Chöông trình Giaûng daïy Kinh teáFulbrightNieân khoaù2005-2006Kinh teáphaùt trieånBaøi ñoïc
Chính saùch coâng nghieäp vaøtaøi chính ôûTrung quoác vaøVieät nam: moâhình môùihay chælaøsöïlaëp laïi kinh nghieäm cuûa ñoâng aù?
Dwight H. Perkins
1
Biên
Dòch
: Hoaøng Phöông
Hieäu Ñính
: Xinh Xinh
CHÍNH SÁCH CÔNG NGHI
Ệ
P VÀ TÀI CHÍNH
Ở
TRUNG QU
Ố
C VÀ VI
Ệ
T NAM: MÔ HÌNH M
Ớ
IHAY CH
Ỉ
LÀ S
Ự
L
Ặ
P L
Ạ
I KINH NGHI
Ệ
M C
Ủ
A
Đ
ÔNG Á?
Ngay t
ừ
khi b
ắ
t
đầ
u quá trình c
ả
i cách kinh t
ế
c
ủ
a mình, Trung Qu
ố
c và Vi
ệ
t Nam
đ
ã c
ố
g
ắ
ng r
ấ
t nhi
ề
u
để
tr
ở
thành m
ộ
t ph
ầ
n trong câu chuy
ệ
n thành công v
ề
kinh t
ế
c
ủ
a
Đ
ông Á.Kh
ủ
ng ho
ả
ng tài chính Châu Á th
ờ
i k
ỳ
1997-98
đ
ã làm cho m
ộ
t s
ố
nhà lãnh
đạ
o t
ạ
i hai n
ướ
cnày ph
ả
i suy
đ
i ngh
ĩ
l
ạ
i, nh
ư
ng m
ụ
c
đ
ích c
ơ
b
ả
n là
đạ
t
đượ
c m
ứ
c t
ă
ng tr
ưở
ng kinh t
ế
nhanhv
ớ
i c
ơ
ch
ế
kinh t
ế
t
ươ
ng t
ự
nh
ư
c
ơ
ch
ế
c
ủ
a các n
ướ
c láng gi
ề
ng v
ẫ
n th
ự
c s
ự
không thay
đổ
i.Tuy nhiên, Trung Qu
ố
c và Vi
ệ
t Nam có xu
ấ
t phát
đ
i
ể
m r
ấ
t khác so v
ớ
i các n
ướ
c láng gi
ề
ngc
ủ
a mình. Trong kho
ả
ng th
ờ
i gian ba th
ậ
p k
ỷ
, c
ả
hai n
ướ
c
đ
ã theo mô hình phát tri
ể
n kinh t
ế
k
ế
ho
ạ
ch hóa t
ậ
p trung. Do
đ
ó n
ỗ
l
ự
c ti
ế
n
đế
n c
ơ
ch
ế
kinh t
ế
Đ
ông Á bao g
ồ
m nhi
ề
u v
ấ
n
đề
h
ơ
n là ch
ỉ
đơ
n thu
ầ
n ti
ế
n hành m
ộ
t ít thay
đổ
i trong chính sách nh
ư
chuy
ể
n t
ừ
công nghi
ệ
phóa thay th
ế
nh
ậ
p kh
ẩ
u sang t
ă
ng tr
ưở
ng d
ự
a vào xu
ấ
t kh
ẩ
u hay chuy
ể
n t
ừ
giá c
ả
b
ị
bóp méo
đế
n giá c
ả
do th
ị
tr
ườ
ng xác
đị
nh.
Để
gi
ố
ng v
ớ
i các n
ướ
c khác
ở
Đ
ông Á h
ơ
n, Trung Qu
ố
cvà Vi
ệ
t Nam
đ
ã ph
ả
i c
ơ
b
ả
n thay
đổ
i cách t
ổ
ch
ứ
c n
ề
n kinh t
ế
c
ủ
a mình m
ộ
t cách toàn di
ệ
n.Do
đ
ó, các câu chuy
ệ
n kinh t
ế
c
ủ
a Trung Qu
ố
c và Vi
ệ
t Nam trong m
ộ
t
đế
n hai th
ậ
p k
ỷ
v
ừ
aqua bao g
ồ
m hai nhánh khác nhau nh
ư
ng có quan h
ệ
ch
ặ
t ch
ẽ
v
ớ
i nhau. Dù có s
ự
chuy
ể
n
đổ
it
ừ
n
ề
n kinh t
ế
k
ế
ho
ạ
ch hóa t
ậ
p trung sang n
ề
n kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng nh
ư
ng c
ả
hai n
ướ
c c
ũ
ng n
ỗ
l
ự
c h
ọ
c h
ỏ
i t
ừ
nh
ữ
ng
đ
i
ề
u
đ
ã làm cho các n
ướ
c láng gi
ề
ng
Đ
ông Á thành công v
ề
kinh t
ế
, vàtrong ch
ừ
ng m
ự
c nào
đấ
y
đ
ã sao chép nh
ữ
ng gì mà h
ọ
c
ả
m nh
ậ
n v
ề
nh
ữ
ng
đ
i
ề
u
đ
ó.Tuy nhiên, cu
ố
i th
ậ
p k
ỷ
1990,
đ
i
ề
u không còn rõ ràng n
ữ
a là li
ệ
u nh
ữ
ng y
ế
u t
ố
đ
ã khi
ế
ncác n
ề
n kinh t
ế
Đ
ông Á khác thành công có t
ươ
ng
đồ
ng nhi
ề
u v
ớ
i nh
ữ
ng y
ế
u t
ố
s
ẽ
quy
ế
t
đị
nhs
ự
thành công c
ủ
a Trung Qu
ố
c và Vi
ệ
t Nam trong t
ươ
ng lai hay không. Môi tr
ườ
ng kinh t
ế
qu
ố
c t
ế
trong
đ
ó Trung Qu
ố
c và Vi
ệ
t Nam ho
ạ
t
độ
ng vào
đầ
u th
ế
k
ỷ
m
ớ
i r
ấ
t khác v
ớ
i môitr
ườ
ng vào nh
ữ
ng n
ă
m 1950 và 1960 khi Nh
ậ
t B
ả
n, Hàn Qu
ố
c và các n
ướ
c
Đ
ông Á pháttri
ể
n s
ớ
m khác hình thành chính sách công nghi
ệ
p c
ủ
a mình. Vòng
đ
àm phán Uruguay vàquá trình toàn c
ầ
u hóa n
ề
n kinh t
ế
di
ễ
n ra nhanh chóng
đ
ã thay
đổ
i các lu
ậ
t ch
ơ
i. Nh
ữ
ng gìcó th
ể
di
ễ
n ra vào gi
ữ
a th
ế
k
ỷ
20 không còn có th
ể
ch
ấ
p nh
ậ
n
đượ
c vào
đầ
u th
ế
k
ỷ
21.Ch
ẳ
ng h
ạ
n nh
ư
, trong th
ậ
p k
ỷ
1950
đế
n h
ế
t th
ậ
p k
ỷ
1970, các nhà qu
ả
n lý kinh t
ế
ở
Nh
ậ
tB
ả
n, Hàn Qu
ố
c và t
ỉ
nh
Đ
ài Loan (Trung Qu
ố
c) có th
ể
s
ử
d
ụ
ng thu
ế
quan và h
ạ
n ng
ạ
ch m
ộ
tcách r
ộ
ng rãi
để
thúc
đẩ
y ngành công nghi
ệ
p nào
đ
ó. Vai trò c
ủ
a
đầ
u t
ư
tr
ự
c ti
ế
p n
ướ
c ngoài(FDI) b
ị
h
ạ
n ch
ế
nghiêm tr
ọ
ng. Nh
ậ
t B
ả
n và Hàn Qu
ố
c
đượ
c
đ
ón chào làm thành viên c
ủ
aHi
ệ
p
đị
nh chung v
ề
Thu
ế
quan và M
ậ
u d
ị
ch (GATT) m
ặ
c dù ph
ầ
n l
ớ
n nh
ữ
ng gì h
ọ
đ
ang làmlúc
đ
ó vi ph
ạ
m nh
ữ
ng nguyên t
ắ
c v
ề
th
ươ
ng m
ạ
i t
ự
do c
ủ
a GATT.Trái l
ạ
i, nh
ữ
ng cu
ộ
c
đ
àm phán c
ủ
a Trung Qu
ố
c
để
gia nh
ậ
p GATT và t
ổ
ch
ứ
c thay th
ế
cho nó, T
ổ
ch
ứ
c Th
ươ
ng m
ạ
i Th
ế
gi
ớ
i (WTO), kéo dài cho h
ế
t nh
ữ
ng n
ă
m 1990 và n
ă
m2000 Trung Qu
ố
c v
ẫ
n còn
đ
ang
đ
àm phán v
ớ
i Liên minh Châu Âu. Nh
ư
hi
ệ
p
đị
nh th
ươ
ngm
ạ
i gi
ữ
a Trung Qu
ố
c v
ớ
i M
ỹ
đ
ã th
ể
hi
ệ
n,
để
tr
ở
thành thành viên c
ủ
a WTO, Trung Qu
ố
c s
ẽ