€ Rangka

bertulang ialah rangka yang teguh yang padanya terlekat otot dan organ kita. menjadi struktur sokongan yang mempunyai fungsi yang sama untuk menggalang.

€ Ia

Tengkorak Tulang belakang .

€ Rangka merupakan sistem sokongan kepada organisma. Biasanya rangka ini dibina daripada kalsium. € . Ia bertindak sebagai bingkai tubuh yang tegar.

Sokongan yang baik membenarkan organisma bergerak dengan lebih cekap.€ Pergerakan ialah kebolehan untuk bergerak daripada suatu tempat ke tempat lain. € . Sokongan memainkan peranan utama dalam pergerakan yang sempurna.

Ia menyediakan kotak pelindung untuk organ yang lebih rumit seperti paru-paru dan jantung di dalam sarang rusuk dan otak di dalam tengkorak.€ Rangka mempunyai tugas-tugas tertentu di samping memberi bentuk kepada badan. € .

dimana otot boleh menarik untuk membolehkan pergerakan.€ Tulang juga bertindak sebagai tuas . Rangka manusia disokong oleh struktur seperti ligamen. tendon. otot. dan organ manusia yang lain. Sistem rangka manusia Sejumlah 206 tulang membentuk sistem rangka manusia dewasa. Tulang dinamakan mengikut tempatnya. € € .

LIGAMEN SENDI KARTILEJ .

. Ligamen memberi sokongan dan kekuatan kepada sendi . € Sendi adalah tempat pertemuan dua tulang yang bersebelahan .€ Ligamen adalah tisu berfiber yang menyambungkan dua atau lebih tulang atau rawan yang boleh bergerak . Kartilej menyaluti hujung ± hujung tulang yang membentuk sendi . Terdapat tiga jenis sendi pada manusia iaitu sendi tanpa gerak ( synarthroses ) sendi yang mempunyai gerakan terhad (amphiarthroses) dan sendi yang boleh bergerak bebas ( diathroses) . € Kartilej adalah tisu yang kurang keras dan lebih fleksibel daripada tulang .

Pembentukan tulang  Sel ² sel tulang € Tulang terdiri dari sel tulang fiber ² fiber kolagen dan bahan matriks bermineral padat . Sel ² sel pembentuk tulang yang dikenali sebagi osteoblas merembes fiber ² fiber yang memerangkap mineral . . Sel ² sel tulang yang dilingkari mendapan mineral ini kemudiannya menjadi sel ² sel matang yang dikenali sebagai osteosit .1.

Osteoblas dan okteoklas bersama ² sama bertindak untuk sentiasa mengubah ketumpatan dan bentuk tulang .€ Tulang juga mempunyai okteoklas iaitu sel ² sel yang melarutkan tulang . . Osteoblas lebih aktif pada mereka yang muda sementara osteoklas pula lebih aktif pada mereka yang berumur.

 € Osifikasi tulang Tulang dibina dari kartilej dan tulang . Pada embrio . kebanyakan dari tulang ² tulang rangka terbina dari kartilej hailin . Proses pembentukan tulang atau osifikasi bagi kebanyakan tulang rangka melibatkan dua peringkat . € . Kartilej hailin ini kemudiannya digantikan dengan tulang pada kanak ² kanak .

osteoblas menyaluti sepenuhnya model kartilej hailin dengan bahan matriks bermineral . model kartilej hailin di sebelah dalam tulang tersebut dilarutkan oleh osteoklas untuk membentuk kaviti medulari . Ini mewujudkan tulang ² tulang yang berkatilej di sebelah dalam dan bertulang sebenar di sebelah luar . Pada peringkat yang berikutnya .€ Pada peringkat pertama . € .

Kecuali dua kawasan pada tulang iaitu kartilej artikular yang menutup kedua ² dua hujung tulang dan plat epifiseal .€ Kebanyakan dari model kartilej hailin telahpun digantikan dengan tulang sewaktu bayi dilahirkan . .

sel ²sel pada plat epifiseal membahagi secara mitosis dan tumbesara secara memanjang bagi tulang ² tulang panjang memanjangkan tulang . . Semasa tumbesaran . ofisikasi terus terlaksana pada kedua ² dua hujung epifisis .2. Semasa proses ini berlaku . Plat epifiseal adalah kawasan bagi semasa kanak ² kanak . Tumbesaran tulang € Arah tumbesaran Tumbesaran tulang berterusan sehingga remaja .

Keadaan ini menyebabkan plat epifiseal menjadi nipis . Semasa tumbesaran . hormone ²hormon seks merencatkan pembahagian sel ² sel pada plat epifiseal . sel ² sel pada plat epifiseal berhenti membiak tetapi osifikasi terus berlaku sehingga lapan tahun selepas itu . bila mana tumbesaran tulang hamper lengkap . . diameter tulang juga bertambah .€ Pada akhir akil baligh . Pertambahan ini adalah kesan dari pertambahan beban ke atas tulang . Apabila tumbesaran secara memanjang terhenti pada umur 18 tahun . Pada peringkat ini diafisis bersatu dengan epifisis dan garisan epifiseal menggantikan plat epifiseal .

€ Kedua ² dua garam mineral ini diperlukan untuk tumbesaran dari segi pertambahan saiz dan berat tulang sejak diperingkat prenatal lagi . Keperluan mineral . . vitamin .3. dan hormon . A ) Garam mineral € Kalsium dan fostat diperlukan untuk tumbesaran tulang .

D dan C diperlukan untuk tumbesaran tulang . € Vitamin A dan C pula diperlukan untuk tumbesaran dan membaiki tisu ² tisu tulang yang rosak . . hormon tumbesaran dan hormon seks diperlukan untuk tumbesaran tulang . C ) Hormon € Hormon ² hormon tiroid . Ini membolehkan struktur menjadi lebih kuat . € Vitamin D meransang penyerapan serta mengangkut kalsium dan fostat ke dalam tulang .B ) Vitamin € Vitamin A .

.

2 bahagian sistem rangka manusia iaitu: € Rangka paksi ¾ Tengkorak ¾ Turus vertebra ¾ Sangkar rusuk € Rangka apendaj ¾ Lengkungan pektoral ¾ Lengkungan pelvis ¾ Tulang-tulang anggota hadapan ¾ Tulang-tulang anggota Belakang .

RANGKA APENDAJ RANGKA PAKSI .

Rangka paksi
1.

Tengkorak Rangka atau tulang-tulang tengkorak ini melindungi kepala dan organ-organ dalam kepala.

Bahagian-bahagian tengkorak ialah:

€

Kranium
¾ Berfungsi untuk melindungi otak. ¾ Mempunyai 8 kepingan tulang yang berasingan

bercantum melalui satur(sendi tak bergerak).
SATUR

€

Soket mata (atau Orbit)
¾

Berfungsi untuk melindungi kedua-dua bebola mata.

€

Tulang hidung
¾

Berfungsi untuk menyokong tisu-tisu hidung yang lembut.

€

Lubang telinga
¾

Berfungsi untuk melindungi bahagian dalam telinga.

€ Rahang bawah (atau Mendibel) ¾ ¾ Berfungsi menyokong barisan gigi bawah.€ Rahang atas (atau Maksila) ¾ Berfungsi menyokong barisan gigi atas. Rahang berkebolehan untuk bergerak. iaitu untuk menguyah makanan dan sebagainya. . € Bukaan pada dasar tengkorak ¾ Berfungsi untuk menyambung tengkorak dengan turus vertebra.

.

.

Anterior View € € € € € € € € € € € € € € € € € € 1. Supra-Orbital Foramen 3. Nasal Bone 18. Lacrimal Bone . Zygomatic Bone 7. Incisive Fossa 12.Symphysis 13. Orbit (Orbital Cavity) 4.Middle Nasal Concha 16. Mandible 10. Perpendicular Plate of Ethmoid 17.Frontal Bone 2. Maxilla 9.Inferior Nasal Concha 15. Superior Orbital Fissure 5.Inferior Orbital Fissure 6. Infra-Orbital Foramen 8.Vomer 14. Mental Foramen 11.

Pada setiap hujungnya terbentuk satu turus yang boleh luntur. Turus vertebra berfungsi untuk melindungi saraf tunjang yang terletak dibahagian tengahnya.2 . Diantara tulangtulang vertebra. .Turus vertebra Tulang-tulang vertebra terdiri daripada 33 ruas tulang bersendi. terdapat cakera rawan yang bertindak sebagai kusyen untuk penyerap hentakan(daya) dan mengurangkan geseran semasa pergerakan.

Bahagian-bahagian turus vertebra ialah: € € € € € 7 vertebra serviks Bahagian leher 12 vertebra toraks Bahagian toraks 5 vertebra lumbar Bahagian pinggang 5 vertebra sakrum Bahagian punggung 4 vertebra koksiks Bahagian hujung tulang belakang .

Bahagian-bahagian vertebrata € Sentrum ¾ Bersifat Pejal dan tegar ¾ Memberi sokongan ¾ Menentang daya mampatan € Arka ¾ Merupakan lengkuk saraf ¾ Terletak pada bahagian dorsal sentrum ¾ Melindungi saraf tunjang € Salur saraf ¾ Merupakan salur rongga kosong ¾ Berfungsi sebagai laluan saraf tunjang .

Prazigapofisis mengarah ke atas.€ Zigapofisis ¾ ¾ ¾ Merupakan muka sendi antara 2 vertebra. € Cuaran spina ¾ Berfungsi untuk melekatkan otot € Cuaran melintang ¾ Berfungsi untuk melekatkan otot . Postzigapofisis mengarah ke bawah.

.

Vertebra atlas & vertebra aksis .

Transverse Foramen 3. Transverse Process 4.Vertebral Foramen 6.Superior Articular Surface 2.Atlas 1. Inferior ArticularSurface . Odontoid (Dens) Facet 5.

‡ long spinous processes ‡ rib facets .

‡ large bodies ‡ thick. short spinous processes .

‡ five fused vertebrae ‡ median sacral crest ‡ dorsal sacral foramina ‡ posterior wall of pelvic cavity ‡ sacral promontory .

‡ tailbone ‡ four fused vertebrae .

€ € € € Tulang-tulang yang membentuk sangkar rusuk ialah: 12 pasang tulang rusuk bersendi dengan vertebra toraks dan melengkung ke hadapan. . 3 pasang yang lain dihubung secara tidak langsung dengan rawan. 7 pasang tulang rusuk bersendi dengan sternum secara terus. 3 pasang tulang rusuk terakhir tergantung bebas dan tidak dihubungkan kepada sternum (rusuk palsu).

.

Inferior Angle 10. Superior Margin 4. Scapular Spine 7. Scapular Notch 3. Infraspinatus Fossa 9. Glenoid Cavity Margin 12.Left Scapula (Posterior Aspect) 1. Coracoid Process 2. Vertebral Margin 8. Axillary Margin 11. Supraspinatus Fossa 5. Superior Angle 6. Acromion Process .

€ Rangka apendaj bersendi dengan rangka paksi pada bahagian bahu dan punggung. .

¾ Bersendi dengan manubrium pada suatu hujung dan cuaran akromion pada suatu hujung yang lain. ¾ Lesung glenoid(bahagian tulang skapula) bersendi dengan kepala tulang humerus anggota hadapan. ¾ Membentuk cuaran akromion dan cuaran korakoid yang dianjur daripada spina skapula. . ¾ Berfungsi untuk mengalirkan daya daripada lengan kepada badan manusia.Lengkungan pektoral Terdiri daripada 2 tulang iaitu: € Tulang klavikel ¾ Berbentuk rod dan melengkung sedikit. € Tulang skapula ¾ Berbentuk sekeping tulang leper yang berupa segitiga.

.

TULANG TANGAN ........ € Terdiri daripada Humerus merupakan tulang terpanjang € radius-ulna lengan bawah dan terdiri dari pada 2 batang tulang € karpus tulang pergelangan tangan (8 tulang kecil) € metakarpus merupakan tapak tangan (5 tulang) bersendi dngan falanks € falanks (14 tulang) ...

.

€ Iskium (atau tulang pelana) € Pubis (atau tulang ari-ari) . Tulang-tulang pada keduadua bahagian ini bercantum antara satu sama lain di simfisis pubis pada bahagian ventral. Lengkungan ini terbahagi kepada: € Ilium yang bersendi dengan sakrum.Lengkungan pelvis Terdiri daripada 2 tulang kiri dan kanan yang simetri.

.

.

.... Terdiri daripada € Femur tulang terpanjang € tibia-fibula tulang bawah ( tibia lebih besar dari fibula) € Tarsus pergelangan kaki (7 tulang) € Metatarsustapak kaki (5 tulang) bersendi dengan tarsus dan falanks € Tulang jari kaki (14 tulang) .....TULANG KAKI ..

3. Anterior Superior Spine Iliac Crest Posterior Superior Spine Posterior Inferior Spine Greater Sciatic Notch Body of Ilium Ischial Spine Lesser Sciatic Notch Body of Ischium Ischial Tuberosity Obturator Foramen Inferior Ramus of Ischium Inferior Ramus of Pubis Body of Pubis Acetabulum Anterior Inferior Spine Note: Ilium + Ischium + Pubis = Os Coxa . 15. 2. 8. 12. 16. 9. 14. 7. 4. 10. 5. 6.Left Os Coxa (Lateral Aspect) 1. 13. 11.

.

Klasifikasi tulang .

Kepelbagaian ini membolehkan tulang ² tulang memenuhi keperluan khusus bagi tulang tersebut .1. 2. Terdapat pelbagai bentuk dan saiz tulang. Tulang ² tulang boleh diklasifikasikan berdasarkan empat bentuk : Tulang panjang Tulang pendek Tulang pipih/leper Tulang tidak sama bentuk     .

.

ulna .lebar dan berfungsi sebagai tuas . . € Contoh : Tulang pada tangan ( humerus . Kebanyakan daripada tulang ±tulang panjang adalah tulang ± tulang mampat . metatarsal . radius . metacarpal dan falanges ) dan kaki ( femur . fibula .A ) Tulang panjang € Tulang ± tulang dalam kumpulan ini secara umumnya lebih panjang . falangus)kecuali pergelangan tangan dan pergelangan kaki . tibia .

TULANG PANJANG TULANG LEPER TULANG PENDEK TULANG TAK SAMA BENTUK .

Efisis dan diafisis terpisah oleh plat epifiseal merupakan kawasan aktiviti pembiakan sel ² sel yang terlibat dalam tumbesaran tulang secara memanjang .Struktur tulang panjang Tulang panjang terdiri dari diafisis dan dua efisis . Plat epifiseal ini digantikan dengan garisan epifiseal apabila tumbesaran tulang terhenti pada akhir remaja . € Efisis terletak pada kedua ²dua hujung tulang panjang . Setiap efisis terdiri daripada lapisan nipis tulang mampat yang melingkari kawasan tulang yang berongga . Diafisis melingkari kaviti medulari yang mengandungi sum ² sum kuning tulang . Diafisis adalah tulang mampat yang disaluti dan dilindungi membrantisu penghubung berfiber yang dikienali sebagai periosteum . € .

¾ Menyediakan laluan peredaran dan pembekalan saraf . Periosteum : ¾ Mengasingkan tulang daripada tisu ² tisu di sekelilingnya .€ Periosteum mempunyai lapisan luar bergentian dan lapisan dalam bersel . ¾ Terlibat secara aktif dalam pertumbuhan pembaikan tulang . Melainkan di antara kaviti sendi . € . lapisan superficial tulangpanjang yang melindungi semua tulang panjang dibaluti oleh periosteum .

.

€ Contoh : Tulang ² tulang pergelangan tangan( karpal ) dan pergelangan kaki ( tarsal ) . . Tulang ² tulang ini berongga . Tulang ² tulang ini berperanan memindahkan daya .B ) Tulang pendek € Secara umumya . tulang ² tulang pendek berbentuk kiub dan didapati diruang ² ruang yang tertutup .

C ) Tulang leper / pipih € Tulang ² tulang ini berbentuk pipih . nipis dan melengkung . rusuk dan sternum . Tulang ²tulang ini berfungsi sebagai pelekatan otot ² otot dan melindungi organ-organ dibawahnya . € Contoh : Tulang ² tulang kranium .

lumbar . dan koksiks ) dan tulang telinga tengah ( stapes .D ) Tulang tak sama bentuk € Tulang ² tulang tak sama bentuk berfungsi sebagai tempat pelekatan otot atau artikulasi . maleus ) . torasik . € Contoh : Tulang ² tulang vertebra ( servikal . sekrum . inuks .

.

Sokongan € Tulang rangka membentuk kerangka tegar bagi pelekatan tisu ² tisu lembut an organ ² organ tubuh . sangkar rusuk dan kaviti pelvic melingkari dan melindungi organ ² organ penting .Terdapat lima fungsi asas bagi sistem rangka iaitu : 1. € Contoh : Tengkorak melindungi otak . 2. € Contoh : Otot rangka dilekatkan pada tulang ² tulang rangka . kolum vertebra . Perlindungan € Tengkorak . .

€ Contoh : Sendi siku ² ulna dan humerus . Pergerakan € Tulang ² tulang bertindak sebagai tuas apabila otot ² otot yang melekat padanya menguncup lalu menghasilkan gerakan berpaksi pada sendi . 4. Pembentukan sel ² sel darah € Sum ² sum merah tulang orang dewasa menghasilkan sel ² sel darah merah . sebahagian daripada pelvis . Tulang ² tulang yang terlibat adalah sternum . dan platlet . putih . . femur dan humerus .3.

Penyimpanan mineral € Sebahagian besar dari matriks tulang terdiri daripada kalsium dan fosforus. Mineral ini menjadikan tulang ² tulang tegar dan rintang terhadap tekanan . € Contoh : Kekurangan kalsium dalam diet . menyebabkan kalsium dikeluarkan untuk kegunaan bahagian tulang yang lain seperti penguncupan otot . . Mineral ² mineral ini boleh dikeluarkan untuk kegunaan bahagian lain tubuh apabila diperlukan .5.

.

com/biologi_2000/bab9_2.h tm .org/wiki/Rangka Applegate. Kent M. Philadelphia.geocities. Human Anatomy 5th Edition. 1998. 1995. Boston.wikipedia. W. Van De Graaff. MA.wikipedia. WEB McGraw-Hill. Saunders Company. www. The Anatomy and Physiology Learning System: Textbook. Edith J.org/wiki/Rangka_manus ia http://ms.€ € € € € http://ms.B.

SEKIAN € TERIMA KASIH. € .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful