Rany

Rana jest to przerwanie
ciągłości powłok, skóry lub
śluzówki pod wpływem
urazu.

Podział ran
Ze względu na czynnik sprawczy:
Mechaniczne:
 Otarcie naskórka
 Z ubytkiem skóry
 Kłute  Amputacje urazowe
 Cięte  Rany rąbane
 Tłuczone
 Kąsane
 Miażdżone
 Postrzałowe  Szarpane
Termiczne:
oparzenia, odmrożenia
Chemiczne
Spowodowane energią elektryczną

Ze względu na stosunek części składowych rany:
 Powierzchowne
 Głębokie
 Drążące
 Przechodzące na wylot
 O brzegach zbliżonych
 O brzegach oddalonych

ścian i dna  brzegi rany mogą być: równe. Budowa ran  rany zbudowane są z brzegów. poszarpane. wywinięte do wnętrza rany .

.

Otarcie naskórka  rana płytka. . uszkodzona jest tylko powierzchowna warstwa skóry. nie pozostawia blizn.

tnącego przedmiotu np. noża. Rana cięta  W następstwie działania ostrego.  Obficie wypływająca krew z rany sama usuwa zanieczyszczenia .

Rana cięta .

.  Szczególnie niebezpieczne są rany kłute klatki piersiowej oraz brzucha ze względu na możliwość uszkodzenia płuc. serca. jednak wnętrze rany może być zakażone i zawierać ciała obce.  Głębokie rany mogą spowodować rozległe uszkodzenia wewnętrzne z wystąpieniem krwotoku wewnętrznego.  Krwawienie zewnętrzne jest zwykle niewielkie.  Rana taka nie zieje i brzegi jej szybko się zarastają. jelit oraz dużych naczyń krwionośnych. Rana kłuta  Powstaje w wyniku zranienia ostrym długim przedmiotem (gwóźdź. sztylet).

 Naczynia krwionośne są przerwane i zgniecione w promieniu kilku centymetrów > krwawienie z rany tłuczonej jest znacznie mniejsze niż z ran ciętych. nierówne i obrzękłe. młotek). W jej otoczeniu stwierdza się krwawe podbiegnięcia. Rana tłuczona  Powstaje w wyniku pęknięcia skóry i głębiej leżących tkanek pod działaniem tępego przedmiotu (kamień.  Brzegi rany są zgniecione.  Uszkodzenie naczyń oraz zanieczyszczenie rany sprzyjają powstawaniu zakażeń. .

poszarpane. w dnie rany widoczna jest poszarpana tkanka mięśniowa i tłuszczowa. .  Brzegi rany są nierówne. często występuje ubytek skóry i głębszych tkanek. haka. Rana szarpana  Powstaje przy gwałtownym wyszarpnięciu wbitego zakrzywionego przedmiotu np.

które wraz ze śliną zwierząt mogą wniknąć przez najdrobniejsze otarcie naskórka. gdy ukąszenie nastąpiło przez ubranie.  Wiąże się z tym duże niebezpieczeństwo zakażenia ze względu na bogatą florę bakteryjną jamy ustnej.  Zwierzę miażdży tkanki na znacznie większym obszarze niż dziurawi skórę – mały otwór przebity kłem jest otoczony szeroką warstwą zgniecenia.  Mają charakter ran tłuczonych lub szarpanych. Rana kąsana  Rana zadana zębami ludzi lub zwierząt. nawet wtedy. .  Szczególnie niebezpieczne są wirusy wścieklizny.

 Pocisk lub odłamek może pozostać w tkankach (rana ślepa) lub przebić je na wylot (rana przestrzałowa): rana wlotowa pocisku jest mała i gładka. o postrzępionych brzegach. Rana postrzałowa  Spowodowana przez pociski z broni palnej albo przez odłamki wybuchającego pocisku. . podczas gdy rana wylotowa jest większa.

Rana postrzałowa .

Rana postrzałowa .

Rana postrzałowa-RTG klatki piersiowej .

Fazy gojenia się rany  1) Faza zapalna (24-48h)  2) Faza proliferacyjna (4-42dni)  Wytwarzanie tkanki łącznej  Obkurczanie rany  3) Faza remodelingu (6 tyg -9 mies)  Tworzenie krzyżowych połączeń kolagenu .

 Niskie ryzyko zakażenia. GOJENIE PRZEZ RYCHŁOZROST  Per primam intentionem – najlepszy wariant gojenia. .  Zbliżenie brzegów skóry wkrótce po powstaniu rany.

 Stosowane w ranach narażonych na zakażenie i zakażonych.  Ziarnina przekształca się w bliznę (cicatrix). od której pochodzi nazwa „ziarnina” (granulatio). ma nierówną ziarnistą powierzchnię. przez obkurczanie i nabłonkowanie.  Utkanie z wolna wypełniające ranę. GOJENIE PRZEZ ZIARNINOWANIE  Per secundam intentionem – gojenie rany „na otwarto”. a miofibroblasty obkurczają ranę . W ostatniej fazie na ziarninę napełza nabłonek.

Cukrzyca (napięcie. Sterydoterapia się lepiej niż rany miażdżone i 6. Niedokrwistość (spirytus. hemostaza) 5. chlorowe) niszczą napełzający naskórek i ziarninę . Silne środki antyseptyczne. wątroby 6. Ukrwienie 1. Technika zamknięcia rany 3. Niewydolność nerek.preparaty jodowe. Napinanie tkanek 2. Czynnik raniący ( rany cięte goją 5. Czystość rany 4. Radio i chemioterapia tłuczone) 7. szwy. Wiek 4. Czynniki wpływające na gojenie się ran Miejscowe Ogólne 1. 7. Stan odżywienia 3. Umiejscowienie rany 2.

wytrzewienie  Powstanie przetok  Przepuklina . Powikłania w gojeniu się ran  Krwiak w ranie  Zakażenie  Martwica brzegów rany  Rozejście się rany.

: trzeszczenia + wydzielina . Objawy zakażenia:  Ból  Podwyższenie temperatury  Obrzęk okolicy rany  Zaczerwienienie skóry  Ew.

Kolejne etapy zakażenia:  Obrzęk + zaczerwienie  Treść surowicza  Treść ropna  Martwica tkanek  Powikłania .

Trudno gojące się rany .

.  Podkolanówki. elewacja kończyny w spoczynku.  Chirurgiczne: wycięcie owrzodzenia. ligacja perforatorów. złogi hemosyderyny w skórze=> przebarwienia.  Utrzymanie czystości rany i zmiana opatrunków.  Stan miejscowy: obrzęk. Owrzodzenie kończyny dolnej w zastoju żylnym (venous stasis ulcer)  Lokalizacja: zwykle okolica kostki przyśrodkowej.  Leczenie:  Kontrola choroby żylnej. przeszczep skóry. niebolesne.

 Kontrola chorób towarzyszących.  Przeszczep skóry / amputacja przy braku poprawy. grzbiet stopy.  Stan miejscowy: bez obrzęku. Owrzodzenie kończyny dolnej w niedokrwieniu  Lokalizacja: dystalnie. .  Leczenie:  Próba rewaskularyzacji lub by-pass naczyniowy. paluch. bolesne. bez przebarwień.

 Poradnia Stopy Cukrzycowej (edukacja.  Przeszczep skóry. .  Leczenie:  Kontrola choroby podstawowej. Owrzodzenie kończyny dolnej w cukrzycy (stopa cukrzycowa)  Lokalizacja: miejsca podporowe na stopie. obuwie). Amputacje  Antybiotykoterapia. bez przebarwienia bez bólu (choroba wtórna do neuropatii).  Oszczędzające wycięcie martwicy.  Stan miejscowy: bez obrzęku.

ODLEŻYNY .

CO TO JEST ODLEŻYNA?  Odleżyna to miejscowa martwica tkanek przylegających do wypukłych części układu kostnego.  Powstaje w wyniku miejscowego niedokrwienia. spowodowanego zbyt długim uciskiem na naczynia tętnicze i żylne. .

poduszkę). co prowadzi do podświadomej zmiany pozycji ciała. dochodzi do zatrzymania toksyn. Niedotlenione. Pacjent z porażeniami nie doświadcza niewygody. zatem brak jest czynnika ostrzegawczego. DLACZEGO I JAK POWSTAJE ODLEŻYNA?  Ryzyko powstawania odleżyn dotyczy głównie osób przebywających zbyt długo w pozycji leżącej lub siedzącej. W związku z zaburzoną przemianą materii. . Ucisk zatrzymuje przepływ krwi w skórze. usuwającej ucisk.  U zdrowego człowieka ucisk powoduje uczucie niewygody poprzez czuciowe zakończenia nerwowe. a na dodatek przepełnione niewydalonymi toksynami komórki obumierają.  Ciało osoby leżącej lub siedzącej wywiera ucisk na podłoże (materac.

w okolicy których powstają odleżyny. przesuwania.  .Uderzenia.Nadmierny statyczny. doprowadza ostatecznie do jej uszkodzenia. czyli długotrwały. Tarcie wzrasta wraz z zawilgoceniem naskórka. siadania.przesuwanie ciała po podłożu. nie zmieniający się ucisk na tkankę wokół wystających elementów kostnych.  . wstrząsy. jazdy po nierównym terenie.  .Nawet niewielki ucisk wielokrotnie powtarzany. bielizny czy pościeli. gwałtowne ruchy powstające w chwilach zmiany pozycji ciała – podnoszenia.Tarcie . . CZYNNIKI BEZPOŚREDNIE POWSTAWANIA ODLEŻYN  . choć jest niewystarczający do spowodowania martwicy tkanki.

 . CZYNNIKI POŚREDNIE POWSTAWANIA ODLEŻYN  .Czynniki naczyniowe.  . cukrzyca.Urazy i otarcia naskórka. .  .anemia. miażdżyca.Ogólny stan zdrowia .  . niedowłady. niedobory białka.Używki .Każda długotrwała choroba obniża sprawność wszystkich funkcji fizjologicznych. np.  .  .Ograniczenie ruchomości.nikotyna.Zawilgocenie skóry.  .Stan odżywienia. elektrolitów zwiększają niebezpieczeństwo martwicy z niedokrwienia. alkohol.

Tradycyjne środki opatrunkowe: klasyczny opatrunek gazowy. zbyt wysoka – oparzenia. .zmięta. z twardymi szwami. uspokajające. obuwie . z kieszeniami z tyłu. czy z ozdobnymi ćwiekami.Leki przeciwbólowe.  . CZYNNIKI POŚREDNIE POWSTAWANIA ODLEŻYN  .z włókien sztucznych. obcisłe. pofałdowana.Nieodpowiednie zaopatrzenie ortopedyczne i środki pomocnicze. ciasne buty. wykrochmalona.  . inne przedmioty.Pościel . okruchy.zbyt niska może spowodować odmrożenia.Temperatura otoczenia .  . tradycyjnie stosowana woda utleniona.Ubranie.  . zamoczona.  .

rumień. powierzchowna nadżerka.Blednące zaczerwienienie. tkanka twarda w dotyku. co wskazuje. Po zakończeniu ucisku rumień nie ustępuje. zwykle towarzyszy temu ból. powiększające się zaczerwienienie. Uszkodzone tkanki znajdują się poniżej zakończeń nerwowych.Głębokie uszkodzenie pełnej grubości skóry do granicy z tkanką podskórną. dno rany może być wypełnione żółtymi masami rozpadających się tkanek lub czerwoną ziarniną. JAK WYGLĄDA ODLEŻYNA (wg. skóra nie jest uszkodzona. przerwanie ciągłości naskórka i pęcherze. TORRANCE’A)  Odleżyny można podzielić na 5 stopni.  STOPIEŃ II – Nieblednące. Widoczne głębokie ubytki tkanki. może pojawić się powierzchniowy obrzęk. stąd zwykle nie są bolesne. że mikrokrążenie nie jest jeszcze zatrzymane i uszkodzone. rana otoczona jest rumieniem i obrzękiem.  STOPIEŃ III . brzegi rany są dobrze odgraniczone. Lekki ucisk palca powoduje zblednięcie tego zaczerwienienia. otarcie.  STOPIEŃ I . .

Zaawansowana martwica rozpościera się w stronę powięzi i mięśni . dno może być pokryte czarną martwicą.stan ogólnego zakażenia . dochodzi do kości. STOPIEŃ IV .  STOPIEŃ V . widoczna obumarła tkanka. lecz martwica obejmuje także otaczające ją warstwy skóry. występuje martwica* z odczynem zapalnym kości i odczynowym zapaleniem stawów.sepsa*. .Uszkodzenie rozpościera się w stronę tłuszczowej tkanki podskórnej. Brzeg odleżyny jest raczej dobrze odgraniczony. W ranie są rozpadające się masy tkanek i czarna martwica.

.

Odleżyny .

GDZIE NAJCZĘŚCIEJ POJAWIA SIĘ ODLEŻYNA ? .

.

które będą go opóźniały lub hamowały gojenie. który ma doświadczenie w tym zakresie.  W pierwszym rzędzie konieczne jest usunięcie przyczyny. . takich jak martwica. sklasyfikowanie rany oraz usunięcie elementów hamujących proces gojenia się. infekcja. które przyśpieszą gojenie się rany.  LECZENIE ODLEŻYNY NALEŻY ZAWSZE SKONSULTOWAĆ Z LEKARZEM. JAK LECZYMY ODLEŻYNY?  należy wyeliminować możliwie największą liczbę czynników.  Po usunięciu przyczyn i czynników hamujących fizjologiczny proces gojenia się odleżyn. która spowodowała pojawienie się odleżyny. możemy zastosować właściwe materiały opatrunkowe.

 Sprawą priorytetową jest zapobieganie powstawaniu odleżyn.profilaktyka. .

które -jako. Odleżyny  Najskuteczniejszą i najtańszą metodą walki z odleżynami jest zapobieganie ich powstawaniu  Należy zapewnić zmianę pozycji ciała co najmniej co 2 godziny  Ubytek skóry nie jest wykładnikiem zniszczeń tkanek głębokich. że mięśnie są najbardziej narażone na uraz i niedotlenienie – są znacznie większe .

reaktywne przekrwienie trwa do 36h. Odleżyny  Etapy rozwoju odleżyny  Przekrwienie – powstaje po ok. nie ustępuje po przerwaniu ucisku  Owrzodzenie – jest następstwem martwicy. zasinienie skóry i jej stwardnienie. 2-6h trwania ucisku: jest odwracalne. . 30 min ucisku: objawia się zaczerwienieniem skóry: ustępuje po godzinie po przerwaniu ucisku  Niedokrwienie – powstaje po ok. jego powstaniu sprzyjają urazy mechaniczne i zakażenie.  Martwica – powstaje po ponad 6h ucisku.

walka z zakażeniem. odciążenie okolicy z odleżyną III i IV st leczenie chirurgiczne  szerokie wycięcie owrzodzenia w granicach dobrze ukrwionych tkanek. Odleżyny Leczenie I i II stopień postępowanie zachowawcze umożliwia wyleczenie  Usuwanie tkanek martwiczych.  resekcja wyniosłości kostnej w dnie odleżyny  wypełnienie całego ubytku płatem skórno-mięśniowym lub mieśniowym .

OPARZENIA .

3. chemiczne. 2. W zależności od czynnika uszkadzającego oparzenia dzieli się na 1. substancji chemicznych. OPARZENIA jest to uszkodzenie skóry oraz tkanek pod nią leżących na skutek działania wysokiej temperatury. elektryczne . termiczne. lub prądu elektrycznego.

*para wodna . przyczyną jest działanie wysokiej temperatury.mleko. grzejnik . *bezpośredni kontakt z rozgrzanym przedmiotem - żelazko. źródłem oparzenia termicznego są najczęściej: *gorące płyny . garnki. zupa.czajniki. . OPARZENIA TERMICZNE .

Energia elektryczna zmienia się w cieplna podczas przechodzenia przez ciało ofiary zazwyczaj wzdłuż naczyń krwionośnych i nerwów jako szlaków o najmniejszej oporności. .są znacznie rozleglejsze niż w w przypadku oparzeń termicznych .powodują rozległą destrukcję tkanek nie tylko w miejscu wejścia i wyjścia strumienia prądu. OPARZENIA ELEKTRYCZNE . . Kości bowiem mają wysoką oporność i generują najwięcej energii cieplnej.Największemu zniszczeniu ulegają mięśnie leżące najbliżej kości. Przepływ prądu powoduje nie tylko głębokie uszkodzenia tkanek lecz również objawy ogólne:  utratę przytomności  zatrzymanie akcji oddechowej w wyniku porażenia orodka oddechowego  zatrzymanie akcji serca w mechanizmie migotania komór .

OPARZENIA ELEKTRYCZNE OPARZENIA ELEKTRYCZNE dzielimy na:  oparzenia prądem o niskim napięciu (< 1000 V)  oparzenia prądem o wysokim napięciu (> 1000 V) Wyróżnia się trzy rodzaje oparzeń elektrycznych:  oparzenia elektryczne kontaktowe  oparzenia elektrotermicznym łukiem elektrycznym  oparzenia płomieniem powstałe przez zapalenie odzieży .

 Stosunkowo często zachodzi konieczność amputacji kończyny. Zmiany te prowadzą do zaburzeń w ukrwieniu. Ringera. W ciężkich oparzeniach elektrycznych konieczna jest: akcja reanimacyjna w celu przywrócenia oddychania i czynności serca  zapobieganie niewydolności nerek (uwalnianie mioglobiny z uszkodzonych mięśni)  zapobieganie kwasicy (podawanie rozt. Dwuwęglanu Sodu)  niekiedy laparotomia (ostry brzuch)  drenaż z powodu odmy opłucnowej  mogą towarzyszyć złamania kości . OPARZENIA ELEKTRYCZNE Cechy oparzenia elektrycznego:  na powłokach ostre odgraniczenie oparzenia od skóry zdrowej  znacznie głębsze i rozleglejsze uszkodzenie tkanek miękkich na drodze przejścia prądu elektrycznego  postępującą martwica .zjawisko związane z uszkodzeniem naczyń krwionośnych. uraz głowy . Wczesna amputacja może mieć wpływ na uratowanie życia chorych. Mannitolu.w których powstają skrzepliny oraz martwica błony środkowej.

.

przykłady .OPARZENIA ELEKTRYCZNE .

LECZENIE MIEJSCOWE OPARZEŃ ELEKTRYCZNYCH Rana oparzeniowa:  możliwe wczesne wycięcie tkanek martwiczych  zamknięcie ubytków płatami wyspowymi na szypułach naczyniowych lub wolnymi płatami tkankowymi z zespoleniami mikronaczyniowymi W następnych etapach:  rekonstrukcja nerwów  rekonstrukcja ścięgien  amputacje w zależności od wskazań (wykonać angiografię)  wczesna rehabilitacja  leczenie powikłań neurologicznych w wyniku uszkodzenia mózgu. nerwów obwodowych . rdzenia kręgowego.

Niektóre substancje chemiczne poprzez wchłanianie mogą wywołać ciężkie objawy zatrucia ogólnego (np. Do żrącego działania niektórych kwasów (kwas siarkowy) dołącza się dodatkowo czynnik cieplny. temperatury i czasu działania. sole rtęci). OPARZENIA CHEMICZNE Są wynikiem działania na skórę. . pęcherzy i martwicy. jej stężenia.w wyniku reakcji egzotermicznej. fenole. Manifestują się klinicznie w postaci rumienia. a głębokość uszkodzenia zależy od: rodzaju substancji. błony śluzowe takich substancji jak:  stężone kwasy  stężone zasady  sole niektórych metali ciężkich Oparzenia chemiczne są z reguły bardzo głębokie.

iniekcje podskórne i dożylne.często zgon w wyniku zaburzeń rytmu serca. W leczeniu wczesne podawanie wapnia (maści. OPARZENIA CHEMICZNE OPARZENIA KWASAMI: Kwasy działając na tkanki powodują koagulację białka (martwica skrzepowa). Na skórze powstają suche strupy o różnym zabarwieniu. dodatkowe działanie uszkadzające wywiera reakcja egzotermiczna. jonoforezy wapniowe).niezwłoczne spłukiwanie rany pod strumieniem wody (30 min)  dalsze leczenie podobne jak w oparzeniach termicznych (necrectomia + pokrywanie ran uszypułowanymi lub wolnymi przeszczepami tkankowymi)  kwas fluorowodorowy(przemysł szklarski) wywiera oprócz głębokiej martwicy silne działanie systemowe (zaburzenia wodnoelektrolitowe-niedobór wapnia i magnezy. hiperkaliemia) . . Po wyleczeniu często powstają blizny przerostowe lub keloidy LECZENIE:  pierwsza pomoc .

Powstający na powierzchni rany strup jest miękki. wilgotny i przenika głęboko. ranę przemyć oliwą lub parafiną  dalsze leczenie podobne jak w oparzeniach termicznych (necrectomia + pokrywanie ran uszypułowanymi lub wolnymi przeszczepami tkankowymi) .podobnie jak przy oparzeniu kwasem polega na obfitym spłukiwaniu rany pod strumieniem wody (30 min)  w razie oparzenia wapnem niegaszonym nie stosować wody. Działanie niszczące polega na rozpuszczaniu tkanek. OPARZENIA CHEMICZNE OPARZENIA ZASADAMI: W wyniku działania ługów powstaje martwica rozpływna. LECZENIE:  pierwsza pomoc . Oparzenie zasadami jest cięższe i głębsze niż oparzenie kwasami. ponieważ w reakcji z wodą wywołuje silną reakcję egzotermiczną pogłębiającą uszkodzenia.

spalone włosy przedsionka nosa. . karku . rzęsy. oparzenia twarzy. zwęglenia w gardle.plwocina z domieszka sadzy. brwi. szyi. Oparzenia dróg oddechowych  Objawy: . oparzenie śluzówek Chory najczęściej przebywał w zamkniętym pomieszczeniu w trakcie pożaru i jest nieprzytomny.

GŁĘBOKOŚĆ OPARZENIA .

Uszkodzenia tkankowe są niewielkie. zwykle nie pozostawia blizny. pozostawiając niewielkie blizny. Widoczne zaczerwienienie i pęcherze oparzonej powierzchni. Przyczyny: naświetlenie słoneczne. krótki kontakt z gorącą wodą. Często pozostają rozległe i twarde blizny. Skóra ma zwykle barwę czerwoną lub różową. Jeżeli rozwinie się zakażenie powoduje ono pogłębienie się ran do III stopnia oparzenia. nie blednie przy ucisku. Może przypominać wyglądem oparzenie III stopnia. Oparzenia II stopnia powierzchowne: Obejmuje całą grubość naskórka i część skóry właściwej. Zaczerwienienie blednie przy ucisku. Oparzenia II stopnia głębokie : Obejmuje naskórek i skórę właściwą bez przydatków skóry (gruczołów potowych i mieszków włosowych). Jeśli nie ma objawów zakażenia rany zmiany goją się w ciągu 10-14 dni. Głównym objawem jest ból ustępujący po 2-3 dniach. Gojenie rany trwa z reguły 5-10 dni. GŁĘBOKOŚĆ OPARZENIA Oparzenie I stopnia : Obejmuje tylko naskórek. Gojenie w ciągu 25-30 dni. Objawia się jako zaczerwienienie i niewielki obrzęk skóry. .

wyróżniane przez niektórych autorów. GŁĘBOKOŚĆ OPARZENIA Oparzenie III stopnia : Dochodzi do zniszczenia całej grubości skóry wraz z receptorami bólowymi (rana niebolesna). brązowym. Przy ucisku powierzchnia skóry nie blednie i naczynia nie wypełniają się krwią. odpowiada zwęgleniu tkanek w oparzeniu III. Charakteryzuje się twardą skórzastą powierzchnią o zabarwieniu brunatnym. . ponieważ są zniszczone lub zaczopowane skrzeplinami. czarnym. białym a czasami nawet czerwonym. Oparzenie IV . Oparzona tkanka jest martwa.

 utrata przytomności. trudności w oddychaniu (przy oparzeniach dróg oddechowych).  obrzęk. Objawy oparzenia ( w zależności od głębokości rany) :  rumień (zaczerwienienie skóry). .  pęcherze. kaszel.  ból.  duszność.

Oparzenie Iº  Uszkodzony naskórek (zaczerwienienie) .

. ból. pieczenie). Oparzenie IIº  Uszkodzenie wierzchniej warstwy skóry i ścianki naczyń krwionośnych (pęcherze z płynem surowiczym.

.

bywają czasem też brunatnoczarne. w polu oparzenia brak reakcji bólowej) . Oparzenie IIIº  Martwica skóry w całej jej grubości (obumarłe tkanki są częściowo śnieżnobiałe.

Oparzenia IIIo .

Oparzenia IIIo .

Oparzenie IVº  Zwęglenie fragmentu ciała .

1 % okolica krocza. 9 % każda kończyna górna.Sposoby określania rozległości oparzeń – „reguła dziewiątek” Reguła dziewiątek u dorosłych: 9 % głowa. 18 % tył tułowia. . 18 % przód tułowia. 18 % każda kończyna dolna.

Sposoby określania rozległości oparzeń.„metoda ręki”  Powierzchnia ręki pacjenta bez palców = 1%  dokładna dla wszystkich grup wiekowych .

ciała Oparzenia średnie:  oparzenie II st. ciała  oparzenie III st. ciała . u dorosłych obejmujące mniej niż 15% pow. American Burn Association) Oparzenia lekkie:  oparzenie II st. u dzieci obejmujące 10%-20% pow. ciała  oparzenie III st. u dorosłych obejmujące 15% -25% pow. obejmujące 2%-10% pow. u dzieci obejmujące mniej niż 10% pow. obejmujące mniej niż 2% pow.ciała  oparzenie II st. PODZIAŁ OPARZEŃ (wg.ciała  oparzenie II st.

ciała  oparzenie II st. u dzieci obejmujące ponad 20% pow. twarz. American Burn Association) Oparzenia ciężkie:  oparzenie II st. oczy. stopy i krocze wszystkie przypadki oparzeń dróg oddechowych. ciała oparzenia obejmujące w znaczący sposób ręce. ciała  oparzenie III st. u dorosłych obejmujące ponad 25% pow. PODZIAŁ OPARZEŃ (wg. oparzeń powikłanych innym dużym urazem . oparzeń elektrycznych. obejmujące ponad 10% pow. uszy.

 oparzenia (nawet nieznaczne) powstały w wyniku działania prądu elektrycznego. błony śluzowe.  oparzenia dotyczą takich części ciała jak: głowa. narządy wzroku i krocze.  występują (niezależnie od obszaru) oparzenia IIIo i IVo. ciała. stopy. układ pokarmowy. substancji chemicznej . układ oddechowy. dłonie. Wskazania do hospitalizacji  obszar oparzeń IIo przekracza 10% pow.

Postępowanie  Bezpieczeństwo miejsca zdarzenia  Odizolowanie poszkodowanego od czynnika sprawczego .

(w przypadku oparzeń dużych do 15 min. Chłodzenie zimną woda do 30 min. która nie jest wtopiona w ciało  Zdjąć ozdoby np. obrączki .)  Przy oparzeniach chemicznych- obfite spłukanie powierzchni  Zdjąć odzież tylko tą.

 Po ochłodzeniu opatrunek osłonowy  Rozdzielić gazą oparzone powierzchnie palców  Wsparcie psychiczne .

. tłuszczem.•Nie wolno polewać ran innymi środkami np. czy smarować maściami. jajkiem.

gardła oraz przełyku. Oparzenia chemiczne przewodu pokarmowego:  Objawy:  piekący ból jamy ustnej.  odbarwienie czerwieni wargowej i błon śluzowych jamy ustnej  nudności.  podanie do picia małymi łykami chłodnej wody lub mleka z białkiem jaja kurzego  identyfikacja substancji parzącej .  Postępowanie:  obmycie twarzy i płukanie jamy ustnej dużą ilością wody.  W żadnym wypadku nie wolno wywoływać wymiotów! .zachować opakowanie. wymioty.  natychmiast skontaktować się z lekarzem.

 opatrunek jałowy na oko. przecierać oczu.  światłowstręt.  W żadnym wypadku nie wolno: 1.zachować opakowanie.  obfite łzawienie. 2.  trudności z otwieraniem oka.  skontaktować się z lekarzem. Postępowanie:  obfite przemywanie oka wodą bieżącą. Chemiczne oparzenia oka: Objawy:  ostry ból oka.  delikatne i obfite spłukiwanie powiek od strony wewnętrznej.  identyfikacja substancji parzącej . dopuścić do kontaktu wody spłukującej oparzone oko z okiem zdrowym! .  zaczerwienienie i obrzęk powiek.

 ryzyko zakażeń – oparzona skóra nie stanowi bariery dla drobnoustrojów  zmniejszenie ilości krwi – poprzez przemieszczanie się osacza z łożyska naczyniowego do oparzonych tkanek  uszkodzona skóra wzmaga utratę ciepła. RODZAJE ZAGROŻEŃ TOWARZYSZĄCYCH OPARZENIOM:  uszkodzenie dróg oddechowych – dymem. traci funkcje termoregulacyjną  może dojść do wstrząsu pooparzeniowego . gorącym gazem lub substancjami żrącymi.

Zwalczanie wstrząsu oparzeniowego:

Jest to wstrząs hipowolemiczny związany ze wzrostem przepuszczalności
naczyń włosowatych i utratą płynów z przestrzeni wewnątrznaczyniowej
w wyniku działania urazu termicznego.

W efekcie dochodzi do centralizacji krążenia.
Zmniejszenie przepływu nerkowego zmniejsza wydalanie moczu
a niedokrwienie jelit prowadzi do przejściowej niedrożności porażennej.

Stąd w leczeniu bardzo istotne jest przetaczanie płynów w celu
zapobiegania niedokrwieniu tkanek.

Oparzenia powyżej 20% powierzchni ciała wymagają intensywnego
uzupełnienia łożyska naczyniowego.
Leczenie płynami czyli resuscytację płynową należy rozpocząć już na
miejscu wypadku lub w trakcie transportu do szpitala

Reguła przetoczeniowa Parklanda

Pierwsze 24 godziny
dorośli:
mleczanowy roztwór Ringera –
4 ml x kg c. ciała x % powierzchni oparzenia
dzieci:
mleczanowy roztwór Ringera, roztwór Ringera z dwuwęglanem sodu
4-8 ml x kg c. ciała x % powierzchni oparzenia

Odmrożenie:

 Miejscowe uszkodzenie powłok ciała na skutek
działania zimna, zazwyczaj poniżej punktu
zamarzania wody.

 Dotyczą przede wszystkim nieosłoniętych ubraniem
obwodowych części ciała: palców, nosa, uszu,
policzków, narządów płciowych
u mężczyzn.

Odmrożenia
OBJAWY KLINICZNE:

 blady kolor skóry, niekiedy czerwony lub siny
 powstawanie pęcherzy wypełnionych treścią
surowiczą lub krwistą
 zaburzenia czucia lub całkowity brak czucia
 uczucie zdrętwienia
 w głębokich odmrożeniach skóra pogrubiała, pokryta
czarnym strupem
 zmiany martwicze

które po 2 tygodniach tworzą twardy. ODMROŻENIA . obrzęk III stopień Krwotoczne pęcherze.CONEGLATIO PODZIAŁ ODMROŻEŃ: Stopień głębokości OBJAWY odmrożenia I stopień Białawe zabarwienie skóry z rumieniem oraz uczuciem drętwienia II stopień Tworzenie pęcherzy wypełnionych przezroczystym lub białawym płynem w ciągu pierwszych 24 h. skóra zaczerwieniona. czarny strup IV stopień Całkowita martwica i ubytki tkanek .

Odmrożenia PIERWSZA POMOC:  ochrona przed ponownym oziębieniem lub odmrożeniem  okrycie chorego  usunięcie obcisłego. założenie szyn unieruchomiających  ochrona przed wtórnymi urazami zwłaszcza przed nadmiernym ogrzaniem (izolacja od źródeł ciepła) szybki transport do szpitala .  założenie opatrunków ochronnych zapobiegających powtórnemu odmrożeniu  odmrożone kończyny można owinąć miękką wyściółką z waty czy gąbki. mokrego i krępującego ubioru  ogrzewanie zamarzniętych kończyn w ciepłej kąpieli wodnej (40 – 42 C).