You are on page 1of 86

| 

 
Môc ®Ých m«n häc
O Giíi thiÖu nh÷ng kiÕn
thøc c¬ b¶n vÒ nhµ n-íc
vµ ph¸p luËt nãi chung
O Giíi thiÖu nh÷ng néi
dung c¬ b¶n vÒ 3
ngµnh luËt quan träng
trong hÖ thèng ph¸p
luËt VN
O Lµm c¬ së ®Ó nghiªn
cøu, häc tËp c¸c m«n
luËt chuyªn ngµnh
Tµi liÖu häc tËp
O Gi¸o tr×nh | 
 , NXB §H
KTQD, 2006
O ¸c trang web h÷u Ých:
www.na.gov.vn
www.egov.gov.vn
www.moj.gov.vn
O ¸c v¨n b¶n quy ph¹m ph¸p luËt
|h-¬ng ph¸p ®¸nh gi¸
O §iÓm chuyªn cÇn: 10%
O Bµi kiÓm tra gi÷a kú (tr¾c nghiÖm) :
20% - TuÇn thø 8
O Bµi thi häc phÇn cuèi kú (tr¾c nghiÖm):
70%
Néi dung m«n häc
I. Nhµ n-íc HXHN ViÖt Nam vµ ®Þa vÞ
ph¸p lý cña c¸c c¬ quan trong bé m¸y nhµ
n-íc
II. |h¸p luËt- c«ng cô ®iÒu chØnh c¸c quan
hÖ x· héi
III. H×nh thøc ph¸p luËt
IV. HÖ thèng ph¸p luËt
V. LuËt hµnh chÝnh ViÖt Nam
VI. LuËt d©n sù viÖt nam
VII. LuËt h×nh sù ViÖt Nam
     

      !"

I. B¶n chÊt, kiÓu nhµ n-íc vµ h×nh thøc


nhµ n-íc
II. B¶n chÊt, chøc n¨ng cña nhµ n-íc
céng hoµ x· héi chñ nghÜa viÖt Nam
III. Bé m¸y nhµ n-íc céng hoµ x· héi chñ
nghÜa ViÖt nam
I. B¶n chÊt, kiÓu nhµ n-íc vµ h×nh
thøc nhµ n-íc

1. B¶n chÊt nhµ n-íc


2. KiÓu nhµ n-íc
3. H×nh thøc nhµ n-íc
1, B¶n chÊt nhµ n-íc
O Tæ chøc x· héi vµ quyÒn lùc trong x·
héi céng s¶n nguyªn thuû
O |h©n chia giai cÊp vµ sù xuÊt hiÖn nhµ
n-íc
O §Æc ®iÓm vµ chøc n¨ng cña nhµ n-íc
Tæ chøc x· héi vµ quyÒn lùc
trong x· héi céng s¶n nguyªn thuû
(1)
O Lùc l-îng s¶n xuÊt: thÊp
kÐm
O «ng cô lao ®éng th«

O N¨ng xuÊt lao ®éng
thÊp
O X· héi kh«ng ph©n biÖt
kÎ giµu ng-êi nghÌo,
kh«ng cã sù ph©n chia
thµnh giai cÊp
Tæ chøc x· héi vµ quyÒn lùc
trong x· héi céng s¶n nguyªn thuû
(2)
O Tæ chøc x· héi lµ thÞ téc - tæ chøc c¬
së ®Çu tiªn cña x· héi loµi ng-êi
O   lµ mét tæ chøc lao ®éng s¶n
xuÊt, mét bé m¸y kinh tÕ x· héi
O §ù ph¸t triÓn cña x· héi dÉn ®Õn sù
xuÊt hiÖn c¸c °  vµ ° bao gåm
nhiÒu bµo téc hîp thµnh
Tæ chøc x· héi vµ quyÒn lùc
trong x· héi céng s¶n nguyªn thuû
(3)
O Tæ chøc qu¶n lý thÞ téc lµ ü
  bao
gåm tÊt c¶ nh÷ng ng-êi lín tuæi trong thÞ téc víi
quyÒn h¹n rÊt lín.
O Tæ chøc qu¶n lý bµo téc lµ ü
°  bao
gåm c¸c tï tr-ëng, thñ lÜnh qu©n sù cña c¸c thÞ téc,
víi c¸c nguyªn t¾c tæ chøc quyÒn lùc t-¬ng tù nh-
nguyªn t¾c tæ chøc quyÒn lùc cña thÞ téc nh-ng cã
sù tËp trung cao h¬n.
O ü
° lµ h×nh thøc tæ chøc qu¶n lý cña bé
l¹c víi nguyªn t¾c tæ chøc quyÒn lùc t-¬ng tù nh- thÞ
téc vµ bµo téc nh-ng møc ®é tËp trung quyÒn lùc
cao h¬n n÷a.
| #


 $%&
'$
  
O §ù ph¸t triÓn cña lùc l-îng s¶n xuÊt vµ n¨ng
suÊt lao ®éng x· héi ®· lµm thay ®æi c¬ cÊu
tæ chøc x· héi cña x· héi céng s¶n nguyªn
thuû.
O §au ba lÇn ph©n c«ng lao ®éng x· héi, chÕ
®é t- h÷u xuÊt hiÖn ®· ph©n chia x· héi thµnh
kÎ giµu, ng-êi nghÌo, h×nh thµnh hai giai cÊp
c¬ b¶n lµ chñ n« vµ n« lÖ.
O Mét x· héi míi víi sù ph©n chia giai cÊp vµ sù
®Êu tranh giai cÊp ®ßi hái ph¶i cã mét tæ
chøc quyÒn lùc míi, tæ chøc quyÒn lùc ®ã lµ
nhµ n-íc.
Î  $   
O Nhµ n-íc ra ®êi vµ tån t¹i trong x· héi cã giai cÊp, do
®ã thÓ hiÖn "  $

 $ s©u s¾c.
O B¶n chÊt giai cÊp cña nhµ n-íc thÓ hiÖn tr-íc hÕt ë
chç, nhµ n-íc lµ bé m¸y c-ìng chÕ ®Æc biÖt n»m
trong tay giai cÊp thèng trÞ, lµ c«ng cô s¾c bÐn ®Ó
duy tr× sù thèng trÞ giai cÊp.
O MÆt kh¸c, trong x· héi cã giai cÊp, nhµ n-íc kh«ng
chØ lµ ng-êi ®¹i diÖn cho giai cÊp thèng trÞ, b¶o vÖ
lîi Ých cña giai cÊp thèng trÞ mµ, ë mét møc ®é nhÊt
®Þnh, cßn lµ ng-êi ®¹i diÖn cho lîi Ých chung cña x·
héi. Do ®ã, nhµ n-íc cßn cã ( ') *
.
å 
+   
O Nhµ n-íc thiÕt lËp mét quyÒn lùc c«ng ®Æc biÖt.
O Nhµ n-íc ph©n chia d©n c- theo l·nh thæ, thµnh c¸c
®¬n vÞ hµnh chÝnh kh«ng phô thuéc chÝnh kiÕn,
huyÕt thèng, giíi tÝnh, nghÒ nghiÖp v.v.
O Nhµ n-íc cã chñ quyÒn quèc gia mang néi dung
chÝnh trÞ - ph¸p lý, thÓ hiÖn quyÒn tù quyÕt cña
nhµ n-íc vÒ ®èi néi vµ ®èi ngo¹i, kh«ng phô thuéc
vµo c¸c yÕu tè bªn ngoµi.
O Nhµ n-íc ban hµnh ph¸p luËt vµ thùc hiÖn sù qu¶n lý
b»ng ph¸p luËt ®èi víi toµn x· héi.
O Nhµ n-íc ban hµnh c¸c s¾c thuÕ vµ thùc hiÖn viÖc
thu thuÕ b¾t buéc.
 , -   
O    cña nhµ n-íc lµ ph-¬ng diÖn ho¹t ®éng
chñ yÕu cña nhµ n-íc nh»m thùc hiÖn nh÷ng nhiÖm
vô ®Æt ra cho nhµ n-íc.
O   

lµ nh÷ng mÆt ho¹t ®éng chñ yÕu
trong néi bé ®Êt n-íc nh-: B¶o ®¶m trËt tù an toµn x·
héi, trÊn ¸p nh÷ng phÇn tö chèng ®èi, qu¶n lý c¸c
lÜnh vùc cña ®êi sèng kinh tÕ ± x· héi...
O   

thÓ hiÖn nh÷ng mÆt ho¹t ®éng
cña nhµ n-íc trong quan hÖ víi c¸c nhµ n-íc trªn thÕ
giíi vµ c¸c d©n téc kh¸c nh-: |hßng thñ ®Êt n-íc, thiÕt
lËp mèi bang giao víi c¸c quèc gia kh¸c.
.  ,  ! *
O ¸c       chñ yÕu cña
nhµ n-íc lµ:
Ho¹t ®éng lËp ph¸p (x©y dùng luËt),
Ho¹t ®éng hµnh ph¸p (tæ chøc thùc
hiÖn, thi hµnh ph¸p luËt) vµ,
Ho¹t ®éng t- ph¸p (b¶o vÖ ph¸p luËt).
|   ! * 
  
O ¸c nhµ n-íc ®Òu sö
dông hai ph-¬ng ph¸p
chñ yÕu lµ    
   .
O Tuú thuéc vµo b¶n chÊt
cña nhµ n-íc vµ ®Æc
®iÓm cô thÓ cña mçi
n-íc mµ c¸c nhµ n-íc sö
dông c¸c ph-¬ng ph¸p
nµy mét c¸ch kh¸c nhau.
X /
+  
O 
   lµ tæng
thÓ c¸c dÊu hiÖu c¬
b¶n ®Æc thï cña NN,
thÓ hiÖn b¶n chÊt vµ
nh÷ng ®iÒu kiÖn tån t¹i
vµ ph¸t triÓn cña NN
trong mét h×nh th¸i kinh
tÕ - x· héi nhÊt ®Þnh.
O LÞch sö x· héi cã bèn
kiÓu NN - kiÓu NN chñ
n«, phong kiÕn, t- s¶n,
x· héi chñ nghÜa.
4 .  ,   
O ü      nãi lªn c¸ch thøc tæ chøc
vµ thùc hiÖn quyÒn lùc nhµ n-íc (quyÒn lËp
ph¸p, quyÒn hµnh ph¸p vµ quyÒn t- ph¸p).
O H×nh thøc nhµ n-íc bao gåm hai yÕu tè chñ
yÕu: h×nh thøc chÝnh thÓ vµ h×nh thøc cÊu
tróc.
O Ngoµi ra, chÕ ®é chÝnh trÞ còng lµ mét yÕu
tè ¶nh h-ëng trùc tiÕp tíi h×nh thøc nhµ n-íc.
.  ,  (  +
O ü  lµ c¸ch thøc tæ
chøc vµ tr×nh tù thµnh lËp c¸c c¬ quan
cã quyÒn lùc cao nhÊt cña nhµ n-íc
cïng víi mèi quan hÖ gi÷a c¸c c¬ quan
®ã.
O H×nh thøc chÝnh thÓ cã hai d¹ng c¬
b¶n lµ chÝnh thÓ qu©n chñ vµ chÝnh
thÓ céng hoµ.
hÝnh thÓ qu©n chñ
O      ! lµ h×nh thøc chÝnh
thÓ trong ®ã quyÒn lùc tèi cao cña nhµ n-íc
tËp trung toµn bé hoÆc mét phÇn vµo tay
ng-êi ®øng ®Çu nhµ n-íc (nguyªn thñ quèc
gia) h×nh thµnh theo nguyªn t¾c truyÒn ng«i
(thÕ tËp).
O Vua, hoµng ®Õ, quèc tr-ëng lµ nguyªn thñ
quèc gia cña c¸c n-íc theo chÝnh thÓ nµy.
Nhµ n-íc theo chÝnh thÓ qu©n chñ gäi lµ nhµ
n-íc qu©n chñ. hÝnh thÓ qu©n chñ ®-îc
chia thµnh qu©n chñ tuyÖt ®èi vµ qu©n chñ
h¹n chÕ.
# 01

O *  !"

lµ h×nh thøc chÝnh


thÓ qu©n chñ,
trong ®ã nguyªn thñ
quèc gia (vua,
hoµng ®Õ) cã
quyÒn lùc v« h¹n.
#   2
O hÝnh thÓ   ! 
 lµ h×nh thøc chÝnh thÓ
trong ®ã quyÒn lùc tèi cao
cña nhµ n-íc ®-îc trao mét
phÇn cho ng-êi ®øng ®Çu
nhµ n-íc, cßn mét phÇn ®-îc
trao cho mét c¬ quan cao
cÊp kh¸c (nh- nghÞ viÖn
trong nhµ n-íc t- s¶n hoÆc
héi nghÞ ®¹i diÖn ®¼ng cÊp
trong nhµ n-íc phong kiÕn).
hÝnh thÓ qu©n chñ h¹n
chÕ trong c¸c nhµ n-íc t- s¶n
gäi lµ   !

#  !
 $%
 (  + * !
O       lµ h×nh thøc chÝnh thÓ, trong
®ã quyÒn lùc tèi cao cña nhµ n-íc thuéc vÒ mét c¬
quan ®-îc bÇu ra trong mét thêi h¹n nhÊt ®Þnh.
O hÝnh thÓ céng hoµ cã hai h×nh thøc chñ yÕu lµ
céng hoµ quý téc vµ céng hoµ d©n chñ.
O   & lµ h×nh thøc chÝnh thÓ, trong ®ã
c¬ quan ®¹i diÖn lµ do giíi quý téc bÇu ra.
O   '  ! lµ h×nh thøc chÝnh thÓ, trong ®ã
ng-êi ®¹i diÖn lµ do d©n bÇu ra.
O hÝnh thÓ céng hoµ trong c¸c nhµ n-íc t- s¶n cã hai
biÕn d¹ng: éng hoµ ®¹i nghÞ vµ céng hoµ tæng
thèng
* !
 
O NghÞ viÖn cã vÞ trÝ, vai trß
rÊt lín trong c¬ chÕ thùc thi
quyÒn lùc nhµ n-íc.
O Nguyªn thñ quèc gia (tæng
thèng) do nghÞ viÖn bÇu ra,
chÞu tr¸ch nhiÖm tr-íc nghÞ
viÖn.
O hÝnh phñ do c¸c ®¶ng
chÝnh trÞ chiÕm ®a sè ghÕ
trong nghÞ viÖn thµnh lËp
vµ chÞu tr¸ch nhiÖm tr-íc
nghÞ viÖn, nghÞ viÖn cã
thÓ bá phiÕu kh«ng tÝn
nhiÖm hÝnh phñ.
 (  + * !3
 1
O Nguyªn thñ quèc gia (Tæng
thèng) cã vÞ trÝ vµ vai trß rÊt
quan träng.
O Tæng thèng do nh©n d©n trùc
tiÕp (hoÆc gi¸n tiÕp th«ng qua
®¹i cö tri) bÇu ra.
O Tæng thèng võa lµ nguyªn thñ
quèc gia, võa lµ ng-êi ®øng ®Çu
chÝnh phñ.
O hÝnh phñ kh«ng ph¶i do nghÞ
viÖn thµnh lËp. ¸c thµnh viªn
chÝnh phñ do Tæng thèng bæ
nhiÖm, chÞu tr¸ch nhiÖm tr-íc
Tæng thèng
* ! m  c
O éng hoµ   c nghÜa lµ
võa mang tÝnh chÊt céng hoµ ®¹i
nghÞ, võa mang tÝnh chÊt céng
hoµ tæng thèng.
O hÝnh thÓ céng hoµ ³l-ìng tÝnhc
cã nh÷ng ®Æc ®iÓm c¬ b¶n sau:
NghÞ viÖn do nh©n d©n bÇu ra.
Trung t©m bé m¸y quyÒn lùc lµ
tæng thèng. Tæng thèng còng do
d©n bÇu, cã quyÒn h¹n rÊt lín kÓ
c¶ quyÒn gi¶i t¸n NghÞ viÖn,
quyÒn thµnh lËp chÝnh phñ,
ho¹ch ®Þnh chÝnh s¸ch quèc gia.
O hÝnh phñ cã thñ t-íng ®øng
®Çu, ®Æt d-íi sù l·nh ®¹o trùc
tiÕp cña Tæng thèng, chÞu tr¸ch
nhiÖm tr-íc Tæng thèng vµ NghÞ
viÖn.
H×nh thøc cÊu tróc nhµ n-íc
O H×nh thøc cÊu tróc nhµ n-íc lµ sù cÊu t¹o nhµ
n-íc thµnh c¸c ®¬n vÞ hµnh chÝnh - l·nh thæ
vµ x¸c lËp c¸c mèi quan hÖ gi÷a c¸c ®¬n vÞ
Êy víi nhau còng nh- gi÷a c¸c c¬ quan nhµ
n-íc ë trung -¬ng víi c¸c c¬ quan nhµ n-íc ë
®Þa ph-¬ng.
O ã hai h×nh thøc cÊu tróc nhµ n-íc chñ yÕu:
Nhµ n-íc ®¬n nhÊt
Nhµ n-íc liªn bang
Nhµ n-íc ®¬n nhÊt
O      ( lµ nhµ n-íc cã
chñ quyÒn chung, cã mét hÖ
thèng ph¸p luËt thèng nhÊt, cã mét
quèc héi vµ mét hÖ thèng c¬ quan
nhµ n-íc thèng nhÊt tõ trung -¬ng
®Õn ®Þa ph-¬ng.
O ¸c ®¬n vÞ hµnh chÝnh - l·nh thæ
th-êng bao gåm tØnh (thµnh phè),
huyÖn (quËn), x· (ph-êng) ho¹t
®éng trªn c¬ së c¸c quy ®Þnh cña
chÝnh quyÒn trung -¬ng.
O ViÖt Nam, Trung Quèc, |h¸p... lµ
nh÷ng nhµ n-íc theo h×nh thøc cÊu
tróc ®¬n nhÊt.
Nhµ n-íc liªn bang

O    
)° lµ nhµ n-íc
®-îc h×nh thµnh tõ hai hay
nhiÒu nhµ n-íc thµnh vin
(hoÆc nhiÒu bang) hîp l¹i.
O Trong nhµ n-íc liªn bang,
ngoµi c¸c c¬ quan quyÒn lùc
nhµ n-íc vµ c¬ quan qu¶n lý
nhµ n-íc chung cho toµn liªn
bang, hÖ thèng ph¸p luËt
chung cña liªn bang, th× mçi
nhµ n-íc thµnh viªn cßn cã
hÖ thèng c¬ quan nhµ n-íc
vµ hÖ thèng ph¸p luËt riªng
cña mçi nhµ n-íc thµnh viªn.
O Hoa kú, §øc, Nga v.v. lµ
nh÷ng nhµ n-íc liªn bang.
hÕ ®é chÝnh trÞ
O    * lµ tæng thÓ c¸c ph-¬ng
ph¸p, c¸ch thøc, ph-¬ng tiÖn mµ c¬ quan nhµ
n-íc sö dông ®Ó thùc hiÖn quyÒn lùc nhµ
n-íc.
O hÕ ®é chÝnh trÞ cña c¸c nhµ n-íc trong
lÞch sö rÊt ®a d¹ng nh-ng tùu trung l¹i th× cã
hai lo¹i chÝnh:
hÕ ®é ph¶n d©n chñ (chÕ ®é chuyªn chÕ
cña chñ n« vµ phong kiÕn, chÕ ®é ph¸t xÝt)
hÕ ®é d©n chñ (chÕ ®é d©n chñ quý téc,
chÕ ®é d©n chñ t- s¶n, chÕ ®é d©n chñ x·
héi chñ nghÜa).
hÕ ®é d©n chñ
O hÕ ®é chÝnh trÞ d©n chñ lµ chÕ ®é
mµ ë ®ã c¸c ph-¬ng ph¸p, c¸ch thøc
thùc hiÖn quyÒn lùc nhµ n-íc dùa trªn
nguyªn t¾c tÊt c¶ quyÒn lùc nhµ n-íc
thuéc vÒ nh©n d©n.
 2* 4# 
O hÕ ®é ph¶n d©n
chñ (chÕ ®é chuyªn
chÕ cña chñ n« vµ
phong kiÕn, chÕ ®é
ph¸t xÝt) lµ chÕ ®é
chÝnh trÞ mµ
quyÒn lùc kh«ng
thuéc vÒ nh©n d©n
mµ thuéc vÒ nh÷ng
tªn ®éc tµi, ph¸t xÝt
H¦¥NG I (TiÕp)

 Î  $5 , -  


   * !') *
  6


Î  $    


O Nhà n¨ c CHXHCN Vit Nam thuc kiu nhà n¨ c
xã hi ch nghĩa.
O Nhà n¨ c CHXHCN Vit Nam mang tính nhân dân
sâu sc.
O Îwn ch t ca nhà n¨ c đ¨c xác đnh trong Hin
pháp năm 1992 (đã đ¨c s a đ
i, b
sung năm
2001): ƠNhà n¨ c CHXHCN Vit Nam là Nhà n¨ c
pháp quy n XHCN ca nhân dân mà n n twng là liên
minh gia giai c p công nhân v i giai c p nông dân
và đi ng trí th cơ (Đi u 2).
 789  : ;"< =
 >:? 
@
O Nhân dân là ch th cao nh t ca quy n lc nhà
n¨ c
O Nhà n¨ c là biu hin tp trung ca khi đi đoàn
kt các dân tc anh em trên lãnh th
Vit Nam
O Nhà n¨ c th hin tính xã hi rng l n
O Nhà n¨ c ta là nhà n¨ c pháp quy n xã hi ch
nghĩa
O Nhà n¨ c thc hin chính sách hoà bình, hu ngh
v i các n¨ c trên th gi i
 ¹= :?

 @ 
O  ¹ 
Ch c năng kinh t:
Ch c năng xã hi:
Ch c năng bwo đwm s
n đnh an ninh - chính tr,
bwo v các quy n t do, dân ch ca nhân dân, bwo
v trt t an toàn xã hi.
O  ¹ 
Îwo v T
quc xã hi ch nghĩa
Thit lp, cng c và phát trin mi quan h hu
ngh, hp tác gia n¨ c ta v i các n¨ c trên th
gi i
Έ  NHÀ N C CˆNG HOÀ
Xà HˆI CH NGHĨA VIT NA
O hái nim
O Nhng nguyên tc t
ch c và hot
đng ca b máy Nhà n¨ c Cng hoà
xã hi ch nghĩa Vit Nam
O Các cÐ quan nhà n¨ c trong b máy
Nhà n¨ c Cng hoà xã hi ch nghĩa
Vit Nam
hái nim
O Î máy Nhà n¨ c Cng hoà xã hi ch
nghĩa Vit Nam là h thng cÐ quan t
trung ¨Ðng đn các đa ph¨Ðng và cÐ
s, t
ch c và hot đng theo nhng
nguyên tc thng nh t, to thành mt
cÐ ch đng b đ thc hin các ch c
năng và nhim v chung ca nhà n¨ c.
Nhng nguyên tc t
ch c và hot đng
ca b máy NN CHXHCN Vit Nam
O Nguyên tc Ơquy n lc Nhà n¨ c là thng nh t có
s phân công và phi hp gia các cÐ quan nhà
n¨ c trong vic thc hin các quy n lp pháp, hành
pháp, t¨ phápơ (Đi u 2, đon 2).
O Nguyên tc bwo đwm s lãnh đo ca Đwng Cng
swn Vit Nam đi v i vic t
ch c và hot đng ca
b máy nhà n¨ c (Đi u 4).
O Nguyên tc bwo đwm s tham gia ca nhân dân vào
hot đng quwn lý ca nhà n¨ c (Đi u 53)
O Nguyên tc tp trung dân ch (Đi u 6)
O Nguyên tc pháp ch xã hi ch nghĩa (Đi u 12)
Các cÐ quan nhà n¨ c trong b
máy Nhà n¨ c CHXHCN Vit
Nam
O *uc hi
O Ch tch n¨ c
O Chính ph
O Hi đng nhân dân
O &= ban nhân dân
O Toà án nhân dân
O Vin kim sát nhân dân
*uc hi
O V trí, ch c năng
O CÐ c u
O Hình th c hot đng
O ThTm quy n
V trí, ch c năng

O Ơ*uc hi là cÐ quan đi biu cao nh t ca nhân dân, cÐ quan
quy n lc nhà n¨ c cao nh t ca n¨ c Cng hoà xã hi ch
nghĩa Vit Namơ (Đi u 83 HP 1992).
O 'à cÐ quan đi biu cao nh t ca nhân dân: *H do c tri cw
n¨ c bu ra. *H biu hin tp trung khi đi đoàn kt toàn
dân, bao gm các đi biu đi din cho mi tng l p nhân dân
và cho các vùng lãnh th
trong cw n¨ c.
O 'à cÐ quan quy n lc nhà n¨ c cao nh t: *H thng nh t tp
trung toàn b quy n lc nhà n¨ c: *uy n lp pháp, quy n
hành pháp, quy n t¨ pháp; mt khác có s phân công và phi
hp gia các cÐ quan nhà n¨ c trong vic thc hin các quy n
đó.
CÐ c u

O y ban Th¨ng v *H
O Hi đng dân tc
O Các y ban ca *H
&= ban th¨ng v *uc hi
O mi u 90 Hin pháp 1992
quy đnh: "&= ban th¨ng
v *uc hi là cÐ quan
th¨ng trc ca *uc
hi.
O &= ban th¨ng v *uc
hi gm có: Ch tch
*uc hi, các Phó ch tch
*uc hi, các u= viên.
O § thành viên &= ban @
A BCD"
th¨ng v *uc hi do  :EF  

*uc hi quyt đnh.


O Thành viên ca &= ban
th¨ng v *uc hi làm
vic theo ch đ chuyên
trách và không th đng
thi là thành viên ca
Chính ph.
  D
=  
O 'à các cÐ quan ca *uc hi, do *uc hi bu ra, làm vic theo
ch đ tp th và quyt đnh theo đa s.
O Hi đng dân tc nghiên c u và kin ngh v i *H nhng v n
đ v dân tc; thc hin quy n giám sát vic thi hành chính
sách dân tc, các ch¨Ðng trình, k hoch phát trin kinh t ƛ
xã hi mi n núi và vùng có đng bào dân tc thiu s.
O Các &= ban ca *uc hi nghiên c u, thTm tra d án lut, d
án pháp lnh và d án khác, nhng báo cáo đ¨c *H và
&ÎTV*H giao, trình *H, &ÎTV*H ý kin v ch¨Ðng trình xây
dng lut, pháp lnh; thc hin quy n giám sát trong phm vi
nhim v, quy n hn do lut đnh; kin ngh nhng v n đ
thuc phm vi hot đng ca &= ban.
Hình th c hot đng
O ™ hp *uc hi
O y ban Th¨ng v *H
O Các y ban ca *H
O Đoàn đi biu *H và Đi biu *H
™ hp *uc hi

O ™ Y Quc Y là YìnY tY c hot đng ch yu và


quan trng nh t ca *uc hi, là nÐi biu hin trc
tip và tp trung nh t quy n lc nhà n¨ c ca cÐ
quan quy n lc nhà n¨ c cao nh t, nÐi biu hin trí
tu tp th ca đi biu *uc hi.
O Ti k™ hp, *uc hi thwo lun và quyt đnh nhng
v n đ quan trng nh t ca đ t n¨ c và ca nhân
dân.
O Ti các k™ hp, *uc hi thc hin quy n giám sát
ti cao đi v i hot đng ca cÐ quan nhà n¨ c.
O ™ hp *uc hi đ¨c t
ch c công khai, tr tr¨ng
hp cn thit, *uc hi có th hp kín.
ç    
O çQ b  Q Y Ơlà ng¨i đi din cho ý chí, nguyn vng
ca nhân dân, không ch đi biu cho nhân dân  đÐn v bu
c ra mình mà còn đi biu cho nhân dân cw n¨ c; là ng¨i
thay mt nhân dân thc hin quy n lc nhà n¨ c trong *uc
hiơ (Đi u 43 'ut T
ch c *uc hi).
O Đi biu *uc hi có th là đi biu chuyên trách hoc đi biu
không chuyên trách.
O Đi biu *H chu trách nhim tr¨ c c tri đng thi chu trách
nhim tr¨ c *H v vic thc hin nhim v đi biu ca mình.
O Các đi biu *H đ¨c bu trong mt tnh hoc thành ph trc
thuc TW hp thành çoàn đQ b  QH. Đoàn đi biu *H có
tr¨ng đoàn, phó tr¨ng đoàn và có đi biu hot đng
chuyên trách.
ThTm quy n
ThTm quy n ca *uc hi có th chia
thành ba nhóm:
O *uy n lp hin và lp pháp,

O *uy n quyt đnh nhng công vic


quan trng nh t ca nhà n¨ c, và
O *uy n giám sát ti cao đi v i toàn b
hot đng ca Nhà n¨ c.
 = G :?
O V trí, ch c năng
O CÐ c u
O Hình th c hot đng
O ThTm quy n
V trí, ch c năng
O ƠCh tch n¨ c là ng¨i đ ng đu Nhà n¨ c, thay mt
n¨ c Cng hoà xã hi ch nghĩa Vit Nam v đi ni
và đi ngoiơ (Đi u 101).
O V­ ¥ n, ch tch n¨ c có quy n công b Hin pháp,
'ut, Pháp lnh; thng lĩnh các lc l¨ng v trang
nhân dân và gi ch c v Ch tch Hi đng quc
phòng và an ninh; b
nhim, min nhim, cách ch c
các ch c v cao c p ca Nhà n¨ c; công b quyt đnh
tuyên b tình trng chin tranh, tình trng khTn
c p.v.v...
O V­ ¥ ngoQ Ch tch n¨ c có quy n c , triu hi đi
s đc mnh toàn quy n ca Vit Nam; tip nhn đi
s đc mnh toàn quy n ca n¨ c ngoài, nhân danh
Nhà n¨ c ký kt đi u ¨ c quc t; quyt đnh cho
nhp quc tch Vit Nam, cho thôi quc tch Vit Nam
hoc t¨ c quc tch Vit Nam.
i quan h gia Ch tch n¨ c
và *H
O Ch tch n¨ c do *H bu trong
s đi biu *H.
O Ch tch n¨ c chu trách nhim
và báo cáo công tác tr¨ c
*uc hi.
O Nhim k™ ca Ch tch n¨ c
theo nhim k™ ca *uc hi.
hi *uc hi ht nhim k™, Ch
n¨ c 0H
tch n¨ c tip tc làm nhim h tch
@
 I
J
v cho đn khi *uc hi khoá
m i bu Ch tch n¨ c m i.
   =
O V trí, ch c năng
O CÐ c u
O Hình th c hot đng
O ThTm quy n
V trí, ch c năng
O ƠChính ph là cÐ quan ch p hành ca *uc hi, cÐ
quan hành chính nhà n¨ c cao nh t ca n¨ c Cng
hoà xã hi ch nghĩa Vit Namơ (Đi u 109).
O 'à cÐ quan ch p hành ca *uc hi, Chính ph do
*uc hi thành lp, chu trách nhim tr¨ c *uc hi
và báo cáo công tác v i *uc hi, &= ban th¨ng v
*uc hi, Ch tch n¨ c; T
ch c thc hin Hin
pháp, 'ut, ngh quyt ca *uc hi, Pháp lnh,
Ngh quyt ca &= ban th¨ng v *uc hi.
O 'à cÐ quan hành chính nhà n¨ c cao nh t, Chính
ph thng nh t quwn lý các lĩnh vc ca đi sng xã
hi trong phm vi cw n¨ c.
CÐ c u
Chính ph gm có:
O Th t¨ ng Chính ph,

O Các Phó Th t¨ ng,

O Các Î tr¨ng,

O Th tr¨ng các cÐ quan ngang Î.


Th t¨ ng Chính ph
O Y# à   là ¨i đ ng
đu Chính ph, do *uc hi
bu trong s đi biu *uc
hi, chu trách nhim tr¨ c
*uc hi, &= ban th¨ng v
*uc hi và Ch tch n¨ c.
O Th t¨ ng lãnh đo, đi u Th t¨ ng
hành và chu trách nhim v 0HIKLM

mi hot đng ca CP


O Phó Th t¨ ng giúp Th
t¨ ng làm nhim v theo s
phân công ca Th t¨ ng.
Î ; Î
O Î     Î là Ð quan ca Chính ph,
thc hin ch c năng quwn lý nhà n¨ c đi v i
ngành, hoc lĩnh vc công tác trong phm vi cw
n¨ c. Có th phân bit hai loi Î: Î quwn lý
ngành và Î quwn lý theo lĩnh vc.
O Î quwn lý theo lĩnh vc là các Î thc hin vic
quwn lý nhà n¨ c theo t ng lĩnh vc rng ca xã
hi nh¨ tài chính, lao đng, ngoi giao, ni v
v.v.
O Î quwn lý ngành là các Î thc hin vic quwn
lý nhà n¨ c đi v i các ngành kinh t ƛ k
thut, văn hoá, xã hi nh¨ nông nghip, công
nghip, giao thông vn twi, giáo dc, văn hoá
v.v.
;     =
O CÐ quan thuc Chính ph là cÐ quan do Chính ph
thành lp, có ch c năng thc hin mt s thTm
quy n quwn lý nhà n¨ c v ngành, lĩnh vc;
O t s cÐ quan thuc Chính ph hot đng s
nghip đ phc v nhim v quwn lý nhà n¨ c ca
Chính ph hoc thc hin mt s thTm quy n khác
theo quy đnh ca pháp lut.
O CÐ quan thuc Chính ph không thuc cÐ c u t

ch c ca Chính ph.


Hình th c hot đng
O Phiên hp Chính ph
O Th t¨ ng Chính ph
O Î và Î tr¨ng
  
O V trí, ch c năng
O CÐ c u
O Hình th c hot đng
O ThTm quy n
V trí, ch c năng
O Hi đng nhân dân là cÐ quan quy n
lc nhà n¨ c  đa ph¨Ðng, đi din
cho ý chí, nguyn vng, quy n làm ch
ca nhân dân, do nhân dân đa ph¨Ðng
bu ra, chu trách nhim tr¨ c nhân
dân đa ph¨Ðng và cÐ quan nhà n¨ c
c p trênơ (Đi u 119 Hin pháp 1992).
CÐ c u
O Hi đng nhân dân các c p có Th¨ng trc Hi đng
nhân dân.
O Hi đng nhân dân c p tnh, c p huyn có các ban
ca HĐND.
O Th¨ng trc HĐND do HĐND cùng c p bu ra.
Th¨ng trc HĐND c p tnh, c p huyn gm Ch
tch, Phó Ch tch và &= viên th¨ng trc.
O Th¨ng trc HĐND c p xã gm Ch tch, Phó Ch
tch.
O Thành viên ca Th¨ng trc HĐND không th đng
thi là thành viên ca &ÎND cùng c p.
D  
O V trí, ch c năng
O CÐ c u
O Hình th c hot đng
O ThTm quy n
V trí, ch c năng
O ƠU b Y d o Hi đng nhân dân bu ra là cÐ quan
ch p hành ca Hi đng nhân dân, cÐ quan hành chính nhà
n¨ c  đa ph¨Ðng, chu trách nhim ch p hành Hin pháp,
'ut, các văn bwn ca các cÐ quan nhà n¨ c c p trên và ngh
quyt ca Hi đng nhân dânơ (Đi u 123 HP 1992).
O 'à cÐ quan ch p hành ca HĐND, &ÎND chu trách nhim tr¨ c
HĐND cùng c p và cÐ quan nhà n¨ c c p trên, đi v i mi
hot đng ca mình nhm bwo đwm thc hin ch tr¨Ðng, bin
pháp phát trin kinh t - xã hi, cng c quc phòng, an ninh
và thc hin các chính sách khác trên đa bàn.
O 'à cÐ quan hành chính nhà n¨ c  đa ph¨Ðng, &ÎND c p
d¨ i chu s ch đo ca &ÎND c p trên; &ÎND c p tnh chu
s ch đo ca Chính ph.
CÐ c u
O &ÎND đ¨c t
ch c  cw 3 c p hành chính
O &ÎND do HĐND cùng c p bu gm có Ch tch, Phó
Ch tch và u= viên. Ch tch &ÎND là đi biu
HĐND; các thành viên khác ca &ÎND không nh t
thit là đi biu HĐND.
O &ÎND c p tnh có t chín đn m¨i mt thành viên;
&ÎND TP. Hà Ni và &ÎND TP. H Chí inh có không
quá m¨i ba thành viên;
O &ÎND c p huyn có t bwy đn chín thành viên;
O &ÎND c p xã có t ba đn năm thành viên.
O § l¨ng thành viên và s Phó Ch tch &ÎND ca
mi c p do Chính ph quyt đnh.
Hình th c hot đng
O Phiên hp &ÎND
O Ch tch, các Phó Ch tch &ÎND
O CÐ quan chuyên môn ca &ÎND: §,
Phòng, Îan
ThTm quy n
O Xem 'ut T
ch c HĐND và &ÎND
T 
O V trí, ch c năng
O CÐ c u
V trí, ch c năng

O Toà án xét x các v án hình s, dân


s, hôn nhân và gia đình, lao đng,
kinh t, hành chính.
O Giwi quyt nhng vic khác theo quy
đnh ca pháp lut.
CÐ c u
O H thng các Toà án nhân dân  n¨ c ta
bao gm:
TAND Ti cao;
Các TAND tnh, thành ph trc thuc trung
¨Ðng (gi chung là TAND c p tnh);
Các TAND huyn, qun, th xã, thành ph
thuc tnh (gi chung là TAND c p huyn);
Các Toà án quân s;
Các Toà án khác do lut đnh.
Trong tình hình đc bit, *uc hi có th
quyt đnh thành lp Toà án đc bit.
TAND Ti cao
O    gm có: Hi đng ThTm
phán Toà án nhân dân ti cao; Toà án
quân s trung ¨Ðng; Toà hình s, Toà
dân s, Toà kinh t, Toà lao đng, Toà
hành chính và các Toà phúc thTm Toà
án nhân dân ti cao.
O Î máy Toà án nhân dân ti cao có
Chánh án, các Phó chánh án, ThTm
phán, Th¨ ký toà án.
TAK N
O  á Y  Û à Y gm có: &=
ban thTm phán; Toà hình s, Toà dân
s, Toà kinh t, Toà lao đng, Toà
hành chính; b máy giúp vic.
O TAND c p tnh có Chánh án, các Phó
Chánh án, ThTm phán, Hi thTm nhân
dân, Th¨ ký toà án.
TAK @
O TAND c p huyn có Chánh án, mt
hoc hai Phó chánh án, ThTm phán, Hi
thTm nhân dân, Th¨ ký toà án.
 
O CÐ c u t
ch c ca các toà án quân s
gm có: Toà án quân s trung ¨Ðng;
Toà án quân s quân khu và t¨Ðng
đ¨Ðng; các Toà án quân s khu vc.
@   
O V trí, ch c năng
O CÐ c u
V trí, ch c năng
O Thc hành quy n công t nhà n¨ c
O im sát các hot đng t¨ phápơ
CÐ c u

O H thng Vin kim sát nhân dân gm


có:
O V§ND Ti cao;
O Các V§ND c p tnh
O Các V§ND c p huyn
O Các V§ quân s.
Phân loi cÐ quan nhà n¨ c
O Theo thTm quy n hot đng
O Theo ch c năng hot đng
O Theo ch đ lãnh đo
Theo thTm quy n hot đng

O Các cÐ quan nhà n¨ c đ¨c chia thành


CÐ quan quy n lc nhà n¨ c (*uc
hi, và HĐND các c p);
CÐ quan quwn lý (hành chính) nhà
n¨ c (Chính ph, Î, CÐ quan ngang
Î, &ÎND các c p);
CÐ quan xét x (TAND)
CÐ quan kim sát (V§ND).
Theo ch c năng hot đng
O Các cÐ quan nhà n¨ c đ¨c chia thành
  l Y
(*c hi);
  Y Y Y
(CY tch n¨ c,
HĐND các c p, Chính ph, Î, CÐ quan
ngang Î, &ÎND các c p);
  à Y
(Y thng TAND và
V§ND).
Theo ch đ lãnh đo
O CÐ quan lãnh đo theo ch đ tp th
*uc hi, Chính ph, HĐTP TAND Ti cao,
HĐND, &ÎND
O CÐ quan lãnh đo theo ch đ th tr¨ng
Ch tch n¨ c
Î, cÐ quan ngang Î
V§ND
CÐ quan chuyên môn ca &ÎND
$ ! … T " # TR A
" $%
& $  " 'A $…T
AM

O hái nim
O CÐ c u
hái nim

O H thng chính tr ca n¨ c CHXHCN


Vit Nam là t
ng th các thit ch
chính tr tn ti và hot đng trong mi
liên h hu cÐ v i nhau nhm to ra
mt cÐ ch thc hin quy n lc ca
nhân dân d¨ i s lãnh đo ca Đwng
Cng swn Vit Nam.
CÐ c u
O H thng chính tr bao gm
Đwng Cng swn Vit Nam
Nhà n¨ c Cng hoà xã hi Ch nghĩa Vit
Nam
t trn T
quc Vit Nam và các t
ch c
chính tr - xã hi nh¨: T
ng liên đoàn lao
đng Vit Nam, Đoàn thanh niên Cng swn
H Chí inh, Hi liên hip ph n Vit Nam,
Hi nông dân Vit Nam, Hi cu chin binh
Vit Nam.