Teoria dhe Praktika e Zhvillimit Lokal dhe Planifikimi i Projektit

Ligjerata e II-te

MA-Shoqeria Civile dhe Zhvillimi Lokal Prof.Ass.Dr.Bekim Baliqi Departamenti i Shkencave Politike Universiteti i Prishtinës

Përmbajtja
y Statusi dhe perkufizimi i Politikes Lokale y Karakteristikat e Politikes Lokale y Tipologjia e Sistemeve të Qeverisjes Lokale y Rasti studimor: Komunat në Austri: y Numri dhe Madhësia y Statusi Kushtetues y Funksionet y Institucionet y Pjesëmarrja
2

Koncepti i Qeverisjës Lokale
y Qysh në shekullin e nëntëmbëdhjetë, John Stuart Mill

kishte konsideruar se qeverisja lokale ose komunale, është pjesë qenësore e demokracisë përfaqësuese. y Qeverisja lokale siguron një mundësi për qytetarët, të cilët mund të ushtrojnë ndikim dhe kontroll mbi çështjet e tyre lokale dhe të shprehin vullnetin e tyre përmes votimeve y si dhe duke lobuar e avokuar te autoritet lokale. y Sidomos atëherë kur ata janë të pakënaqur me politikat e qeverisë.
3

Perkufizimi sipas UNDP
y Local governance comprises of a set of institutions, mechanisms and

processes through which citizens and their groups can articulate their interests and needs, mediate their differences and exercise their rights and obligations at the local level. It requires partnership between local governmental institutions, civil society organizations and private sector for participatory, transparent, accountable and equitable service delivery and local development. It necessitates empowering local governments with authority and resources and building their capacity to function as participatory institutions that are responsive and accountable to the concerns and needs of all citizens. At the same time, it is concerned with strengthening of grass roots democracy and empowering citizens, communities and their organizations such as CBOs and NGOs to participate as equal partners in local governance and local development process.

4

Statusi i Politikës Lokale:

Sistemet shumë-niveleshe rezultatet e y niveli lokal kryesisht përgjegjës për zbatim:
sistemit politiko-administrativ kryesisht të përcaktuara në fund
y në nivel lokal, vendimet politike dhe masat administrative

janë më së shumti të ndiera"

y niveli lokal shpesh shihet si më i "duhuri' për vendime

të mira politike:
y me i afërti me probleme, informatat më të mira për

zgjidhjen e problemeve ekzistuese argument efikas:

5

Statusi i politikës lokale:

Rëndesia
y rritja e rëndësisë që nga mesi i viteve 1970: y anulimin e planifikimit(qendror)të shtetit dhe reformimin e euforisë y thirrje e përhapur/intensifikuar për përtëritje "të politikës nga poshtë lart
y si pasojë e rritjes së problemeve socio-ekonomike, ekologjike

dhe druajtjes të mospërmbajtjës''
y Reagim ndaj procesit të integrimit evropian

6

Karakteristikat e Politikës lokale:

Vetëqeverisje Jo-partiake?
y pikëpamja mbizotëruese deri 1960: zakonisht në nivel

lokal, dominimi i interesave politike 'neutrale 'dhe mbivendosja e të gjitha tensioneve sociale dhe/ose politike natyra e padiskutueshme e shumicës së çështjeve, pra spikatje e ulët e pjesëmarrjës së politikës
y komunat jo vetëm organe administrative, por edhe entitete sociale, të cilat i rregullojnë çështjet e tyre në familje' modelet e vendim-marrjes bashkëvepruese/konsocionale

7

Karakteristikat e Politikës Lokale:

Niveli lokal ± për shkak të burimeve të limituara financiare, kompetencave politike dhe administrative ± mundësi të kufizuara për fillimin e politikave të mëdha

niveli lokal ofron mundësitë për të gjetur iniciativat e shoqerise civile kundër mospjesëmarrjes dhe zhvillimeve shoqërore në politikë dhe ekonomi
8

