You are on page 1of 22

Thuaät ngöõ Moâ hoïc (Histology) ñöôïc Mayer söû duïng 1819 (histos: vaûi moûng) Moâ: Tissue

oa hoïc nghieân cöùu söï phaùt trieån, caáu taï hoaït ñoäng cuûa caùc moâ trong cô theå soá

coù ôû eukaryote ña baøo coù phaùt trieån cô

ÖÙng duïng lôùn trong y hoïc vaø CNSH

NHIEÄM VUÏ CUÛA MOÂ HOÏC

Caáu taïo vaø chöùc naêng cuûa tb vaø moâ Caùc quy luaät bieät hoùa, phaùt trieån tb vaø Moái quan heä noäi quan qua ñieàu hoøa TK va Söï bieán ñoåi sinh lyù cuûa tb vaø moâ Söï phuïc hoài, taùi taïo caáu truùc vaø chöùc n Caùc phöông phaùp chaån ñoaùn, phaùt hieän Coâng ngheä moâ vaø teá baøo in vitro

MOÂ COÙ THEÅ ÑÖÔÏC ÑÒNH NGHÓA

Heä thoáng teá baøo vaø chaát gian baø Cuøng nguoàn goác töø 3 laù phoâi Cuøng caáu taïo Cuøng chöùc naêng ñöôïc hình thaønh trong quaù trình tieán hoùa sinh hoïc vaø xuaát hieän ôû cô th ña baøo nhôø caùc tieán trình bieät hoù

“Moâ (Tissue) laø taäp hôïp nhöõng yeáu toá coù caáu truùc teá baøo vaø khoâng coù caáu truùc teá baøo trong moät ñôn vò sinh hoïc nhaát ñònh, chuùng phaùt trieån töø hôïp töû, nhaèm thöïc hieän nhöõng chöùc naêng

TÍNH CHAÁT

- Moâ (tissue) laø moät toå chöùc sinh hoïc

- Taäp hôïp taäp ñoaøn TB (cells colony)

- Bieät hoùa ñeå thích öùng vôùi moät hoaëc moät soá chöùc phaän sinh hoïc cô theå - Caùc moâ coù ñaëc ñieåm sinh lyù, sinh hoùa rieâng bieät

Trong thaønh phaàn cuûa moät moâ naøo ñoù, ngoaøi teá baøo, chuùng coøn ñöôïc Caùc nhieàu yeáu toá taäp hôïp bôûidòch gian baøo khaùc: Hôïp chaát höõu cô khaùc nhau Caùc muoái hoaø tan Caùc ion Khí hoøa tan

Giaù theå chaát neàn ngoaïi baøo (Extra Cellular Matrix_ECM)

Ñaëc ñieåm moâ Coù chung nguoàn goác Cô cheá bieät hoùa khaùc nhau

Ñaëc ñieåm hình thaùi, sinh lyù khaùc nha

Toàn taïi, hoaït ñoäng ôû traïng thaùi ñoäng Coù chung söï ñieàu hoøa vaø caûm öùng

Coù nhieàu chöùc naêng khaùc bieät nhau

Û tuaàn thöù hai cuûa söï thuï tinh oâi taïo 3 lôùp khaùc nhau Embryo

zygote

Blastocyst

Laù ngoaøi (extoblast) Laù giöõa (mesoblast)

Morula

Laù trong (endoblast)

Thai (Foetal)

ãi moâ ñöôïc coi laø moät heä thoáng phaân bo âng gian theo moät traät töï nghieâm ngaët

Caùc moâ hoaït ñoäng töông hoã nhau döôùi söï ñieàu hoaø cuûa heä thoáng cô theå bieät hoùa caøng cao, khaû naêng taùi taïo caø

û naêng töï ñieàu chænh thích nghi vôùi bieán án ñoåi vöôït ngöôõng, beänh lyù xuaát hieän Khaû naêng xuaát hieän – tieâu bieán Khaû naêng bieät hoùa moâ

Caùc saûn phaåm khaùc Moâ bì Moâ lieân keát Moâ maùu Moâ cô Moâ thaàn kinh Heä tieâu hoùa Heä hoâ haáp

Moâ xöông Heä tuaàn hoaøn Nieäu sinh duïc

Söï sinh saûn teá baøo (cell reproduction) Phaân baøo nguyeân nhieãm taïo sinh khoá Phaân baøo giaûm nhieãm taïo giao töû

öï bieät hoaù teá baøo (cell differentiation) Bieät hoùa hình thaùi Bieät hoùa chöùc naêng

Bieät hoùa sinh hoùa Bieät hoùa vaø hoaït hoùa gen Hình thaønh caùc protein môùi

ong caùc cô cheá hoaït ñoäng vaø phaùt trieån uûa moâ, söï bieät hoùa coù theå ang tính thuaän nghòch

Teá baøo ñaõ bieät hoùa cao seõ thoaùi bieät hoùa ñeå trôû thaønh teá baøo keùm bieät hoùa hôn Ví duï: Caùc teá baøo ung thö Tb quang veát thöông ñang hoài phu Caùc TB karetin cuûa da Tb trong nuoâi caáy in vitro

Hôïp töû

Söï taïo moâ vaø cô quan

Phoâi blastocyst

1. Tb bieåu bì 2. Tb TK 3. Tb saéc toá

Phoâi vò

4. Tb cô vaân XUAÁT XÖÙ 5. Tb xöông CAÙC TEÁ BAØO6. Tb thaän 7. Tb maùu 8. Tb cô trôn 9. Tb tuïy 10. Tb t. giaùp

Ngoaïi bì

Trung bì

11. Tb phoåi Noäi bì Daûi sd 12. Tb sd ñöïc 13. Tb sd caùi

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Nhieàu yù kieán khaùc nhau trong vieäc phaân loaïi moâ . Bieåu moâ (Epithelium) . Moâ maùu (Blood tissue) . Moâ cô (Muscular tissue) . Moâ thaàn kinh (Nerve tissue)

. Moâ lieân keát (Connective tissue)

SINH LYÙ TAÙI TAÏO MOÂ

g thöïc teá, söï taùi taïo moâ chæ theå hieän ô c ñoä thay theá caùc teá baøo (möùc hoài phu

nh chaát naøy bieåu hieän roõ ôû: Moâ bì vaø moâ maùu Haøn gaén caùc xöông gaãy

Söï boå xung moät phaàn daây thaàn kinh

Moät soá tröôøng hôïp phuïc hoài trí nhôù

roø nhôø caùc teá baøo goác ít tieàm naêng

eân khoâng theå taùi taïo toaøn phaàn caáu t

MOÂ HOÏC COÙ VAI TROØ QUAN TROÏNG TRONG Y HOÏC LAÂM SAØNG VAØ CNSH Haàu heát caùc bieán ñoåi cuûa teá baøo chæ ñöôïc bieåu hieän ôû möùc ñoä moâ (tính chæ thò sinh hoïc – bioindicator), maëc duø moâ ngöôøi vaø ÑV khoâng coù tính toaøn theá (totipotency) sinh lyù

NHIEÄM VUÏ CUÛA MOÂ HOÏC RONG COÂNG NGHEÄ - SINH HOÏC
Nghieân cöùu hình thaùi, chöùc naêng moái quan heä, söï taùi taïo, thích nghi… ôû möùc vi caáu truùc cuûa heä moâ ngöôøi vaø ÑV Nhaèm can thieäp, caûi bieán trong ñieàu

CNSH phaùt kieán: (TISSUE ENGINEERING)

KYÕ THUAÄT CHEÁ TAÏO MO

Vôùi 2 phöông phaùp: in vitro vaø in vivo

Döïa treân nguyeân lyù dung hôïp (fusion aø toå hôïp (combination) caùc teá baøo TAÏO CAÙC COLONY (animal cells)

ät soá phöông phaùp nghieân cöùu moâ hoïc ng Coâng ngheä Sinh hoïc vaø Y hoïc Nghieân cöùu tb vaø moâ soáng -In vivo -In vitro (moâ, tb vaø phaân töû) Nghieân cöùu tb vaø moâ cheát -Tieâu baûn moâ -Hình thaùi -Beänh hoïc Phöông phaùp hoùa moâ (Histochemistry) Phöông phaùp mieãn dòch