POPULACIJA

POJAM POPULACIJE I NJENE OSNOVNE KARAKTERISTIKE

‡

‡

Populacija ± prostorno i vremenski integrisana grupa jedinki iste vrste, koja ima zajedni ki skup naslednih faktora (genofond), naseljava odre eni prostor, pripada istom ekosistemu u okviru kojeg su jedinke me usobno povezane odnosima razmno avanja Osnovna svojstva svake populacije su: 1. jedna, ista vrsta 2. prostorna ograni enost 3. reprodukcija jedinki Svaka populacija izlo ena dejstvu spolja njih i unutra njih faktora populacija.

‡

prostorni raspored lanova. funkcionalne elemente: pona anje lanova. 2.‡ Svaka populacija se odlikuje odgovaraju om strukturom i tu strukturu sa injavaju posebni elementi strukture populacije. potencijal i tok rasta i njeno odr avanje DEMEKOLOGIJA . fiziolo ka sposobnost. sposobnost produkcije potomaka i sposobnost pre ivljavanja. spoljni izgled. ‡ Ovi elementi se dele na: 1. formalne elemente: gustina populacije. uzrasna struktura i zdravstveno stanje populacije.

‡Gustina populacije se neprekidno menja i ima neravnomeran raspored (disperzija) u ivotnom stani tu ‡Disperzija populacije predstavlja kretanje jedinki u ili iz populacije ili areala aktivnosti populacije .GUSTINA POPULACIJE ‡Gustina populacije je kvantitativna zastupljenost jedinki Gustina populacije predstavlja veli inu populacije u odnosu na jedinicu prostora ‡Op ta gustina . na jedinicu naseljene povr ine ili zapremine ivotnog prostora.se izra ava po jedinici stvarno naseljenog prostora ‡Gustina populacije se mo e iskazati brojem jedinki ali i njihovom te inom. zapremine) ‡Ekolo ka gustina .prose an broj jedinki jedne vrste svedene na jedinicu itavog prostora (povr ine. odnosno biomasom.

Apsolutna gustina populacije ± mo emo ta no izbrojati ukupan broj jedinki u jednom prostoru Apsolutne metode: ‡Cenzus ± postupak prebrojavanja jedinki cele populacije bez obzira na uzrast ili stadijum razvoja .

sastoji se u obele avanju ulovljenih jedinki.‡ Markiranje . Na osnovu odnosa ponovo ulovljenih markiranih i nemarkiranih jedinki mo e se izra unati gustina analizirane populacije. njihovom pu tanju na slobodu i ponovnom sakupljanju (lov). .

.

Metod koji se veoma esto primenjuje u poljoprivredi .‡ Metoda kvadrata ± se sastoji u utvr ivanju broja jedinki na odre enoj jedinici naseljenog prostora (probne povr ine). Veli ina probnih kvadrata zavisi od gustine i disperzije populacije.

‡ Relativna gustina populacije ± kada mogu e ta no prebrojati jedinke koje ine tu populaciju. ‡ Relativnom metodom se mogu odrediti relativna brojnost (abudanca) i indeks gustine populacije (skale i indeksi u u em smislu) . U tim situacijama se koriste neke relativne metode.

‡ Uslovljen je ivotnim potrebama i raspolo ivim prirodnim resursim .PROSTORNI RASPORED ‡ Sve ivotinjske organizme karakteri e lokomocija. odnosno promena mesta u prostoru. ‡ Kretanje predstavlja reakciju na delovanje abioti kih i bioti kih faktora ‡ Prostorni raspored ± raspored jedinki iste populacije u ivotnom stani tu u datom trenutku vremena.

Ravnomerni raspored Neravnomeran raspored po principu slu anosti Neravnomeran grupni raspored. predstavlja naj e i obrazac .

zaklonom i razmno avanjem. ‡ Aktivno branjeni deo stani ta ± teritorija. ‡ Teritorijalnost je naro ito izra ena u periodu razmno avanja Spre ava pove anje populacije iznad kapaciteta datog prostora . zadovoljavanje ivotnih potreba za hranom.‡Kretanje jedniki je povezano sa ostvarenjem njihovih ivotnih potreba ‡Ispoljavanje ivotnih aktivnosti. u okviru odre enog dela stani ta naziva se areal aktivnosti.

kada jedinke jedne populacije nastanjuju lokalitet duge . periodi no kretanje samo u jednom smeru ‡ Imigracije. imigracije ± u jednom pravcu ‡ Migracije ± periodi ni odlazak i povratak ‡ Migracije.‡ Gustina populacije se reguli e kretanjem jedinki u vidu migracija ‡ Emigracije. ograni eno periodi no kretanje u oba smera i mo e se izvodite u okviru ili izvan biotopa ‡ Emigracije.

natalitet Natalitet predstavlja uro eno svojstvo populacije da se uve ava ‡ Natalitet ± pozitivan faktor rastenja populacije ‡ Natalitet ± produkcija novih anova populacije koji se putem razmno avanja pridodaju ve postoje im ‡ Maksimalna mogu nost plodnosti jedne vrste koja se mo e ostvariti jedino pod optimalnim uslovima predstavlja njen potencijal razmno avanja ili reprodukcioni potencijal .Ra anje .

je stvarni broj ro enih jedinki . koji se ostvaruje pod konktetnim uslovima sredine. fiziolo ki) natalitet (fekunditet. reproduktivni potencijal) je teorijska maksimalna produkcija novih jedinki u idealnim uslovima ‡ Ekolo ki (realizovani) natalitet (fertilitet).‡ Maksimalni (apsolutni.

‡ Izra ava se brojem ro enih jedinki u jedinici vremena (danu. mesecu ili godini).stopa nataliteta i u odnosu na broj lanova populacije.‡ Reprodukcija mo e imati razli itu brzinu. povremeno je jednaka nuli . izra ava se u procentima ili promilima ‡ Stopa nataliteta je uvek pozitivna.

ukupan brog uginulih u odnosu na pol i starost jedinke ‡ Minimalna ili fiziolo ka smrtnost ± smrtnost nastala usled fiziolo ke starosti (jedinke umiru od starosti).Smrtnost .mortalitet ‡ Mortalitet ± negativan faktor brojnog rastenja populacije ‡ Broj uginulih lanova populacije izra en u jedinici vremena i u odnosu na ukupan broj lanova populacije ± stopa mortaliteta Op ta stopa mortaliteta ± ukupan broj uginulih bez obzira na starost i pol Specifi na stopa smrtnosti . . ostvaruje se pod optimalnim uslovima ‡ Ekolo ka ili ostvarena smrtnost ± smrtnost nastala u realnim uslovima i zavisna je od itavog niza ekolo kih faktora.

Postreproduktivna (traje do smrti) .Uzrasna ± starosna.struktura ‡ Proporcionalni udeo starosnih stupnjeva koji ulaze u sastav jedne populacije ‡ U strukturi populacije razlikuju se slede e grupe uzrasnih klasa: .Prereproduktivna (jedinke u fazi razvoja od oplo enog jajeta do polno zrelog stadijuma) .Reproduktivna (polno zrele jedinke sve dok su sposobne za razmno avanje) .

Faktori koji uti u na promenu veli ine populacije Faktori pozitivnog rasta populacije Natalitet Imigracije Faktori negativnog rasta populacije Mortalitet Emigracije .

potencijal i odr avanje populacije ‡Rast populacije se manifestuje preko promene gustine i brojnih odnosa ‡Potencijal razmno avanja je osnovni faktor rasta populacije i ostvaruje se kroz stopu nataliteta ‡Potencijal razmno avanja ± maksimalna mogu a plodnost date vrste koja bi se mogla ostvariti pod optimalnim uslovima sredine. ‡Otpor sredine ± kombinovano dejstvo abioti kih i bioti kih faktora sredine .‡Rast.

‡ Potencijalna mo rasta populacije mo e se izraziti preko bioti kog potencijala. koji uklju uje potencijal razmno avanja i stope pre ivljavanja ‡ Bioti ki potencijal predstavlja kapacitet rasta populacije i ozna ava unutra nju brzinu populacionog rasta .

Trajanje reproduktivnog perioda . ‡ Bioti ki potencijal zavisi od: .Uzrast na kojem po inje reprodukcija . ‡ Bioti ki potencijal obuhvata dve osnovne komponente:potencijal razmno avanja i potencijal pre ivljavanja.Broja mladih u leglu i broja legla u toku godine .‡ Bioti ki potencijal je kvantitativni izraz dinami ke snage vrste koja se suprotstavlja otporu sredine.Pre ivljavanja prereproduktivnog i reproduktivnog uzrasta .

‡ Maksimalna stopa rasta jedne populacije mogu a je samo u eksperimentalnim uslovima Tok rasta populacije karakteri e nekoliko uzastopnih faza: ‡ Faza pozitivnog rasta ‡ Faza stacionarnog rasta ‡ Faza oscilacija i fluktuacija ‡ Faza negativnog rasta ‡ Faza i ezavanja .

U neograni enoj sredini u kojoj vladaju optimalni uslovi.‡ Faza pozitivnog rasta . rast populacije je eksponencijalan i kriva ima oblik slova J . a dejstvo ograni avaju ih faktora svedeno je na minimum.

.

‡ Stacionarna faza nastupa posle pozitivnog rasta gustine populacije u ograni enom prostoru. kada je populacija dostigla maksimalni nivo ‡ Stanje ravnote e .

‡ Kolebanja brojnosti populacije mogu se odvijati u pravilnim vremenskim razmacima kao periodi na kolebanja ± oscilacije‡ Ili mogu imati nepravilan tok u vidu neperiodi nih kolebanja ± fluktuacije- .

faktore nezavisne od gustine (klima) 2. odnosno brojnosti populacije . mogu se podeliti na: 1. faktore zavisne od gustine.‡ Svi faktori koji imaju uticaja na pove anje ili smanjivanje brojnosti populacije.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful