CHUYÊN ĐỀ

THANH KHOẢN VÀ QUẢN TRỊ RỦI RO THANH KHOẢN CỦA NHTM

1

rñi ro thanh kho¶n

1. 2. 3. 4.

Kh¸i niÖm Nguyªn nh©n C¸c chØ sè ®¸nh gi¸ Quản trị rủi ro thanh khoản

2

1. Kh¸I niÖm
Rủi ro thanh khoản là kh¶ n¨ng TCTD không cân đối đủ tiền để có thể đáp ứng các khoản phải trả ®­îc yªu cÇu thanh toán, dẫn đến nguy cơ mất khả năng thanh toán.

“TCTD kinh doanh trªn niÒm tin cña kh¸ch hµng”

§Æc ®iÓm rñi ro thanh kho¶n
Lµ rñi ro ®Æc thï nhÊt cña NHTM
-

Nguån vèn cã ®é thanh kho¶n cao (b¶n chÊt tiÒn göi) Tµi s¶n cã ®é thanh kho¶n thÊp h¬n (b¶n chÊt cho vay) Ho¹t ®éng NHTM dùa trªn uy tÝn
4

-

-

2. Nguyªn nh©n g©y ra rñi ro thanh kho¶n
 Nguyên nhân từ bên ngoài:

Do khủng hoảng nền kinh tế, khủng hoảng khu vực tài chính, các tin đồn thất thiệt,...
 Nguyên nhân từ phía tổ chức:
+ không

dự tính trước nhu cầu tài trợ khoản cho vay

+ không đáp ứng nhu cầu rút tiền ngay + thiếu da dạng hóa các loại hình tài trợ, các loại tiền + mất cân đối về thời gian đáo hạn + rủi ro thanh khoản cục bộ trong từng loại tiền tệ + giảm sút uy tín đối với công chúng

3. C¸c vô rñi ro thanh kho¶n næi tiÕng

Trªn thÕ giíi: Anh, Argentina, Nga ViÖt nam: Quü TDND nh÷ng n¨m 90, ACB, NH Ph­¬ng Nam, NH Ninh B×nh

6

C©u hái th¶o luËn

Bµi häc rót ra ®èi víi anh/chÞ tõ c¸c vô rñi ro thanh kho¶n nãi trªn Khi TCTD cña anh/chÞ cã biÓu hiÖn rñi ro thanh kho¶n, anh/chÞ sÏ xö lý nh­ thÕ nµo? §Ó ng¨n chÆn rñi ro thanh kho¶n x¶y ra ®èi víi TCTD cña m×nh, anh/chÞ cÇn lµm g×? Vµ kiÕn nghÞ víi c¸c cÊp cã liªn quan nh÷ng g×? T¹i sao?
7

§o l­êng rñi ro thanh kho¶n (2)

b. Tû lÖ thanh kho¶n tµi s¶n 2

PR ALR 2 = TA

8

§o l­êng rñi ro thanh kho¶n (3)
c. Tû lÖ thanh kho¶n tiÒn göi

C + DD1 +TD1 + CSS DLR = SD + SB
Trong ®ã:  DLR (deposit liquidity rate):  SD (Short-term deposit):

Tû lÖ thanh kho¶n tiÒn göi TiÒn göi ng¾n h¹n TiÒn vay ng¾n h¹n

SB (Short-term borrowing):

9

§o l­êng rñi ro thanh kho¶n (4)
d. Tû lÖ thanh kho¶n tÝn dông

PR CLR = O
Trong ®ã:  CLR (credit liquidity rate) :  O (outstanding loans): Tû lÖ thanh kho¶n tÝn dông Tæng d­ nî hiÖn t¹i

10

§o l­êng rñi ro thanh kho¶n (5)
e. Khe hë thanh kho¶n

LG = LS – LD
Trong ®ã:  LG (liquidity gap): Khe hë thanh kho¶n  LS (liquidity supply): Cung thanh kho¶n  LD (liquidity demand): CÇu thanh kho¶n

11

§o l­êng rñi ro thanh kho¶n (6)
Mét sè chØ sè kh¸c
-

ChØ ChØ ChØ ChØ ChØ ChØ

sè sè sè sè sè sè

vÒ tr¹ng th¸i tiÒn mÆt vÒ chøng kho¸n thanh kho¶n n¨ng lùc cho vay tiÒn nãng ®Çu t­ ng¾n h¹n/vèn nh¹y c¶m cÊu tróc tiÒn göi

12

Ph©n tÝch Rñi ro thanh kho¶n theo c¸c chØ tiªu thanh kho¶n

Ng©n quü + TG §¸nh gi¸ tû träng TS cã 1. ChØ tiªu tr¹ng t¹i c¸c TCTD tÝnh thanh kho¶n cao th¸i ng©n quü nhÊt trong tæng tµi Tæng tµi s¶n s¶n cña NH 2. HÖ sè vÒ n¨ng lùc D­ nî cho vay + cho thuª Tæng tµi s¶n PhÇn tµi s¶n ®­îc ph©n bæ vµo nh÷ng tµi s¶n kÐm tÝnh thanh kho¶n nhÊt PhÇn tiÒn göi ®­îc ®Çu t­ vµo nh÷ng tµi s¶n kÐm tÝnh thanh kho¶n nhÊt

Cho vay vµ 3. cho thuª rßng so víi tæng tiÒn göi

D­ nî cho vay + cho thuª Tæng tiÒn göi

Ph©n tÝch Rñi ro thanh kho¶n theo c¸c chØ tiªu thanh kho¶n

4. Tµi s¶n cã láng so víi TS cã sinh lêi

§Çu t­ ng¾n h¹n TSC sinh lêi - §Çu t­ ng¾n h¹n

C¸c TS cã tÝnh thanh kho¶n cao cã thÓ sö dông ngay ®Ó bï ®¾p cho c¸c TS cã sinh lêi dµi h¹n HÖ sè nµy cµng cao th× kh¶ n¨ng thanh kháan cña NH cµng cao

5. HÖ sè tiÒn nãng

TS trªn TT tiÒn tÖ (GiÊy tê cã gi¸ ng¾n h¹n) Nî trªn TT tiÒn tÖ (TG vèn vay ng¾n h¹n) Chøng kho¸n sÏ ®¸o h¹n trong vßng 1 n¨m Tæng TS

Chøng kho¸n 6. sÏ ®¸o h¹n trong vßng 1 n¨m

C¸c chøng kho¸n sÏ t¹o ra nguån thu tiÒn mÆt trong vßng 1 n¨m so víi tµi s¶n cã

Ph©n tÝch RRTK: theo kú ®¸o h¹n thùc tÕ gi÷a nguån vèn vµ sö dông vèn

Kú h¹n Sö dông vèn (A) Nguån vèn (B) Chªnh lÖch (B - A) Céng dån

KKH

1 1 tuÇn th¸ng 1500 2900 1400

6 th¸n g

1 n¨m

Trªn 1 n¨m 5300 1000 -4300

Tæng 1200 0 1200 0 0

1 700 1000 5 000 3 300 0 0 -100 0

1500 1000 2500 1000 -370 0 600 -400 -470 0

-330 0 -2300

-4300  

Ph©n tÝch rñi ro thanh kho¶n theo cung cÇu thanh kho¶n
Cung vÒ thanh kho¶n CÇu vÒ thanh kho¶n

Thu nhËn tiÒn göi - C¸c kho¶n tÝn dông hoµn tr¶ - B¸n c¸c TS cña NH - Vay tõ thÞ tr­êng tiÒn tÖ - C¸c kho¶n ph¶i thu kh¸c
-

Chi tr¶ tiÒn göi cho kh¸ch hµng - CÊp tÝn dông cho kh¸ch hµng - Hoµn tr¶ c¸c kho¶n ®i vay - Chi phÝ nghiÖp vô vµ thuÕ - Chi tr¶ cæ tøc
-

16

Khe hở thanh khoản
 Cung thanh kho¶n
1.

TiÒn mÆt t¹i quü, thu håi tiÒn göi tõ c¸c tæ chøc TCTD, TiÒn göi t¹i NHTW C¸c kho¶n thanh to¸n nî (gèc vµ l·i) cña kh¸ch hµng vay vèn TiÒn thu vÒ tõ viÖc b¸n mét hoÆc mét sè danh môc tµi s¶n cña ng©n hµng. C¸c kho¶n tiÒn göi míi vµ vay míi
17

2.

3.

4.

Khe hở thanh khoản

1. 2.

CÇu thanh kho¶n

Nhu cÇu rót tiÒn cña ng­êi göi tiÒn Nhu cÇu tÝn dông hîp ph¸p cña kh¸ch hµng mµ ng©n hµng ®· cam kÕt cho vay. C¸c kho¶n tiÒn vay ®Õn h¹n tr¶ L·i ph¶i tr¶ cho c¸c kho¶n tiÒn göi vµ
18

3. 4.

Ph©n tÝch rñi ro thanh kho¶n theo cung cÇu thanh kho¶n Khe hë thanh kho¶n trong mét giai ®o¹n: Khe hë thanh kho¶n = Cung thanh kho¶n – CÇu thanh kho¶n (TK) (S) (D)

+ TK = 0: nguån thanh kho¶n ®ñ ®Ó ®¸p øng nhu cÇu thanh kho¶n + TK < 0 : ThiÕu hôt thanh kho¶n => CÇn t¨ng cung thanh kho¶n hoÆc gi¶m bít cÇu thanh kho¶n + TK >0 : ThÆng d­ thanh kho¶n => Më réng vµo TS cã sinh lêi trong t­¬ng lai
19

3. C¸c chØ sè ®¸nh gi¸ rrtk
Tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay dài hạn
gián tiếp đánh giá khả năng thanh khoản của tổ chức tín dụng. Nếu tỷ lệ này cao, tổ chức tín dụng có nguy cơ không cân đối thanh khoản. NHNN thường áp dụng tỷ lệ giới hạn cho các tổ chức tín dụng sử dụng vốn ngắn hạn cho vay dài hạn (ví dụ các ngân hàng thương mại tỷ lệ giới hạn là 40%, quĩ tín dụng 30%)

3. C¸c chØ sè ®¸nh gi¸ rrtk
Q§ 457/2005/NHNN vÒ kh¶ n¨ng chi tr¶ TS cã thÓ thanh to¸n ngay = 0,25 x Nî sÏ ®Õn h¹n ph¶i thanh to¸n trong 1 th¸ng tíi TS cã thÓ thanh to¸n ngay trong 7 ngµy lµm viÖc tíi = Nî ph¶i thanh to¸n trong 7 ngµy lµm viÖc tíi
21

 

3. C¸c chØ sè ®¸nh gi¸ rrtk

a. b.

TS cã thÓ thanh to¸n ngay:

TiÒn mÆt, Vµng, TG NHNN Chªnh lÖch d­¬ng gi÷a TGTT t¹i TCTD kh¸c vµ TGTT nhËn cña TCTD ®ã TG cã kú h¹n t¹i TCTD kh¸c ®Õn h¹n tr¶ Ckho¸n do Cphñ VN hoÆc TCTD ph¸t hµnh, b¶o l·nh 80% cho vay cã B§, cho thuª TC ®Õn h¹n trong 1 th¸ng tíi 75% cho vay kh«ng b¶o ®¶m ®Õn h¹n thanh to¸n trong 1 th¸ng tíi
22

c. d.

e.

f.

3. C¸c chØ sè ®¸nh gi¸ rrtk
Nî ph¶i thanh to¸n, gåm: Chªnh lÖch d­¬ng gi÷a TGTT nhËn cña TCTD vµ TGTT göi t¹i TCTD ®ã ®Õn h¹n tr¶ 15% TGTT cña tæ chøc (trõ TCTD), c¸ nh©n C¸c cam kÕt cho vay ®Õn h¹n thùc hiÖn TÊt c¶ c¸c kho¶n Nî kh¸c ®Õn h¹n thanh
23

b.

c.

d. e.

4. Qu¶n trÞ rñi ro thanh kho¶n
 Các

lý thuyết trong quản trị rủi ro thanh khoản

- Cho vay ngắn hạn: c¸c kho¶n cho vay

ng¾n h¹n dễ thu hồi, Ýt rñi ro, quay vßng nhanh → dÔ dµng đảm bảo dự trữ, nh­ng kh¶ n¨ng ph¸t triÓn cña TCTD bÞ h¹n chÕ do kh«ng ®¸p øng hÕt nhu cÇu cña kh¸ch hµng

4. Qu¶n trÞ rñi ro thanh kho¶n
Các lý thuyết trong quản trị rủi ro thanh khoản thị trường tµi chÝnh ph¸t triển, tµi s¶n cña TCTD dÔ dµng chuyÓn ®æi thµnh tiÒn víi chi phÝ thÊp → c¸c TS cã kú h¹n dµi h¬n nh­ng kh¶ n¨ng chuyÓn ®æi cao gióp TCTD võa thanh kho¶n, võa sinh lîi, nh­ng phô thuéc vµo sù ph¸t triÓn cña thÞ tr­êng
25

- Khả năng chuyển đổi cña tµi sản: khi

4. Qu¶n trÞ rñi ro thanh kho¶n
 Các lý thuyết trong quản trị rủi ro thanh khoản

- Lợi tức định trước: Các khoản thu từ TS không chỉ xảy ra khi đến hạn mà còn có được vào nhiều thời điểm trong suốt thời hạn của TS → kú h¹n TS cã thÓ dµi h¬n nguån, nh­ng phô thuéc chÊt l­îng danh môc TS

26

4. Qu¶n trÞ rñi ro thanh kho¶n

 Các lý thuyết trong quản trị rủi ro thanh khoản

- Quản lý nợ: TCTD có thể duy trì danh mục tài sản nghiêng về tính sinh lời hơn là tính thanh khoản và sử dụng việc huy động mới như là phương pháp chính để đáp ứng nhu cầu thanh khoản, nh­ng phô thuéc uy tÝn cña TCTD vµ kh¶ n¨ng cung øng cña thÞ tr­êng
27

4. Qu¶n trÞ rñi ro thanh kho¶n
C¸c biÖn ph¸p qu¶n lý rñi ro thanh kho¶n

Duy tr× dự trữ đ¸p ứng nhu cầu thanh khoản

иp ứng nhu cầu dự trữ bắt buộc иp ứng nhu cầu dự trữ theo c©n đối của TCTD

28

4. Qu¶n trÞ rñi ro thanh kho¶n
C¸c biÖn ph¸p qu¶n lý rñi ro thanh kho¶n  Ph©n tÝch luồng tiền dự kiến:

 Tỷ lệ của tµi sản đ¸o hạn tổ chức sẵn sµng vµ cã thể quay vßng?  Khối lượng rót vốn dự kiến của c¸c khoản cho vay  Mức độ chÊp nhËn của c¸c đơn xin vay ®ang xem xÐt?  Mức độ quay vßng b×nh thường của c¸c khoản tiền gửi cã kỳ hạn?  Thời gian ®¸o hạn thực của tiền gửi kh«ng kỳ hạn? 29

4. Qu¶n trÞ rñi ro thanh kho¶n

C¸c

biÖn ph¸p qu¶n lý rñi ro thanh kho¶n

Quản lý khe hở

+ Xác định cung thanh khoản + Xác định cầu thanh khoản + Các kỹ năng xử lý khe hở thanh khoản

4. Qu¶n trÞ rñi ro thanh kho¶n

C¸c biÖn ph¸p qu¶n lý rñi ro thanh kho¶n

 Thiết lập các hạn mức an toàn thanh khoản

+ Thang đáo hạn + qui định hạn mức tỷ lệ tối đa tiền gửi không kỳ hạn, tiền huy động ngắn hạn, cho vay tiêu dùng…

31

4. Qu¶n trÞ rñi ro thanh kho¶n

C¸c biÖn ph¸p qu¶n lý rñi ro thanh kho¶n khả năng b¸n tài sản:

 Đa dạng ho¸ c¸c kho¶n môc TS và duy tr×

+ Đa dạng các hình thức cho vay, đầu tư + Duy trì các tài sản có tính lỏng khác nhau

32

4. Qu¶n trÞ rñi ro thanh kho¶n
C¸c biÖn ph¸p qu¶n lý rñi ro thanh kho¶n trường hợp khủng hoảng thanh khoản

 Xây dựng kế hoạch dự phòng để đối phó với

+ Có phương án xử lý khủng hoảng + Tìm kiếm sự hỗ trợ của các tổ chức khác

33

Bµi tËp

34