Cabo FISTERRA 2

Ciencias sociais, xeografía e historia Segundo Curso
www.vicensvives.es

Índice

01

O Islam e Al-Andalus

09

Os grandes descubrimentos xeográficos

02

A Europa feudal

10

O Imperio dos Austria

03

A cidade medieval

11

O século do Barroco

04

Formación e expansión dos reinos peninsulares

12

Galicia na Idade Moderna

05 06

Os grandes reinos peninsulares

13 14

Os habitantes do planeta

Galicia na Idade Media

A poboación de España e de Galicia

07

Renacemento e Reforma Climas y paisajes de España, Europa y la CA

15

A cidade e o urbano

08

A monarquía autoritaria: os Reis Católicos

16

As sociedades humanas

Cabo FISTERRA 2

10 O Imperio dos Austria

1. O Imperio universal: Carlos I 2. O Imperio hispánico: Filipe II 3. Economía e sociedade hispánica no século XVI 4. O século XVII: o declive do Imperio 5. Crise social e económica do século XVII

Cabo FISTERRA 2

10 Introdución ‡ A comezos do século XVI, Carlos I ocupou o trono da monarquía hispánica e instaurou a dinastía chamada de Habsburgo ou de Austria. ‡ Carlos I posuíu o título de emperador pola súa herdanza alemá, pero no reinado do seu sucesor, Filipe II, os territorios austríacos quedaron desligados da Coroa española. ‡ Cos monarcas do século XVII, Filipe III, Filipe IV e Carlos II, o Imperio iniciou a súa lenta decadencia.

Cabo FISTERRA 2

10 1. O Imperio universal: Carlos I

1.1. Carlos de Habsburgo, herdeiro dun Imperio 1.2. Os problemas internos 1.3. Os conflitos exteriores
‡ O Imperio europeo de Carlos I (mapa)

Cabo FISTERRA 2

10 1.1. Carlos de Habsburgo, herdeiro dun Imperio ‡ Carlos I de España e V de Alemaña (1516-1556) acumulou unha grande herdanza: ¿Por qué? ‡ Por parte materna (era fillo de Xoana de Castela, herdeira dos Reis Católicos) herdou o reino de Castela, Navarra, a Coroa de Aragón, os territorios italianos e as posesións americanas. ‡ Por parte paterna (era fillo do príncipe alemán Filipe de Habsburgo) herdou os Países Baixos, Luxemburgo e o Franco Condado.

VIDEO mapa

Cabo FISTERRA 2

10 1.2. Os problemas internos ‡ Carlos I, educado en Flandres, chegou á Península en 1517, sen falar castelán e rodeado de conselleiros flamengos. ‡ En 1520 partiu cara a Alemaña, no medio dun malestar crecente da poboación, que estalou en diversas revoltas: ‡ A revolta das Comunidades (1520-1521) xurdiu en varias cidades de Castela como protesta dos fidalgos, artesáns e comerciantes pola política económica. Protagonistas!!!!! ‡ As Xermanías (1521-1523) estalaron na Coroa de Aragón. Foi unha revolta de artesáns e campesiños que pedían ter acceso aos cargos municipais e a mellora dos arrendamentos campesiños.
Cabo FISTERRA 2

10 1.3. Os conflitos exteriores ‡ A defensa da súa autoridade imperial e do catolicismo levou a Carlos I a manter moitas guerras. ‡ Enfrontouse a Francia (1525-1544), o seu gran rival en Europa. ‡ Mantivo unha serie de guerras contra os turcos (1529-1541), que ameazaban a zona do Danubio e do Mediterráneo. ‡ Unha parte dos príncipes alemáns apoiaron as posicións de Lutero (protestantismo) e enfrontáronse á autoridade política do emperador. ‡ Iniciáronse longas guerras de relixión. Malia os éxitos iniciais, o emperador tivo que aceptar finalmente, na Paz de Augsburgo, a igualdade do catolicismo e do protestantismo.
Cabo FISTERRA 2

10 O Imperio europeo de Carlos I

Cabo FISTERRA 2

10 2. O Imperio hispánico: Filipe II

2.1. O goberno de Filipe II 2.2. A defensa da ortodoxia católica 2.3. A política exterior

Cabo FISTERRA 2

10 2.1. O goberno de Filipe II ‡ Filipe II reinou sobre un imperio no que os dominios americanos acadaron a súa máxima expansión. ‡ Ao non ser emperador, puido gobernar en función dos intereses da monarquía hispánica. ‡ O monarca encargábase persoalmente do goberno desde Madrid, que converteu en capital en 1561. ‡ O poder do monarca aumentou e acentuouse a centralización. ‡ Filipe II ampliou o sistema de Consellos coa función de que o asesorasen. ‡ Corrixidores
Cabo FISTERRA 2

10 2.2. A defensa da ortodoxia católica ‡ Na Península, Filipe II impuxo o espírito da Contrarreforma e a súa loita contra o protestantismo. ‡ A existencia de moitos conversos propiciou aínda máis a persecución por motivos relixiosos. Con esta finalidade impulsouse a actuación da Inquisición. ‡ Limpeza de sangue. ‡ Os problemas máis graves producíronse pola persecución dos mouriscos granadinos, aos que se lles prohibiu o uso da súa lingua, vestidos e costumes. ‡ Isto desencadeou a sublevación das Alpuxarras (1567), que foi sufocada despois de tres anos de loitas.
Cabo FISTERRA 2

10 2.3. A política exterior
‡ Filipe II, para manter a hexemonía política e impoñer o catolicismo en Europa: ‡ Continuou a guerra cos franceses aos que derrotou na batalla de San Quintín (1557). ‡ Para frear a expansión musulmá polo Mediterráneo, organizou unha gran flota aliada que se enfrontou aos turcos. Batalla de Lepanto. ‡ Contra Inglaterra, que lles daba apoio aos protestantes e atacaba a flota española que comerciaba con América, enviou unha enorme flota, a Armada Invencible (1588). ‡ A rebelión de Flandres. ‡ A anexión de Portugal (1581).
Cabo FISTERRA 2

10 3. Economía e sociedade hispánica no século XVI 3.1. A chegada de plata e ouro 3.2. A economía 3.3. A demografía 3.4. A sociedade
‡ Un curral de comedias (ilustración)

Cabo FISTERRA 2

10 3.1. A chegada de prata e ouro ‡ No século XVI produciuse unha enorme demanda de produtos para as novas terras de América, un gran crecemento do comercio, e unha inxente chegada de ouro e prata de América. ‡ Esta situación non mellorou as condicións económicas e sociais da poboación. ‡ A entrada de enormes cantidades de metal precioso provocou un efecto de suba dos prezos, que fixo diminuír o poder adquisitivo das clases populares e reduciu o seu nivel de vida.

Cabo FISTERRA 2

10 3.2. A economía ‡ A demanda de produtos agrícolas apenas puido ser cuberta coa produción dos reinos hispánicos. ¿Por que? ‡ A industria artesanal tamén viu aumentar a demanda de produtos, pero a política da monarquía favoreceu os exportadores de la. ¿Por que? ‡ O comercio foi o sector que experimentou un maior desenvolvemento. ¿Como ERA O NEGOCIO?

Cabo FISTERRA 2

10 3.3. A demografía ‡ Ao longo do século XVI, a poboación dos reinos hispánicos aumentou, especialmente en Castela. ‡ A poboación urbana era escasa e poucas cidades superaban os cinco mil habitantes.

Cabo FISTERRA 2

10 3.4. A sociedade ‡ O predominio social estribaba na nobreza, especialmente nos títulos de Castela e Grandes de España. ‡ Xunto ao clero, a nobreza acumulaba unha altísima porcentaxe das rendas e riquezas do reino e estaban exentos de impostos. ‡ Compranse títulos de nobreza ‡ Os non privilexiados eran maioritariamente campesiños, suxeitos ao pagamento de tributos e a todo tipo de obrigas: rendas señoriais, décimos, etc. ‡ Na sociedade española existían grupos diferenciados pola súa procedencia étnica ou relixiosa: os mouriscos e os xudeus conversos. (arxinados e perseguidos).
Cabo FISTERRA 2

10 Un curral de comedias

Cabo FISTERRA 2

10 4. O século XVII: o declive do Imperio

4.1. Filipe III: o goberno dos validos 4.2. Filipe IV: a fin da hexemonía en Europa 4.3. Carlos II: o ocaso da monarquía dos Austria
‡ A Paz de Westfalia (mapa)

Cabo FISTERRA 2

10 4.1. Filipe III: o goberno dos validos ‡ Filipe III, fillo e sucesor de Filipe II, inaugurou unha nova etapa política dos Austria españois. Renunciou a exercer persoalmente as tarefas do goberno. ‡ As tarefas do goberno pasaron a mans de ministros omnipotentes, os validos ou privados. ‡ Filipe III tivo un breve e pacífico reinado. Entregoulle o goberno ao duque de Lerma, que conseguiu manter a paz no exterior. ‡ No interior, o feito máis salientable foi a expulsión dos mouriscos (1609), que agravou os problemas agrícolas.

Cabo FISTERRA 2

10 4.2. Filipe IV: a fin da hexemonía en Europa ‡ Con Filipe IV, España volveuse a involucrar nos conflitos europeos. As causas deste cambio hai que buscalas no estalido da Guerra dos Trinta Anos (1618-1648). ‡ O conde-duque de Olivares, valido do rei, era partidario da guerra coa que pretendía manter a hexemonía dos Habsburgo en Europa. Malia algunhas vitorias axiña se sucederon as derrotas. ‡ A Paz de Westfalia (1648) púxolle fin á guerra. ‡ En Cataluña, as autoridades pedíronlle axuda a Francia e a guerra prolongouse ata 1652. A paz asinouse con Francia en 1659 (Paz dos Pireneos), pero significou a entrega do Rosellón e parte da Cerdaña aos franceses.
Cabo FISTERRA 2

10 4.3. Carlos II: o ocaso da monarquía dos Austria ‡ O reinado do derradeiro dos Austria, Carlos II, constituíu o momento máis crítico do Imperio. Uníronse a propia incapacidade do rei, a corrupción dos seus validos, etc. ‡ Carlos II morreu sen descendencia, dando lugar a un grave conflito sucesorio entre os partidarios do candidato francés (Filipe de Borbón) ou do candidato austríaco (Carlos de Austria). ‡ O triunfo francés supuxo a fin dos Habsburgo en España.

Cabo FISTERRA 2

10 A Paz de Westfalia

Cabo FISTERRA 2

10 5. Crise social e económica do século XVII

5.1. A crise demográfica 5.2. A crise económica 5.3. Os problemas sociais

Cabo FISTERRA 2

10 5.1. A crise demográfica ‡ O século XVII caracterizouse por unha forte recesión demográfica, xeral en toda Europa, pero grave nos reinos hispánicos. ‡ A poboación rexistrou un importante retroceso. ‡ As causas son: o fluxo migratorio ao novo continente, as baixas ocasionadas polas guerras, a expulsión dos mouriscos e as pestes e epidemias acontecidas entre 1601-1685.

Cabo FISTERRA 2

10 5.2. A crise económica ‡ A agricultura empeorou a súa xa precaria situación. ‡ A gandaría viu como se reducía o número de cabezas de gando, por mor dunha maior sequidade dos pastos e da destrución provocada por diversas guerras peninsulares. ‡ A industria e mais o comercio padeceron unha fonda diminución. Isto foi debido á competencia dos produtos estranxeiros e á escasa capacidade de compra dunha poboación arruinada. ‡ Nin o aumento dos impostos nin as constantes depreciacións da moeda puideron salvar a Facenda Real, que se declarou en bancarrota en varias ocasións.
Cabo FISTERRA 2

10 5.3. Os problemas sociais ‡ O fluxo de riqueza que proviña de América durante o século XVI empregouse para consolidar un modelo social de tipo nobiliario no que os capitais se dedicaban á compra de terras, casas, etc. ‡ Fronte a uns poucos privilexiados existía unha enorme masa de poboación empobrecida: os campesiños perderan as súas terras, os artesáns empobreceran, etc. ‡ Non existían sectores que mantivesen unha vida digna como produto do traballo. ‡ Só os territorios periféricos, en especial a Coroa de Aragón, marxinados da aventura americana, sufriron menos a crise.

Cabo FISTERRA 2

A CRISE DEMOGRÁFICA DO XVII ‡

A CRISE DEMOGRÁFICA

RECESIÓN DEMOGRÁFICA

POBOACIÓN EN RETROCESO

CAUSAS

MIGRACIÓN A AMÉRICA

GUERRAS

EXPULSIÓN MOURISCOS

EPIDEMIAS

Cabo FISTERRA 2

A CRISE ECONÓMICA

1.- ¿ Por que empeora a agricultura? 2.-¿ Que solución lle queda aos campesiños? 3.- ¿ Que acontece coa gandaría? 4.- ¿ Como se explica que o comercio e a industria baixen? ‡ 5.- ¿ Como se atopan as finanzas públicas? ‡ 6.- ¿ A que medidas recurría a Facenda Real? ‡ ‡ ‡ ‡

Cabo FISTERRA 2

OS PROBLEMAS SOCIAIS

‡ 1.- ¿Para que se empregou a riqueza que viña de América? ‡ 2.- ¿En que situación se atopa a maioría da poboación? ‡ 3.- ¿Cómo acaban moitos deles? ‡ 4.- ¿Cal era o modelo social a imitar? ‡ 5.- ¿Por qué se salva da crise Aragón?

Cabo FISTERRA 2

O IMPERIO UNIVERSAL: CARLOS II

1.1 CARLOS I HERDANZA

HERDEIRO DUN GRAN IMPERIO

MATERNA

PATERNA

TERRITORIOS

CASTELA NAVARRA ARAGÓN

PARTE DE ITALIA POSESIÓNS AMERICAN AS

PPBB LUXEMBU RGO FC

ALEMANIA EMPERADO R

Cabo FISTERRA 2

O IMPERIO UNIVERSAL: CARLOS II

1.2 OS PROBLEMAS INTERNOS

CHEGADA EN 1517

1520

REVOLTAS

MALA RELACIÓN

EMPERADO R

COMUNIDA DES

XERMANÍAS

CASTELA

ARAGÓN

QUEN POR QUE PROTAGONIS TAS?
Cabo FISTERRA 2

QUEN POR QUE ?

O IMPERIO UNIVERSAL: CARLOS II

FRANCIA

BATALLA DE PAVÍA

TURCOS COFLICTOS EXTERIORES

PROTEXER O MEDITERRÁNEO

PROTESTANTES

PRÍNCIPES ALEMÁNS

GUERRAS DE RELIXIÓN

PERDE E FIRMA DA PAZ DE AUGSBURGO
Cabo FISTERRA 2

O IMPERIO HISPÁNICO: FILIPE II

AMÉRICA

MÁXIMA EXPANSIÓN

NON É EMPERADOR GOBERNO PERSOAL

CENTRADO EN ESPAÑA

2.1 GOBERNO

MADRID 1561

CENTRALIZACIÓN

BUROCRACIA

SISTEMA DE CONSELLOS
Cabo FISTERRA 2

CORRIXIDORES

O IMPERIO HISPÁNICO: FILIPE II

2.2 A DEFENSA DA ORTODOXIA CATÓLICA

CONTRARREFORMA

INQUISICIÓN

MOURISCOS

LOITAR O PROTESTANTISMO

LIMPEZA DE SANGUE

PERSECUCIÓN

SUBLEVACIÓN DAS ALPUXARRAS

Cabo FISTERRA 2

O IMPERIO HISPÁNICO: FILIPE II

Cabo FISTERRA 2

3.1 A CHEGADA DE PRATA E OURO

GRAN COMERCIO

SUBA PREZOS

DEMANDA AMERICANA

OURO E PRATA

NON MELLORA MOS

Cabo FISTERRA 2

3.2 A ECONOMÍA

DEMANDA AMERICANA
SEN CUBRIR

INDUSTRIA ARTESANAL
MELLORA POUCO

MELLORA COMERCIO
COMO FUNCIONA BA?

POR QUE?
Cabo FISTERRA 2

POR QUE?

SEVILLA

3.4 A SOCIEDADE

SOCIEDADE

PRIVILEXIADOS

COMPRA DE TÍTULOS

NON PRIVILEXIADOS

NOBREZA

CAMPESIÑOS

MOURISCOS

XUDEUS CONVERSOS

CLERO

VIDA PRECARIA

Cabo FISTERRA 2

O SÉCULO XVII: O DECLIVE DO IMPERIO

RENUNCIA A GOBERNAR

INCAPAZ

VALIDOS

MINIS ROS OMNIPRESEN ES

FILIPE III

REINADO PACÍFICO

DUQUE DE LERMA

EXPULSIÓN DOS MOURISCOS
Cabo FISTERRA 2

PROBLEMAS AGRÍCOLAS

O SÉCULO XVII: O DECLIVE DO IMPERIO

FILIPE IV

CONFLICTOS EUROPEOS

CONDE-DUQUE DE OLIVARES

GUERRA DOS TRINTA ANOS

GUERRA COSTOSA

LEVANTAMENTO 1640

ADEUS AO PACIFISMO

FRANCIA

HOMES

PAZ DOS PIRENEOS

PAZ DE WESFALIA

CARTOS

Cabo FISTERRA 2

O SÉCULO XVII: O DECLIVE DO IMPERIO

I CAPAZ

MOME O CRÍTICO CO FLICTO SUCESORIO FI DOS AUSTRIAS
Cabo FISTERRA 2

CORRUPCIÓ

CARLOS II

CRISE ECO ÓMICA

A ARMADA INVENCIBLE (video)
‡ COMO É POSIBLE QUE A GRAN ARMADA ESPAÑOLA FRACASE? ‡ 1.-Por que tiña tanto interés Filipe II en casarse con María Tudor,raiña de Inglaterra? ‡ 2.- Morta María,propon matrimonio a Isabel a sua irmán.Por que? ‡ 3.-Que pirata empeza os enfrontamentos de novo? ‡ 4.-En 1570 quen prepara un plan para derrotar a Isabel? ‡ 5.-A quen apoia Isabel para molestar a Filipe II? ‡ 6.-En 1585 Filipe II toma a iniciativa e decide invadir Inglaterra, por que? ‡ 7.-A quen lle pide un plan? Cal escolle? ‡ 8.-Como retrasa Drake os preparativos da Armada? ‡
Cabo FISTERRA 2

A ARMADA INVENCIBLE (video)
‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ 9.-Quen sustitue ao Marqués de Santa Cruz? 10.-Cal é o problema do novo xefe da Armada? 11.-Como se compñía a Armada? Tanta presa a que da lugar? 12.- 25-5-88, a quen lle mandan un correo? 13.- Como lle chamaron a armada cando sae de Portugal? 14.-Chegando a Inglaterra que recomenda Martínez de Recalde?Por que non se fai? 15.-Que pasaba co Duque de Parma? 16.-Como atacan os ingleses? 17.-Que ruta toman para voltar a España? 18.-Que regresou da Armada a España? 19.-Por que fracasou a Armada

Cabo FISTERRA 2