DULA

-isang akdang pampanitikan na ang layunin ay itanghal sa pamamagitan ng pananalita, kilos at galaw ang kaisipan ng may-akda.

MGA URI NG DULA .

1. Panahon ng Amerikano SARSUWELA .

Ilokano. dulang inawitan. drama-lirico at operetta. . dulang hinonihan. Cebuano. Ang An Pagtabang ni San Miguel ang unang sarsuwela sa Waray. -Ito ay dumating sa Maynila noong 1879 o 1880 na may pagtatanghal ng Jugar con Fuego (Play with Fire) ng grupo ni Dario de Cespedes. Ang Ing Managpe naman ni Mariano Proceso Pabalan Byron ang unang sarsuwela sa Kapampangan.-isang dulang may kantahan at sayawan. at nagpapakita ng mga sitwasyon ng Pilipino na may kinalaman sa mga kwento ng pag-ibig at kontemporaryong isyu. Pampango. na may iskrip at musika ni Norberto Romualdez. Ito rin ay tinatawag na zarzuela. marami pang mga grupo ang dumating sa bansa na nagdulot ng inspirasyon sa mga Pilipino upang gumawa ng sarili nilang orihinal na sarswela sa wikang Tagalog. na mayroong isa hanggang limang kabanata. sarsuela. Sa mga sumunod na taon. Ilongo at Waray.

1902 ni Severino Reyes. gaya ng Anak ng Dagat (Child of the Sea). at ang iba pang mga tauhan na kasama sa pagtatanghal. 1921. danza. na karaniwang isinasama ang kundiman. tulad ng mataas na interes sa pautang. tulad ng Paglipas ng Dilim (After the Darkness). fox-trot at kung anu man na sikat sa naturang panahon. at paglalahad ng isang nakawiwiling kwento ng pag-ibig. 1920. Isang pangkalahatang direktor ang nagsasanay sa mga aktor at nakikipagugnayan sa direktor ng musika. tulad ng Walang Sugat (Not Wounded). ang sarswela ay itinatanghal na ng mga komersyal na grupo sa mga teatro sa malalaking siyudad tulad ng Maynila. sa Bunganga ng Pating (At the Mercy of the Sharks). . na nagsasanay sa pag-awit ng mga aktor.-Ang sarswela ay maaaring maglarawan ng mga tema nang pagmamahal sa bayan sa panahon ng rebolusyon. Isang maliit o malaking orkestra ang sumasabay sa mga kanta. panlilibak sa mga kahinaan ng pagkatao ng mga Pilipino.1919. -Mga pininturahang telon ang nagtatakda ng tagpo sa bawat eksena. maestro del coro (choir master). na kumukumpas ng orkestra. 1921 at Dalagang Bukid (Country Maiden). apuntador (prompter) na nagdidikta mula sa concha (shell) sa harap ng entablado. na gumagawa ng mga telon at props. pagtuligsa sa mga baluktot na gawain. balse. Nakikilala naman ang bida at kontrabida sa pamamagitan ng kanilang pag-arte at pananamit. -Magmula pa noong sinaunang dekada ng ika-20 na siglo hanggang sa kasalukuyan. electricista na nangangalaga sa ilaw na gagamitin sa sarswela. balitaw. Iloilo at Cebuo sa mga entablado sa mga rural na lugar tuwing may kapistahan. tramoista (technician).

Panahon ng Espanyol Moro-Moro .2.

. Ang Pilipinas lamang ang nawili sa paggawa ng moro-moro na ang obrang ito ay tuluyan nang itinuring na kasama sa buhay ng mga Pilipino sa halos dalawang siglo.-o comedia ay isang adaptasyon mula sa dula sa Europa na comedia de capa y espada. Ang makasaysayang laban na ito ay nagsimula noong ika-16 na siglo nang ang mga Kristiyanong Malay. -Ang moro-moro ay pinaniniwalaang nag-ugat mula sa sagupaan sa pagitan ng mga Kristiyano at Pilipinong Muslim. -ay natatangi sapagkat walang ibang bansa na nakaisip at nakapagsagawa ng nasabing palabas na katulad nang sa Pilipinas. mga Pilipino sa Luzon at Visayas ay sumama sa pakikidigma ng mga Espanyol laban sa mga Pilipinong Muslim na nasa Timog.

Senakulo .

Karaniwan ding makikita ang iba't ibang tindahan na nakapaligid sa pinagdarausan ng senakulo. magkakamag-anak. Ang mga kasuotan ng mga gumaganap ay ginagad sa suot ng mga kawal na Romano at iba pang personalidad at kasaysayan at may matitingkad na kulay. Hango ang nasabing tradisyon sa Bibliya at iba pang tekstong apokripa. at magkakababayan ay magkikita-kita upang panoorin at palakasin ang loob ng mga tauhan sa dula. Hindi man atentibo sa panonood ang ilang tao ay madali pa ring masundan ang takbo ng pagsasadula sapagkat pamilyar ang bawat mga eksena. . Kadalasang ginaganap ito sa lansangan o kaya'y sa bakuran ng simbahan. Ang magkakaibigan. Ang mga manonood naman ay may baong sariling upuan at pagkain upang hindi sila mainip sa panonood.-tradisyonal na pagsasadula ng mga pangyayari hinggil sa mga dinanas ni Hesukristo bago at pagkaraang ipako siya sa krus.

gaya ng kasalan. at paglalamay sa patay. . at pantanghalan. -ang tawag sa isang laro ng mga dalaga at binata pag may panggabing pagtitipon. kaarawan. panlansangan. -Ang mga dula na laganap daw sa mga sentro ng pamayanan noong panahon ng mga Kastila ay may 3 klasipikasyon: dulang pantahanan.karagatan -isang dulang pantahanan .

Ito ay binubuo ng mga puns. siya ay kadalasang pinaparusahan sa pamamagitan ng pagpilit sa kanya na magsabi ng isang dalit para sa namatay. . biro at palaisipan sa bernakular. Kinalaunan. Ang usapan o dayalogo ay nagiging mas masigla gamit ang mga kotasyon mula sa mga awit at corrido na ginagamit sa debate. ang duplo ay naging isang madulaing debate sa pamamagitan ng berso. . Kapag ang isang nakikipagtalo ay nagbigay ng maling sagot sa palaisipan na binigay sa kanya. at ang mga akusado naman ay ipagtatanggol ang kanilang sarili.DUPLO -isang pamamaraan na ipinasok o isinama sa mga selebrasyon upang mabawasan ang kalungkutan sa pagdadasal para sa mga namatay.nakasanayang gawi ay ang ibang manlalaro ay magbibintang sa iba ng mga kathang krimen.

Panahon ng Hapon CARILLO -dula-dulaang ginagamit ng kartong tau -tauhan na pinagagalaw sa harap ng ilaw upang magkaroon ng anino sa puting tabing .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful