ift sarmal double helix meydana getiren iki DNA
srasndan oluur.
DNA molekl kendi kopyasn yapabilme zelliine sahiptir.
Hcrelere RNA, protein ve enzim sentezini gerekletirir.
Dna sarmalnn her sras nkleotid lerden oluur.
Byk bir molekl olup milyonlarca nkleotid den meydana gelir.
Her bir nkleotid 3 ksmdan meydana gelir.
a) Azot ihtiva eden purin (adenin ve guanin) yada pirimidin (timin, sitozin,
urasil) baz (azotlu baz)
b) Deoksiriboz denen 5 karbonlu eker
c) Bir fosfat molekl
DNA nn yapsnda 4 eit azotlu baz
vardr.
Adenin (A), guanin (G)purin (ift
halkal)
Sitozin (S), Timin (T)-- pirimidin (tek
halkal)
2 zincirli DNA moleklnde A/T ve G/C
oran devaml 1 dir. Buna karlk A/C, C/T
veya A+T/G+C oran 1 olmayabilir. Bu
oranlarn degeri her organizma iin zeldir.
Bakterilerin tehis ve gruplandrlmasnda
kullanlr.
DNA moleklnde yap talarnn dizilii
ve DNA nn sekonder yaps X-nlar
difraksiyon analizlerine dayanarak 1953 te
WATSON ve CRCK tarafndan
aklanmtr.

Nkleotidin Yaps
RNA;
ekirdek, sitoplazma, ribozom, mitokondri ve kloroplastta bulunan tek nkleotit
zincirinden oluan bir nkleik asittir.
Kendini eleyemez,
btn RNA eitleri DNAdan sentezlenir.
Yapsnda riboz ekeri bulunur.
RNAda adenin, guanin, sitozin ve urasil bazlar yer alr.
3 eit RNA bulunur.
mRNA; DNA nn bir zincirinde ki genetik bilgiye tamamlayc olan bilgiyi ierir.
Okunmas evrenseldir???
tRNA; protein sentezindeki adaptr molekllerdir . Yani nkleotid dilindeki
genetik bilgiyi proteinlerin yaptaalar olan a.a lerin diline dntrr.
rRNA; hcrenin protein sentez sistemi olan ribozomun yapsal ve katalitik
bileenidir
Btn RNA eitleri protein sentezinde grev alarak hcredeki yaamsal
olaylarn ynetiminde DNAya yardmc olur.
DNA ve RNA
Genetik bilgi aknn molekler ilemleri 3 basamaga ayrlr. 1) replikasyon
2) transkripsiyon 3) translasyon
DNA nn biyosentezi;
DNA daki polinkleotid zincirinin sentezlenebilmesi iin, hcre iinde bir
nkleotid kaynag olmaldr. Baz bakteriler hazr alrken bazlar basit
besinlerden sentez ederler.
DNA nn replikasyonu;
Bir DNA moleklnden onun ayn baz srasnda iki DNA moleklnn meydana
gelmesine denir.
Hcre mitoz blnmeye hazrlanrken , zayf hidrojen baalarnn kopmas ile 2
polypeptide zinciri fermuar gibi almaya balar ve 2 koldaki bazlarn ucu ak
kalr.
Zincirin karsna sitoplazmadan nkleotidler gelir.
Bu nkleotidlerde DNA polimeraz enzimi sayesinde fosfodiester balar ile
birbirine balanr.
Bylece bir ipii eski (kalp) bir iplii yeni olmak zere 2 yeni DNA molekl
olumu olur. Buna yar korunumlu eleme denir. rn; E.coli 5N azot denemesi

https://www.youtube.com/watch?v=27TxKoFU2Nw
Transkripsiyon (yazlm)-RNA sentezi; DNA daki bilginin RNA ya
aktarlmasdr. DNA y tamamlayc tek iplikikli RNA moleklne mRNA denir.
Yani bir veya daha fazla polipeptidi ifreleyen RNA moleklne mRNA denir.
Transkripsiyon RNA polimeraz enzimi sayesinde gerekleir. Baz genler tRNA ve
rRNA gibi diger RNA lar iin bilgiler ierir. Bunlar protein sentezinde rol oynarlar
fakat protein yapacak genetik bilgileri kodlamazlar.

Translasyon (eviri)-Protein sentezi; mRNA daki genetik bilgi ribozom


tarafndan okunur. mRNA nkleotidlerinin 4 farkl bazndan arka arkaya dizilen
(3), yani her baz tripleti KODON olarak adlandrlr.
Anlaml l nkleotid dizisine KODON denir.
Her kodon belirli bir (1) aminoasidi belirler. 4 farkl baz oldugundan ve bunlarn
oluturdugu degiik kombinasyon sonucu bu say 64 tr. Genetik kod protein
sentezleyen sistemle proteine dntrlr.
Bu sistem ribozomlar, tRNA ve bir grup enzimden oluur.
5' TTT GTT AAT CAG CAT CTT 3'
3' AAA CAA TTA GTC GTA GAA 5'
DNA
5' TTT GTT AAT CAG CAT CTT 3'
3' AAA CAA TTA GTC GTA GAA 5'

REPLKASYON

5 ' TTT GTT AAT CAG CAT CTT 3'


3' AAA CAA TTA GTC GTA GAA 5'

ALTTAK ZNCRN
TRANSKRPSYONU

RNA 5' UUU GUU AAU CAG CAU CUU 3'

TRANSLASYON

Protein H2N---Phe Val Asn Gln His Leu---COOH


RNA sentezi (Transkripsiyon)

RNA sentez basamaklar;

rn; E.coli

DNA zerinde zel nkleotid dizileri (yani mRNA nn l baz dizileri


olarak ifade edilen genetik kod), balang (AUG) ve sonlanma blgeleri
(UAG, UGA, UAA ) vardr.
Sigma faktr, RNA polimerazn ( , , ve sigma) balang blgesini
(promotor) tanmasna yardmc olur ve ksa bir RNA zinciri oluunca ayrlr.
RNA polimeraz , DNA zinciri boyunca ilerleyerek, iki sarmaln geici
olarak almasna ve DNA zincirlerinden birinin transkriplenmesine neden
olur.
Sonlanma noktasna ulaldgnda, zincir uzamas durur ve mRNA ve
polimeraz ayrlr.
Transkripsiyon, gen ifadesini kontrol etmede ve hcre kaynaklarnn verimli
korunmasnda da ok nemlidir.
RNA sentez basamaklar
Protein sentezi
Protein sentezinde nce a.a. ler belirli enzimlerle aktifletirilir. Aktifletirilmi
aminoasitler tRNA moleklne kolayca baglanr.
tRNA nn grevi; mRNA nn kodonlarn tanmak (amino ail tRNA sentetaz)
ve ona uygun a.a leri mRNA ya tamaktr. mRNA daki kodonlar tanyan bu
uca antikodon denir. Her bir kodon iin zel bir tRNA vardr.
Protein sentezinde ribozom, mRNA nn belirli ucuna yerleir ve bunun
zerindeki genetik ifreleri okur.
tRNA da bu ifrelere uygun a.a leri ribozomlara tar. A.a getiren tRNA serbest
hale geer ve yeni bir a.a getirir. Bu arada ribozoma gelmi a.a ler arasnda
peptid ba oluur ve proteinin eidine gre a.a zinciri uzar.

Basit antikodon yaps boyutlu antikodon yaps


Protein sentezinin genel grnm
Ribozomal RNA, protein sentezinin balamasndan sonlanmasna kadar, tm
basamaklarda olduka nemli roller oynar.
Ribozomal RNA, mRNA'daki bilginin translasyon sreci srasnda amino
asit dizisine evrilmesi iin tayc RNA (tRNA) ile etkilemek ve
uzayan peptit zincirine amino asit takmaktr
Ribozom alt nite oluumunda ve tRNA nn ribozom zerindeki A ve P
blgelerine yerlemelerinde rol oynar.
Gerek peptid baglarnn oluumu, rRNA tarafndan katalizlenir.

Protein sentezi eitli ribozomal bileenlerin zel roller oynad karmak bir
dngdr. Bunlar zincirin balamas, uzamas ve sonlanmas eklindedir.
Bu ilemler iin gerekli enerji, enerji bakmndan zengin bir bileik olan guanozin
trifosfat (GTP) tarafndan saglanr.

https://www.youtube.com/watch?v=Ikq9AcBcohA
https://www.youtube.com/watch?v=8nQH0GqFn6k
Fenotipik deimeler

Btn canllar soyundan geldii canl grubuna benzer, bu benzeyi


genotiple salanr. Genotip hcre veya organizmann genetik yapsna denir.
Fenotip ise hcre ve organizmann gzlenebilen zellikleri
Modifikasyon; evrenin etkisiyle rsi olmayan degiiklige denir. rn;
fakltatif anaerob bakterilerin haval ve havasz ortamda yaamas ve
mevcut arta gre enzim sistemini deitirmesi

Genotipik deimeler
Mutasyon; genotipik bir deime olup bir geni oluturan nkleotidlerin
deimesi eklinde meydana gelir.
Mutasyona ugram organizmaya mutant, mutasyonu oluturan araca
mutajen denir. Mutasyon nadiren grlr ve kendiliinden meydana gelir.
nemli mutajen aralar; U.V ve X nlar, hidroksilamin, scaklk, civa,
dietil slfat vb.
DNA moleklnn bir nkleotidinin deimesi ile oluan mutasyona nokta
mutasyon, birden fazla olanna delesyon denir.
Plazmitler ve Epizomlar
Hcre sitoplazmasnda bulunan, esas kromozomun dnda baz genetik
zellikleri tayan elementlere plazmid denir. Bunlar kk halka eklinde,
kapal, DNA ift zincirinden oluur.
Halka eklindeki DNA bakteri kromozomundan/geninden bamsz olarak
oalr.
Bir hcrede ayn veya farkl bir ok plazmid bulunabilir.
Baz plazmidler esas kromozoun yapsna baglanabilirler.Bunlara epizom
denir. nemli plazmitler; diren (R) plazmitleri, F plazmitleri, nitrojen
fiksasyon geni...
Bakteriyosinler bakteriler tarafndan sentezlenen doal antimikrobiyal
maddelerdir. Protein yapsnda olup, genellikle ksa zincirli, kk molekl
arlna sahiptirler. Bir ou s stabilitesine sahip olup, asidik gdalarda
aktivite gsterebilmekte ve sindirim sistemi orijinli proteolitik enzimlerle
paralanabilmektedir.
Gdalarn korunmasnda laktik asit bakterileri gibi koruyucu kltrlerin
kullanm yannda, bu kltrlerden elde edilen bakteriyosin gibi metabolitler
de kullanlmaktadr.
Plazmitler konjugasyon, transdksiyon ve transformasyon yolu ile bir
bakteriden dierine aktarlabilir.