Βάσω Κατράκη

1914-1988

Γράφει η ίδια σε αυτοβιογραφικό της σημείωμα:

Στη Σχολή Καλών Τεχνών είχα Καθηγητές τον Παρθένη στη
Ζωγραφική και τον Κεφαλληνό στη Χαρακτική. Πήρα το
Δίπλωμα της Σχολής το 1940 με μια τρίμηνη υποτροφία στη
Ζωγραφική για τα νησιά και ένα βραβείο και δυό επαίνους στη
Χαρακτική. Μετά αμέσως πόλεμος, κατοχή, πείνα, αντίσταση,
και μετά πάλι εμφύλιος πόλεμος, πάλι σκοτωμοί άδικοι κι
ακατονόμαστοι, εξορίες, φυλακές, όλα τα δεινά της Πατρίδας
περάσανε από της δικής μου γενιάς τις πλάτες.

Δημοσθένης Γ. Γεωργοβασίλης:
Από τον Κεφαλληνό διδάχτηκε η Βάσω την τεχνική της Χαρακτικής. Τότε η
Χαρακτική ήταν ακόμη μια βιοποριστική απασχόληση χωρίς ιδιαίτερη αισθητική
αξιοπρέπεια. Οι χαράκτες (ξυλογράφοι, χαλκογράφοι ή λιθογράφοι) εργάζονταν
για ένα απλό μεροκάματο ως εργάτες της τυπογραφίας (εικονογράφηση βιβλίων,
κλισέ κλπ.). Όμως η περίπτωση της Βάσως Κατράκη είναι εκπληκτική: Τα πρώτα
της χαρακτικά είναι ξυλογραφίες με θέματα παρμένα από την πονεμένη ζωή του
λαού μας. Όλα βρίσκονται στην ίδια γραμμή. Τα χαρακτικά της αυτά αποπνέουν
την τελευταία οικείωση των κανόνων της τεχνικής του Κεφαλληνού· συνάμα
όμως προδίδουν και κάποια εξατομίκευση, εντελεχειακή, θα έλεγα, καλλιτεχνική
αίσθηση. Μια μεταφυσική αναζήτηση της πηγής του πόνου. Κι αυτό είναι το
γνώρισμα που σταθερά κι ανοδικά θα παρακολουθήσει τη ζωή και το ταλέντο της
Βάσως σ' όλες τις φάσεις της εξελικτικής της πορείας. Για τη Βάσω έως χθες ο
πόνος ήταν ο μόνιμος σύντροφος των ανέκφραστων μονολόγων της. Η
χαράκτρια σεμνή κι απέριττη δουλεύτρα της σκληρής ύλης, δεν βγήκε σε
συναπάντημα με τ' απόκρυφα της Τέχνης, αλλά παραδόθηκε σαν σκλάβα σ' ένα
πηγαίο και ενστικτώδες πάθος, το πάθος για την ελευθερία του ανθρώπου.

.

.

Τα πρώτα χαρακτικά μου είναι ένσημα. συνελήφθη και εξορίστηκε στη Γυάρο. το 1945. Με άλλες ομότεχνες και την καθοδήγηση της η Ηλέκτρας συγκροτούν ένα από τα πρώτα προπαγανδιστικά συνεργεία για τις ανάγκες του ΕΑΜ: «Κάναμε αντίσταση με τα καλέμια και τα πινέλα. ξυλογραφίες της συμπεριλήφθηκαν στο λεύκωμα «Θυσιαστήριο της λευτεριάς». Παρακολούθησε το μόχθο τους. προκηρύξεις. Στα χρόνια της Κατοχής βίωσε πρωτόγνωρες εμπειρίες. αφίσες.Κατοχή και Αντίσταση Κατά τη διάρκεια της Κατοχής. κάρτες. όμως το επόμενο έτος. ψηφοδέλτια για τις ανάγκες του αγώνα». απελευθερώθηκε μετά από διεθνείς πιέσεις Γαλουχήθηκε ανάμεσα στους απλούς ανθρώπους. . Με την επιβολή της Δικτατορίας. Μάλιστα. τόσο η ίδια όσο και ο σύζυγός της εντάχθηκαν στο ΕΑΜ.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

Η χαρακτική της συνδυάζει την προσήλωσή της στην πραγματικότητα και την έμφαση στα εξπρεσσιονιστικά στοιχεία. δυο χρώματα. δηλ. γεγονός που της προσέδωσε διεθνή φήμη. επάνω στα οποία στηρίχτηκαν όλα σχεδόν τα ιδεολογικά κινήματα. το μαύρο και το άσπρο. Πρέπει να το κατακτήσει. το οποίον στο ηλιακό φως παίρνει τις αποχρώσεις. Δύσκολο και τραχύ υλικό και μάλιστα για τα χέρια μιας γυναίκας. η πέτρα με το ιδιότυπο χρώμα της σκαλισμένη αποκτάει και τη διάσταση του βάθους. Διαθέτει πείσμα. Στα 1955 περίπου η καλλιτεχνική ανησυχία της Βάσως Κατράκη ανακαλύπτει την πέτρα. Αλλά η Βάσω δεν ήταν μια οποιαδήποτε γυναίκα. . Η ικανότητα αυτή αποτέλεσε ένα από τα μυστικά. Γιατί. ΤΕΧΝΟΤΡΟΠΙΑ Η Βάσω Κατράκη ως χαράκτρια δημιούργησε σε μεγάλο βαθμό χρησιμοποιώντας ως υλικό τον ψαμμίτη. Κάθε χαρακτικό επάνω στην πέτρα αποκτάει τη δύναμη να αποδίδει απειρία έκτυπων. που αναδείχνουν και ενεργοποιούν το σχέδιο. ενώ το ξύλο τής έδινε τη μορφή με δυο γραμμές. ένα υλικό που λίγοι χαράκτες έχουν δουλέψει.

• Το 1976 τιμήθηκε με το πρώτο βραβείο της Intergrafik σε διεθνή έκθεση γραφικών τεχνών στην Ανατολική Γερμανία. . • Το 1966 έλαβε το διεθνές βραβείο λιθογραφίας Tamarint στο πλαίσιο της Μπιενάλε της Βενετίας. • Απεβίωσε στις 27 Δεκεμβρίου του 1988. • Διετέλεσε μέλος του ΕΕΤΕ και υπήρξε ιδρυτικό μέλος της Ένωσης Ελλήνων Χαρακτών. • Το 1958 τιμήθηκε με το πρώτο βραβείο χαρακτικής στη Μπιενάλε της Αλεξάνδρειας καθώς και με το βραβείο premium στην Μπιενάλε του Λουγκάνο. • Το 1955 πραγματοποίησε την πρώτη της ατομική έκθεση.Διακρίσεις Αυτό το πλούσιο έργο με τις χαρακτηριστικές λιγνές μορφές που παραπέμπουν στα κυκλαδικά ειδώλια τής χάρισε σημαντικές διεθνείς διακρίσεις.

.

.

.

μα βιώματα. Πού θα μιλήσω. Κι αυτά μπορούν να έρχονται είτε απ’ τη χώρα που ζεις είτε απέξω. Έχουμε να εκφράσουμε το αίσθημά μας. Δεν διαλέγω ορισμένα θέματα. να τους μιλήσω με τη γλώσσα τους. Κείνο που καταστρέφει τον καλλιτέχνη είναι το κυνήγι της πρωτοτυπίας.27 Δεκεμβρίου 1988) Προσπαθώ να εκφραστώ με τον πιο λιτό και τον πιο σαφή τρόπο. Αυτή είναι η πιο μεγάλη καταξίωση του έργου ενός καλλιτέχνη. Μ’ ενδιαφέρει να ‘ρθω σε όσο γίνεται πληρέστερη επικοινωνία με τους ανθρώπους. Αυτό το κάνω γιατί έτσι το νιώθω. Δεν πρέπει να ψάχνεις εξωτερικά στοιχεία για να κάνεις εντύπωση. 5 Ιουλίου 1914 . φτάνει να είναι ανθρώπινα.Βάσω Κατράκη (Αιτωλικό. στο κενό. Το έργο σου ολόκληρο θα σου δώσει την οριστική σου θέση. .