EKO-O DŽI VI RAZ VOJ

ISO 14000

Šta je i za št o o koli š?
 Okolina/okoliš/sredina- okruženje u kojem neka organizacija djeluje, uključujući zrak, vodu i tlo, prirodne resurse, floru, faunu, ljude i njihovo međudjelovanje.  Okruženje u ovom kontekstu se rasprostire od unutrašnjosti date organizacije sve do globalnog sistema (ISO 14 000).

Zašt ita okoline i z pr irode
 Zaštita okoline reguliše ograničavanja uticaja postrojenja na okolinu;  Odnosi se na područja nanjenjena urbanizaciji, industriji, saobraćaju, privredi;  Predstavlja kompromis između zahtjeva za ekonomskim aktivnostima i zahtjeva za očuvanjem kvaliteta prirode;  Termin okolinsko upravljanje po ISO EN BAS 14000- upravljanje uz uvažavanje okolinske komponente;

aš tit a

 Zaštita prirode ograničava promjene u prirodi(ekosistem)  Odnosi se na područja posebne prirodne vrijednosti u kojima je dozvoljeno ili ograničeno unošenje promjena u prirodne sadržaje;  Predstavlja kompromis između želje za očuvanjem prirode u njenom izvornom obliku i neminovnim promjenama koje je čovjek unio u, dotada spori i samoregulišući, razvoj prirode;

Ok olin ska k omponenta kao dio str ateškog m enadžme nta p reduzeća
 Rješavanje ekološke krize u svijetu, prouzrokovane spontanim razvojem prirodnog i nedovoljno savjesnim razvojem društvenog sistema, dovelo je do stvaranja u svijetu okolinski odgovornog tržišta, te je zaštita okoline danas u zemljama tržišne privrede sastavni dio uređenja tržišta tj. država kroz tržište utiče na okolinu;  Zbog uvođenja ove komponente u strateški menadžment firmi, privreda će dobiti usmjerenja u pogledu izbora predmeta proizvodnje, korištenja resursa, biće podstaknuta da ekonomičnije koristi sve vrste resursa, kao i da prelazi sa korištenja jedne, na korištenje druge vrste resursa.  Zahvaljujući okolini, mnoge firme će ostati na tržištu, proširiti svoju tržnu nišu, te povećati svoj prihod;

Programi podrške međunarodne zaj ednice razvoj u pri vrede B iH kr oz finansir anje okol inski h proj ekata

 Bivše socijalističke zemlje se nalaze u procesu tranzicije;  Radi se o kompleksnom procesu koji u sebi sadrži vlasničku, društveno-ekonomsku, tehnološku i okolinsku tranziciju;  Poslijeratni period BiH imao je mnoge druge prioritete, i okolinska komponenta razvoja nije bila značajno prisutna. Podršku je dobila komunalna djelatnost: snabdjevanje vodom, kanalizacija, odlaganje otpada.  Privreda(osim Zaštita ozonskog sloja) nije bila dobila značajnu podršku u vezi okoline;

1. GE F
 Globalna okolinska pomoć(Global Environmental Facility) dobio je zadatak na Rio konferenciji da bude glavni kofinansijer za podsticanje održivog razvoja u zemljama u razvoju. Njegov fond iznosi 3 milijarde dolara godišnje. BiH je postala članica GEF-a u oktobru 2001. GEF kofinansira aktivnosti kojima je cilj da se sprječava: gubitak biološke raznovrsnosti degradacija međunarodnih voda prijetnje od ubrzavanja klimatskih promjena stanjivanja ozonskog sloja zagađivanje persistentnim organskim polutantima

Za št it a ozo nsk og slo ja
 Većina međunarodnih ugovora (konvencije UN) ima program sprovođenja ugovora i podrške zemljama u razvoju;  Tako je za sprovođenje Montrealskog protokola o zaštiti ozonskog sloja osnovan Multirealni fond kroz koji razvijene zemlje snose potpuno troškove isključenja supstanci koje ugrožavaju ozonski sloj u zemljama u razvoju;  Ovaj projekat se realizuje u BiH u okviru Ozonske jedinice koja je smještena pri Ministarstvu vanjske trgovine i ekonomskih odnosa;

Po dršk a EU Bi H
EU priprema petogodišnji program podrške okolinskoj tranziciji bh.privrede. Cilj je dvostruk: Podrška privredi da može da se pojavi, na okolinski osjetljivom, internom tržištu Europske Unije i da može da se time omogući i brži razvoj dijela privrede Da se ubrza proces propadanja loših firmi

2.Evr opska Unija-Phare pr ogram CARDS(Community Assistance for Reconstruction, Democratization and
Stabilization- Pomoć zajednice za obnovu, demokratizaciju i stabilizaciju)

novi je vid programa tehničko-finansijske pomoći EU čiji je osnovni cilj potpora u aktivnom sudjelovanju u procesu stabilizacije i pridruživanja. Zemljama korisnicama programa CARDS postavljaju se određeni politički uslovi za njegovo korištenje. Ti uslovi su: poštovanje načela demokratije, vladavina prava, ljudska i manjinska prava;  LIFE- Finansijski instrument za okolinu trećih zemalja; cilj ovog programa je: razvoj okolinskih politika i akcionih programa u zemljama centralne i srednje Evrope i doprinos uspostavljanju ovlasti i administrativnih struktura;

3.P odr ška s vjet ske banke -NE AP
 Nacionalni okolinski akcioni plan u BiH finansira Svjetska banka u BiH. Izrada NEAP-a BiH kao osnovni cilj ima kvalitativno unaprjeđenje postojećeg stanja i u institucionalnom smislu, i u prepoznavanju osnovnih odrednica i pravca vezanih za dugoročno upravljanje za okolinu.  SEED-(Southeast Europe Enterprise Development) je multidonatorska inicijativa kojom upravlja World Bank grup. Poznat je kao pomoć Balkanskim preduzećima. SEED podržava razvoj privatnih malih i velikih preduzeća kroz izgradnju kapaciteta i olakšava pristup kapitalu.

4. Podršk a Evropske Banke za obnovu i razvoj
 Promovira tržišnu ekonomiju u 27 zemalja srednje i istočne Evrope i bivšeg SS.EBRD pruža finansijske usluge i javnom i privatnom sektoru: Projekti u privatnom sektoru: kreditne linije za mala i srednja preduzeća, dionička ulaganja, finansiranje trgovine, krediti kompanijama u većinskom privatnom vlasništvu; Projekti u javnom sektoru: hitna rekonstrukcija sektora komunikacija, električne energije, transporta , te obnova željeznica;

BAS – p rogram
 Osnovan je s ciljem da se pruži potpora razvoju malih i srednjih bh firmi. Ciljevi BAS programa su: Pomoći malim i srednjim bh firmama putem osiguranja finansijske podrške za korištenje poslovnih savjeta i konsultantskih usluga najboljih lokalnih konsultanata; Razviti i ojačati sposobnosti i kvalitetu lokalnih konsultanata i sarađivati sa onim bh ustanovama koje promoviraju razvoj malih i srednjih preduzeća u BiH(kao što su industrijske asocijacije, privredne komore, predstavnici grupa poduzetnika...)

5.P odrška US
 SAD su kroz svoju agenciju USAID realizovale veliki broj projekata sa naglašenom okoliskom komponentom. Jedan od najznačajnijih podrška TE Kakanj za projektovanje, nabavku i ugradnju sistema monitoringa uticaja na okolinu.

ECO LINK S
 Ecolinks je inicijativa Agencije za međunarodni razvoj SADa, koji promovira tržišno bazirana rješenja okolinskih problema u Evropi. Ecolinks se fokusira na ukidanje barijera koje sprječavaju progres biznisa u njegovoj okolinskoj izvedbi, na načine: Promoviranjem tržišnog načina rješavanja okolinskih problema, s naglaskom na urbani i industrijski sektor; Kreiranjem dugotrajnih okolinski baziranih partnerstava između poduzetnika, lokalnih vlada, i relevantnih udruženja i njihovih sjedišta; Olakšavajući trgovinu i investiciju okolinskih dobara i usluga Dostavljanjem informacija za okolinske profesionalce i one koji odlučuju o informacijama u vezi okolinskih zakona, politike i pravila, najboljim praksama, okolinskim tehnologijama i sistemima upravljanja;

6.”OdRa z” - Fondacija za održivi razvoj Vlade
 Fondacija objedinjava implementaciju projekata obnove i razvoj javne fizičke i društvene infrastrukture, tehničke podrške vlasničkoj transformaciji i drugih tranzicijskih procesa.  Fondacija je pravno lice i ima administrativnu, tehničku i finansijsku samostalnost.  Djelatnost Fondacije je između ostalog finansiranje obnove izgradnje lokalnih infrastrukturnih objekata, tehnička pomoć i obuka stanovništva i lokalnih zajednica radi poboljšanja životnih uslova, tehnička pomoć opštinama u oblasti održavanja infrastrukturnih objekata i pružanja usluga;
FBiH

sistema upravljanja koji uključuje ustrojstvo organizacije, aktivnosti planiranja, odgovornosti, postupke, procedure za razvoj, implementaciju, postizanje, preispitivanje i održavanje politike upravljanja okolinom (prema standardu ISO 14000)  Koncepcija EMS zasnovana je na uvođenju sistemskog i struktuiranog postupka okolinskog upravljanja na način da organizacija lakše spriječi i kontroliše nepovoljne uticaje na okolinu  EMS je sličan sistemu upravljanja kvalitetom, ISO 9000  Polaznu osnovu EMS predstavljaju : Standard Velike Britanije BS 7750, Međunarodni standardi ISO 14000 serije, Evropska regulativa EMAS, itd.

EM S( sist em okolin skog upravlj anja ) Sistem okolinskog upravljanja predstavlja dio ukupnog

St andard Velik e Brit anij e BS 7750
 Ovaj standard je razvijen u toku 1992. godine od strane British Standards Institution(BSI) i bio je prvi koji je obrađivao okolinski pristup upravljanju.  Nakon dvogodišnje probne upotrebe izdata je 1994. godine sadašnja verzija ovog standarda.

Norm e I SO 1 4 0 00
 Zaštita okoliša znači smanjenje profitabilnosti za preduzeća i povećane troškove za potrošače, dok istovremeno profitabilnost podrazumijeva iskorištavanje i uništavanje prirodnih dobara.  Za ostvarenje održivog razvoja potrebno je da preduzeća donose odluke imajući u vidu istovremeno zdravu okolinu i dobro poslovanje.

Angažiranjem u zaštiti okoliša preduzeće se usmjerava u 4 osnovne grupe poslova:  Planiranje proizvodnje i proizvoda  Primjena novih tehnoloških postupaka u proizvodnji  Investiranje u zaštitu okoliša  Formiranje posebne službe za zaštitu okoliša u preduzeću Ekološki ISO standardi prisiljavaju preduzeća na brojne aktivnosti glede zaštite okoliša.

Glavne prepreke sprječavanju onečišćenja u preduzeću su loša obaviještenost,manjkanje volje i odgovarajućih stimulacija. Zaštita okoliša mora se ugraditi u srž proizvodnih procesa, mora uticati na izbor sirovine, na operativne postupke, tehnologiju i radnu snagu. Četiri grupe sprječavanja onečišćenja u preduzeću su: dobra privreda(racionalno korištenje strojeva i sistema), recikliranje, zamjena materijala, promjene u proizvodnji.

Šta je IS O?
 ISO je međunarodna organizacija za standardizaciju, osnovana 1947., a danas ima 130 članica. Standardi su dobrovoljni, neke zemlje ih prihvataju kao tehničku podlogu za zakonsku legislativu. ISO razvija one standarde koji su tržištu potrebni i objavljuje ih kao međunarodne norme: ISO 9000 (upravljanje kvalitetom) ISO 14000 (ekološki menadžment)

 Norme se sastoje od standarda i smjernica za njihovu primjenu te pomoćnih standarda.  Kvaliteta je mjera koja pokazuje iznos upotrebne vrijednosti nekog proizvoda ili usluge. U edukaciji kvalitete postoje 4 faze: Kontrola kvalitete (QC) Osiguranje kvalitete (QA) Upravljanje kvalitetom (QM) Cjelovito upravljanje kvalitetom (TQM)

 Norme ISO 14000 su standard sistema upravljanja oklinom. Serija normi ISO 14000 nastala je kao direktan rezultat zaključaka konferencije u Rio de Janeiru 1992. Preduzeće kao osnovni subjekt zaštite okoline ima bezbroj veza sa svojim okruženjem. U Genevi pri ISO je formiran Tehnički komitet (ISO/TC 207) pod nazivom “Upravljanje okolišem” čiji je zadatak generiranje niza normi koje bi pomogle svim vrstama organizacija, u ostvarivanju ideja održivog razvoja i očuvanje ekosistema i zaštite prirode, a moto: “Misli globalno, djeluj lokalno”.

 Prve norme serije ISO 14000ff (full family) objavljene su 1996. Do sada je objavljeno više normi (ISO) i tehničkih specifikacija (ISO/TC).  Tehnički komitet je podijeljen na podkomitete (SC) i radne grupe (WG):
TC 207/SC 1:Upravljanje sistemima okoline TC 207/SC 2:Auditiranje i odgovarajuća ispitivanja okoliša TC 207/SC 3:Označavanje okoliša TC 207/SC 4:Procjena performansi okoliša TC 207/WG 4:Komunikacije u okolišu TC 207/SC 5:Promjena klime

Svrha komiteta je uspostava i unaprjeđenje sistema upravljanja okolišem ili EMS u organizaciji. Nastanak i održavanje EMS-a mora obavezno rezultirati nizom prednosti: Zaštita postojećih ekosistema Optimalno upravljanje resursima Izgradnja kulture odnosa i ponašanja prema okolini Optimizacija same organizacije Izgradnja poslovnog i drugog ugleda Dugotrajna uspostava razvoja na tržištu Optimalne komunikacije s javnošću Jako smanjenje osiguravajućih premija Donošenje nesumljivih poslovnih i funkcionalnih uspjeha

Norme pokazuju kako sistem upravljanja okolinom mora izgledati, prema kojim i kakvim kriterijima se mora uspostavljati, koji alati se moraju koristiti, kakva dokumentacija se mora izgraditi, koji aspekti okoliša se moraju poštovati, kako se treba ponašati prema okolišu. Uspostavljen sistem se mora potvrditi kroz certifikaciju od neovisne, za to akreditirane kuće,redovno provjeravati, te ocjenjivati. Prednost certifikacije je: dokaz kvalitete i zrelosti vrhovne uprave kompletne organizacije, olakšan izbor partnera i odluke prilikom dodjele poslova i subvencija, mogućnost izlaska na vanjska tržišta.

 Eco Menagement i shema audita je nadopuna seriji normi ISO 14000ff. Nudi mogućnost dobrovoljnog uvođenja mjera za ispitivanje i očuvanje okoliša, usmjerenost na industrijska preduzeća, uključivanje zaposlenika u problematiku okoliša, pojačan odnos s javnošću kroz eksterne komunikacije i oslanjanje na zakonsku regulativu.  Usvojen je i dodatni znak koji validira informiranost organizacije u procesu stalnog poboljšanja stanja njenog okoliša.

Osnovna svrha implementacije sistema po preporuci EMAS-a je praćenje stanja i poboljšanje okoliša. Prednosti EMAS-a su: Podržavanje zahtjeva normi ISO 14000ff i ISO 9000ff u smislu stvaranja integriranog sistema upravljanja organizacijom; Osigurava se lakše provođenje upravljanja rizikom, posebno kad je u pitanju ugrožavanje ekosistema; Racionalnije s upravlja raspoloživim sredstvima; Dobivaju se posebne beneficije u Europskoj Uniji;

Standardi ISO 14 000 seri je ISO 14000 serija obuhvata “grupu” standarda

ISO 14000 serija obuhvata “grupu” standarda koji su usmjereni na okolinsko upravljanje organizacijom. U ovu grupu spadaju: ISO 14001:1996, Sistemi okolinskog upravljanjaspecifikacije sa smjernicama za upotrebu; ISO 14004:1996, Sistemi okolinskog upravljanjaopšte smjernice o principima sistema i potporne tehnike; ISO 14010:1996, Smjernice za okolinski audit; ISO 14011:1996, Smjernice za okolinski audit – Procedure audita- provedba audita sistema okolinskog upravljanja;

ISO 14012:1996, Smjernice za okolinski audit- Kvalifikacioni kriterij za okolinske auditore; ISO 14020:1998, Označavanje roba i usluga sa aspekta okolinskog upravljanja; ISO 14031:1999, Opšte smjernice za ocjenjivanje dostignuća s aspekta okolinskog upravljanja; ISO 14040:1997, Opšte smjernice za ocjenjivanje uticaja proizvoda na okolinu; ISO 14050:1998, Okolinsko upravljanje termini i definicije;

St andardi ISO 14001:1 996 Međunarodni standard ISO 14001:1996

Međunarodni standard ISO 14001:1996 namijenjen je organizacijama koje žele: Uvesti, provoditi i poboljšavati EMS sistem; Osigurati djelovanje u skladu sa formulisanom okolinskom politikom; Dobiti certifikat od strane nezavisne organizacije, kojim se potvrđuje pridržavanje okolinskog upravljanja organizacijom; Obezbjediti da EMS sistem preduzeća bude u skladu sa zahtjevima standarda;

 Standard ISO 14001:1996 zahtjeva da organizacija oblikuje svoju okolinsku politiku i definiše operativne ciljeve poslovanja, na način da se uvažavaju zakoni okolinskog upravljanja. Sam standard nije namjenjen za neku specijalnu industriju ili industrijsku granu već ima područje primjene u svim djelatnostima;  Osnovna veza između ISO 14001 i ISO 9001 može se objasniti na slijedeći način: standar ISO 9001 osigurava da organizacija isporuči kupcu proizvod u skladu sa njegovim zahtjevima, dok standard ISO 14001 osigurava da se što veći dio neželjenih “nus” proizvoda, koji nastaju prilikom izrade traženog proizvoda, obradi na takav način da svi zainteresovani budu zadovoljni.

Hvala na p ažnji

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful