!CPn uLWL? ve !CPn uLWL?

ve
uLMCk8A1lk uLMCk8A1lk
LCl1lM LCl1lM
!ohn uewey
W 1879 8ulllngLonţ vermonL'da dogdu
W Chlcago unlverslLeslţ Columbla unlverslLesl
W A8u eglLlm slsLemlne buyuk kaLkilari vardir
W ÞragmaLlzm du;unceslnl buLun A8u eglLlm slsLemlne
uygulayan blr eglLlm reformcusudur
W Çok yönlu blr sosyal blllmcldlr
W lelsefeţ slyaseLţ sosyolo[lţ pslkolo[lţ pedogo[l
W uewey Lum felsefeslnln eglLlm felsefesl olarak
görulmesl gerekLlglnl lfade eder
ÞragmaLlzm
W ÞragmaLlzm (faydacilik)
W ÞragmaLlzme goreţ deglsmeye bagli lnsan eylemlerlnl kendlne faydali kilmak
amaciyla eylemln amacinin ve verdlgl faydanin ölcusunun sorgulanmasi esasLirŦ
W ÞragmaLlzm 19Ŧyy sonu ve 20Ŧyy baslarinda lngllLere ve Amerlka'da orLaya
W cikan ve daha sonra Amerlka'nin mllll felsefesl hallne gelen blr felsefe akimidirŦ
W !ohn SLuarL Mlllţ Wllllam !amesţ !ohn uewey
W lelsefl Lemellerl AnLlk ?unan'da presokraLlk doneme kadar uzanan
pragmaLlzmţ lnsani Lemele alarakţ soflsLlerln kuskuculuga ve dogmaLlzme karsi
cikarak llerl surduklerlţ ºlnsan her seyln olcusudur" prenslblnl benlmsemls
humanlsL karakLerll blr dusuncedlrŦ
W Ayrica pragmaLlzmţ onLolo[lk anlamda PeraklelLos'un ºher sey akar"ţ ºlnsani da
lclne alan her seyţ surekllllk arz eden blr olusum hallndedlr ve bu olus
lcerlslnde surekll deglslme ugrar
W PaklkaL arayisi dlye blr sey yokLurţ her Lurlu dusunme eLklnllgl salL problem
cozme lle llglll blr konudurţ lnanclar lse eylem aliskanliklarina Lekabul ederţ
yoksa gercekllge lllskln Lasarimlar deglldlrŦ
uewey'nln lelsefesl(1)
W !ohn ueweyţ CŦSŦ Þelrce ve Wllllam !ames'ln dusuncelerlnl senLezlemls ve
pragmaLlzmlţ manLiksal ve ahlakl blr anallz Leorlsl olarak gellsLlrmlsLlrŦ
W Lvrlm Leorlslnden buyuk ölçude eLkllenml;LlrŦ ÞragmaLlzm lle blrllkLe
evrlm Leorlsl felsefesnln Lemellnl olu;LururŦ
W Lvrlmblr baskalasma ve deglsme surecldlrţ var olma mucadeleslndeţ
surekll deglsme hallndekl dogalţ cevresel sarLlara gore yenllenebllen Lurler
ancak kendllerlnl gelecege akLarablllrŦ
W uewey geleneksel olan ne varsa pek cogunu reddeLmls ya da onlari
evrlmselclllge uyarlayarak felsefede yenlden yapilandirma yoluna glLmlsLlrŦ
W uewey'ln felsefeslţ eylemlerl deneylmle es LuLmasi ve bllmeyl deneylme
dayandirmasi bakimindan experlmanLallzm (deneyselclllk)ţ pragmaLlsL
dusunce clzglslndeţ praLlk olarakţ dusunce ve eylemlerl gercek yasamdakl
sonuclariyla olcmesl bakimindan eylemsel faydacilikţ bunlari araclar olarak
bellrlemesl bakimindan da ensLrumanLallzm ya da aracsalcilikţ olarak
blllnlrŦ
uewey'nln lelsefesl(2)
W Lvrlmden aldigi du;uncelerle blrllkLe lnsani doganin blr parçasi olarak
görurŦ
W keslnllk ve muLlaklik bellrLen du;uncelerln yerlne ţ deneylme ve deneye
dayali degl;en bllgl aki;ini felsefeslnln merkezlne koyar
W lelsefede kullanilan Lum geleneksel du;uncelere kar;i çikarŦ
W uewey'e gore gelenekselllk felsefeyl oyleslne kusaLmisLir klţ bunu
felsefenln Laniminda dahl goreblllrlzŦ 1animlarin coguţ kusursuzlukţ
supheslz gercekllk glbl kavramlarla karsilanirŦ
W Cercekllgln ahlakl ldealler lle karakLerlze edllmeslţ onun dogal buLunluge
ve blllme aykiri blr blclmde meLaflzlgln alani lclnde ele alinmasina yol acarŦ
W C'na gore felsefe blr blllm olmamakla ve de felsefenln blllm disi boyuLlari
da mevcuL olmakla blrllkLe felsefe lnsanin dogal blr ozelllgldlr fakaL bu blr
ldeale degll pozlLlf anlamda blllme dolayisiyla da dogaya yonells olmalidirŦ
uewey'nln lelsefesl(3)
W 8u yonells lnsana onu dolayisiyla da kendlnl bllme yoluyla ozgurlugunu
kazandirirŦ
W C'na goreţ bllgellkţ dunyevl olaninţ yanl lnsanin ldareslne bagli olmasina
ragmen lnsanţ onu gercek sarLlarin anlasilarak hayaL akisinin
duzenlenmeslnden zlyade dogma ve kulL vasiLasiyla onun olumsuz ve
sinirsizla lllsklsl uzerlnde durmusLurŦ Palbukl kendlsl de dogayla blr
buLundur ve onun disinda herhangl blr gercekllk soz konusu deglldlrŦ
8llgellkţ bu cercevede lnsanin kendlslne yonellsldlrŦ 8lllmselllk de bu
anlamda olumlanirŦ uewey'ln felsefl yonLeml de bu cercevede seklllenlrŦ
W " lnsan dogasiyla blr buLundur ve her sey bu buLunluk lcerlslnde ele
alinmalidir"
uewey'nln Celeneksel ve Modern
lelsefe Lle;Llrlsl
W klaslk ?unan dönemlnl ve felsefeslnl ele;LlrlrŦ
W Lvrenln açiklanmasinda herLurlu duallzm lçeren açiklamalari
;lddeLle ele;LlrlrŦ
W uewey'e goreţ gercekllk ve esas ldeal blzzaL blr buLun olarak
doganin kendlsldlr ve gercek blllmsel yonLem olan deneylm yoluyla
arasLirilirŦ
W AnLlk ?unan dusunceslnde lnanclara ve Loplumsal aliskanliklara Lers
dusmemeţ orLacagda buyuk cogunlukla modern dusuncede lse
kismen PirlsLlyan Leolo[lslne uygunluk endlsesl lle aciklanablllrŦ
uewey rasyonallzmţ duallzmţ deglsmeye kapalilik ve geleneksel
meLaflzlgln kaynaklanis sebeblnln ozelllkle blllmselţ deneysel
bllglden yoksunluga bagli olarak orLaya cikanţ lnanclara dayali blr Lur
endlse ve korku oldugunu lddla eder ve geleneksel meLaflzlk
elesLlrllerlnl surdururŦ
W ueweyţ geleneksel dusunceye karsi cikipţ felsefede yenlden yapilandirma
yoluna glLmlsţ lnsanin doganin ayrilmaz blr parcasi olmasi dusunceslnl
Lemele alarakţ ºkuramlarinin Lemellne organlkllgln meLaflzlglnl yerlesLlrlrŦ
W uewey'e goreţ varlik ve onun gercekllgl deglsmeye bagli olarak
seklllendlglnden ya da lnsan Larafindan baska Lurlu algilanma blclml
olmadigindanţ somuL gercekllk elde edllemezţ bu nedenle de en lylsl
somuL kulLurde yerleslk degerlere gore gercekllge ne anlam verlldlglnl
bulmakLirŦ (kulLurel görecellllk)
uewey ve LglLlm
W A8u Loplumunda endusLrlyel devrlm sonrasi olu;an Loplum lhLlyaçlarina
yönellk reformlarŦ
W uewey'e gore dusunme ve ogrenme glbl pslkolo[lk surecler yasama uyum
saglamada onemll blr yer LuLarŦ uusunmeţ lnsan yasaminda blrlncll
derecede lhLlyaclari karsilamak lcln blr aracLirŦ uusunmek blr anlamda
yasamin on kosuludurţ bu yolda verllen cabalarin sonucu da bllgldlrŦ
?asamak lcln verllen mucadelede bllgl blr gucţ sllahţ yasama uyum
saglamada blr aracLirŦ ?asamak ogrenmekLlrŦŦŦŦ
W 8ununla blrllkLe uewey okulda yapay blr ogrenme orLamindanţ sadece
ogreLmeye odaklanmis blr ogreLmenden ve ogrenclden zlyade ogrencl
merkezllţ dogal blr ogrenme orLamina sahlp blr eglLlml savunmusLurŦ
Cunku eglLlm hayaLa hazirlik safhasi degll blzzaL gercek yasamin kendlsldlrţ
bu baglamda blreylerln ogrenme sureclerlnl kapsayan okul yasami Lipki
gercek yasamda oldugu glbl ayni kaldeler uzerlne LemellenmelldlrŦ
W ueweyţ eglLlmde yasanLiyi ve buna bagli deneylmlerl bllglnln Lek kaynagi
olarak dusunur ve israrla uzerlnde durdugu deneysel bllglyl blllmsel bllgl lle
karakLerlze ederŦ
W kaLilim(demokrasl) ve hayaLLa kar;ila;lan Lum problemlere çözum bulmak
uemokraLlk özgur blr Loplum lçln demokraLlk kaLilimci blr eglLlm anlayi;i
8u baglamdaţ uewey lcln eglLlm demek demokraslţ demokraLlk eglLlm
demekLlr ve buLun felsefenln gayesl de eglLlm yoluyla demokraslye
ulasmakţ demokraLlklesmekLlrŦ Lvrlmselclllkle beslenen uewey'ln
pragmaLlk felsefeslţ sosyal ve slyasal alanda yenlden kurulumu saglamanin
Lek yolunu demokraslde gorurŦ uemokraslyl saglayacak Lek arac da
eglLlmdlrŦ 8u nedenle blllmselţ ozgur blr Loplum olmanin yolu eglLlmden
gecerŦ
uemokraLlk LglLlm
W Lgemenllgln vaLandaslarin blrlne ya da blr kacina degll Lumune alL olan
pollLlk blr re[lmdlrŦŦŦ
W 8lreyl merkeze alan blr eglLlml savunurŦ
W 8lrey Loplumun yapi La;idirŦ 8lreyler lyl eglLlllrlerse Loplum da lylye glderŦ
W uemokraLlk eglLlmţ demokrasl ve eglLlm glbl lkl kavramin blrblrlnl
nlLelendlrmesl lle meydana gelen blr soylemdlrŦ 8uţ lkl acidan ele alinablllr
klţ bunlardan llklţ demokrasl eglLlml sekllndedlr ve ozgurlukţ eslLllk vb
demokraLlk llkelerln eglLlm vasiLasiyla blreylere ogreLllmesl ve
benlmseLllmesl sekllndedlrŦ lklncl olarak daţ eglLlmln yonLemlndeţ
lcerlglnde ve programinda demokraslnln llkelerlnln uygulanmasi
blclmlndeţ eglLlmln demokraLlk olmasiniţ yanl demokraLlk eglLlml vurgularŦ
llklnde demokraslnln eglLlme konu olmasiţ lklnclde lse demokraslnln
eglLlme yansimasi soz konusudur klţ demokraLlk eglLlm bunlarin her lklslnl
de kapsarŦ
W Aslinda ºuemokrasl ve LglLlm" basligi alLinda
uewey'ln orLaya koymak lsLedlgl seyţ blr anlamda
kendlslnln buLun felsefeslnl Lemsll eden 'demokrasl'
dusuncesl lle yapilandirilmis blr eglLlm anlayisidirŦ
8aska blr deylsle 'felsefe ve eglLlm'dlrŦ 8u baglamda
demokrasl felsefeylţ eglLlmde onun praLlk yonunu
vurgular
W uewey lçln demokraslť blrblrlyle caLisan dusuncelerln
her blrlnl ayri ayri savundugundan cok daha kapsamli
blr blclmde genel lcln faydali olanin bellrlenmeslne
yonellk LarLismalari da mumkun kilarŦ
W uewey'e gore demokraslţ eslLllgln yani sira ozgurluk lle de blr
anlam kazanirŦ Lger lnsanlar eslL olma adina ozgurlukLen
yoksun birakilirsa bu demokrasl degll dogmaLlk LoLallLer blr
LuLum olurŦ Zlra demokrasl hem eslLllgl hem de ozgurlugu
gozeLmelldlrŦ
W Llberal blr dunya göru;unu benlmser fakaL llberal du;unurlerln
mulklyeL kavrami uzerlne çokca vurgu yapmalarinida ele;LlrlrŦ
W Lkonomlk e;lLllgl savunurŦ 8u du;unceslnl eglLlm felsefeslne
de yansiLirŦ
W C'na gore demokrasl modern blllmln orLaya koydugu blllmsel blr gercekLlrţ
felsefeyl ve yasami Lamamen saran da budurŦ C'nun felsefeslnln nlhal
amaci da Lum derLlere deva bulacak muLlak blr slsLem kurmak degll surekll
deglslm lcerlslnde olduguna lnandigi sarLlarin dogurdugu problemlereţ var
olandan harekeLle onlari lrdeleylp yenlden kurarak deglsmeye acikţ guncel
lzafl cozumler orLaya koyacak blr yonLem gellsLlrmekLlrŦ
W 8u baglamda adi ve cozum alani her ne olursa olsun lnsan zekasinin orLaya
koydugu ve koyabllecegl yegane blllmsel yonLem demokrasldlrŦ uemokrasl
deglsmeye acik olmakLirŦ 8u baglamda demokrasl eglLlm lle buLunlesmls
blr dusuncedlrŦ
W uemokrasl yalnizca blr re[lm degllŦ lnsanlarin özgurce ya;amasini
saglayacak blr LuLumdurŦ
W LglLlm bunlarin yaninda pragmaLlk olmaldirŦ Þroblem çözme kapaslLeslne
sahlp blreyler yeLl;Llrmelldlr
Ckulun l;levl
W uewey'e gore okulun Lemel lslevlţ kulLurel mlrasi genc
kusaklara akLarmak lclnţ blreye gorellk llkeslnden
harekeLle kulLurel ogelerln ogrenllmeslnl saglamakLirŦ
8u daţ bu ogelerln sadelesLlrllmeslţ daralLilmasi ve
dengelenmesl lle mumkundurŦ SadelesLlrmeţ onlarin
karmasiklikLan kurLarilip blreyln olgunluk duzeylne
uygunţ anlasilablllr duzeye lndlrgeyerek programa dahll
edllmesldlrŦ uaralLmakţ bu da ylne ayni llkeden
harekeLle ve kulLurel ogelerln lnsan yasanLisini
zenglnlesLlrenlerl lle sinirlandirilmasidirŦ uengeleme lseţ
okul ogrenme alani oldugu lcln amaca yonellk maksaLli
yasanLilari saglayacak ve lcerlslnde bu Lur moLlflerl
barindiran kulLurel ogelerln secllmesldlrŦ
W 8lreysel farkliliklar her ne kadar farkli faallyeL alanlarina yonellk olsa da
ylne de onlarin muLlak fakli zumrelere alL blrer faallyeL alani olarak
gorulmemesl gereklrŦ Zlra Loplumsal farklilik lle blreysel farklilik ayri
seylerdlrŦ ZaLenţ demokraLlk blr Loplumda ekonomlk gellr duzeylne bagli
farkli keslmler olablllr fakaL kulLurel anlamda sinifsal farklilik dlye blr
seyden bahsedllmesl normal disidirŦ
W Per blr blrey kendl yeLeneklerl dogrulLusundaţ salL ldeal blr degerţ ya da
ekonomlk kaygilar dogrulLusunda degll deţ yasamla anlamlandirilmis praLlk
faallyeLe yonellk blr yonlendlrmeye ya da firsaLa sahlp olmalidirŦ
llerlemecl LglLlm
W Ana 1emať Alemde surekll blr olusum vardirţ en Lemel karakLerl deglsmedlrŦ
W Amac ťLglLlmln esas amaci blreylerl surekll deglsen sarLlara uyum saglama yolunda
bugunu yasayarak gelecege hazirlamakLir
W Þrogramť Þrogram deglsen sarLlara bagli olarak guncel konu ve sorunlari
kapsamalidirŦ
W MuhLevať ueglsmez gercekllk ve buna bagli sablL blr dogruluk yokLur bu sebeple
ders lcerlklerl deglsmenln dogasina uygun olarakţ bunu vurgulayacak blr blclmde
yapilandirilmali ve blreysel llgl lsLldaL ve kablllyeLler goz onunde bulundurulmalidirŦ
W MeLoLť 8lllmsel arasLirma manLigina dayaliţ problem cozme meLodu
W ?asanLiť 8lreblr gercek yasamin lclnden secllmlsţ dogrudan dogruya edlnllen
maksaLli yasanLilar
W Cgrenmeť ?aparak yasayarakţ lsblrllglne dayali ogrenme
modell
W CrLamť Ckul demokraslnln yasandigi ve yasaLildigiţ salL
Leorlk bllglden cok praLlgln on planda olduguţ blr yonLem
olarak demokraslnln uygulandigi blr yerdlrŦ
W Cgrenclť Cgrencl akLlf kaLilimla eglLlmln merkezlnde yer alirţ
dlger buLun duzenlemeler ogrenclye gore yapilandirilirŦ
W CgreLmenť CgreLmen deglsmenln dogasini kavramada ve
buna bagli olarak yuruLulecek Lum uygulamalarda blr
kilavuzţ rehberdlrŦ
W uegerlendlrme ťCercek hayaLin lclnden problemlerle blre
blr yuzlesme sonucu basari basarisizlik durumu anlik degll
de yasam boyu devam eden blr surec
?enlden kurmacilik
W Ana 1ema LglLlm Loplumsal blr kurumdurţ gorevl sosyal ve slyasal problemlere cozumler
ureLmek ve her an deglsen dunyada deglslml yakalamak ve surdurmek lcln Loplumun yenlden
yapilandirilmasini ve dolayisiyla surekllllglnl saglamakLirŦ
W Amac LglLlmln amaci Loplumun kendlnl gerceklesLlrmesl lcln demokraLlk blr blclmde kulLur
akLarimi saglamakLir
W Þrogramť LglLlm programi Loplumun buLun keslmlerlnl kapsayacak seklldeţ kulLurel ogelerl
lcermelldlrŦ MuhLeva ueglsmeye acik ve blllmsel blr karakLerde ve ozelllkle yapilandirmaya ve
yenlden kurmaya musalL olmalidirŦ
W MeLoLť 8lllmsel arasLirma manLigina dayaliţ problem cozme meLodu ve problemlerl
sorgulayici manLikla ele almaŦ
W ?asanLiť uogal ve Loplumsal alandaţ blreblr gercek yasamin lclnden
secllmlsţ dogrudan dogruya edlnllen maksaLli yasanLilar
W CrLamť LglLlm orLamlari demokraLlk olmaliţ anLl demokraLlk LuLum
ve uygulamalardan slddeLle kacinilmalidirŦ
W Cgrenclť 1oplumun Lum keslmlnden blreylerţ kulLurel farkliliklari goz
onunde bulundurulmaksizin ve de bunun blr zenglnllk oldugu
dusunulerek saygi ve Loplumsal sorumluluk cerceveslnde blr arada
ogrenlm gorurŦ
W CgreLmenť CgreLmen herkese eslL yakinlikLaţ demokraLlk llkelerl
kullanarak Loplumsal reformun gerekllllglnl ve kacinilmazligini
vurgularŦ
W uegerlendlrmeť 8lreylerdeţ yenlden yapilandirmayi saglayacak
dusunceţ blllmsel yonLem ve sorgulayici dusuncenln olusup
olusmadigina bakilirŦ
?apilandirmaci LglLlm
W Ana 1ema ť8llgl blr kazanim degll blr olusLurmadirŦ lnsan kendl
olusLurdugu bllglyl kendl yasamini anlamli kilma yolunda kullanir ve
boylece eglLlm araciligiyla LoplumsallasirŦ
W Amacť 8lllmsel bllglnln ureLlml lle sosyal problemlerln cozumune
yonellk
W careler ureLmek ve Loplumu yapilandirmakŦ
W Þrogram ťLglLlm programi blreysel ve Loplumsal farkliliklarin
bllglnlnyapilanama sureclne eLkllerlnl goz onunde bulundurarakţ
buLunune yonellk blr lcerlge sahlp olmaliŦ 8unun yani sira blreysel
ve Loplumsal ureLkenllgl saglayacak blr lsleylsl saglamalidirŦ
W MuhLevať gercek yasamdan secllmls karmasik problemlerl
kapsayanţ deglsmeye acik ve blllmsel blr karakLerdeţ yapilandirmaya
yonellk olmalidirŦ
W ?asanLiť uogal ve Loplumsal alandaţ blreblr gercek yasamin lclnden
secllmlsţ dogrudan dogruya edlnllen maksaLli yasanLilar
W CrLamť LglLlm orLamlari demokraLlk olmaliţ anLl demokraLlk LuLum
ve uygulamalardan slddeLle kacinilmalidirŦ
W Cgrenclť 1oplumun Lum keslmlnden blreylerţ kulLurel farkliliklari goz
onunde bulundurulmaksizin ve de bunun blr zenglnllk oldugu
dusunulerek saygi ve Loplumsal sorumluluk cerceveslnde blr arada
ogrenlm gorurŦ
W CgreLmenť CgreLmen herkese eslL yakinlikLaţ demokraLlk llkelerl
kullanarak Loplumsal reformun gerekllllglnl ve kacinilmazligini
vurgularŦ
W uegerlendlrme 8lreylerdeţ yenlden yapilandirmayi saglayacak
dusunceţ blllmsel yonLem ve sorgulayici dusuncenln olusup
olusmadigina bakilirŦ

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful