SYSTEMY GOSPODARCZE NA OBSZARACH GÓRSKICH W PÓŹNYM O.

PRZEJŚCIOWYM I PÓŹNYM HORYZONCIE

zwłaszcza wśród dzieci i potrzebie zużywania znacznie większej ilości energii do pracy i zdobywania pożywienia.Cechy obszaru górskiego • • • • • • Różnorodność środowiskowa. poprzez swoją rzeźbę. jak i kolejnym ich konsekwencjom: wysokiej śmiertelności. czasem na bardzo niewielkiej przestrzeni Ekstremalność – przejawiająca się w niskiej temperaturze i niskiej zawartości tlenu Niestabilność budowy morfologicznej terenu – klimat i erozja wpływały na zmianę biegu strumieni Typową dla obszarów górskich nieprzewidywalność warunków klimatycznych Ww. warunki prowadziły do niskiej produktywności. Społeczności pragnące żyć w tak niekorzystnym środowisku musiały stawić czoło zarówno tym czynnikom. umożliwia naturalną uprawę roślin przede wszystkim w częściach przydennych dolin. Z kolei zachodnie zborze Andów. przejawiającej się zarówno w szacie roślinnej jak i zwierzęcej. • . że bardzo niewiele roślin może tam rosnąć. Charakterystyczna dla Andów jest to. że najlepsze gleby znajdują się na tak dużych wysokościach.

m.n.n. – gorsze warunki.Strefy klimatyczno-roślinne • Quechua: 2300 – 3200 m. umożliwiająca uprawę większości gatunków roślin • Suni – 3200 – 4000 m.: trefa stosunkowo stabilna klimatycznie. Równin trawiastych używa się do wypasania stad lam i alpak.m. ciepła. posiadające często żyzną glebę i dostęp do wody) z powodu wysokości. ale wciąż rośnie tam wiele roślin • Puna – 4000 – 4800 m.p.p. .p. altiplano.n.m. – uprawy niemożliwe ( przy czym w tej strefie znajdują się głównie liczne równiny środgórskie. np.

.

jeleniami itd. charqui – mięso.. systemu. kanałów nawadniających. Żywiono się również innymi zwierzętami. . w okolicach j. ptactwem wodnym. Titicaca tzw. świnkami morskimi. • Przekształcenia terenu mające na celu zwiększenie areału ziem uprawnych – konstruowanie teras.Przystosowania mieszkańców Andów do tych warunków • System wertykalnej komplementarności • Organizacja rodowa oparta o ayllu – samowystarczalność możliwa w obrębie rodu zarówno dzięki zbiorowej pracy jak i działaniu w ramach ww.in.. „raised fields” • Tworzenie i przechowywanie zapasów: chuño – ziemniaki konserwowane na mrozie. • Wypasanie trzód tam. gdzie to było możliwe. Niektóre ziarna zbóż również nadają się do długiego przechowywania. m.

na nią następną warstwę drobnoziarnistych żwiru i piasku. • Ściany zabezpieczające miały dodatkową funkcję: w ciągu dnia kamienie nagrzewały się od słońca. zapobieżenie erozji i stworzenie bazy pod wznoszenie budowli.o.. c) kładziono warstwę żyznej ziemi o grubości od 50 cm do 1m. gdzie pierwotnie występowała. • Inkowie rozbudowali ten system ilościowo i jakościowo. • Budowanie samych teras miało na celu ustabilizowanie stoków górskich. . i energię tę oddawały w nocy. np. • Technologia budowy: a) na skale macierzystej budowano kamienne ściany zabezpieczające. utrzymujące całość. przydennych części dolin. b) kładziono warstwę średniej grubości żwiru.p. ziemię tę przynoszono z miejsc..Rolnictwo terasowe • Znane przynajmniej od w. chroniąc korzenie roślin przed mrozem. początki najpewniej znacznie wcześniej.

.

.

.

.

w czasach inkaskich bardzo często zdobionych.Zaopatrzenie w wodę • Podobnie. • Woda do spożycia była udostępniana w formie fontann. z których wodę transportowano za pomocą zbudowanych z płyt kamiennych akweduktów. ale też magazynowano ją w specjalnie budowanych zbiornikach. Do mycia służyły najpewniej zbiorniki. jak na wybrzeżu. . Do nawadniania teras i stanowisk osadniczych używano wody z górskich strumieni. W ten sposób wodę doprowadzano na pola. konstruowano kanały irygacyjne. jednak te oparte o rzeki płynące w dolinach miały ograniczony zasięg.

.

.

„Raised fields” • Konstruowane przede wszystkim w okresie środkowego horyzontu nad j. podobnie jak ściany teras. które służyły zarówno jako pożywienie jak i metoda użyźniania pól. pomiędzy tymi kanałami budowano sztuczne pola składające się z ziemi przyniesionej z innych terenów. dzięki czemu w obrębie pól temperatura była wyższa o kilka stopni. również do przechowywania energii. Titicaca. w pobliżu źródeł wody. • Eksperymenty Clarka Ericssona wykazały. że kanały służyły. • Takie pola były kilkakrotnie bardziej wydajne niż zwykłe. • Sposób budowy: co 8-10 m kopano kanał nawadniający. . • W kanałach żyły wpuszczone tam ryby.

.

żywi się każdym napotkanym rodzajem roślinności. jednak z mniejszymi ciężarami radzi sobie dobrze. chwytana ze względu na wełnę. która jest delikatniejsza niż ta lamy • Vicuña – nie udomowiona. Wytrzymała.Hodowla • Lamy – udomowione i hodowane. używane zarówno jako źródło mięsa jak i wełny. Nie jest w stanie unieść człowieka. po ostrzyżeniu wypuszczana . • Alpaki – głównie ze względu na wełnę.

8..  .89.5.3.2 ./.8 /45.

.

.2489.3042502039.!789484..: 8.734 .79.4.45.O 3/O/49.3...r.7:3O W $8902079. W 7.3.34 24.7.74/4.208.

 %9... :02 :57.-O..:N4 023.03.3: 7.8 .8O. 438074.4.3..2.70.76: 2 84 09O70. O3../.30907.2740 ..5. 88902:  W !7089..30./3.  44.i.03.3.90703:2..80/10/8 W %47030570.0: 8030.9  7. 4-7 -074/:... .7O34/ -474057.i.303. 43897:4..73... .

 7O30.

8.i8 /4/ :04570.3.2 /094- 424. W 5.3097O/9./.3.4.

0 4348 7O30.

2 2 3 59.9024/32  3.29/  ..224782  003. 33207 9.

30894O O78.#43.0 30 W 34074-:/4.308.i93.30573.44 W :/4. .907.30 .44.4 ..82.903889024 .54-0.2.840 W 3.50303..-4.0::89.2304/ 4 5 54.94907. 43.

07890-:/4..3. .789  70/307:-4 .-:/4.54/348030 -:/4  W %0..0 :972:i.. 4 .0.-050. 3.20330 ...34.i.02.0300748947030-.8./434.344.

 .89 53i.7: 3.7389.3i3.789 /74-34.

 .8:.789 ./434.7:5.

 .i:/3.94i1:3.. 34. 0307 9 4//. /05074930 89 54.2/4202 9 57348434208. /4/.i..4703074 3570/27402  .4/  .02.743i. 8 4/8 4r.  .3.70. 35 57/033../43 W .20303. . ..-050.300247:-4 .. .

.

.

.

.

970304/ W !4/4-30 .-70.45..3.

30 0/3.7904705 3i.34.907.0/43./3.. 47...34848.8  43..9045.3.:./3. 2.3.3.  7.8 89.43.: 43897:4.

344/O78.3.34.54.343.0/:9O 903 8548O-4/ /4574. 897:203 9O7./..5424.2033.3854794..4/ 97.090.5 9. .i -:/4.

34. 2./4854....3.34i850.  W 4/.30-:/4. -473.

33  .8...- .7/4.8..-.3. 4 2.147201439. 894/4-43.3.:/489 53.8 :...

 3.5030-473  .

.

.

/ %9.#.30570/0889247080 74/404 47439:3.. 54-...80/10/8 W 43897:4.

 542 /92. .4  245. 3. .i.3489:. 8 .../.3.3.34./3.3.i.:€7O/0 4/ W $548O--:/4..2-:/4.3054.90703O  W .08 025730843033.

27- 9O708 :. 5:8.4309.

454.7O34.  .

2094/.030.:.

7.3..5O  W 85072039.8843.  .€3..7.

 8 :.0.3.

.3907.  54/4-30. .8 7O30.

4.0307 / .9:7../4 570.02:4-7 -05O 902507.3.- .

89453  W %.74930-.7/0/.- .054.4.303.8.

 0  .

.

2 :/4244304/4. W .4/4.30 :.

. ..4€7O/ 42 8.0 3 0089 89.30 . 40.30:30 .7O34. 0/3.23082 .

./84-0/4-70 972.7. .27..

 8 .

0 3 9O7.3274/.089 /0.549./23.9308.  O300 /:3.0274 334 .3. W 5.

.0 /: 3.9.:N..3.2 W '.9. 30:/42443.0 3 544897.

..03:5:8.3.