Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword
Like this
3Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
07 Arhitektura BiH Poslije 1992

07 Arhitektura BiH Poslije 1992

Ratings: (0)|Views: 64|Likes:
Published by Bubišarbi
Amir Pašić: Historija arhitekture Arhitektura Bosne i Hercegovine poslije 1992.godine

ARHITEKTURA BOSNE I HERCEGOVINE NAKON 1992. PRIMJER GRADA MOSTARA
(Stanje očuvanosti graditeljskog nasljeđa grada Mostara najjasnije odražava socijalnu i ekonomsku situaciju u Bosni i Hercegovini, prıje i za vrijeme rata u periodu 1992-95, razaranja i genocid kao i njihove kasnije posljedice. Ovdje je dio teksta iz dokumentacije pripremljene od strane autora za Nominacija Starog mosta u Mostaru na listu svjets
Amir Pašić: Historija arhitekture Arhitektura Bosne i Hercegovine poslije 1992.godine

ARHITEKTURA BOSNE I HERCEGOVINE NAKON 1992. PRIMJER GRADA MOSTARA
(Stanje očuvanosti graditeljskog nasljeđa grada Mostara najjasnije odražava socijalnu i ekonomsku situaciju u Bosni i Hercegovini, prıje i za vrijeme rata u periodu 1992-95, razaranja i genocid kao i njihove kasnije posljedice. Ovdje je dio teksta iz dokumentacije pripremljene od strane autora za Nominacija Starog mosta u Mostaru na listu svjets

More info:

Published by: Bubišarbi on Oct 05, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

10/30/2012

pdf

text

original

 
Amir Pa
šić: Historija arhitekture
 Arhitektura Bosne i Hercegovine poslije 1992.godine
ARHITEKTURA BOSNE I HERCEGOVINE NAKON 1992.PRIMJER GRADA MOSTARA
(Stanje o
č 
uvanosti graditeljskog naslje
đ 
a grada Mostara najjasnije odražava socijalnu i ekonomsku
 situaciju u Bosni i Hercegovini, prıje i za vrijeme rata u periodu 1992
-95, razaranja i genocid kao injihove kasnije posljedice. Ovdje je dio teksta iz dokumentacije pripremljene od strane autora za Nominacija Starog mosta u Mostaru na listu svjetske baštine UNESCO-a ostvarene u 2005.)
Očuvanje
graditeljske baštine u Mostaru.
O
č
uvanje graditeljske baštine je permanentniproces koji je u skladu sa utjecajima socio-
ekonomskıh faktora, neodvojiv od cjelokupnog stanja
društvene nadogradnje. Posmatraju
ć
i kroz vrijeme i prostor, najzna
č
ajnija karakteristika graditeljskog
naslijeđa
u Mostaru i njegove historijske jezgre je izvanredna transformacija gospodarske strukture.Ova pojava je uzrokovana društveno-ekonomskim promjenama, zajedno sa izvanrednim silama(rat, požari, poplave), a još uvijek se transformacije odražavaju kroz adaptaciju trenutnog razvojamoderne tehnologije i sredstava ekonomskog razvoja
.
 Aktivnosti u period izme
đ
u 1949. i 1977. Tradicija o
č
uvanja spomenika je relativno kratka. Prvidokument koji se odnosi na ovu temu je odluka skupštine vilajeta Bosne, koja datira iz 1870 godine,gdje se spominje izgradnja novog mosta kako bi se smanjilo optere
ć
enje na Stari most, koji je ve
ć
imaomonumentalni zna
č
aj.Godine 1949. grupa uglednih gra
đ
ana Mostara je pokrenula inicijativu za aktivnosti o
č
uvanjagraditeljske baštine pozivaju
ć
i se na Savezni zakon o o
č
uvanju i zaštiti spomenika. Unato
č
postoje
ć
emzakonu, istaknuli su
č
injenicu da je primjenjena pogrešna politika za o
č
uvanje i zaštitu spomenika, što je rezultiralo uništenjem brojnih objekata monumentalnih i ambijentalnih vrijednosti.Godine 1950. Državni zavod za zaštitu spomenika Bosne i Hercegovine, je napravioistraživanje gradske
č
aršije u Mostaru i predstavio ga lokalnoj gradskoj upravi. Godine 1952 i 1953,prve aktivnosti za o
č
uvanje i zaštitu su izvedene na kulama Starog mosta i nekoliko manjih objekata napodru
č
 ju Starog grada.Godine 1954. u Mostaru, formirana je prva Uprava za zaštitu i o
č
uvanje spomenika kulture iprirodnih rijetkosti u gradu i regiji.Godina 1955. se može smatrati prvim po
č
etkom integralnog i konstruktivnog djelovanja uhistorijskom jezgru grada; Starog mosta i Kujundžiluka koje je predvi
đ
eno na period od tri godine ipredstavljalo je osnovu za oživljavanje ovog dijela grada. Nakon toga, i razdoblja stagnacije, radovi narehabilitaciji traju do 1963. godine. U me
đ
uvremenu, dodatni radovi aktualiziraju dvije zna
č
ajnestrukture; konsolidaciju luka Starog mosta i o
č
uvanje Kara
đ
ozbegove medrese u Mostaru.Izme
đ
u 1965. i 1973. nekoliko spomenika je podvrgnuto manjim intervencijama. Saradnja sanizozemskom kompanijom "Philips" je rezultirala realizacijom projekta osvjetljenja komunalneinfrastrukture.Godine 1991. registrovani spomenici kulturno-povijesne baštine na podru
č
 ju današnjeg gradaMostara su: Predhistorijskih nalazišta 695, Anti
č
kih naselja 27, srednjovjekovnih konstrukcija 1756,Osmansko-turskog naslije
đ
a 86, spomenici perioda 1918-1945.; pet manjih spomenika i tri memorijalna
kompleksa posveđ
ena antifašisti
č
kom oslobodila
č
kom ratu.Važno je naglasiti da je zakonska za
č
tita bila usmjerena na kompleks Starog mosta i njegoveneposredne blizine.
İ
zmedu 1952. i 1958. napravljena su ozbiljna ispitivanja i konsolidacije rje
č
ne obaleu okolini Mosta. Godine 1963. realizovana je prva konsolidacija luka Starog mosta. Godine 1956. i1982. provedeno je fotogrametrijsko ispitivanje i testiranje ponovne konsolidacije rje
č
ne obale.
 
Amir Pa
šić: Historija arhitekture
 Arhitektura Bosne i Hercegovine poslije 1992.godine
2
Aktivnosti izmedu 1977. i1992. Dva dokumenta ‘Preliminarniurbanisti
č
ki program za kulturnu ihistorijsku baštinu - regulacijaplaniranja, revitalizacije i obnoveStarog grada’, koji pripada Zavoduza urbanisti
č
ko planiranje gradaMostara (1967.) i odluka koja je naosnovu ‘Odluke o prostornomure
đ
enju i revitalizacije središnjegpodru
č
 ja Starog grada’ donesene odstrane Skupštine op
ći
ne Mostar(1973.), predstavlja temelj zaplaniranu i sistemati
č
nu zaštituStarog grada u Mostaru.Godine 1977. ova dva dokumenta su pomogla uspostavljanju Organi
zacıje za administraciju,
korištenje, zaštitu i održavanje kulturno-historijske baštine ‘Stari grad’ (Old Town) u Mostaru, sa ciljempotpunog o
č
uvanja mostarske baštine, historijske gradske jezgre i niza kompleksa i pojedina
č
nihobjekata za
či
 ju je zaštitu grad preuzeo odgovornost.U razdoblju izmedu 1977. i 1992. ekonomska baza integriranog procesa o
č
uvanja i zaštiteStarog grada je ovisila o prihodima iz istog podru
č
 ja. Prihodi od najma, doprinosi izgradnje, tekomunalni i boravišni porezi, su osiguravali sredstva za o
č
uvanje i razvoj ovog podru
č
 ja.U peridu izmedu 1978. i 1991, 162 intervencije su realizovane unutar historijske jezgre grada i50 izvan same jezgre, koje su varirale u metodama i volumenima zahvata.Aga Khan Nagrada za arhitekturu godine1986. je dodijeljena organizaciji ‘Stari grad’ Mostarza: ‘
…izuzetno koncpiranu i realiziranukonservaciju cjelokupnog historijskog jezgra gradaiz 16. stolje
ć
a. Ovaj projekat ne smatra proceskonzervacije kao djelo nostalgije ili emocije.Potreba za ovakvim radom, a po svoj prilici i zna
č 
ajkoji mu je dodijeljen, se smatra inteligentnimvrednovanjem procesa razvoja civilizacije.Preispitivanje tradicionalnih vrijednosti usavremenom kontekstu i na na
č 
ine koji odgovarajusavremenim izazovima je nešto što nadilazi pitanjaarhitektonske estetike i funkcije, te postaje klju
č 
nauloga u profesionalnoj etici arhitekata.Tradicionalne vrijednosti i kulturalnikontinuitet u savremenom graditeljskom kontekstumogu biti razvijeni samo ispitivanjem historijskegraditeljs
ke osnove proučavanjem cjelokupnog niza
ljudskih aktivnosti. Potreba za ostvarivanjem dina
mičkog odnosa između prošlosti i
sadašnjosti je ostvarena uovom primjeru, koji je živa izložba historijskih podataka, ali je istovremeno dio organskog tkiva
 svakodnevne životne zajednice kojoj i služi. ( Isječak iz komentara Agha Khan Award master žirija)
Godine 1986, nagrađeni program za očuvanje Starog mosta u Mostaru je uveo institucionalnudimenziju u nagrađivanje programa očuvanja, koji je do ovog momenta bio koncentriran na tehničke
aspekte obnove. Primjer Mostara je pokazao da se neki od najfinijh restauratorskih radova može izvestiu velikoj mjeri samofinansiranjem, te
uz pomoć odgovarajuće specijaliz
irane organizacije. Mostar je
izuzetan pobjednik kako u institucionalnom tako i u tehničkom području, te u svojoj cjelovitosti kojom
 je uputio na obnovu cjelokupnog kompleksa Starog grada.
 Mapa Master plana iz 1990.
 
Amir Pa
šić: Historija arhitekture
 Arhitektura Bosne i Hercegovine poslije 1992.godine
3
Razaranje grada, period 1992-1995 godine
U periodu između 1992
. i 1995. g
rad je pretrpio teška oštećenja.
 
Područje
 
najvećih razaranja je bila cijela Istočna obala grada. Pored ovoga, teška razaranja je pretrpio i Podhum ( također većinskoBošnjačko stanovništvo), kao i objekti uz glavnu liniju sukoba Bulevar 
-
Ričina
-
Aleksa Šantić ulice.
 
 Historijska jezgra Mostara 1997 

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->