Napredni finansijski menadžment

Tema : Tržišni (berzanski) indeksi
Uradili : Edin Hodžić Duško Mitić Vedad Hindija Alija Pandur Adin Trgo

Prof. Dr. Adnan Rovčanin

Pojam i značaj berzanskih indeksa :
• Berzanski indeksi postali nezamjenjivo sredstvo za iskazivanje kretanja tržišne vrijednosti pojedinih VP. • Pod berzanskim indeksom podrazumjeva se pokazatelj kretanja berzanskih cijena VP. • U makroekonomskoj sferi značajan pokazatelj stanja privrede i odnosa na tržištu. • U mikroekonomskoj sferi značajan kriterij za donošenje odluke o ulaganju u određene VP.

• Da bi indeks bio autoritativan mora zadovoljavati sljedeće kriterije : - da sadrži elemente koji potpuno i ravnomjerno odražavaju sve bitne elemente konkretnog tržišta - da bude transparentan i sadrži jasne, precizne i tačne podatke. • Osnovna funkcija je izvještajno – prognostička, te treba da budu objektivni indikatori kretanja VP na berzi.

Vrste berzanskih indeksa :
• U zavisnosti da li ih objavljuju nadležni organi berze ili ne razlikuju se : - Službeni berzanski indeksi - Privatni berzanski indeksi • Službene indekse objavljuju službeni organi berze. • Neslužbene indekse objavljuju učesnici na berzi, brokerske firme (Salomon Brothers, Merill Lynch, J.P. Morgan itd.)

• Indeksi kojima se može trgovati nisu brojni. predmet su poslovnih transakcija u raznim varijantama fjučers i opcijskih ugovora.• U zavisnosti da li mogu biti predmet berzanske trgovine razlikuju se : .Indeksi kojima se ne može trgovati .Indeksi kojima se može trgovati • Indeksi kojima se ne može trgovati su klasični indeksi koji služe za orijentaciju i odlučivanje. .

• • U zavisnosti od načina računanja razlikuju se : Cjenovni ponderisani ili neponderisani indeksi Vrijednosno ponderisani indeksi Cjenovni indeks je determinisan jedino cjenom dionice. • Računa se zbrajanjem tekućih cijena dionica koje ulaze u indeks i djeljenjem te sume sa brojem dionica ili djeliocem (divizorom) kojim se vrši prilagođavanje ili korekcija. • Najpoznatiji indeks ove grupe je Down Jones Indusrtial Average (DJIA) .

vr. =broj dionica x tekuća tržišna cijena) i dodjeljuje joj se indeksna vrijednost 100. .• Vrijednosno ponderisani indeksi se računaju kao odnos sadašnje tržišne vrijednosti i vrijednosti iz baznog perioda. • Bazna vrijednost se generiše izvođenjem početne ukupne tržišne vrijednosti svih dionica (trž. • Vrijednost indeksa zavisi od cijene kao i broja vrijednosnih papira. te se upoređuje sa baznom i određuje promjena indeksa. • Zatim se računa sadašnja tržišna vrijednost.

• Indeski ove grupe se mnogo brojniji a najpoznatiji su S&P 500. NASDAQ itd.• Kod vrijednosno ponderisanih indeksa kompanije sa većim brojem dionica i većom cijenom značajnije utiču na promjene vrijednosti indeksa od manjih kompanija. .

DOW30. the DOW • Indeks kreirao Charles Dow 1896 godine • U početku obuhvatao 12 akcija • Danas indeks čine 30 “blue chip” kompanija iz SAD-a • Najstariji indeks u SAD koji i danas postoji .Dow Jones Industrial Average • DJIA.

Dow Jones Industrial Average • DJIA . koji se naziva djelilac ili divizor .cjenovno ponderisan indeks • U početku DJIA izračunavan kao prosti prosjek akcija koje su se nalazile u indeksnoj korpi • Danas se DJIA izračunava tako što se prosječna cijena 30 akcija dijeli sa određenim brojem.

Kompanije koje ulaze u sastav indeksa .

S&P 500 • GSPC. SPX • Indeks kreirala firma Standard i Poor’s • Uveden 1957 godine • Dio širih indeksa S&P 1500 i S&P Glodal 1200 • “Zvijezda vodilja” američke ekonomije .

S&P 500 • Komponente S&P 500 bira odbor • Uključuje nekoliko kompanija koje imaju sjedište izvan SAD-a • U prošlosti vrijednosno ponderisan index • Danas indeks uravnotežen preko likvidnosti .

Sastav indeksa S&P 500 .

godine Nasljednjik Indexa BZ-Index koji datira još od 1950. jula 1988.DAX • • • • Index za Njemačko tržište kapitala Index frankfurtske berze Uveden 1. godine • Sadrži 30 Blue Chip korporacija • Najveća vrijednost 2008. godine .

Kretanje DAX – 2010. godina .

Kretanje DAX – 5 godina .

godine Sadži 100 Blue Chip korporacija .FTSE • • • • Financial Times Stock Exchange FTSE 100 Index najpoznatiji FTSE 100 je predstavljen 1984.

godina .Kretanje FTSE – 2010.

Kretanje FTSE – 5 godina .

FTSE.Komparacija DAX. DOW Jones .

-NASDAQ je najveća elektronska berza u Sjedinjenim Američkim Državama.NASDAQ -NASDAQ je Američka elektronska berza dionica sa sjedištem u New Yorku. -Kad je počela s radom 8. Vlasnik i operator je The Nasdaq Stock Market. . u prosjeku izmjenjuje više dionica po danu nego druge američke berze. vanberzanskog trgovanja. sa otprilike 3. tj.300 kompanija. a još uvijek se uobičajeno naziva OTC-om. god. s početkom u 2002. Glavni direktor je Robert Greifeld. februara 1971. ali i nasljednik over-thecounter (OTC) sistema trgovanja. bila je prva svjetska elektronska berza dionica. čije se dionice prodaju na vlastitoj berzi pod znakom NDAQ.

g. . 1995. a do početka 21." -1992.52$. -1998. kada se popeo na 5.17. NASDAQ je postao više od berze zbog trgovanja i opseznog izvještavanja. se pridruzio Londonskoj berzi u obliku prve interkontinentalne povezanosti tržišta vrijednosnih papira. jula. spajanjem sa American Stock Exchange formirao NASDAQ-Amex Market Group. NASDAQ index je po prvi put zatvorio dan iznad 1000$.132. stoljeća ona je postala najveća elektronska berza (u smislu dolar vrijednost i udio volumena) u Sjedinjenim Državama . marta 2000. s naglaskom na NASDAQ-dioničkim društvima i zatvaranja s izjavom da je NASDAQ "tržište dionica za sljedećih stotinu godina. a ujedno je bio i prva berza u Sjedinjenim Američkim Državama za oglašavanje za širu javnost. a svoju najveću razinu je dosegnuo 10.-Tokom godina. U jednoj godini index je pao ispod polovine i još uvijek je ispod polovine svoje najveće vrijednosti.

.

god.NIKKEI -Tokijska berza . Riječ je o cjenovno ponderisanom indeksu koji obuhvata 225 japanskih blue chip (tržišni lideri u svom sektoru) kompanija. Na ovoj berzi učestvuju kako velike kompanije i banke tako i sitni dioničari. jer je pravi reprezent azijskog trzišta vrijednosnih papira. . -Indeks Nikkei 225 je ponderirani prosjek 225 najvećih japanskih poduzeća uvrštenih u kotaciju burze u Tokiu. Na njoj se trguje pretežno domaćim hartijama od vrijednosti. Nikkei Index Tokijske berze se najviše posmatra od svih azijskih indeksa.TSE je osnovana 1878. -Nikkei 225 Stock Average ili jednostavno Nikkei je vodeći i najznačajniji indeks na japanskom finansijskom tržištu. i zasniva se na prosječnom kotiranju dionica oko 225 preduzeća. Najznačajniji indeks akcija je NIKKEI 225 čija je polazna osnova 1949. god.

-Nikkei nastavlja sa umerenim slabljenjem ali je tim tempom u ponedeljak stigao do najniže vrednosti u 2010 . indeks i dobio ime. -Uzrokovano finansijskom krizom. sa padom prosječne vrijednosti akcija indeksa Nikkei 225 od 42 %. Nikkei uključuje 225 dionica Tokyo Stock Exchange čime predstavlja stanje na japanskom tržištu. TSE je doživjela najgoru godinu ikada (2008).god. Nikkei.-Izračunava se vrsi dnevno od 1971. a revizija jednom godišnje i to od strane Nihon Keizai Shimbun novina po čijem je skraćenom nazivu.

.

Indeksi na Ljubljanskoj berzi • Slovene Stock Exchange Index – mjeri stanje cjelokupnog slovenačkog tržišta vrijednosnih papira. usmjeren prvenstveno na dionice najvećih i najlikvidnijih kompanija. • Bond Index . • Slovene Blue Chip Index – uključuje samo najlikvidnije dionice na LJSE • Investment Funds Index.

BERZANSKI INDEKSI U BIH • Indeksi na SASE – Bosnian Investment Fund Index (BIFX) – SASX-10 • Indeksi na BLSE – Berzanski indeks Republike Srpske (BIRS) – Indeks investicionih fondova Republike Srpske (FIRS) – Indeks preduzeća Elektroprivrede RS-a (ERS10) .

R ⋅ qi .t ⋅ qi .0 .BIFX – Bosnian Investment Fund Index • Prati kretanje kurseva investicionih fondova listiranih na SASE • Ponderisan tržišnom kapitalizacijom dionica • Formula prema kojoj se računa: BIFX = ∑p ∑p i= 1 i= 1 n n i . R ⋅1000 ⋅ C t i .

d. Sarajevo Fond d.Big Emitent d.d.d.d.Herbos 10.Crobih 8.1500% 5. Sarajevo 9.d.d. Sarajevo 5.Struktura BIFX-a prema učešću u indeksu Red broj 1. Sarajevo d.Prof-Plus 4.d.3986% 10.Prevent-Invest .7521% 7. Mostar d.2338% 7.7043% 3.6301% 11.4143% 6.d. Sarajevo d.d. Sarajevo Fond d.5522% 2.Bosfin 7. Bihać d.Fortuna 11.7386% 6.d.Bonus d. Sarajevo d. Mostar Fond d.Eurofond-1 6.Naprijed d.Mi-Group 3.8676% 4. Tuzla Učešće u indeksu 25.5584% 10.d.

Sarajevo JP ''Elektroprivreda HZHB'' d.d. Sarajevo ''Fabrika duhana Sarajevo'' d. Mostar ''Energoinvest'' d.d.d.d. Sarajevo ''Hidrogradnja'' d.SASX-10 • Prati kretanje kurseva dionica emitenata na slobodnom tržištu SASE • Čine ga: 1. 5.d.d. 9. JP ''Elektroprivreda'' d.d.d. Sarajevo . 10. Sarajevo ''ABS-Banka'' d. 4.d. 2. Sarajevo ''Bosnalijek'' d. Sarajevo ''Sarajevo-osiguranje'' d. 8. 3.d. 6. Sarajevo ''Energopetrol'' d. 7. Sarajevo ''BH-Telecom'' d.

BIRS – Berzanski indeks Republike Srpske • Cjenovni.t ⋅ qi .0 . težinski indeks (ponderisan tržišnom kapitalizacijom) • Opšti i posebni uslovi za uvrštavanje dionica u sastav BIRS-a • Formula za računanje: BIRS = ∑p ∑p i =1 i =1 n n i . R ⋅1000 ⋅ C t i . R ⋅ qi .

Boksit Milići 22. Rafinerija nafte Bosanski Brod 7. Hidroelektrane na Drini Višegrad 4. Jelšingrad livnica čelika Banja Luka 24.Struktura BIRS-a 1. Telekom Srpske Banja Luka 2. Elektroprivreda Pale 17. Hidroelektrane na Vrbasu M. Kosig Dunav Osiguranje Banja Luka 25. Birač Zvornik 12. ZTC Banja Vrućica 23. R i Te Ugljevik 6. Elektro-Bijeljina 14. Hidroelektrane na Trebišnjici 3. Elektrokrajina Banja Luka 8. Elektro Doboj 15. Luka 11. Vitaminka Banja Luka 19. Tržnica Banja Luka 20.Grad 9. Elektrohercegovina Trebinje 21. Rafinerija ulja Modriča 10. NLB Razvojna banka B.Metal Gradiška . R i Te Gacko 5. Željeznice RS Doboj 16. Nova banka Bijeljina 13. Banjalučka pivara Banja Luka 18.

Aktiva Invest Fond 5. Bors Invest Fond 3. Polara Invest Fond 9. Kristal Invest 8. VIB Fond 12. VB Fond 11. Zepter Fond . cjenovni indeks • Čine ga: 1. Privrednik 10. Invest Nova Fond 6.FIRS – Indeks investicionih fondova Republike Srpske • Težinski. Euroinvestment Fond 4. Invest 7. BLB ProfitBalkan Investment 2. Jahorina Kon.

Elektrokrajina AD Banja Luka 3. Elektro-Bijeljina AD Bijeljina 5. Elektrohercegovina AD Trebinje 4. Elektrodistribucija AD Pale 2. Hidroelektrane na Vrbasu AD M.ERS10 – Indeks preduzeća Elektroprivrede RS-a • Čini ga 10 preduzeća Elektroprivrede Republike Srpske koja se bave proizvodnjom i distribucijom električne energije: 1. Elektro Doboj AD Doboj 6. Grad 8. Hidroelektrane na Drini AD Višegrad 7. R i Te Gacko AD Gacko 10. Hitroelektrane na Trebišnjici AD Trebinje 9. R i Te Ugljevik AD Ugljevik .

SASX-10 . BIFX • BIRS vs.Kretanje indeksa na SASE i BLSE • FIRS vs.

jun.avg.feb. – august 2007.00 2.000.00 4.06 3.06 26.avg.okt.06 27.jan.00 7.000.07 20.07 7.00 2.06 6.00 0.avg.apr.jun.06 6.07 8.06 28.Vrijednost 1.07 10.06 8.000.nov.000.06 30.maj.07 Period Kretanje BIRS-a i SASX-10 (mart 2006.) BIRS SASX-10 .00 3.avg.maj.mar.06 31.07 25.jul.07 15.jul.00 6.000.07 1.07 17.00 5.dec.apr.000.jun.sep.07 30.06 3.06 26.mar.000.

jun.07 20.feb.000.jul.06 19.maj.05 25.00 2.dec.00 11.000.05 24.06 3.Vrijednost 10.05 24.00 4.maj.05 5.07 BIFX FIRS .000.00 14.06 8.apr.mar.okt.07 30.00 6.05 18.05 8.mar.jul.jul.06 24.000.sep.07 8.00 12.dec.) Period 31.000.00 0.000.000. – august 2007.sep.feb.00 8.06 31.jan.06 Kretanje FIRS-a i BIFX-a (januar 2005.05 13.maj.07 22.okt.06 11.

ponderisan prema tržišnoj kapitalizaciji • Osnovni kriterij za ulazak u sastav indeksa – promet na berzi • Sekundarni kriteriji – broj transakcija i broj dionica kojima se trgovalo u prvoj polovini 2007. . juli 2005.INDEX BIH TRŽIŠTA – BIHnex-15 • Obuhvata 15 kompanija sa SASE i BLSE • Cjenovni indeks. • Bazni period – 27.

Fabrika duhana Sarajevo d.d. Luka 13.Struktura BIHnex-15 Red broj 1.Rafinerija ulja d.22 41. Sarajevo 9.661. Sarajevo 12.021.39 31.d.483. Modriča 15. Sarajevo 6.355. Sarajevo 5.966.Birač d.042.d. Sarajevo 3.55 44.557.d.311.d.175.Bosnalijek d.Big d.64 60.720.d.61 .d.d.d.05 25.R i Te Gacko d.PIF Kristal Invest fond d.484.BH-Telecom d.163. Bosanski Brod 7.468.444 41.09 13.255.053.00 56.PIF Zepter fond d.026.Energopetrol d. Gacko 14.107.Telekom Srpske d. Sarajevo 4.Energoinvest d.Hidrogradnja d.558. Banja Luka 11. Sarajevo 2.392.00 21.302. Banja Luka 10.900.937.750.255.Rafinerija nafte d.950.61 33. Zvornik Emitent Promet 68.765.06 14.d.d.151. B.d.34 37.32 26.d.Elektroprivreda d.46 21. Sarajevo 8.385.510.d.179.d.

0 • Prilagođavanje broja dionica . R ⋅ qi .• Formula za računanje: BIHnex −15 = ∑p ∑p i= 1 i= 1 15 15 i .t ⋅ qi . R ⋅1000 i .

20 07 5.9 .950.7 .2 00 7 21 .7 .2 00 7 29 . 9.800. 7.8 . 2 00 7 8.2 00 7 16 . 7.00 2.2 00 7 11 . 9 .000.00 3.2 00 7 14 .00 3.7 . septembar 2007.) Datum 3.00 2.700.650. 2 10 .2 00 7 31 . 20 07 00 7 Kretanje BIHnex-15 (02.8 .7 .2 00 7 13 .00 2. 8.00 3.00 2.850.750.150.900. 8.050.100.8 .8 .2 00 7 18 .7 .2 00 7 26 .00 2. juli – 14.2 00 7 24 .00 2.8 .2 00 7 3.600.2 00 7 .00 2.00 3.2 00 7 23 .7 .00 2.9 . 20 07 6.2 00 7 13 .Vrjednost 2.

13 . 9.2 00 7.7 . 23 . 24 .000.2 00 7 14 . septembar 2007.2 00 7.8 . 20 07 11 .000.2 00 7 BIRS SASX-10 BIHnex-15 .00 3.8 .000.2 00 7.2 00 7. 8.2 00 7. 7 5. 8. 9. juli – 14.2 00 7. 26 .2 00 7.000.) Datum . 18 . 3. 20 07 . 29 . 20 07 .000.00 2.2 00 7. 8.00 Kretanje SASX-10.8 . 21 . 7 .00 2.7 .00 5.7 .8 .2 00 7. 31 .00 6.2 00 7. 3.7 . 16 .7 .Vrijednost 1.8 .9 . 10 .2 00 7. BIRS-a i BIHnex-15 (02. 0. 13 .7 .000.9 . 20 07 6.2 00 7.2 00 7.00 4.

20 .00 8. 8.2 0 . 07 . 9. 7.000. 6. 2 00 7 07 . 2 9. 20 12 .8 24 .000. 00 7. juli – 14. 2 12 .00 2. 07 .00 BIFX BIHnex-15 4. 07 .000.00 07 .2 0 .8 21 . 27 . 00 7. 8 15 . 2 7.2 0 00 7.00 0. 7. 07 . 7.2 0 .Kretanje BIFX-a. .7 3.7 18 . 8 9. 07 6. 07 .000. septembar 2007.) 12.00 FIRS Vrijednost 6. FIRS-a i BIHnex-15 (02.00 10. 2 8.2 0 . 20 2. 00 7.000. 30 . 07 . Datum 31 .000.2 0 .

Značaj BIHnex-15 • Jedinstveni indeks BiH tržišta • Najveći značaj sa stanovišta investitora .

ZAKLJUČAK • Indeksi – veoma važni pokazatelji stanja na tržištima širom svijeta • Značajan kriterij za donošenje odluka od ulaganju u određene vrijednosne papire. • Specifična situacija u BiH – tržište kapitala još uvijek na početnom nivou • Kretanje indeksa na BiH berzama – ima isti trend • Neracionalno i nepotrebno imati 2 berze na ovako malom tržištu .

Hvala na pažnji !!! .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful