You are on page 1of 29

evre Mikrobiyolojisi

(ev 110)

karyotlarn Anatomisi

Dr. Nizamettin ZDOAN


2017
CANLILAR ALEM

Virsler * Bakteria Arkea karya


(bakteriler) (bakteriler)
(Mavi yeil algler)

Protista Fungi Bitkiler Hayvanlar


-Silliler -Kf Man -Tohumlu -Omurgaszlar
-Kamllar -Maya -Tohumsuz -Omurgal
-Kkayakllar -apkal -lkel omurgal
-Sporlular -Hastalk yapc
-Cvk Mantarl.

*Virsler bu 3 domaine dahil olmayan zorunlu parazitlerdir.


MaviYeil algler (Cyanobacteria)
Mavi yeil algler tatl, tuzlu btn ortamlarda yaarlar. Bu gne kadar 100 grup
2000e yakn tr bulunmutur. En nemlisi (CYANOPHYTA) siyanofitadr.
Yeryznn byk bir ksmnda bulunurlar. 0-70 o C arasndaki scaklklarda
yaarlar.
karyot alglerden fark pigment maddelerinin stoplazma iine dalm olmasdr.
Bu yzden grnmleri renklidir.
Gram pozitif bakterilerin filogenetik akrabalardr ve oksijenik fototroflardr.
Dnyann yllk oksijen miktarnn %50sini tek balarna retirler.
Btn mavi yeil algler fotosentez yaparlar. Fotosentez iin ortamda bulunmas
gerekenler nelerdir???
Hcre zar sistemi: Fotosentez, azot fiksasyonu ve solunum gibi birbirinden farkl
ilemleri tek bir hcre ierisinde yapabilmektedir.
Sirkadian saati
Nostoc ellipsosporumdan retilen Cyanovirin-N adl antiviral protein----(HIV
virus)
Su ierisinde flagellalar olmadan hareket edebilmektedirler.
Suyun iinde serbest halde kalabilmeleri iin gaz kofullar bulunmaktadr.
Pigmentlerinde bol miktarda klorofil-A bulunur.
Siyanobakterilerin yeri ve basit yaps
KARYOTLAR

Baz erken dallanan trlerinde nkleous tan baka organel yoktur


KARYOTLAR
Belli bir ekirdek yapsna sahiptirler. ekirdek iinde DNA, RNA, zel ekirdek
svs ve ekirdekik gibi yaplar bulunur. Zarl ve zarsz organellere sahiplerdir.
rnein; insan, hayvan, bitki, mantar ve protista gibi canllarn hcreleri karyot
hcre yapsna sahiptir.

karyotik hcrelerin zellikleri;

ekirdek zar stoplazmadan ayrlmtr.


ekirdek zar iinde DNA ve genetik ifreler vardr
Endoplazmik redikulum ekirdein bir uzantsdr. Hcrenin ulam elemandr.
ekirdein baz zelliklerini tar.
Ribozomlarda protein oluturulur. Sonra stoplazmaya verilir. Hcrenin iinden
d ortama besin maddesi tar.
Mitokondri hcrenin enerji ve solunum kaynadr. Elektron transferini salar
Fotosentez kloroplastlarda yrtlr
Nkleer porlar
Plazma membran Flagella
Golgi cisimcigi

Vakuol

Lizozom

Mitokondri
(hidrojenozom)
Kloroplast

ekirdek

ekirdekik
Mikrotbller

Ribozomlar

Dz endoplazmik Tanecikli endoplazmik


retikulum retikulum

All life is chemically complicated; Eukaryotes are also structurally


complicated
karyot hcrenin organelleri

Hcre Zar (Membrane)


Tm karyotik hcreler lipit,protein ve oligosakkaritlerden oluan
hcre zar ile evrilidir.
Hcreyi d ortamdan ayran ve hcrenin snrlarn belirleyen
olduka nemli bir yapdr.
Sitoplazmann etrafn sararak hcreye ekil veren,
Hcrenin snrlarn belirleyerek seici bariyer gibi grev yapan,
Yapsndaki molekler pompalar ve kanallar aracl ile hcre ii
molekl ve iyon konsantrasyonunu dzenleyen,
Hcreler aras haberlemeyi salayan,
Hcreye ulaan kimyasal ve elektriksel sinyalleri ileten,
Kompleks bir yapdr.
karyot hcrenin organelleri

Plazma Zar (Membrane)


Fosfolipid tabaka
Periferal proteinler
Integral veya Trans-membrane proteinler
Sterols (5-25 %)-Zar glendiren ajan
Selective permeability allows passage of some molecules
Basit ve kolaylatrlm difzyon
Aktif transport
Ozmoz
Endositoz
Fagasitoz: kat yemesi (yalanc ayaklar yardmyla)
Pinositoz: sv yemesi (cep oluturmak yardmyla)
Enerji ve enzim kullanlr
Akc mozaik zar modeli (Singer-Nicolson, 1972)
karyot hcrenin organelleri
ekirdek: Hcrenin genomunu bulundurur. Genetik materyal olan DNA
ekirdekte bulunur ve hcrenin oalmasn ve kaltsal zelliklerini kontrol eder
DNA sentezi ve onarm, RNA sentezi

ekirdekik: Ribozomal RNA nn sentezlendigi yer, RNA nn ilenmesi


Mitokondriler hcrenin enerji santralidir. Hcrenin enerji retimi
mitokondride gerekleir. Mitokondri, oksijeni ve besin maddelerini ATP
( adenozin trifosfat)ye evirir. ATP, hcrenin metabolizma etkinliklerinde
kullanlan kimyasal enerjidir.
Krista: katlanm i membran sistemi, solunum ve ATP yapmnda grev
alan enzimlerin bulundugu blge, ve transport proteinlere de sahiptir.
Kloroplast
Bitki ve alg (yosun) lerde bulunur
Klorofil barndrp fotosentezin merkezidir.
Fotosentez CO2, su ve gne g kullanlarak ekerlerin ve baka organik
maddelerin retildii sretir.
2 membrandan (d ve i zar) oluur. Tilakoid (k vastas ile O2 retimi),
Grana ve Stroma (CO2 araclg ile ekerlerin retimi)(yar akkan ortam)
Kloroplast da Calvin dngs iin gereken enzimler bulunur.
Calvin dngs bir ok reaksiyon ierip, CO2, organik maddeye dntrlr.
Ribozomlar: Hcrenin protein
fabrikalardr. ok kk organellerdir.
Bir ribozomun her biri 40 kadar farkl
proteinden ve ribozom RNAsndan
oluan, iki alt birimi (40S ve 60S= 80 S)
vardr. Ribozomlarn bazlar serbest
bazlar zarlara yapk olabilir. Serbest
olanlar rettikleri proteinleri stoplazmaya
salar. Zarlara bal ribozomlarn rettii
proteinler ise endoplazmik retikuluma
tanr.

. Endoplazmik Retikulum: proteinler


burada ilenir. Endoplazmik retikulum,
keseler ve tpler a grnml zarlardan
oluur.
.Membran sentezi
.Protein ve lipid sentezi (organeller ve
salglanacak mol.)
Golgi aygt: Proteinlerin son dzenlendii yerdir. Golgi aygt birbiri
zerine dizilmi gibi duran, dz ve zar benzeri keselerden oluur. farkl blm
oluturan bu keselerde, ilerinden geen proteinleri bir para deitiren enzimler
bulunur. Endoplazmik retikulumdan gnderilen protein moleklleri, hcre
ekirdeine en yakn duran keseye gelir. Proteinlerin, doru olarak ilenebilmeleri
iin btn keselerden gemesi gerekir. Golgi aygtnn yaps binlerce enzimin
birbirine karmamasn salar. Bu enzimler birbirine karacak olsa hcrede
zararl biyokimyasal tepkimelere yol aar. Golgi aygt ayrca yeni yaplan
proteinlerin ilevsel duruma dntrlmesinde nemli rol oynar. Baz proteinler
lizozoma gnderilir
Lizozom: hcrenin sindirim sistemidir. Lizozomlarda, proteinler, yag, ve
karbonhidratlar gibi hcredeki hemen hereyi sindirebilen, 40tan fazla enzim
bulunur. Lizozomlardaki enzimler, hcreye giren byk besin molekllerini,
hcrenin kullanabilecei daha kk ve daha basit rnlere dntrlr.
Koful (vakuol)

Hcrede oluan artk maddelerin ve fazla svlarn depoland keseciklerdir


Hcre zarnn ieriye doru kvrlmasyla.E.R.dan,golgi aygtndan veya
ekirdek zarndan meydana gelebilir
Daha ok tek hcrelilerde ve bitki hcrelerinde bulunurlar.
Hayvan hcrelerindeki kofullar ok az ve kktr.
Flagella ve Siller
Hareket organelleri olup yzme hareketi ile hcrelerin hareketi saglanr.
Siller: ksa flagellalar olup e zamanl rpma hareketi ile hzl bir ekilde ileriye
doru hareketi salar.
Flagella: uzun yaplar olup tek veya gruplar halinde rpma hareketi ile ve
sillerden daha yava hareket ettirirler.
Mikrofilamentler (aktin proteini) ve mikrotbller (tblin
proteini):

Hcre iskeletini oluturur.


Hcre organellerin yerinin sabitlenmesi, gerektiginde bir yerden
bir yere tanmasnda grev alr.
Hcrenin gerilme ve esnemeye dayanmasn salar
Hcre blnmesi srasnda kromozomlarn bir yerden bir yere
tanmas salar
Ayrca hcrede uzanan sil ve kam gibi stoplazmik uzantlarn
oluum ve ekillenmelerini kontrol eder.

https://www.youtube.com/watch?v=C4kskTLkGho
Prokaryot ve karyotlar arasndaki farklar
Prokaryot karyot

Mikroorganizma Bakteri, mavi-yeil alg, arkaebakteria Alg, fungus, protozoa, bitki, hayvan

Hcre bykl Genellikle kk < 2m Daha byk (2 ve 100m)


ekirdek zar Yok ift tabakal zar
DNA moleklleri says 1 adet 1den ok
Endoplazmik retikulum Yok Var
Mitokondri Yok Var
Kloroplast Yok Var
Vakuol (koful) Bazlarnda var ounlukla var
Golgi Aygt Yok Var
Hcre Duvar yaps Bakterilerde peptidoglikan Genellikle selloz(bitki)
Hayvanlarda yok
Ribozom 70 S 80 S
Stoplazmik hareket Yok Var veya yok
Nukleous Yok Var
Endosporlar Var (sya kar ok dayankl) Yok
Hcre blnmesi Binary fission Mitoz
Hareket Flagella Flagella ve siler ile
Hcre zar kimyasal bileimi Hopanoidler (rn:diplopten) Steroller (kolesterol)
Protozoa
(Anahtar cinsler: Amoeba, paramecium, trypanasoma )
Hcre duvar olmayan karyotik tek hcreli mikroorganizmalar
Renksiz ve hareketlidir
karyotik doalar ve ok byk olmalar ile prokaryotlardan, klorifile
sahip olmamalar ile alglerden, hareketli olmalar ve hcre duvar
olmadndan dier fungus ve mayalardan, fruktifkasyon organlar
oluturmama zellikleri ile cvk kflerden ayrlr.
Doada tatl ve tuzlu sularda, toprakta yaayan yaklak 30000 protozoa
tr vardr.
Besin zincirinde nemli yerleri vardr. Beslenmeleri ya hcre eperinden
erimi maddelerin emilerek alnmasyla (ozmotrof) ya da kat gda
paralarnn yutularak (fagositoz) vcuda alnmas ile olur. Hatta baz
protozoalarda az bezleri bulunur. Fagotrof beslenenler gday almak iin
yalanc ayaklarda ya da geici veya srekli bir azdan (gullet)
yararlanrlar. Yiyecek partikllerini ayrt etme ve seme zelliine
sahiptirler.
Protozoalarn %90 n aerobik olduklarndan serbest oksijenin olduu
ortamlarda yaarlar. Hetetrofturlar. Yiyecek bulamadklarnda bakterileri,
algleri veya dier protozoalar yiyerek beslenirler. Artma tesislerinde
nemli rol oynarlar. Eeysiz reme genellikle boyuna blnme,
tomurcuklanma veya sporlanma ile olur.
Sarcodina: Amip (amoeba) Ciliophora (Paramecium)

Mastigophora (Dunaliella ) Apikompleksli(Plasmodium vivax)


Protozoalarn snflandrlmas
Hareket mekanizmalarna gre; Sarcodina (amipsi hareket), Mastigophora
(flagella ile), Ciliophora (silleri ile), Apicomplexa (hareketsiz)

Sarcodina (Amoeba)
En ilkel olanlardr.
Fosil oluturma zelliine sahiptir
Tatl ve tuzlu sularda yaarlar. Bu grubun en spesifik rnei amiplerdir.
Yalanc ayaklar ile hareket ederler.
Patojenik amip: Entemoeba histolytica (az ii ve barsak boluu)
Kk ayakllar (rhizopoda)
Kese oluumu (Rhizopoda) :
Birok protozoann yaam dngs iinde baz hcreler kaln bir hcre duvar
oluturup, su kaybederek geici bir uyku durumuna geerler. Bu srede
metabolizma faaliyetleri minimuma iner veya tamamyla hareketsiz kalr.
Bylece uygun olmayan evresel koullarda canlln devam ettirebilir. Bu
tip hcreler kist olarak adlandrlr. Ortam artlar yaamsal faaliyetler iin uygun
hale geldiinde kist duvar iindeki hcre tekrar su almaya balar ve aktif hale
gelir. Kk ayakllar (Rhizopoda) bu grubu oluturur.
Mastigophora (kamllar);
Flagellalarn hareketi sayesinde gruba kamllar denir.
Bazlar insanlar dahil hayvanlar iin parazitik ve patojeniktirler.
En nemli patojenik: tripanozomlar (afrika uyku hastal), trichomanas
Baz filagellatlar fotoototrofiktir, kloroplast tarlar ve Euglena buna rnektir.
Bir ksm su iinde organik maddeleri besin maddesi olarak kullanrlar.
Dierleri ise bakterileri ve protozoalar besin olarak kullanr.
Flagellatalar zellikle biyolojik artmada, aktif amurun ilk evresinde
rastlanan mikrorganizmalardr

Cilliata;
2 tane nukleusa sahiptir (mikronukleus: kaltm ve eeyli ogalma ve
makronukleus: RNA yapm).
Hcre zarndan kan siller hareket ve kat besinlerin yakalanmasnda
. kullanlrlar.
Trikokistlere (uzun, kaslabilir ince filamentler, yzeye yapmasna imkan
tanr) sahiptir.
Paramesium (terliksi hayvan) atksu artmnda karlalan nemli bir yzen
cilliatadr. Zorunlu fagotrofturlar.
Apicomplexa (Sporozoonlar);
Genellikle hareketsizdirler.
Bunlarn hepsi yaamn parazit olarak srdrrler. Bu parazitler, stma
(Plasmodium trleri), Toksiplazmos, ve kokidioz gibi iddetli hastalklara
sebep olurlar.
Bulunduklar konakya ait stoplazmik maddeleri besin olarak kullanrlar.
Apikoplast plasmidini ierir. Apikoplast lar yag asidi, izoprenoid ve hem
biyosentezini gerekleirirler, ve oluan rnler sitoplazmaya tanr.
nemli Protozoa gruplarnn zellikleri

Grup Yaygn ismi Tipik temsilcileri Habitatlar Yaygn hastalklar

Mastigophora Flagellatlar Trypanosoma, Tatl sular; hayvan Afrika uyku hastal,


Giardia, parazitleri Trichomonas
Leishmania,
Trichomonas
Euglenoids Fototrofik Euglena Tatlu sular; bazen Bilinmiyor
(Fitomastigophora) flagellatlar denizler
Sarcodina Amipler Amoeba, Entamoeba Tatl sular ve denizler; Amipli dizanteri
hayvan parazitleri

Ciliphora Siliyatlar Balantidum, Tatl sular ve denizler; Dizanteri


Paramecium hayvan parazitleri

Apicomplexa Sporozoonlar Plasmodium, Esas olarak hayvan Stma,


Toxoplasma parazitleri; bcekler toksoplazmozis
(parazitik hastalk
tayclar)
evre Mhendisliinde Protozoa
Protozoalarn bakteri predasyonu;

bakterileri besin olarak kullanr


mikrobiyal aktiviteyi uyarr
ar bakteriyel remeyi kontrol ederek, k suyundaki bakteri
ssbansiyonunun azaltlmas asndan da nem arz eder.

protozoa organik olarak kirletilmi sularn doal artm srecinde de rol alr.
Ortamdaki znm ve partikler organik materyali besin olarak
kullanarak bu maddelerin ortamdan uzaklatrlmasn saladklar gibi,
bunlarn zerinden beslenen bakterileri tketerek onlarn aktivitelerini de
uyarr.
protozoa eitlilii ve spesifik trler, ekosistemdeki deiikliklerin
indikatr olarak kullanlabilir