You are on page 1of 36

AS REVOLUCINS LIBERAIS

DIFERENZAS ENTRE UN ESTADO ABSOLUTISTA E UN ESTADO LIBERAL

Basandose nas ideas da Ilustracin (divisin de poderes de Montesquieu) o liberalismo xurdiu como unha nova doutrina poltica fronte ao modelo absolutista do Antigo Rxime. O Estado liberal sustntase en principios como a igualde xurdica, a soberana nacional e o sufraxio. Comezando en EE UU, o Estado liberal espallouse ao longo do sculo XIX en boa parte de Europa, ao servizo da burguesa e negndolle os dereitos polticos, a cidadana, s clases populares e s mulleres.

Independencia e revolucin en Estados Unidos

A loita dos Estados Unidos contra a metrpole (Gran Bretaa) foi unha guerra de independencia, pero tamn supuxo unha verdadeira revolucin poltica. Os patriotas americanos quixeron, por vez primeira, levar prctica as ideas dos ilustrados. Segundo eles, calquera goberno tia que fundamentarse nun pacto ou contrato social entre gobernantes e gobernantes que se plasmou nas Constitucins, xeralmente precedidas dunha declaracin de dereitos.

Borrador da Declaracin de Independencia de Jefferson, 1776. A primeira vez que se formulan os dereitos do home.

Independencia e revolucin en Estados Unidos

O Reino Unido tia 13 colonias no leste de Amrica do Norte, independentes entre si. As necesidades da facenda britnica provocaron un aumento dos impostos que pagaban os colonos. Contra a suba dos impostos, entre eles un sobre o t, rebelronse os colonos (Motn do t, 1773), inicindose a Guerra da Independencia. Os colonos recibiron a axuda de Francia e Espaa e Gran Bretaa viuse obrigada a recoecer a independencia das colonias no Tratado de Paz de Versalles, 1783.

Independencia e revolucin en Estados Unidos

As colonias declaron a independencia o 4 de xullo de 1776, un documento redactado por Jefferson que recolle os principios ilustrados e liberais. As colonias transformronse en 13 Estados independentes, ata que en 1787 decidiron constiturse como Estado Federal. Redactouse unha Constitucin, a mis antiga escrita que anda est en vigor, na que se recolla a divisin de poderes e os dereitos do home, e se delimitaban as competencias entre os Estados e o Goberno Federal.
Sinatura da Declaracin de Independencia (1776)

Firmas na derradeira pxina da Constitutcin de 1787

A FORMACIN DOS EE UU

Motn do t; Boston, 1773

Colonos derruban a estatua de Xurxo III; Nova Iork 1776

A que se debeu o Motn do t? que fan os indios nos barcos? Que simboliza o derrubamento da estatua do rei? coeces algn acontecemento recente onde tamn se tian derrubado estatuas e outras imaxes dos gobernantes? Cales foron as causas da independencia dos EE UU? foi pola liberdade ou polos impostos?
Tabaqueira con George Washington; 1780

Que obxetivo tia reproducir a imaxe de Washington na tabaqueira?

A FORMACIN DOS EE UU
Os colonos organizronse seguindo os principios ilustrados e liberais. Na Declaracin de Independencia de 1776 e na Constitucin de 1787 recollronse os dereitos do home e a divisin de poderes. Pero non todos se beneficiaron do novo sistema poltico.

Declaracin de Independencia; John Trumbulls 1816

Alegora da Liberdade alumando un retrato de Jefferson mentres sinala outro de Washington; 1807

Fxate no cadro, que grupo social protagonizou a Independencia dos EE UU? Que simboliza o gravado? a Liberdade de Washington e Jefferson foi s para os colonos brancos ou tamn afectou poboacin indxena e negra? O recoecemento dos Dereitos tamn inclua s mulleres brancas?

A REVOLUCIN FRANCESA: crise do Antigo Rxime

A Revolucin Francesa derrubou o Antigo Rxime en Francia e contribuu a sa derrota en gran parte de Europa. Entre as causas do seu estalido estn: as ideas ilustradas; as aspiracins de igualdade social da burguesa; o desexo do campesiado de librarse das cargas feudais; a creba financeira do Estado; as crises de subsistencia constantes desde 1770 que aumentaron o descontento dos labregos e das clases populares urbanas.

Le defecit, caricatura inglesa

Lois XVI reparte alimentos aos campesios durante o inverno de 1788-89

A REVOLUCIN FRANCESA: dos Estados Xerais Asemblea Nacional

A oposicin dos estamentos privilexiados a pagar impostos para solucionar a crise da facenda pblica levou a Lois XVI a convocar os Estados Xerais, unhas Cortes estamentais que non se reunan desde 1614.

Apertura dos Estados Xerais, maio 1789 (Couder)

Os distintos estamentos elaboraron o Cadernos de Queixas, onde podemos comprobar as aspiracins de cada grupo social.

Cahier de dolance de Vaudeville

A REVOLUCIN FRANCESA: dos Estados Xerais Asemblea Nacional

Os representantes do Terceiro Estado negronse a aceptar o voto por estamento (as sempre gaaban os privilexiados) e decidiron constiturse en Asemblea Nacional xurando permanecer reunidos ata ter elaborada unha Constitucin. A Asemblea unronse algns membros do clero e da nobreza que, desde este momento, detenta a soberana nacional, tal e como propua Sieys no seu famoso panfleto: Que o Terceiro Estado?

A REVOLUCIN FRANCESA DOS ESTADOS XERAIS ASEMBLEA NACIONAL


Os estamentos privilexiados obrigaron ao rei a convocar os Estados Xerais, onde cada estamento tia un voto. O Terceiro Estado non aceptou o voto por estamento e constituuse en Asemblea Nacional.

Apeertura dos Estados Xerais; Cauder s. XIX

O xuramento do Xogo da Pelota; David, 1791

Identifica os estamentos dentro da sala onde se renen os Estados Xerais? por que se reuniron?

Que se representa no cadro de David? quen fai o xuramento? por que? son todos membros do Terceiro Estado? por que se renen na sala do Xogo da Pelota? quen asoma polas vents? Que simbolizan os tres personaxes do centro do cadro?
Indica as principais diferenzas entre os Estados Xerais e a Asemblea Nacional? Quen detentaba a soberana nacional antes do Xuramento do Xogo da Pelota? e despois?

A REVOLUCIN FRANCESA: as revoltas populares


Os movementos de tropas ordenados polo monarca provocaron a reaccin do pobo de Pars, estimulado pola caresta da vida, que tomou a Bastilla o 14 de xullo de 1789. A Bastilla era unha fortaleza usada tamn como prisin.
A sublevacin foi imitada noutros lugares, os campesios asaltaron os castelos (Gran Medo) destrundo os documentos feudais. A Asemblea Nacional decreta a abolicin do rxime feudal (4 de agosto de 1789), suprimndose os privilexios fiscais e xurdicos, e os dezmos eclesisticos. En outubro de 1789 miles de mulleres de Pars organizaron unha Marcha sobre Versalles para pedir pan ao rei, forzando ao monarca a asinar os decretos da Asemblea e obrigndoo a ir a Pars.

Demolicin da Bastilla, Hubert Robert

Marcha sobre Versalles

Destrucin dos castelos

A REVOLUCIN FRANCESA

1789: LE GRAND PEUR


O medo do pobo reaccin dos seores levounos a asaltar e destrur castelos e mosteiros. A Asemblea Nacional aprobou a abolicin do rxime feudal.

Le grande peur

Reforma dos dereitos feudais e do dezmo

Jsavois bien que jaurions not tour

Cal era a aspiracin dos campesios? Xuntos cos castelos mosteiros que destruan tamn? En Galicia houbo sculos antes unha revolta na que os campesios asaltaron e derrubaron os castelos dos seores, por que o fixeron? Que se representa na vieta co centro? Por que lle di o campesio ao cura que ser a ltima vez que lle pagar? cal era a principal taxa cobrada pola Igrexa? Describe a escena da vieta da dereita, que celebraba? cres que realmente se deu unha situacin semellante?

A REVOLUCIN FRANCESA: a Declaracin de Dereitos do Home

O 26 de agosto de 1789 a Asemblea Nacional aprobou a Declaracin de Dereitos do Home e do Cidadn. Nos seus artigos consgrase a liberdade individual, a igualdade ante a lei e fiscal, a inviolabilidade da propiedade e a soberana nacional. A Declaracin foi s a dos Dereitos do Home. As mulleres non foron recoecidas como cidadns a pesar da sa participacin nos actos revolucionarios. Olimpia de Gouges redactou unha Declaracin dos Dereitos da Muller e da Cidad, e rematou sendo guillotinada. Tampouco se aboliu a escravitude, nin se recoecen os dereitos sociais.

A REVOLUCIN FRANCESA

1789: A DECLARACIN DE DEREITOS

Por que non se recoecen os dereitos dos escravos e das mulleres?


Valora a vida, e a morte, de Olympe de Gouges. Mereceu a pena a sa loita? suficiente con que unha lei recolla os dereitos para que estes se cumpran? que ten que ocorrer ademais? Que podes facer ti para que hoxe se cumpran os dereitos humanos?

Os escravos das Antillas reclaman os seus dereitos

Olympe de Gouges

A REVOLUCIN FRANCESA: a Constitucin civil do clero

En xullo de 1790 aprobouse a Constitucin Civil do clero, pola que se lles obriga a xurar fidelidade s normas do Estado, non recoecndose os seus votos relixiosos e suprmense as ordes relixiosas non adicadas caridade. O Papa condenar estas medidas e o clero francs dividirase en refractarios e constitucionais.

A REVOLUCIN FRANCESA: a Constitucin de 1791

Pouco antes de aprobarse a Constitucin a familia real intenteu fuxir para unirse s tropas absolutistas (Noite de Varennes, 20 de xuo de 1791), sendo encarcerada. A Constitucin, a primeira escrita de Europa, estableceu a monarqua constitucional, a soberana nacional, a separacin de poderes e o sufraxio censatario. Posteriormente ditouse a prohibicin das folgas e das asociacins de obreiros.

Stira inglesa da Noite de Varennes

Alegora da Constitucin de 1791

A REVOLUCIN FRANCESA: axitacin poltica

Os anos revolucionarios caracterizronse pola axitacin poltica. Nas cidades creronse gran cantidade de clubs, tamn de mulleres. Publicronse centos de xornais e panfletos que se lan en voz alta nas ras e cafs, e as manifestacins nas ras son constantes.

En toda esa axitacin tiveron un papel protagonista os sansculottes, as clases populares urbanas.

A REVOLUCIN FRANCESA: os grupos polticos

As diferentes posicins polticas dos clubs e da prensa reflectronse na Cmara lexislativa, onde se organizaron grupos polticos, antecedentes dos partidos polticos actuais. Entre eles destacan os xacobinos, apoiados polos sans-culottes, republicanos de esquerdas; e os xirondinos, con posturas conservadoras. A maiora, sen embargo, non tia unha orientacin poltica precisa. O xacobinos chegaron a crear unha rede de clubs por toda Francia, organizados como un autntico partido con gran capacidade de manipular s masas.
Stira dun debate sobre a guerra no club xacobino, 1792

A Convencin, 1792

A REVOLUCIN FRANCESA: a Primeira Repblica

En 1792 iniciouse a guerra contra as potencias absolutistas europeas. Despois das derrotas iniciais a vitoria de Valmy cambia o curso da guerra. Decretouse a leva forzosa (servizo militar). Unha insurreccin popular o 10 de agosto de 1792 levou destitucin do rei e formacin dunha comuna controlada polos exaltados. Inaugorouse o rxime da Convencin (setembro de 1792outubro de 1795), controlada en principio polos xirondinos. En xaneiro de 1793 executouse ao rei.

A REVOLUCIN FRANCESA: o Terror

Entre 1793 e 1794 o Comit de Sade Pblica, controlado polo xacobino Robespierre, dirixiu a vida poltica de xeito ditatorial. Todo o proceso revolucionario caracterizouse pola violencia, pero esta acadou un carcter extremo nestes anos. Creronse tribunais especias que exerceron unha represin dursima. Moitos dos executador eran antigos revolucionarios, opostos s medidas dos Comits. A crise econmico fxo que Robespierre perdese o apoio dos sans-culottes, e el mesmo morreu na guillotina en xullo de 1794.
O reino do terror

O acusador, 1793

A REVOLUCIN FRANCESA

O TERROR

Describe e explica as imaxes da diapositiva. Que finalidade tia a poltica terrorista? conseguiu os seus obxectivos? Contaban con garantas legais os detidos? quen decida as condenas? A que clase social pertencan os condenados? e a que ideoloxa poltica? A Convencin pechou os clubs de mulleres, por que? Por que se xirondinos? guillotina aos

O cocieiro Robespierre

Execucin dos xirondinos; maio 1793

Que pretenda o inventor da guillotina? Quen eran as tricoteuses? segue sendo hoxe un espectculo a pena de morte? Que Estados practican hoxe unha poltica terrorista? que pretenden conseguir?
Comit Revolucionario Tricoteuses

A REVOLUCIN FRANCESA: os smbolos republicanos

O gorro frixio, smbolo da liberdade, formaba parte da vestimenta dos escravos liberados na antiga Roma. A Repblica impuxo un calendario baseado na climatoloxa e nas tarefas agrarias, rachando co calendario relixioso. A Marsellesa, himno nacional francs, foi composto por Rouget de Lisle en 1792. Tamn se creou a bandeira tricolor. O Sistema Mtrico naceu en 1791. Decimal

Calendario republicano

Uso do sistema mtrico

A REVOLUCIN FRANCESA: a reaccin conservadora

Coa cada de Robespierre a Convencin Termidoriana supn un xiro dereita, que culminar coa Constitucin de 1795, que inaugura o rxime do Directorio. O poder lexislativo comprteno entre o Consello dos Cincocentos e o Consello de Ancins, elixidos por sufraxio censatario indirecto; o executivo est en mans dos cinco membros do Directorio. A crise econmica agudizouse e as protestas foron duramente reprimidas polo exrcito.
Consello de Ancins

Destrucin dos bustos de Marat, 1795

Ventres creux

A REVOLUCIN FRANCESA: caricaturas inglesas


En Gran Bretaa, inimiga de Francia, desenvolveuse unha campaa de propaganda contra a Revolucin.

O contraste, Rowlandson.

O pinculo da liberdade, James Gillray, 1793

A guillotina

O IMPERIO NAPOLENICO: o Consulado (1799-1804)

Os burgueses queran un goberno firme que lle garantise as melloras revolucionarias con paz e orde para facer negocios. Por iso deron o seu apoio a Napolen. En novembro de 1799 (18 de brumario) cun golpe de Estado Napolen fxose co poder, comezando o Consulado, que se dirixe cara o goberno persoal de Bonaparte. Aplicou unha poltica conciliadora coa dereita e moi dura coa esquerda. Entre as sas reformas destacan a centralizacin administrativa e o Cdigo Civil de 1804 que consagra os principios liberais mis esenciais.
O crocodilo corso disolve o Consello de Ancins, caricatura inglesa

18 de brumario, Franois Bouchot

O IMPERIO NAPOLENICO: o Imperio (1804-1814)


Napolen corouse emperador conquistando gran parte de Europa. A guerra foi case permanente e nela, a favor ou en contra, estiveron implicados a maiora dos Estados europeos. Gloria para Napolen e para Francia, cun incalculable custo en vidas humanas, feridos e miserias.
O novo rxime non tardar en adoptar as formas e o cerimonial monrquico, cunha Corte e unha nobreza propia. Francia controlaba o continente, mentres Gran Bretaa os mares despois da sa vitoria en Trafalgar (1805). En 1810 s os patriotas espaois mantian a resistencia.
Napolen corase emperador, detalle do cadro de David

Napolen en Austerlitz, Gerard

O IMPERIO DE NAPOLEN

A PROPAGANDA
Creouse todo un aparato propagandstico ao servizo do poder de Napolen, representado como un caudillo militar, pero tamn como un semideus.

Napolen emperador; Ingres 1806

Napolen cruzando os Alpes; David 1801

Napolen visitando aos apestados de Jaffa; Gros 1804

Con que persoeiros histricos quere David que se identifique a Napolen? Fxate nos nomes que aparecen gravados nas pedras en primeiro plano no cadro de David. Napolen realmente cruzou os Alpes nunha mula, que opinas do cambio de montura feito no cadro? No cadro de Ingres, a quen che recorda a iconografa de Napolen? No cadro de Gros idealzase un episodio do invasin de Exipto: en que lugar do cadro aparece Napolen? en que se diferenza a sa actitude da dos militares que o acompaan?

Que nos quere trasmitir o pintor co xesto de Napolen tocando a ferida do leproso?

O IMPERIO DE NAPOLEN

A CONTRAPROPAGANDA
Nos pases enfrontados Francia a imaxe que se difundiu de Napolen totalmente contraria.

A medalla de Napolen

Napolen amo do mundo

O sacrificio de Napolon (levando os xoves morte) ; Louis

Describe as imaxes comparndoas coas da diapositiva anterior, cales che parecen mis prximas realidade?

O IMPERIO NAPOLENICO: a derrota

A invasin de Rusia en 1812 sinalou o principio do fin para o Imperio Napolenico. A chegada o inverno resultou desastrosa para as tropas francesas. Nos territorios ocupados aumenta a resistencia aos invasores franceses e en maio de 1814 Napolen confinado na illa de Elba, volvndose s fronteiras de 1792. Napolen regresou a Pars en 1815 (Imperio dos Cen Das), sendo definitivamente derrotado na batalla de Waterloo en xuo, e desterrado a illa de Santa Helena onde morrer en 1821.

Napolen retirndose de Moscova en 1812, Adolf Northen

Revista das tropas ao regreso de Rusia, stira inglesa

RESTAURACIN ABSOLUTISTA: o Congreso de Viena (1815)

Os vencedores de Napolen decidiron facer un Congreso en Viena para establecer a paz e as novas fronteiras. Estaban en contra dos principios liberais. Fronte soberana nacional instituron o principio de lexitimidade da monaqua. Reprimiron as ideas revolucionarias e crearon unha alianza militar, a Santa Alianza, para intervir nos pases onde estalase unha revolucin liberal (como ocorreu en Espaa en 1823).

Caricatura do Congreso de Viena

AS ONDAS REVOLUCIONARIAS DE 1820 E 1830

As ideas liberais e nacionalistas prenderan na sociedade europea e non era posible regresar ao Antigo Rxime. En 1820 houbo movementos revolucionarios en Espaa, Npoles e Portugal; en 1821 estalou a revolta pola independencia de Grecia, conseguida en 1830. Os movementos revolucionarios, liberais e nacionalistas, foron mis importantes en 1830, estendndose por gran parte de Europa. Pars marcou o inicio das revoltas. En 1830 Blxica inependizouse de Holanda. En Polonia os alzamentos nacionalistas fracasaron ante a represin zarista.

A barricada en 1830; Manguin

A barricada en 1830, Manguin 1834

A REVOLUCIN DE 1848: a primavera dos pobos

As revolucins de 1848 estendronse por toda Europa e nelas misturronse as ideoloxas liberal e nacionalista co malestar social crecente dos obreiros da puxante industria. O movemento revolucionario volveu comezar en Pars, reclamndose a ampliacin do corpo electoral. Proclamouse a II Repblica e aprobouse o sufraxio universal masculino. En xuo o Goberno francs freou as aspiracins populares cunha dursima represin. A eleccin de Luis Napolen como presidente da Repblica en decembro, anunciaba o Segundo Imperio Francs.
Barricada en Pars, xuo de 1848

A Repblica universal, Sorrieu 1848

1848: A PRIMAVERA DOS POBOS

Metternich fuxindo de Viena en 1848

Rapaces no trono das Tulleras en xaneiro 1848 Daumier 1848

Napolen recibe aos embaixadores de Siam en 1861; Gerome 1865

Que pasou en Francia en xuo de 1848? Que eleccins se celebraron en Francia en decembro de 1848? quen poda votar? a quen se elixiu? Por que se di que as grandes derrotadas das revolucins de 1848 foron as clases populares?

A revolucin de 1848 non supuxo ningn progreso poltico? (fxate na imaxe da esquerda)
Intenta explicar a evolucin dos acontecemento revolucionarios en Francia comparando as das imaxes da dereita.

A REVOLUCIN DE 1848: a primavera dos pobos

As revolucins de 1848 remataron coa sensacin de fracaso, pero conseguronse algns cambios. Rematouse definitivamente co feudalismo, ags en Rusia e na maior parte de Europa establecronse rximes parlamentarios con sufraxio censatario. Os derrotados no 48 foron as clases populares, que viron freadas as sas aspiracins polticas e sociais pola burguesa. Desde este momento tomarn conciencia de que o inmigo a burguesa dominante, que eles contriburan a situar fronte dos Estados liberais.