Karakteristikat e Politikës Lokale:

intensifikimin e tendencës për të zhvilluar zgjidhjen e problemit që integron nivele të ndryshme territoriale dhe të politikave µdilema e bashkëvendimeve''

9

Tipologjia e Sistemeve të Qeverive Lokale:

Kompetencat Vertikale

y Tipologjia sipas Hesse & Sharpe (1991):
Franko grupi kompetencat e nivelit lokal në ofrimin e shërbimit i ulët Anglo Evropiano grupi Verior/Qendror grupi i lartë i lartë

ndikimi politik i i lartë nivelit lokal visà-vis niveleve të larta

i ulët

i lartë

10

Tipologjia e Sistemeve të Qeverisë Lokale :

Kompetencat Vertikale

Burimi: Heinelt/Hepas (2006).

11

Tipologjia e Sistemeve të Qeverisë Lokale :

Kompetenca Horizontale
y Tipologjia sipas Mouritzen & Svara (2002) :
Lloji Kryetari i fuqishëm kreu i komitetit kolektive menaxheri i këshillit Karakteristikat
kryetar i zgjedhur bashkisë kontrollon shumicën në këshill dhe është përgjegjës për të gjitha funksionet ekzekutive lideri politik mund të(ose mund të mos) kontrollojë këshillin, ka për të ndarë funksionet ekzekutive me komisione të përhershme apo CEO Komiteti ekzekutiv (i përbërë nga politikanë të zgjedhur) është përgjegjës për të gjitha funksionet ekzekutive, kryetari kryeson mbi të të gjitha funksionet ekzekutive janë në duart e një administrate profesionale, emëruar nga 12 këshilli (i cili kryesohet nga kryetari i bashkisë)

Tipologjitë e Sistemeve të Qeverisë Lokale:

Pozita e Kryetareve

Burimi: Heinelt/Hlepas (2006).

13

Tipologjia e Eficiences të Qeverisë Lokale

Burimi: (2009) Blokker/Dallago
14

Komunat ne Austri:

Numrat dhe madhësia

Source: Statistics Austria (2008, 43).

15

Komunat ne Austri:

Statusi kushtetues
y Garancia kushtetuese e vet-qeverisjes- lokale: y Komunat janë të lira për tí kryer funksionet e tyre
y

brenda ligjeve federale dhe provinciale: ligjshmëria dhe efikasiteti ekonomik të kontrolluara nga autoritetet federale dhe provinciale

y të specifikuara në ligje të komunës ( se provincave)

y grupet e interesit: Asociacioni Austriak i Komunave /

Qyteteve

16

Komunat në Austri:

Funksionet y sfera autonome':
y Art 118 i Kushtetutës Federale: "të gjitha çështjet të cilat

janë në interes të veçantë ose para-dominuese të bashkësisë lokale dhe në të cilat bashkësia lokale është në gjendje të zgjidhë brenda kufijve komunal ' y domethënë, varet nga mundësitë e veta financiare y shembuj (juridiksioni sovran): policia lokale (lidhur me sigurinë, ngjarjet, rrugët, tregun, shëndetin, moralin, ndërtimin, zjarrin...), planifikimi lokal hapësinor( dedikimi i hapësirës, të ardhurat për ndërtim)

17

Komunat në Austri:

Funksionet y si (autonome) organet ekonomike të komunave
kujdesen për të gjitha nevojat bazë:
y p.sh., kopshtin e fëmijëve, shkollat fillore, furnizimi me

ujë, deponimin e mbeturinave, autobusave dhe trenave, centralet elektrike, spitalet, strehimoreve, varrezave, teatrove, kinemave, banjave publike, kompanive për postere, thertoreve

18

Komunat në Austri:

Funksionet y Sfera e deleguar':
y Implementimi i ligjeve federale dhe provinciale
y

y

kryesisht përgjegjës është kryetari i bashkisë, i cili është në vartësi të, dhe vepron si agjent i autoriteteve federale dhe provinciale p.sh., regjistrit të lindjeve, vdekjeve dhe martesave,mbikëqyrjen e detit dhe lumit, inspektimin e kafshëve dhe të mishit

19

Komunat në Austri:

Institucionetdhe provincial 'të sistemeve y si në nivel federal
parlamentare ' y këshilli ('parlamenti'):
y i zgjedhur direkt (sistemi i përfaqësimit proporcional) y mund të themelojë komisione të përhershme, të cilat

përgatisin vendimet e këshillit ose, kur fuqizohet në mënyrë të qartë, mund të vendosë në emër të këshillit

20

Komunat në Austri :

Institucionet ( qeveria): y Komiteti ekzekutiv
y sipas dispozitave të Kushtetutës Federale të përbërë

proporcionalisht, dmth të gjitha partitë përfaqësjnë sipas fuqive të tyre në këshill y merret me ankesat kundër vendimeve të kryetarit y vendos në çështjet e punonjësve të komunës dhe sistemin veprues të bizneseve të mëdha

21

Komunat në Austri:

Institucioni
y Kryetari i Komunes: y në 6 republika/provinca zgjedhët drejtpërdrejt, derisa në 3 provincat tjera nga këshilli y drejton këshillin dhe komitetin ekzekutiv y është instanca e parë në të gjitha çështjet e sferës autonome y është vetë përgjegjës për çështjet e sferës së deleguar y Administron pronën e komunës

22

Komunat në Austri:

Institucionet
y zyra administrative: kryesuesi i zgjedhur nga këshilli y në vartësi të kryetarit

23

Komunat në Austri:

Pjesëmarrja e qytetareve
y ligjet e komunave përmbajnë instrumente të

ndryshme të demokracisë së drejtpërdrejt (referendum, iniciativa qytetare, mbledhjet, debatet qytetare etj.) y Varesisht nga sistemi politik, shkalla e demokracise dhe komptenecat kushtetuese, pjesmarrja e qytetareve ndryshon nga vendi ne vend.

24

Anketa (2004):

Besueshmëria e politikanëve austriak
Pozita
Kryetarët President Federal

Besueshmëria (në %)
74 68 64 61 45 39 34

Këshilltarët Komunal Guvernatorët Provincial & Anëtarët e Qeverisë Deputetët e parlamenteve Provinciale Kancelari dhe ministrat federal Deputetët e Këshillit Kombëtar (dhoma e parë të Parlamentit)

25

Permbledhje
y Qeverisja (si ne nivel qendror ashtu edhe lokal) ka te

beje me legjitimitet, perfshirje shoqerore, te drejta te barabarta dhe barazi sociale si dhe me llogaridhenie e transparence. y Ne nivelin lokal kjo verehet si te sherbimet komunale ashtu edhe ne menaxhim te mjeteve, por edhe ne inklusion social. y Qeverisja e mire eshte keshtu premise per zhvillim, pra qeverisja e mire lokale krijon parakushte per nje zhvillim te qendrueshem lokal.
26

Literatura dhe burimet:
y Heinelt, Hubert / Nikolaos-K. Hlepas (2006). Typologies of Local

Government Systems, in: Henry Bäck / Hubert Heinelt / Annick Magnier (eds.): The European Mayor: Political Leaders in the Changing Context of Local Democracy, Wiesbaden, 21 42. y Blokker, Paul/Dallago, Bruno -Eds.(2009). Regional diversity and Local Development in the New Member States, Palgrave y Steininger, Barbara (2006). Gemeinden, in: Herbert Dachs et al. (ed.): Politik in Österreich: Das Handbuch, Wien, 990-1007. y Statistics Austria (2008). Statistical Yearbook 2009. Online: http://www.statistik.at/web_en/publications_services/statistisches_ja hrbuch/index.html.

27

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful