You are on page 1of 24

BMM 3109 -TUTORIAL 1PROSES Master subtitle style PEMBENTUKAN KATA Click to edit DALAM BAHASA MELAYU

LELA BINTI NURADIN RABBIYATUL ADAWIYAH BT PAIRON SITI NORFADZLYIANA BT RAMLI - PISMP H3-

4/25/12

4/25/12

PENGIMBUHAN

Proses pengimbuhan ialah proses merangkaikan imbuhan kepada kada dasar untuk menerbitkan perkataan yang berlainan makna serta fungsi nahunya. Dalam bahasa Melayu, imbuhan terdiri daripada morfem terikat yang dirangkaikan kepada kata dasar. Imbuhan tergolong dalam empat jenis, iaitu awalan, akhiran, apitan dan sisipan.

4/25/12

Awalan

Imbuhan kata nama

Imbuhan kata nama ialah imbuhan yang menerbitkan perkataan tertentu golongan nama.Biasanya perkataan ini berfungsi sebagai subjek atau objek dalam ayat-ayat aktif transitif. Awalan yang boleh membentuk kata nama ialah :

4/25/12

Awalan peSemua perkataan yang diimbuhkan dengan awalan petermasuk dalam golongan nama. Awalan pe- mempunyai enam bentuk iaitu pe-, pem-, pen-, peny-, peng-, dan penge-. Fungsinya Awalan pe- boleh diimbuhkan dengan bentuk dasar golongan kata nama, kata kerja, kata adjektif, dan kata tugas untuk membentuk nama terbitan tertentu.

4/25/12

Contoh pe- dengan kata nama

Contoh pe- dengan kata kerja

pekebun pekedai pesawah pekilang


Contoh pe- dengan kata adjektif Contoh pe- dengan kata keterangan

pembawa pemukul pembaca petunjuk


Contoh pe- dengan kata tugas

pemurah Pesakit

penyudah pengurang

penyebab penyatu

4/25/12

Awalan keAwalan ke- adalah awalan kata nama kerana perkataanperkataan yang diterbitkan dengan ke- khusus berupa perkataan kata nama. Contoh :

ketua ( orang yang menjadi pemimpin ) kekasih ( orang yang dikasihi ) kekanda ( kakak atau abang ) kerangka ( benda yang berangka )

4/25/12

Awalan seAwalan se- adalah awalan yang menerbitkan kata nama. Awalan seberasal dari perkataan satu yang telah dipendekkan menjadi awalan yang membawa maksud satu kepada kata dasar yang diimbuhkannya. Awalan se biasanya diimbuhkan dengan penjodoh bilangan. Contoh : sebuah sebatang seekor sebutir sepucuk
4/25/12

Awalan juru
Awalan juru dapat berfungsi sebagai awalan kata nama. Juru bermaksud ahli atau orang yang terlibat secara langsung dengan maksud pekerjaan kata dasar dan boleh bergabung dengan kata dasar golongan kata nama, kata kerja dan kata akar.
Contoh awalan juru dengan kata nama juruwang Contoh awalan juru dengan kata kerja jurukira Contoh awalan juru dengan akar kata Jurutera

jurubahasa

juruterbang

jurumudi

jurujual 4/25/12

Akhiran
-man (menunjukkan sifat perkara - samada orang atau benda- yang dirujuk) seniman, budiman -wan (perkara yang dirujuk adalah ahli dalam bidangnya) olahragawan, usahawan -wati (menunjukkan wanita yang ahli dalam bidangnya) pragawati, olahragawati -an pakaian, kudapan, senaman, latihan, kenalan, jualan
4/25/12

Apitan

4/25/12

4/25/12

Pemajmukan adalah cantuman dua atau lebih perkataan yang bebas dalam satu binaan dengan mempunyai makna yang khas dan tertentu iaitu makna yang tidak berkaitan antara perkataan-perkataan yang membinanya. Contoh :

PEMAJMUKAN

Rangkaikata berbeza dengan kata majmuk kerana rangkaikata tidak mempunyai makna yang khas dan maknanya berkaitan antara satu dengan yang lain. Contoh :

4/25/12

PENGGANDAAN

Proses yang menggandakan kata dasar atau sebahagian diulang ialah proses penggandaan dalam bahasa Melayu. Kata dasar boleh mengalami penggandaan penuh atau penggandaan separa. Kata dasar boleh juga digandakan secara berentak. Tiga jenis penggandaan ialah :
4/25/12

Penggandaan penuh
Proses yang menggandakan keseluruhan kata dasar tanpa sebarang perubahan termasuk yang mengandungi imbuhan. Contohnya :

4/25/12

Penggandaan separa
Proses yang menggandakan sebahagian dari kata dasarnya biasanya sukukata dan bentuknya ditentukan oleh sukukata awal atau sukukata akhir kata dasar yang diulang itu. Contohnya :
Suku kata awal sesemut jejari sesungut lelabi Suku kata akhir segala-gala mencari-cari berlari-lari sepandai-pandai

4/25/12

Penggandaan berentak
Proses penggandaan yang boleh jadi berentak suku atau berentak bunyi. Penggandaan berentak suku bermaksud hanya sukukata sahaja yang diulang, sama ada sukukata awal atau sukukata akhir yang diulang. Contoh :

4/25/12

Penggandaan berentak
Dalam penggandaan berentak bunyi, yang diulang ialah bunyibunyi konsonan yang ada pada kata dasar tetapi bunyi-bunyi vokalnya berubah dalam bentuk ulangan. Contoh : gunung-ganang ( u kepada a ) gopoh-gapah ( o kepada a ) cucu-cicit ( u kepada i ) suku-sakat ( u kepada a )

Contoh sukukata akhir yang diulang : anak-pinak hutang-piutang suka-duka


4/25/12

selok-belok sayur-mayur kuih-muih

AKRONIM

Akronim ialah bentuk kata tunggal yang terjadi atau terbentuk daripada huruf-huruf pertama atau suku kata, ataupun bahagian-bahagian daripada perkataan-perkataan lain. Gabungan huruf awal dan suku kata daripada satu rangkai kata ditulis serta dilafazkan sebagai satu kata 4/25/12 yang wajar.

Dalam bahasa Melayu, akronim tergolong ke dalam kata tunggal walaupun terbentuk daripada percantuman bunyi-bunyi pertama dalam sejumlah perkataan atau percantuman bahagian-bahagian daripada beberapa patah perkataan.

4/25/12

JENIS-JENIS AKRONIM

4/25/12

JENIS-JENIS AKRONIM

4/25/12

PERBEZAAN ANTARA AKRONIM DAN SINGKATAN

Satu perkara lagi ialah akronim dapat dilafazkan sebagai satu kata, manakala singkatan tidak boleh dilafazkan sebagai satu kata, tetapi dilafazkan huruf demi huruf seperti

4/25/12

RUJUKAN

Nik Safiah Karim, Farid M.Onn, Hashim Haji Musa, Abdul Hamid Mahmood.(2008). Tatabahasa Dewan Edisi Ketiga. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. http://www.dbp.gov.my/klikdbp/klikdbp4jun7.pdf\

http://www.tutor.com.my/tutor/dunia.asp?y=2009&dt=0

http://tatabahasastpm.com/v2/index.php?option=com_

4/25/12