*

2/22/2020 Basic Electrical

Control & Devices

AUNG KO YU
PH : 09697981159
 1

စာေရးသူရဲ႕အမွာစာ -

ဒီစာေလးေတြေရးျဖစ္တာကေတာ႔ သေဘာၤမွာ အလုပ္သင္/ပညာသင္ ညီေလးေတြကို စာသင္

ေပးရာကေန စျဖစ္တယ္လို႔ဆိုရမွာပါပဲ။ သေဘာၤမွမဟုတ္ပါဘူး လွ်ပ္စစ္နဲ႔ပတ္သက္လ်ွင္ ဝါသနာရွင္ပဲ
ျဖစ္ျဖစ္ ၊ ပညာရွင္ပဲျဖစ္ျဖစ္ အေျခခံကေနစရသည္မို႔ ဒီစာအုပ္ေလးက ေလွကားထစ္ေလး တစ္ခုလို
အေထာက္အကူျပဳပါလိမ္႔မည္။
ယေန႔ေခတ္တြင္ လွ်ပ္စစ္နဲ႔ပတ္သက္လာလ်ွင္ လိအ
ု ပ္ခ်က္ေတြမ်ားလာသည္႔အေလ်ာက္ အိမ္
တြင္း Wiring တစ္ခုတည္းနဲ႔အဆင္မေျပႏိုင္ေတာ႔ပါ။ ထိုအခါ တစ္ဆင္႔တက္ျပီးေလ႔လာဖို႔လိုအပ္လာ
သည္မွာ Electrical Control ပင္ျဖစ္သည္။
သေဘာၤမ်ားေပၚတြင္သာမက စက္ရံု/အလုပ္ရံုေတြမွာလည္း Electrical Control ေတြ အသံုးျပဳ
ေနသည္မို႔ မိမိလုပ္ငန္းခြင္အတြက္အက်ိဳးရွိေစမယ္႔ ဗဟုသုတရေစမယ္႔ စာအုပ္ေလးဆိုလည္း မမွား
နိုင္ပါ။ ေခတ္ႏွင့္အညီ လူငယ္မ်ားသည္ PLC ကိုတတ္ခ်င္ၾကေပမယ္႔ တစ္ဆင္႔ခံ Electrical Control
ကိုေမ႔ေနတတ္ၾကပါသည္။ ထိုကြက္လပ္ေလးတစ္ခုကို ဒီစာအုပ္ေလးဖတ္ျခင္းအားျဖင္ ႔တစ္စိတ္တစ္ေဒသ
ျဖည္႕ဆည္းေပးႏိုင္ပါလိမ္႔မည္။
Basic ဟုဆိုေသာေၾကာင္႔ General Knowledge ေလာက္သာ ေရးထားတာပါ။ ျပည္႔စံုတယ္လို႔
မဆိုႏိုင္ပါ။ လိုအပ္သည္မ်ားလည္းရွိေနေပအံုးမည္။ ျပီးျပည္႔စံုတယ္႔ စာအုပ္တစ္အုပ္ျဖစ္ဖို႔ရာ လြယ္ကူ
သည့္ကိစၥေတာ႔မဟုတ္ေပ။ PLC ေလ႔လာမည္႔သူမ်ားအဖို႔လည္း Basic Electrical Control ကိုသိထား
မွသာ သင္ယူတက္ေျမာက္ဖို႔ရာ ပိုမိုလယ
ြ ္ကူလ်င္ျမန္မွာပါ။
လွွ်ပ္စစ္နဲ႔ပတ္သက္လာလွ်င္ Wiring, Design & Control, Automation, PLC စသျဖင္႔
ေခါင္းစဥ္ေပါင္း မ်ားစြာရွိသည္႔အနက္ Electrical Control နဲ႔ပတ္သက္သည္႔အေၾကာင္းအရာမ်ားကိုသာ
မိတ္ဆက္ေပးသြားမွာျဖစ္ပါတယ္။ အလုပ္သင္ေရေၾကာင္းအင္ဂ်င္နီယာမ်ားအတြကလ
္ ည္း သေဘာၤ
ေပၚတြင္အျမဲ ေတြ႔ျမင္ေနရေသာပစၥည္းမ်ားကို မိတ္ဆက္ေပးထားသည္မို႔ လိအ
ု ပ္ခ်က္နဲ႔ကိုက္ညီေနေပ
လိမ္႔မည္။
အကယ္၍ဖတ္ရႈရာတြင္ အခက္အခဲတစ္စံုတစ္ရာရွိပါက ခြင္႔လႊတ္နားလည္ေပးပါရန္နွင့္လိုအပ္
ခ်က္မ်ားရွိပါကလည္း ထပ္မံျဖည္႔စြက္ေပးၾကပါရန္/အၾကံဥာဏ္ေပးၾကပါရန္ ၾကိဳတင္ေမတၱာရပ္ခံအပ္ပါ
သည္။
သင္ဆရာ / ျမင္ဆရာမ်ား၏ ပညာေတြ / ဆည္းပူးေလ႔လာခဲ႔ေသာ အေၾကာင္းအရာေတြသည္
ေခါင္းထဲစြဲေနသည္မို႔ ထိုပညာရပ္မ်ားကိုပင္ Teaching Method ေျပာင္းကာ နားလည္ရလြယက
္ ူေအာင္
ရွင္းျပထားျခင္းသာျဖစ္ပါသည္။
သင္ခန္းစာတစ္ခုသည္ မည္သူပဲသင္သင္ ဒီပညာရပ္ပဲမို႔ မိမိတို႔ရဲ႕ထိုသင္ခန္းစာအေပၚ ဘယ္လို
ခ်ဥ္းကပ္သလဲ (How to Approach?) ဆိုသည့္အခ်က္သာလွ်င္ အဓိကက်သည္ဟုယူဆပါသည္။

ဒီစာအုပ္ေလးကိုဖတ္ျပီး ပညာ (သို့မဟုတ္) Knowledge တစ္ခုခုေလာက္ပဲရသြားတယ္ ဆိရ

ု င္
ျဖင္႔ ေက်နပ္ပါျပီ။

ေအာင္ကိုယု (2AE)

SSA AKY
 2

BASIC ELECTRICAL CONTROL

Digital Signal တစ္ချု ဖစ္ေသာ NO & NC Contacts

Electrical Control ကိုစတင္ေလ႔လာေတာ႔မည္ဆိုပါက အေျခခံအားျဖင္႔ Normally Open

(NO) & Normally Close (NC) တို႔ကုသ
ိ ိထားရမည္ျဖစ္သည္။ Electronics ကိုေလ႔လာရာတြင္
အေျခခံ Components မ်ား ( Resistor, Capacitor, Inductor, Diode.,etc ) ရွိသကဲ႔သို႔ Electrical
Control ကိုေလ႔လာရာတြင္လည္း Magnetic Contactor, Relay, Over Current Relay, Timer.,etc
တို႔ကိုသိထားရမည္ျဖစ္သည္။ Contact Point ေတြျဖစ္တယ္႔ NO & NC ေတြကို ေနရာ

NG
ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ေတြ ႕ ရမွာ ျဖစ္တ ယ္ ။ ထို ႔ေ ၾကာင္ ႔ NO & NC ရဲ႕ သေဘာတရားကို ရွင္းရွင္း
လင္းလင္း နားလည္ထားရမည္ျဖစ္သည္။ ျမန္မာလိုဘာသာျပန္မယ္ဆိုလွ်င္ေတာ႔ NO ဆိုသည္မွာ ပံုမွန္
အေနအထားအတုိင္းတြင္ မီတာျဖင္႔ ေထာက္ၾကည္႔ပါက Line Open ျဖစ္ေနျပီး NC ဆိုတာကေတာ႔
ပံုမွန္အေနအထားအတိုင္းတြင္ မီတာျဖင္႔ေထာက္ၾကည္႔ပါက Line Close ျဖစ္ေနျခင္းကို ဆိုလုသ
ိ ည္။
ထို NO & NC Contact Points မ်ားရွိသည္႔ Contactor, Relay မ်ားကို Power Supply ေပးလိုက္ပါက
NO သည္ Close ျဖစ္သြားျပီး NC သည္ Open ျဖစ္သာြ းမည္ျဖစ္သည္။
NO & NC Contact Points မ်ားကို Magnetic Contactor, Over Current Relay, Relay,
Timer, Pressure Controller (Pressure Switch), Dual Pressure Switch, Thermostat
(Temperature Controller), Level Float Switch, Flow Switch, Limit Switch.,etc
စတယ္႔ေနရာေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ တြင္က်ယ္စြာ အသံုးျပဳထားသည္ကို ေတြ႕ရေပမည္။ မီတာျဖင္႔ NO
& NC ကိုခြဲျခားၾကည္႔ၾကမည္။ NO ကို Analog Meter ျဖင္႔တုိင္းတာပါက Infinity (∞) / မီတာ
လက္တံမလႈပ္ရွားဘဲ အေနအတိုင္းရွိေနျပီး Digital Meter ျဖင္႔တိုင္းတာပါက OL ဟု ျပေနမည္။ NC
AU
ကို Analog Meter ျဖင္႔တုိင္းတာပါက မီတာတံတက္သြားမည္ျဖစ္ျပီး တန္ဖိုးတစ္ခုျပေနေပလိမ္႔မည္။
Digital Meter ျဖင္႔ တုိင္းတာပါကလည္း 1 (သိ႔မ
ု ဟုတ္) တန္ဖိုး တစ္ခုျပသေနေပလိမ္႔မည္။ ထို NO &
NC ကိုနားလည္ျပီဆုလ
ိ ွ်င္ Magnetic Contactor, Relay.,etc မ်ားကို စတင္ေလ႔လာလို႔ရျပီျဖစ္သည္။
ထိုမွတဆင္႔ Control Diagram မ်ားကိုဖတ္လို႔ရျပီျဖစ္သည္။ NO & NC Contacts မ်ားကို ေနာက္
တစ္နည္း Make Contact & Break Contact ဟုလည္းေခၚၾကသည္။ (Relay, PLC’s Ladder
Diagram တိ႔တ
ု ြင္သုးံ ေသာအသံုးအႏႈန္းျဖစ္သည္) ဒီစာအုပ္ေလးထဲက Symbol ေလးေတြကေတာ႔
OLD JIS ေတြပဲသံုးထာပါတယ္။ IEC Symbol ေလးေတြေျပာင္းသံုးေပးႏိုင္လွ်င္ပိုေကာင္းပါမည္။

Control မွာသံုးေသာ Power ေတြကသ

ို ထ
ိ ားရမည္

 Supply Power
 Control Power
 Monitoring Power

SSA AKY
 3

MCCB (Molded Case Circuit Breaker)

MCCB ကို NFB (Non Fuse Breaker) ဟုလည္းေခၚသည္။ MCCB ၏သတ္မွတ္ Ampere
ထက္ပိုမိုးစီးဆင္းပါက လ်ွပ္စီးကိုျဖတ္ေတာက္ပစ္လိုက္မည္ျဖစ္သည္။ MCCB ကိုစက္ရံုအလုပ္ရံုေတြနဲ႔
သေဘာၤေတြမွာအသံုးမ်ားပါသည္။ အိမ္ေတြမွာသံုးတာကေတာ႔ MCB ေပါ႔။ Fuse ကေတာ႔ Control
Line အတြက္သာျဖစ္ပါသည္။ MCCB ကေတာ႔ Power Line တြင္ Electric Leakage or Phase
Interruption ျဖစ္ေပၚပါကလည္း လ်ွပ္စီးကိုျဖတ္ေတာက္ေပးမည္ျဖစ္သည္။

NG
Push Button (PB)

PB တြင္လည္း NO & NC သာရွိသည္။ မ်ားေသာအားျဖင္႔ Start PB ကို NO သံုးျပီး Stop PB

ကို NC အသံုးမ်ားၾကသည္။ သို႔ေသာ္လည္း အခ်ိဳ႕ေသာ Pannel မ်ားတြင္ Start & Stop PB
၂ခုစလံုးကို NO Type သံုးထားတာ ေတြ႔ရေပလိမ္႔မည္။ ဥာဏ္ရွိသလိုသံုးႏိုင္ပါသည္ (ဒီဇိုင္းဆြဲတယ္႔သူ
အေပၚပဲ မူတည္သည္)။ အလြတ္မွတ္သားထားရန္မလိုပါ။ NO Type PB ကိႏ
ု ွိပ္လိုက္ပါက Line Close
ျဖစ္သြားမည္ျဖစ္ျပီး NC Type PB ကိုႏွိပ္လိုက္ပါက Line Open ျဖစ္သြားမည္ျဖစ္သည္။ ျပန္လႊတ္
လိုက္ပါက နဂိုမူလအတိုင္း ျပန္ျဖစ္သြားမည္ျဖစ္သည္။
AU
Emergency Stop PB ကေတာ႔ ႏွိပ္ျပီးလွ်င္ Lock ျပန္ေျဖျပီးမွ ေနာက္တစ္ၾကိမ္သံုးလို႔ရမည္
ျဖစ္ပါသည္။ (NC Type သံုးပါသည္)။ E/S PB ကို Control Diagram ရဲ႕ ေရွ႔ဆံုးတြင္ထည္႔ဆြဲထား
တတ္သည္။ သုိ႔မွာသာ အေရးေပၚႏွိပ္လိုက္ပါက Control Power အားလံုးကို ျဖတ္ေတာက္ေပးႏိုင္မည္
ျဖစ္သည္။ Symbol မ်ားကို Page-24 တြင္ေလ႔လာပါ။

Combination Push Button/Change Over Contact

Combination ဟုဆိုေသာေၾကာင္႔ NO Contact တစ္စံုႏွင္႔ NC Contact တစ္စံုေပါင္းစပ္ထား

ေသာ PB ပင္ျဖစ္သည္။ Auto/Manual Mode System အတြက္သံုးေသာ Selector Switch
တြင္ပါေသာ Fuction ႏွင္႔အတူတူပင္ျဖစ္သည္။ ခလုတ္ကိုႏွိပ္လိုက္ပါက NO Contact သည္ Close
ျဖစ္သြားျပီး NC Contact သည္ Open ျဖစ္သြားမည္ျဖစ္သည္ ။ ျပန္လႊတ္လိုက္ပါက နဂိုမူလအတိုင္း
ျပန္ျဖစ္သြားမည္ျဖစ္သည္။ Symbol မ်ားကို Page-24 တြင္ေလ႔လာပါ။

SSA AKY
 4

Magnetic Contactor (88) (MC) (KM)

Power Handling တြင္အဓိထားသံုးသည္။ 3Phase အဝင္ (L1/1, L2/3, L3/5) ႏွင္႔ အထြက္

NG
(T1/2, T2/4, T3/6) ၃စံုစာအျပင္ Contactor ကို Energize လုပ္ရန္အတြက္ Power Supply
(A1,A2) တိ႔မ
ု ျဖစ္မေနပါရမည္။ Control အတြက္ NO & NC တစ္စံုစီလည္းပါတတ္ေသးသည္။
Contact မ်ားမ်ားပါေလ ေစ်းပိုၾကီးေလပါပဲ။ ထိုတစ္စံုစာႏွင္႔ မလံုေလာက္ပါက Contactor အေပၚတြင္
Aux’ Contact Block ေလးတစ္ခုထပ္ခ်ိတ္ျပီးသံုးႏိုင္သည္။ Relay မ်ားကို Power Control မ်ားတြင္သံုး
ျပီး MC မ်ားကို Power Handling တြင္သံုးသည္။ အဘယ္ေၾကာင္႔ဆိုေသာ္ MC ရဲ႕ အသံုးျပဳႏိုင္ေသာ
Ampere မွာ Relay ရဲ႕ အသံုးျပဳႏိုင္ေသာ Ampere ထက္မ်ားေသာေၾကာင္႔ျဖစ္သည္။
မွတခ
္ ်က္။ L1/1, L2/3, L3/5 နံပါတ္မ်ားအလြတ္က်က္စရာမလိုေပ (အေပၚဝင္/ေအာက္ထြက္) ဟု
မွတ္သားထားႏိုင္သည္။
 Energize - Power ေပးသည္
 De-energize - Power ျဖတ္ေတာက္သည္
AU

Magnetic Contactor အသစ္လလ

ဲ ယ
ွ လ
္ ်ွင္ ဂရုျပဳရမည္မာွ

 Coil Voltage ( 24V, 110V, 220V, 440V., etc )

 Ampere of Contacts ( Contacts ေတြရဲ႕ခံႏိုင္ရည္ရွိသည္႔ Ampere )
 NO, NC Point အေရအတြက္

Over Current Relay/OCR (51)

AC Motor တစ္လံုးဝန္ပိုေနေသာအခါ ရပ္ရန္ Protection အတြက္ MC ႏွင္႔ Motor ၾကား

တပ္ဆင္ထားသည္။ သတ္မွတ္ Amp ထက္ ေက်ာ္လြန္ေနပါက OCR မွတဆင္႔ Control Current ကို

SSA AKY
 5

ျဖတ္ေတာက္ပစ္လိုက္မည္ျဖစ္ျပီး Motor ရပ္သြားမည္ျဖစ္သည္။ Reset လုပ္ျပီးမွသာ ျပန္ေမာင္းလို႔ရေပ

မည္။ ( ခ်က္ျခင္း Reset လုပ္လို႔မရႏိုင္ေပ OCR အတြင္းရွိ Bimetal ေအးသြားတယ္႔ အထိ ေစာင္႔ရန္ )
OCR တြင္ NO & NC ( Trip Contacts ) တစ္စံုစီပါသည္။ NC ကို Control Diagram ႏွင္႔ Series
ခ်ိတ္ဆက္အသံုးျပဳရမည္ျဖစ္သည္။ NO ကို Overload Indicating Lamp နဲ႔ခ်ိတ္ဆက္အသံုးျပဳရေပ
မည္။ ( NO - 97 & 98 ) ( NC - 95 & 96 ) OCR အတြက္သီးသန္႔ Power Supply ေပးစရာမလိုေပ။
OCR ကိုဘယ္လိုခ်ိန္မလဲ ? 115% to 125% of Full Load Current (FLC) ခ်ိန္ပါမည္။ (ပံုေသ
မသတ္မွတသ
္ င္႔ပါ) သက္ဆိုင္ရာ Control System အလိုကက
္ ြဲျပားျခားနားမႈရွိႏိုင္ပါသည္။

NG
Aux’ Contactor or Control Relay (X)

Power Handling အတြက္မဟုတ္ဘဲ Control အတြကသ

သည္။ သို႔ေသာ္ Contactor ႏွင္႔ Function အတူတပ
္ ာသံုးေသာေၾကာင္႔ Relay ဟုေခၚ
ူ င္ျဖစ္သည္။ Relay ကဲ႔သို႔ပင္ Power Supply
( A1,A2 ) တိ႔ု ပါမည္ ျ ဖစ္ ျ ပီး NO & NC Contact Points မ်ားလည္းရွိမည္ျဖစ္သည္။ (Common Point
ပါဝင္မည္မဟုတ္ေပ) Power အတြကမ
္ ဟုတ္ေသာေၾကာင္႔ ( L1,L2,L3 )( T1,T2,T3 ) တိ႔လ
ု ည္း
ပါမည္မဟုတ္ေပ။ Contact Point မ်ားမ်ားသံုးခ်င္ပါကလည္း Aux’ Contact Block ေလးတစ္ခု ထပ္
ခ်ိတ္ကာသံုးႏိုင္သည္။
AU
မွတခ
္ ်က္။ Contactor, Relay, Timer မ်ားကိုအစားထိုးအသံုးျပဳရာတြင္ A1, A2 သိ႔ေ
ု ပးရေသာ Supply
Voltage ကို အထူးသတိျပဳရမည္ျဖစ္သည္။ အခ်ိဳ႕ Pannel ပံုးမ်ားတြင္ Power အတြကသ
္ ာ 440V ကို
သံုးျပီး Control အတြက္ကိုမူ Transformer တစ္လံုးခံ၍ 110V or 220V ကိုသံုးၾကသည္။ အခ်ိဳ႕
Pannel မ်ားတြင္ေတာ႔ Control အတြက္ကိုလည္း 440V သာလွ်င္သံုးထားတာ ေတြ႔ရမည္ျဖစ္သည္။

Aux’ Contact Block

MC/X တို႔တြင္ပါေသာ NO & NC Contacts မ်ားျဖင္႔ မလံုေလာက္ပါက ထပ္မံခ်ိတ္ဆက္ျပီး

အသံုးျပဳရန္အတြကသ
္ ံုးသည္။ Pneumatic Timer ကဲ႔သုိ႔ပင္ ခ်ိတ္ဆက္အသံုးျပဳရမည္။ ပံုတြင္ Aux’

SSA AKY
 6

Contacts ၂စံု ႏွင္႔ ၄စံု ပါဝင္ေသာ Contact Block မ်ားကိုေတြ႔ရမည္ျဖစ္သည္။ 1 ႏွင္႔စျပီး 2 နဲ႔ဆံုးလွ်င္
NC Contacts ၊ 3 ႏွင္႔ 4 ဆံုးေသာ Contact မ်ားသည္ NO Contacts မ်ားျဖစ္သည္။

NG
Control Relay (EMRs)

Relay မ်ားကို Power Control တြင္အသံုးျပဳသည္။ ေနရာစားသက္သာျပီး ျဖဳတ္တပ္ရလြယ္ကူ

သည္။ 5pin, 8pin, 14pin အစရွိသျဖင္႔ ေတြ႔ရမည္ျဖစ္သည္။ Supply Voltage မွာလည္း AC/DC
ႏွစ္မ်ိဳးစလံုးရွိသည္။ DC24V သံုးေသာ Control Pannel မ်ားတြင္အမ်ားဆံုးေတြ႔ရသည္။ (Emergency
GE, Engine Control Console, Bridge Monitoring Sys’, Boiler Sequance Control, GE’s
Governor Control, Cargo Crane Control.,etc) 5pin Relay တြင္ A1,A2 ႏွင္႔ (Com, NO & NC)
တစ္စံု တိ႔ပ
ု ါဝင္မည္ျဖစ္သည္။ ထိ႔န
ု ည္းတူ 8pin Relay တြင္ A1,A2 ႏွင္႔ (Com, NO & NC) ႏွစ္စံု
တို႔ပါမည္ျဖစ္သည္။ 14pin Relay တြင္ A1,A2 ႏွင္႔ (Com, NO & NC) ေလးစံု ပါဝင္မည္ျဖစ္သည္။
Relay ႏွင္႔ Timer ကိုဝယ္ယရ
ူ ာတြင္ Base (အထိုင္) ကိုပါ တပါတည္းဝယ္ယရ
ူ မည္ျဖစ္သည္။
မိမိဝယ္ယူေသာ Relay , Timer တို႔ႏွင္႔ကိုက္ညီေသာ Base ျဖစ္ရန္လည္းလိုအပ္ပါသည္။ Relay တြင္
ရွိေသာ Contacts မ်ား၏ ခံႏိုင္ရည္ရွိေသာ Ampere မွာနဲေသာေၾကာင္႔ Power Handling အတြက္
မသံုးပါ။
AU
Type of Relays
- Electromagnetic Relays (EMRs)
- Solid-State Relays (SSRs)
- Microprocessor Based Relays

8 Pin Relay တစ္လုးံ ကိေ

ု လ႔လာၾကည္႔ၾကမည္

Power Supply (A1 & A2 ) = No.2 & No.7

Contact ပထမတစ္စံု
Common = No.1
NO = No.3
NC = No.4
No.3 & 4 Contact မ်ားသည္ Common No.1 ႏွင္႔သာသက္ဆိုင္သည္။ အျခားမည္သည္႔ Contacts
ႏွင္႔မွ် သက္ဆိုင္မႈမရွိေပ။

SSA AKY
 7

Contact ဒုတယ
ိ တစ္စံု
Common = No.8
NO = No.6
NC = No.5
No.5 & 6 Contact မ်ားသည္ Common No.8 ႏွင္႔သာသက္ဆိုင္သည္။ အျခားမည္သည္႔ Contacts
ႏွင္႔မွ် သက္ဆိုင္မႈမရွိေပ။
မည္သည္႔ Point က Power Supply ေပးရမလဲ၊ ဘယ္ေလာက္ Voltage လဲ၊ ဘယ္ Point က
Common လဲ၊ NO & NC Contact ေတြကအစ အလြတက
္ ်က္ရန္မလိုအပ္ေပ။ Body တြင္ Diagram
ဆြဲျပီးေဖာ္ျပထားျပီးျဖစ္သည္။ Contactor တြင္ တစ္စံုဆုသ
ိ ည္မွာ Contact ၂ခု (NO or NC) သာ

NG
ျဖစ္ျပီး Relay တြင္ တစ္စံုဆုသ
ိ ည္မွာ Com+NO+NC (Contact ၃ခု) ျဖစ္သည္။
AU
SOLID STATE RELAY (SSR)

SSR မ်ားကို Electronics Switching Devices ဟုလည္းေခၚသည္။ SSR မ်ားကို

Semiconductors ျဖင္႔တည္ေဆာက္ထားျပီး NO Contact တစ္စံုပါ၀င္သည္။ AC Votage ေပးလွ်င္
အလုပ္လုပ္ေသာ SSR မ်ားရွိသကဲ႔သိ႔ု DCV, mA, Ohm.,etc စသည္တု႔ေ
ိ ပးသြင္းလွ်င္လည္း အလုပ္
လုပ္ေသာ SSR မ်ားရွိၾကသည္။ SSR မ်ားသည္ Mechanical Contacts မ်ားမပါဝင္ေသာေၾကာင္႔ ပံုမွန္
Relay မ်ားထက္ တာရွည္အသံုးျပဳႏိုင္သည္။ SSR မ်ားသည္ ပံုမွန္ Relay မ်ားထက္ လွ်င္ျမန္တိက်စြာ
Switching လုပ္ႏိုင္ေသာေၾကာင္႔ ME’s Jacket Sys’, ME’s LO Sys’, HFO Heater, Hot Water
Supply Sys’ တို႔တြင္ PID Controller ျဖင္႔တြဲဖက္၍ အသံုးျပဳၾကသည္။

SSA AKY
 8

Pilot Lamp

Pilot Lamp မ်ားကို Indicating Lamp ဟုလည္းေခၚၾကသည္။ ေယ်ဘုယ်အားျဖင္႔ အျဖဴ

(Source Lamp) အစိ္မ္း (Running Lamp) အနီ (Overload) အဝါ ( Space Heater) စသျဖင္႔
သတ္မွတ္ထားၾကသည္။ 12V/24V (DC) 110V/220V/440V(AC) စသျဖင္႔ အမ်ိဳးမ်ိဴးေတြ႕ရွိရမည္
ျဖစ္သည္။ ယခုေနာက္ပိုင္းတြင္ Led Pilot Lamp မ်ား သံုးလာၾကသည္။

NG
Timer Relay/Electronics Timer (T) (19T)

Timer Relay သည္ Control Relay အမ်ိဳးအစားတစ္ခုပင္ျဖစ္သည္။ ၄င္းသည္ အတိအက်

သတ္မွတ္ေပးထားေသာ အခ်ိန္ကာလ တစ္ခုအတြင္းၾကာရွည္စြာ အလုပ္လုပ္နုိင္သည္။ Timer Relay
မ်ားစြာရွိျပီး အသံုးျပဳေသာနည္းလမ္းမ်ားစြာလည္းရွိသည္။ ထိုနည္းလမ္းေတြထဲကမွ မိမိတို႔လိုအပ္ေသာ
Mode ကိုေရြးျခယ္အသံုးျပဳႏိုင္သည္။ Electronics Timer, Pneumatic Timer တိ႔ု ရွိေပမယ္႔ သေဘာၤ
မွာေတာ႔ Pneumatic Timer မ်ားကို အဓိကသံုးထားသည္ကိုျမင္ေတြ႔ရမည္ (ေစ်းသက္သာလို႔)။ Boiler
Sequence Control တြင္ ေတာ႔ Electronics Timer မ်ား သုံးထားတာေတ႔ြရမည္။ On-delay Timer/
Off-delay Timer ဟု ရွိေပမယ္႔လည္း အလြယ္မွတ္သားရန္မွာ NO & NC သာလွ်င္ျဖစ္သည္။ နံပါတ္
မ်ား အလြတက
္ ်က္စရာမလိုေပ။ Timer ေပၚတြင္ Diagram ေရးဆြဲထားသည္ Base တြင္လည္း
AU
နံပါတ္မ်ားရိုက္ႏွိပ္ထားသည္။ Typical Operation Mode အေနျဖင္႔ On-delay mode ႏွင္႔ Off-delay
mode တိ႔က
ု ုအ
ိ သံုးျပဳႏိုင္သည္။ Electronics Timer တစ္လံုးအလုပ္လုပ္ရန္ Power Supply ေပးသြင္း
ရမည္ျဖစ္သည္။
On-delay mode တြင္ Coil အတြင္းလွွ်ပ္စီးေၾကာင္းစီးဆင္းေနျပီး သတ္မွတ္ခ်ိန္တစ္ခုကို
ေက်ာ္သြားေသာအခါမွ Relay စတင္အလုပ္လုပ္သည္။ Coil အတြင္း လွ်ပ္စီးေၾကာင္း မစီးေတာ႔ေသာ
အခါ Relay သည္ မူလအေနအထားသို႔ ခ်က္ခ်င္း ျပန္ေရာက္သြားမည္။
Off-delay mode တြင္ Coil အတြင္းလွ်ပ္စီးေၾကာင္း စတင္စီးဆင္းလွ်င္ စီးဆင္းခ်င္း အလုပ္စ
လုပ္သည္။ Coil အတြင္း လွ်ပ္စီးေၾကာင္း မစီးဆင္းေတာ႔သည္႔ေနာက္ပိုင္း သတ္မွတ္ကာလ ျပည္႔ျပီး
ေသာအခါတြင္ Relay သည္ မူလအေနအထားသို႔ ျပန္ေရာက္သြားသည္။ On-delay Timer ႏွင္႔ Off-
delay Timer တို႔၏ Symbol မ်ားမွာ မတူၾကေပ။
Relay စတင္အလုပ္လုပ္သည္ဆိုသည္မွာ Contact မ်ားကိုေျပာင္းေပးျခင္းကို ဆိုလိုသည္ (NO
to NC) (NC to NO)။ ေစ်းကြက္တင
ြ ္ အမ်ားဆံုးေတြ႔ရသည္မွာ On-delay Timer အမ်ိဳးအစားျဖစ္ျပီး
၄င္းကိုပဲတြင္က်ယ္စြာအသံုးျပဳၾကေပသည္။

SSA AKY
 9

Pneumatic Timer (T) (19T)

NG
Electronics Timer မ်ားကဲ႔သို႔ Power Supply ေပးစရာမလိုအပ္ေပ။ NO & NC Contact
တစ္စံုစီ ပါဝင္မည္ျဖစ္သည္။ Set လုပ္စရာ Control လည္းပါမည္။ သီးသန္႔ Power မေပးရေပမယ္႔
Aux’ Contact Block ကဲ႔သို႔ပင္ သူနဲ႔ခ်ိတ္သံုးရန္ MC or Relay တစ္လံုးေတာ ႔လိုအပ္ေပမည္။
Contactor, Relay မ်ားတြင္ Power Supply ေပးလိုက္လ်ွင္ NO & NC မ်ားသည္ ခ်က္ခ်င္း
ေျပာင္းလဲေပမယ္႔ Timer မွာေတာ႔ ခ်ိန္ထားတယ္႔သတ္မွတ္ခ်ိန္ေရာက္မွာသာ ေျပာင္းလဲမည္ျဖစ္သည္။
Power Supply ျဖတ္ေတာက္လုက
ိ ္လ်ွင္ေတာ႔ Contactor, Relay မ်ားကဲ႕သို႔ပင္ မူလအေနအထားသို႔
ခ်က္ျခင္း ျပန္ေရာက္သြားမည္ျဖစ္သည္။
မွတခ
္ ်က္။ Pn eum a tic T im er မ်ား ကို အ ရ မ္ းပူ လြ န္ း ေ သာေ န ရာမ်ားတြင္ မသံ ု းသ င္ ႔ ပါ /
မသိ မ္ း ဆည္ း သင္ ႔ ပါ (ပ်က္စီးတတ္သည္)။
AU
Fuse (F)

Motor တစ္လံုး Over Current ျဖစ္ပါက OCR မွျဖတ္ခ်ေပးလိမ္႔မည္။ OCR မွ ျဖတ္ခ်

မေပးႏိုင္ပါ က MCCB မွ ျဖဳတ္ခ်ေပးျပီး Trip ျဖစ္သြားမည္ျဖစ္သည္။ Control Line တြင္
သတ္မွတ္ထားေသာ လွ်ပ္စီးေၾကာင္းထက္ပိုစီးဆင္းျခင္း / Short Circuit ျဖစ္ျခင္းကို ကာကြယ္ရန္
အတြက္မူ Fuse ကိုအသံုးျပဳသည္။ ထိ႔ေ
ု ၾကာင္႔ Fuse မ်ားအသစ္လဲသည္႔အခါ နဂိုမူလတန္ဖိုးအတိုင္း
ျပန္ထည္႔ရန္လိုအပ္သည္။ Fuse ကို Fuse Holder ထဲတြင္ထည္႔ျပီးအသံုးျပဳရပါမည္။ Fuse ဆြဲထုတ္
ေသာ Tool မွာ Fuse Puller ပင္ျဖစ္သည္။

SSA AKY
 10

Converter

AC to AC, DC to DC, AC to DC ေျပာင္းလဲရန္သုးံ ၾကသည္။ AC to AC (Voltage

ေလွ်ာ႔ခ်ရန္) ေျပာင္းလဲရန္ Transformer သံုးလွ်င္ရသည္။ AC to DC ေျပာင္းရန္ Diode သံုးလ်ွင္ရ
ပါသည္။ အဘယ္ ေ ၾကာင္ ႔ Converter သံ ု း သနည္ း ? Voltage ကို တ ည္ ျ ငိ မ္ ေ စရန္ ႏွ င္ ႔ အတိ
အက်ရေစရန္အတြကသ
္ ုးံ ပါသည္။ တန္ဖိုးၾကီးပစၥည္းမ်ားတြင္ Converter ဗူးေလးမ်ားတပ္သံုးသည္ကို
ေတြ႔ရမည္ျဖစ္သည္။ Boiler Control Pannel, Bridge Monitoring System, Engine Control
Console, Engine Room’s Alarm System, Water Mist System.,etc အစရိွသည္႔ေနရာမ်ားတြင္
ေတြ႔ႏိုင္သည္။ CCTV တပ္ဆင္ရာတြင္ DC 24V အတြက္ Converter မ်ားသုံးသကဲ႔သု႔ိ Led ဆိုင္းဘုတ္

NG
မ်ားအတြက္ လည္း Converter မ်ားသုံးလာသည္ကိုေတြ႕ရသည္။ Converter မ်ားသည္တာရွည္ခံျပီး
Power Losses လည္းနဲေသာေၾကာင္႔တြင္က်ယ္စြာအသံုးျပဳသည္။
Converter မ်ားကို စနစ္တက် တပ္ဆင္အသံုးျပဳရန္မာွ Ground ခ်ေပးရပါမည္

Transformer (TR)

AC Voltage ကို ျမွင္႔ျခင္း/ႏွိမ္႔ျခင္း ျပဳလုပ္ရန္အတြက္သံုးသည္။ သေဘာၤေပၚရွိ Pannel တိုင္း

AU
တြင္ တပ္ဆင္ထားသည္။ Power အတြက္ 440V ကို Main Bus Bar မွ ယူထားေပမယ္႔ ထို Pannel
တစ္ခုအတြက္ Control Power (low voltage) ကို ထို Pannel ရွိ MCCB အထြက္မွ ၂ လိုင္းယူ၍
Transformer ရဲ႕ Primary (အဝင္) သိ႔ေ
ု ပးျပီး Secondary (အထြက္) မွမိမိလိုခ်င္ေသာ Control
Power ကိုသုးံ ႏိုင္သည္။ Primary Circuit ႏွင္႔ Secondary Circuit တိ႔က
ု ို Insulate လုပ္ရန္အတြက္
လည္းသံုးသည္။

Volt Meter

Voltage ပမာဏကိုသိရွိရန္အတြက္သံုးသည္။ Circuit ႏွင္႔အျပိဳင္ဆက္သြယ္ထားသည္။ Volt

Meter ၏ Internal Resistance မွာအလြန္မ်ားသည္။ လွ်ပ္စစ္ပစၥည္းမ်ား ေကာင္းမြန္မွန္ကန္စြာအလုပ္
လုပ္ရန္ တိက်မွန္ကန္ေသာ Volt ရရွိရန္လည္းေရးၾကီးပါသည္။

SSA AKY
 11

Ampere Meter

NG
Ampere ကိုသိရွိရန္အတြက္တပ္ထားသည္။ Circuit ႏွင္႔ တန္းဆက္ ဆက္သြယထ
္ ား (သို႔)
Current Transformer (CT) ႏွင္႔ခ်ိတ္ဆက္အသံုးျပဳရေပမည္။ (CT အသံုးမျပဳထားေသာ Motor
အေသး Control Pannel မ်ားတြင္ Ampere Meter ေလာင္သြားပါက အေရးေပၚသံုးရန္အတြက္
Ampere Meter အဝင္ႏွင္႔အထြကက
္ ို Jump လုုပ္ျပီးယာယီအသံုးျပဳႏိုင္သည္)။
CT လဲဖ႔လ
ို အ
ို ပ္ပါက (model, brand, Turn Ratio) တူရပါမည္

Ampere Meter Current Transformer

AU
Frequency Meter

သေဘာၤတင
ြ ္ AC440V/60Hz သံုးထားပါသည္။ ကမ္းမွ Power ယူေသာအခါ မိမိသေဘာၤမွာ
သံုးတယ္႔အတိုင္းယူရန္ အေရးၾကီးပါသည္။ Frequency မတူညီပါက VFD (Variable Frequency
Device) ကိုအသံုးျပဳျပီး Frequency ကိုေျပာင္းလဲေပးႏိုင္သည္။ Engine RPM (Revolution),
Voltage & Frequency(Hz) တိ႔သ
ု ည္တိုက္ရိုက္အခ်ိဳးက်သည္မို႔ Watch Keeper မ်ားသည္
Frequency Meter ကို ဂရုတစိုက္ၾကည္႔ရမည္ျဖစ္သည္။

SSA AKY
 12

Thermistor / PTC Sensor

Thermistor ဆို သ ည္မွာ အပူ ခ်ိ န္ကို Sensing လု ပ္ ေ ပးတယ္ ႔ Resistor တစ္မ်ိဳးပါပဲ ။
Motor အၾကီး မ်ားတြ င္ Coil အတြ င္ း တပ္ဆ င္ထားသည္ ။ Motor’s Cover ဖြင္႔ၾကည္႔ပါက
ၾကိဳးအေသးေလးႏွစ္ေခ်ာင္းသည္ Thermistor ျဖင္႔ခ်ိတ္ထားေသာၾကိဳးေလးမ်ားပင္ျဖစ္သည္။ ထိုၾကိဳး
ေလးမ်ားျပန္မတပ္မိပါက Motor ေမာင္းလို႔ ရမည္မဟုတေ
္ ပ။ ( +/- ) Polarity သတ္မွတ္ခ်က္မရွိပါ။
3Phase Motor ၏ Coil ၃ခု တြင္ PTC Sensor တစ္ခုစီတပ္ဆင္ထားျပီး ထို Sensor ၃ခုကုိ Series
ခ်ိတ္ဆက္ထားကာ Thermistor Overload Relay (သို႔မဟုတ္) Tripping Unit တစ္ခုခုျဖင္႔
ခ်ိတ္ဆက္၍ Control Circuit တြင္ ထည္႔သြင္းတည္ေဆာက္ထားသည္မို႔ ေမာ္တာ အပူခ်ိန္တက္လာ

NG
လွ်င္ Control Current ကိုျဖတ္ေတာက္ပစ္လိုက္မည္ျဖစ္သည္။ သာမာန္ Motor အေသးမ်ားတြင္
OCR(51) တစ္ခုတည္းကိုသာ အားကိုးရေပမယ္႔ တန္ဖိုးၾကီး Motor အၾကီးမ်ားအတြက္ေတာ႔ OCR
အျပင္ Motor ပူလာလ်ွင္ အလိုအေလ်ာက္ရပ္ရန္ Thermistor ကိုပါ ပူးတြဲတပ္ဆင္လာၾကသည္။
Refer Container ပံုးမ်ားတြင္လည္း သံုးသည္။ OCR သည္ Reset လု ပ္ ျ ပီး မွ ျ ပန္ ေ မာင္ း လို ႔ ရေပမယ္ ႔
Thermistor ကေတာ႔ သတ္မွတ္အပူခ်ိန္ ေအာက္ေလ်ာ႔ပါက Reset ျပန္လုပ္စရာမလိုဘဲ Motor ကို
ျပန္ေမာင္းလို႔ရမည္ျဖစ္သည္။ Motor မ်ားသည္အပူလြန္ကဲပါက သက္တမ္းေလ်ာ႔လာမည္မို႔ အပူခ်ိန္
မလြန္ကဲေစရန္ Protection အေနျဖင္႔ Thermistor မ်ားကိုအသံုးျပဳၾကသည္။
Thermistor သည္ Resistance ပံုစံတစ္မ်ိဳးျဖစ္ျပီး အပူခ်ိန္ေပၚလိုက္ျပီး တန္ဖိုးေျပာင္းလဲ
သည္။ Thermistor ကို Group ၃ခု ခြဲျခားႏိုင္သည္ NTC (Negative Temperature Coefficient),
PTC (Positive Temperature Coefficient, CTR (Critical Temperature Resistor)။ Air Con &
Refer Sys’ တို႔တြင္ NTC ကိုအသံုးျပဳသည္။ ေမာ္တာတစ္လုးံ အပူလြန္ျခင္းမွကာကြယ္ရန္ PTC ကို
အသံုးျပဳသည္။ CTR ကို အပူခ်ိိန္သတိေပးသည္႔ ကိရိယာမ်ားတြင္အသံုးျပဳသည္။ PTC ကေတာ႔
အပူခ်ိန္ တက္လာလွ်င္ ခုခံမႈ (Resistance) ပါတက္လာေသာအမ်ိဳးအစားျဖစ္သည္။
AU
ျခြင္းခ်က္ ။ အခ်ိဳ႕ ေသာ Thermistor Overload Relay မ်ားသည္ Manual Reset လုပ္ေပးမွရသည္
အခ်ိဳ႕ေသာ အိမ္သံုး Clean Water Pump အေသးမ်ားတြင္တပ္ဆင္ထားေသာ Sensor မွာ Thermal
Fuse ပဲျဖစ္ပါတယ္။ ထို Fuse ေလးကေတာ႔ ပ်က္လို႔အသစ္ဝယ္မရပါက Bypass လုပ္ျပီးယာယီ
အသံုးျပဳႏိုင္ပါသည္။

Thermistor Overload Relay

Relay ဆိုသည္႔အတိုင္း Power Supply (A1,A2), NO တစ္စံု, NC တစ္စံု ပါဝင္မည္႔အျပင္ PTC

Sensor ႏွင္႔ခ်ိတ္ဆက္ဖို႔လည္း Connection တစ္စံုပါဝင္မည္ျဖစ္သည္။ Motor အပူခ်ိန္တက္လာပါက

SSA AKY
 13

PTC Sensor သည္ Resistance တက္လာကာ Thermistor Overload Relay မွတဆင္႔ Control
Circuit ကိုျဖတ္ေတာက္ပစ္လိုက္မည္ျဖစ္သည္။

NG
Limit Switch (LS)

Cargo Crane, Provision Crane, ER Over Head Crane, Gangway အစရွိတယ္႔ေနရာ

ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ေတြ႔ျမင္ႏုိင္ပါသည္။ Limit Switch မ်ားတြင္လည္း Common, NO, NC မ်ားျဖင္႔
သာ တည္ေဆာက္ထားပါသည္။ Switch အေသးေလးမ်ားကို Micro Switch ဟုလည္းေခၚသည္။
AU
Float Switch (FS)
Tank ထဲရွိ Liquid Level အနိမ္႔/အျမင္႔ေပၚမူတည္ျပီး Control Circuit ကို Open/Close
လုပ္ေပးႏိုင္ရန္အတြက္သံုးသည္။ Alarm Sys’ အတြကလ
္ ည္းသံုးသည္။ Low Level Alarm, High
Level Alarm, Low Level Start, High Level Stop စသည္႔ေနရာမ်ားတြင္ေတြ႔ရမည္ျဖစ္သည္။

SSA AKY
 14

Flow (Sensor) Switch

ME Cylinder တစ္လံုးခ်င္းစီ၏ Bearing Lubrication Flow ကို Sensing လုပ္ေပးသည္။ ME

Crankcase Cover ေအာက္နား Unit တစ္လံုးစီတိုင္းတြင္တပ္ဆင္ထားသည္။ Flow Switch မ်ားတြင္
သတ္မွတ္ Supply Voltage ေပးသြင္းေပးရမည္ျဖစ္သည္။

NG
Cam Switch

Cam Switch ဆိုသည္မွာ လွည္႔တယ္႔ Position အေပၚမူတည္ျပီး Connection ကို ေျပာင္း

ေပးေသာ Selector Switch တစ္မ်ိဳးပဲျဖစ္ပါတယ္။ Main Switch Board (MSB) မွာ ေတြ႔ျမင္
ႏိုင္ပါသည္။ Bus Bar မ်ားျဖစ္ေသာ R,S,T တို႔၏ Voltage ကိုသိခ်င္ေသာအခါ မိမိသိခ်င္ေသာ Volt
Meter ၃ခုတပ္ရမည္႔အစား တစ္ခုသာတပ္ဆင္ထားျပီး Phase ၂ခုရဲ႕ Selector Switch ကိုလွည္႔ေပး
ျခင္းျဖင္႔ ေရြးခ်ယ္ႏိုင္သည္။ ဥပမာ (RS,RT,ST) Cam Switch တပ္ဆင္ရန္အတြက္ Wiring Diagram
ပါရွိမည္ ျဖစ္သည္။
AU
Temperature Sensor (RTD)

Metal တို႔၏ လ်ွပ္စစ္ခုခံအားသည္ အပူခ်ိန္ေပၚမူတည္ျပီး ေျပာင္းလဲသည္။ ထိုအခ်က္ကို

အေျခခံျပီး အသံုးျပဳေသာေၾကာင္႔ Resistance Temperature Detector (RTD) ဟု ေခၚသည္။ Pt 50,
Pt 100, Pt 500, Pt 1000 စသျဖင္႔အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိေသာ္ျငားလည္း Pt 100 & Pt 1000 သာ အသံုး
မ်ားသည္။ Pt 100 သည္ General Use ျဖစ္ျပီး Pt 1000 ကို Cool Storage (Ref sys’)
အတြက္သံုးသည္။ RTD မွထြက္ေသာ Signal မွာ 4~20mA Ohm (resistance) တန္ဖိုးျဖစ္သည္။
RTD ကိုအပူေပးျပီးထြက္လာေသာ Resistance တန္ဖိုးကိုၾကည္႔ျခင္းျဖင္႔ ေကာင္း/မေကာင္း သိႏိုင္
သည္။ Pt 100 or Pt 1000 သိႏိုင္မည္ျဖစ္သည္။ RTD မ်ားကို SSR မ်ားႏွင္႔ခ်ိတ္ဆက္၍ PID
Controller မ်ားတြင္ တြင္က်ယ္စြာ အသံုးျပဳၾကသည္။ အသစ္လဲလွယ္ပါက Range & Characteristic
ကိုဂရုျပဳေရြးခ်ယ္ရပါမည္။
Pt ဆိုသည္မွာ Platinum ျဖစ္သည္။ Pt100 သည္ 0℃ တြင္ 100 Ohm ရွိသည္။ Pt1000
သည္လည္း 0℃ တြင္ 1000 Ohm/1kOhm ရွိမည္ျဖစ္သည္။ ဒါဆို Pt100 or Pt1000 ခြဲျခားလို႔

SSA AKY
 15

လည္းရျပီေပါ႔။ 1℃ တက္လွ်င္ ဘယ္ေလာက္ Resistance တက္သြားမလဲဆုတ

ိ ာကေတာ႔ Google မွာ
Temperature & Resistance Table ကိုရွာျပီးဆက္ေလ႔လာႏိုင္ပါျပီ။

NG
Temperature Sensor (Thermocouple)

Thermocouple ဆိုသည္မွာ မတူညီေသာ Metal ၂ခုျဖင္႔တည္ေဆာက္ထားျပီး ထိုဆက္ထား

ေသာ Junction ကိုအပူေပးလိုက္ပါက Voltage တစ္ခုထက
ြ ္လာသည္။ ထိထ
ု က
ြ လ
္ ာေသာ Signal မွာ
mV ျဖစ္သည္။ Thermocouple မ်ားသည္ RTD မ်ားထက္ Sensitivity ပိုမိုေကာင္းမြန္ပါသည္။
(Exhaust Gas Sensor အျဖစ္အသံုးမ်ားသည္) K Type ကေတာ႔ Most Often Use ပါ။ အပူခ်ိန္
ဘယ္ေလာက္မွာ mV ဘယ္ေလာက္တက္လဲဆုတ
ိ ာ Table မွာဆက္ေလ႔လာပါ။
AU
Transmitter (Pressure)

Digital Display အတြက္ / PLC Input အတြက္ Signal ေပးပို႔ရန္သံုးသည္။ သတ္မွတ္

Voltage/Range အတြင္း ရွိေနပါက အစားထိုး အသံုးျပဳႏိုင္သည္။ Boiler Steam Pressure
Indicator, Purifier’s Oil Pressure စသျဖင္႔ ေနရာအေတာ္မ်ားတြင္ေတြ႔ႏိုင္ပါသည္။ Pressure
Transmitter မွထြက္ေသာ Signal မွာ 4~20mA ျဖစ္သည္။
မွတခ
္ ်က္။ အသစ္လလ
ဲ ွယ္လွ်င္ mA, Votage, Range စသည္တို႔ကို အထူးဂရုျပဳ ေရြးခ်ယ္ရမည္ျဖစ္
သည္။

Pressure Switch/Controller (PS)

Air Bottle မွာလိုခ်င္တယ္႔ Pressure ေရာက္လွ်င္ Compressor ရပ္ရန္/Hydrophone Sys’

တြင္ သတ္မွတ္ Pressure ေရာက္ပါက Pump အလိုအေလ်ာက္ရပ္ရန္အတြကသ
္ ံုးပါသည္။ Boiler

SSA AKY
 16

Steam Low/High Alarm, GE’s LO Low Pressure Alarm, GE’s LO Low Pressure Trip, Air
Compressor’s LO Low Pressure Trip., etc အစရွိတယ္႔ေနရာေတာ္ေတာ္မ်ားတြင္ ေတြ႔ႏိုင္သည္။
Setting ခ်ိန္ညွိရန္ Screw ေလး၂ခုပါသည္။ တစ္ခုသည္ Range Scale ျဖစ္ျပီး က်န္တစ္ခုမွာ
Differential အတြကျ္ ဖစ္သည္။ ဘယ္ေလာက္ဖိအားတြင္ ရပ္ေစခ်င္သည္ကုိ Range Scale မွာခ်ိန္
ေပးရမည္ Diff မွာေတာ႔ ထို Range Scale ရဲ႕ဘယ္ေလာက္အကြာမွာ ျပန္ေမာင္းေစခ်င္သလဲဆိုတာ
(ကြာျခားခ်က္/ ျခားနားခ်က္) ကြာဟမႈတန္ဖိုးကိုခ်ိန္ေပးရန္ျဖစ္သည္။ Electrical Contact မ်ားကေတာ႔
COM, NO & NC မ်ားသာျဖစ္သည္။

NG
Dual Pressure Switch

အဓိကအားျဖင္႔ Air Con, Refer Compressor မွာသံုးသည္ Pressure Switch ၂ခု ေပါင္းျပီး
တစ္ခုတည္းျဖစ္ေအာင္ျပဳလုပ္ထားျခင္းေၾကာင္႔ Dual Pressure
Pressure Cut in/out & High Pressure Cut Out) Pressure Switch ကဲ႔သု႔ပ
Switch ဟုေခၚသည္။
ိ င္ Com, NO & NC
တို႔ျဖင္႔သာ ဖြဲ႔စည္းတည္ေဆာက္ထားသည္။ Dual မို႔ ရိုးရိုး Pressure Switch ၂ခုစာပါမည္ျဖစ္သည္။
Low Pre Pipe ႏွင္႔ High Pre Pipe ခ်ိတ္ဆက္ရန္ Connection ၂ခုပါမည္ Contacts Point
(Low
AU
မ်ားသည္လည္း ၂စံုပါမည္ ျဖစ္သည္။
မွတခ
္ ်က္။ Dual Pressure Switch ပ်က္ပါက Spare မရွိလွ်င္ ရုိးရိုး Pressure Switch ၂ခုကို
သတ္မွတ္ Range ခ်ိန္ျပီးအေရးေပၚသံုးႏိုင္သည္။

Thermostat

အေအးခန္းေတြရဲ႕သတ္မွတ္အပူခ်ိန္မွာ Auto Cut-in/out လုပ္ရန္သံုးသည္ Temperature

Controller ဟု လည္းေခၚသည္။ PID Controller ေတြမေပၚခင္က ME ရဲ႕ Jacket Water, LO စတာ
ေတြရဲ႕အပူခ်ိန္ေတြတက္လာလွ်င္ Alarm လာဖို႔ / ME Slow Down ျဖစ္ဖို႔လည္း Thermostat ကပဲ
သတင္းပို႔ေပးသည္။ Home Appliance မ်ားတြင္ Thermostat မ်ားကိုေနရာေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားတြင္
ေတ႔ြႏိုင္ပါသည္။ (မီးဖို မီးပူ ေပါင္းအိုး အိုးနီ hot pot စတယ္႔ မီးဖိုေခ်ာင္သုံးပစၥည္းမ်ား) ေစ်းကြက္တြင္
ကိယ
ု လ
္ ုိခ်င္တယ္႔တန္ဖိုးကိုေျပာ၍ အလြယတ
္ ကူဝယ္ႏိုင္ပါသည္။ ဥပမာ 98Ċ 100Ċ 101Ċ 102Ċ
105Ċ (hot pot မွဆူေသာေရေႏြးအပူခ်ိန္နဲသည္ဟု ယူဆပါက မူလတန္ဖိုးထက္ၾကီးေသာ
Thermostat ကို ေျပာင္းသံုးႏိုင္သည္)။

SSA AKY
 17

ယခုေနာက္ပိုင္းတြင္ေတာ႔ Sensors (PT 100, PT 1000) မ်ားကိုအသံုးျပဳလာၾကျပီး ၄င္းတို႔ႏွင႔္

တြဲဖက္၍ Controller မ်ားအသံုးျပဳလာျပီျဖစ္သည္။

NG
Capillary Tube ျဖင္႔တဖ
ြဲ က္အသံုးျပဳရေသာ
Thermostat / Temperature Controller

Insulation/Megger Test
Temperature Controller & PT 1000 Sensor
for Refrigeration System

Motor တ စ္လံ ု း ၏ Winding Ins ulation ေတြေကာင္း/မေကာင္း သိေစရန္တုင

ိ ္းတာ
သည္႔ Tester မို႔ Insulation Resistance Tester ဟုလည္းေခၚသည္။ AC 440V Motor မ်ားအတြက္
500V DC ကို သံုးျပီး AC High Voltage Motor မ်ားအတြက္ 1000V DC သံုးသည္။ AC 220V Motor
AU
မ်ားအတြက္ကေတာ႔ 250V DC ကိုသံုးေပးရမွာပါ။ Insulation Test ျပဳလုပ္ေနစဥ္ Voltage (လံုးဝ)
မရွိရပါ။ Voltage နဲလွ်င္ တန္ဖိုးမမွန္ႏိုင္သလို Voltage မ်ားလွ်င္ Meter ပ်က္ပါမည္။
Motor တစ္လုးံ Insulation ေကာင္းမေကာင္းတိုင္းတာရန္ ၃ နည္းရွိသည္ -
1. Phase to Body (အသုံးအမ်ားဆုံး/အလြယ္ကူဆုံးျဖစ္) Megger Tester Meter [ ကဳိြင္န႔ဲ earth မိ/
မမိ ]
2. Phase to Phase (Megger Tester Meter) [ ကိဳြင္တစ္ခုႏွင္႔တစ္ခုၾကား insulation ေကာင္း/
မေကာင္း ]
3. Phase အစႏွင္႔အဆံုးတိုင္းရန္ (multimeter ျဖင္႔ Ohm Scale ထားတိုင္းရန္) [ ကိြဳင္ ျပတ္/မျပတ္ ]
( Phase တစ္ခုခ်င္းစီတိုင္းတာ၍ရေသာတန္ဖိုးမ်ား မွာအနီးစပ္ဆံုးတူညီေနသင္႔သည္ ) MOhm တန္ဖိုး
မ်ားက်လာသည္ဆိုသည္မွာ Insulation က်လာျပီဟု ဆိုလုျိ ခင္းျဖစ္သည္။ အနဲဆံုးေမာင္းလို႔ရေသာ
တန္ဖိုးမွာ 1MOhm (Healthy Condition) ျဖစ္သည္ ေမာင္း၍ရသည္ဟုသာဆိုသည္၊ ေမာင္းပါဟု
မဆိုလုပ
ိ ါ။ ေလာင္ခါနီးဟု သိေနျခင္းေၾကာင္႔ 1.5~2.0 MOhm ဆို မေမာင္းသင္႔ေတာ႔ပါ။
မွတခ
္ ်က္။ Home Appliances မ်ားကို Megger (လံုးဝ) မရိုက္ရပါ

SSA AKY
 18

NG
Single Phasing
Megger tester Digital Multi-meter

Motor တစ္လံုး ၏ 3Phase တြင္ 1Phase ျပတ္ေတာက္ေနျခင္းကို Single Phasing

ဟုေခၚသည္။ ေမာင္းေနရင္းျဖစ္ပါက ဆက္လည္ေနမည္ RPM က်လာမည္ျဖစ္ျပီး Ampere တက္လာ
မည္ျဖစ္သည္ မေမာင္းခင္ ျပတ္ေနပါက ေမာင္း၍ရမည္မဟုတ္ပါ။ (Wire မ်ား Loose ျဖစ္ေနပါက
စတင္ ေမာင္းလို႔ရမည္ျဖစ္ျပီး Overload ျဖင္႔ျပန္ရပ္သြားမည္ျဖစ္သည္)။ ထိ႔ေ
ု ၾကာင္႔ ေမာ္တာတစ္လုးံ
Overload ျဖင္႔ရပ္သြားပါက Reset လုပ္၍ခ်က္ျခင္း ျပန္မေမာင္းေသးဘဲ Mechanical Fault or
Electrical Fault ရွာျပီးမွသာ ျပန္ေမာင္းသင္႔ေပသည္။
AU
Clamp Meter

Multi-meter ကဲ႕သို႔ပင္ ဘက္စံုသံုးႏိုင္သည္။ အပိုပါတာကေတာ႔ AC Line တစ္ခုခ်င္းစီရဲ႕

Ampere ကို တုိင္းတာႏိုင္သည္။ OCR မွ Motor (Load) သိ႔သ
ု ြားေသာလိုင္းတြင္ၾကိဳးတစ္ေခ်ာင္းစီကို
ခ်ိတ္ဆက္တုိင္းတာၾကည္႔ႏိုင္သည္။ Phase ၃ ခု စလံုးတိုင္းတာ၍ ရေသာတန္ဖိုးမွာ အနီးစပ္ဆံုးတူညီ
ေနသင္႔သည္။ ၾကိဳးႏွစ္ေခ်ာင္းကို ခြမတိုင္းရပါ တစ္ေခ်ာင္းခ်င္းစီသာတိုင္းတာရန္ျဖစ္ပါသည္။

SSA AKY
 19

သေဘာၤတင
ြ မ
္ းီ ပလက္ေပါကက
္ ို Tester ျဖင္႔ေထာက္ၾကည္႔ပါက ၂ ၾကိဳးစလုးံ မီးလင္္းေနတာ ဘာေၾကာင္႔လ?ဲ

AC 440V မွ Phase ၂ လိုင္းကိုယူ၍ Step Down Transformer ခံျပီး 220V AC ထြက္

ေသာေၾကာင္႔ Phase ၂ လိုင္း စလံုးမီးလင္းေနေပမည္။ At Shore မွာေတာ႔ တစ္လိုင္းသည္ Phase
(Tester ျဖင္ ႔ေ ထာက္ၾ ကည္ ႔ ပါက မီး လင္ း မည္ ) ျဖစ္ ျ ပီး က်န္တ စ္လို င္ း မွာ Neutral (မီတာ
ျဖင္႔ေထာက္ၾကည္႔ပါကမီးမလင္း) ျဖစ္သည္။ Phase ကို (သြင္) ၾကိဳးဟု ေခၚျပီး Neutral ကို နၾကိဳး
(နငယ္ၾကိဳး) ဟုလည္းေခၚသည္။

NG
DIP Switch (Dual In-line Package)

ကိုေတြ႔ရပါသည္။ Smoke Detector

Voltage Tester

Marine မွာေတာ႔ Fire Alarm Sys’ နဲ႔ခ်ိတ္ဆက္အသံုးျပဳရေသာ Smoke Detector မ်ားတြင္

ေတြ႔ရမွာပါ Glass Break Detector, Motion Sensor မ်ားတြင္လည္းတြင္က်ယ္စြာအသံုးျပဳၾကသည္
အသစ္လဲတယ္႔အခါ Address ေပးဖို႔လိုပါတယ္။
အေဟာင္းအတိုင္း ၾကည္႔ျပီးေပးလိုကလ
္ ွ်င္ရေသာ္လည္းမိမိဘာသာ Address ေပးတတ္မယ္ဆုိလွ်င္
AU
ပိုျပီးအဆင္ေျပပါတယ္။ Dip Switch ေလးမ်ားကို Identification (Addressing) ေပးဖို႔အသံုးျပဳၾကျပီး
Addressing ေသခ်ာေပးမွ သာ Control Panel သိ႔ေ
ု ပးေသာ Signal မွန္ကန္မွာျဖစ္ပါတယ္။
Dip Switch Work in Binary. Binary Input ေပးတာပါပဲ။ Switch ကိုမ်က္ႏွာမူလုက
ိ ္ပါက
အေပၚတင္လွ်င္ On Position ျဖစ္ျပီး ေအာက္ကိုခ်လိုကလ
္ ်ွင္ Off Position ျဖစ္ပါတယ္။ နံပါတ္မ်ား
တပ္ထားေသာ္လည္း ညာမွဘယ္သို႔သာဖတ္ရန္ျဖစ္ပါတယ္။ ခလုတ္ကေလး ၉ ခုပါေသာ Dip Switch
ေလး ကိုေလ႔လာၾကည့္ၾကစို႔။

8 Position 9 Position

SSA AKY
 20

Switch No. 1 ရဲ႕ တန္ဖိုးမွာ 1 20 = 1

Switch No. 2 ရဲ႕ တန္ဖိုးမွာ 2 21 = 2
Switch No. 3 ရဲ႕ တန္ဖိုးမွာ 4 22 = 4
Switch No. 4 ရဲ႕ တန္ဖိုးမွာ 8 23 = 8
Switch No. 5 ရဲ႕ တန္ဖိုးမွာ 16 24 = 16
Switch No. 6 ရဲ႕ တန္ဖိုးမွာ 32 25 = 32
Switch No. 7 ရဲ႕ တန္ဖိုးမွာ 64 26 = 64
Switch No. 8 ရဲ႕ တန္ဖိုးမွာ 128 27 = 128
Switch No. 9 ရဲ႕ တန္ဖိုးမွာ 256 28 = 256

-
-
-
NG
ပံုေသနည္းထုတ္မယ္ဆိုလ်ွ င္ေတာ႔ 2

DMX Address 13 ကိုလုခ

(n-1)

Switch ၉ ခုစလံုး On ထားမယ္ဆိုလွ်င္ Address က 511 အထိသံုးလို႔ရမွာပါ

ိ ်င္လွ်င္ Switch No. 1 , 3 , 4 ကို ON ေပးရပါမည္
DMX Address 10 ကိုလုခ
ိ ်င္လွ်င္ Switch No. 2 , 4 ကို ON ေပးရပါမည္
DMX Address 20 ကိုလုခ

Selector Switch
ိ ်င္လွ်င္ Switch No. 3 , 5 ကို ON ေပးရပါမည္

Page-3 တြင္ေဖာ္ျပခဲ႔ေသာ Change Over Contact ႏွင္႔သေဘာတရားျခင္းအတူတူပင္ျဖစ္

သည္။ ႏွိပ္ရတာနဲ႔လည
ွ ္ရ
႔ တာပဲကြာျခားပါသည္။ NO Contact တစ္စံု ႏွင္႔ NC Contact တစ္စံုသာပါ
ဝင္မည္ျဖစ္သည္။ Auto/Manual Mode သံုးေသာ Pannel မ်ားတြင္ေတြ႔ျမင္ႏိုင္ပါသည္။
Symbol မ်ားကို Page-24 တြင္ေလ႔လာပါ။
AU

SSA AKY
 21

Automation

Instumentation – Sensors

 Level Sensor
 Temperature Sensors (RTD and Thermocouple)
 Pressure Sensor (Transmitter and Transducer)
 Flow Sensor

NG
Sensors – Signals

 Analog (4~20 mA, Resistance, mV, Pulse.,etc)

 Digital (Encoder, Transistor, Relay, Optical photoelectric sensor, Ultrasonic
sensor.,etc )

Sensor’s Principle

 Inductive
 Capacitive
 Resistive

Types of Pressure Sensors

 Absolute Pressure Sensors

AU
 Gauge Pressure Sensors
 Vacuum Pressure Sensors
 Differential Pressure Sensors

Types of Pressure Transducer

 4-20mA Pressure Transmitter

 Absolute Pressure Sensor
 ATEX Intrinsically Safe Pressure Sensor
 Barometric Atmospheric Pressure Sensor
 Ceramic Pressure Sensor
 Differential Pressure Sensor
 Flush Diaphragm Pressure Transducer
 Gauge Pressure Sensor
 High Accuracy Industrial Pressure Sensor
 High Range Pressure Sensor ( 0 ~ 6000 bar )

SSA AKY
 22

 High Temperature Pressure Sensor ( 250 ‘C )

 Industrial Pressure Sensor
 Low Range Pressure Sensor ( 0 ~ 1 bar )

Level (Types)

 Float
 Reed Switch
 Probe

NG
 Ultrasonic/Microwave Level sensor

Temperature (Types)

 RTD (Resistance Temperature Detector)

 Thermocouple

Pressure (Types)

 Transmitter (sends an electrical signal in mA)

 Transducer (sends an electrical signal in mv)

Trouble Shooting METHODS

 Isolating Method
AU
 Comparison Method
 Substitution Method

PID Controller

PID Controller ဆိုသည္မွာ Control Loop Mechanism တစ္ခုပဲျဖစ္ပါသည္

P Proportional
I Integral
D Derivative
SP Set Point
PV Process Value
SP & PV ကြာျခားခ်က္ကို Error ဟုေခၚသည္။ ထိုကာြ ျခားခ်က္ကို Minimize လုပ္ဖို႔အတြက္
PID Controller ကိုအသံုးျပဳသည္။ ဥပမာေပးရမယ္ဆိုလွ်င္ ကားေတြမွာအသံုးျပဳထားေသာ Cruise
Control ပဲျဖစ္ပါတယ္။

SSA AKY
 23

သေဘာၤေပၚတြင္အသံုးျပဳေသာ ME’s ( Jacket & LO Temperature ) Controller မ်ားျဖစ္သည္

NG
ေစ်းကြက္အတြင္းအလြယ္တကူဝယ္ယလ
တြင္ပါဝင္ေသာ Wiring Diagram ႏွင္႔
ူ ို႔ရေသာ Floatless Relay ျဖစ္ပါသည္။ Controller
အထက္တြင္ တင္ျပခဲ႔ေသာ Magnetic Contactor, Over
Current Relay တိ႔ျု ဖင္႔ Motor ကိုခ်ိတ္ဆက္အသံုးျပဳႏိုင္ျပီျဖစ္သည္။
AU
Micro Controller for Liquid Level

4-20 mA Signal

Analog Signal တစ္ခုျဖစ္ပါသည္။ Pressure Transmitter, Temperature Sensor(RTD) တို႔

ပို႔လႊတ္ေသာ Signal မွာ 4-20mA ပင္ျဖစ္သည္။ ထို Signal ကို Current Injector ျဖင္႔ထုတ္
၍လည္းရပါသည္။ သိ႔မ
ု ွသာ Controller ပ်က္တာလား Sensor ပ်က္တာလားဆိုတာ သိႏိုင္မည္ျဖစ္
သည္။

Voltage Current Signal Generator

SSA AKY
 24

Symbols

Electrical Control ကိုေလ႔လာျပီး Diagram ေတြဖတ္တယ္႔အခါမွာ Symbols ေတြကိုသိထား

မွသာ အဆင္ေျပႏိုင္မွာပါ။ မိမိကိုယ္တိုင္ Diagram မ်ားေရးဆြဲတယ္႔အခါမွာလည္း Symbol မ်ားသည္
အေရးၾကီးေသာေနရာကပါဝင္ေနသည္မို႔ သိထားဖို႔လိုအပ္ပါသည္။ မိမိေလ႔လာေသာ Diagram မွာ
သံုးထားတယ္႔ Symbols မ်ားသည္ IEC လား Old JIS လား ဆိုတာသိထားရပါမည္။
Normally Open & Normally Close Contacts

NG Normally Open Push Button, Make Contact, Form A, a Contact

AU
Normally Close Push Button, Break Contact, Form B, b Contact

Combination Push Button, Change Over Contact, Form C, c Contact

SSA AKY
 25

Emergency Stop Push Button (E/S) , Normally Close Type

NG
Control Relay

Thermal Overload Relay

AU

On-delay Timer

SSA AKY
 26

Off-delay Timer

NG
Main Contactor, Magnetic Contactor
AU
Transformer (TR)

SSA AKY
 27

Fuse (F1, F2, F3, F4.,)

NG Motor
AU
Lamp

SSA AKY
 28

440V, 3 Phase, 3 Wire System သံုးေသာ သေဘာၤတစ္စးီ တြင္ Induction Motor တစ္လုးံ ကို DOL (
Direct Online) ေမာင္းႏွငပ
္ ုံ

Direct Online Starter ဆိုသည္မွာ Motor တစ္လံုးကို အဝင္ Voltage 440V တိုက္ရိုက္ေပး
သြင္းျပီးေမာင္းႏွင္ျခင္းကိုဆိုလိုပါသည္။ 5hp ထက္ငယ္ေသာ Motor ေတြကိုေမာင္းႏွင္ဖို႔အဓိကသံုးပါ
တယ္။ 5hp ထက္ၾကီးတယ္႔ Motor ေတြကိုေတာ႔ Voltage Reduced Starter တစ္နည္းနည္းနဲ႔ေမာင္း
ႏွင္ရပါမယ္။ Motor တစ္လံုးကို Star ေမာင္းရမွာလား Delta ေမာင္းရမွာလားဆိုသည္မွာ Motor ရဲ႕
Name Plate ကိုဖတ္ျပီးဆံုးျဖတ္ရမွာပါ။ သို႔မွသာ ဘယ္လို Connection ဝင္ရမလဲဆိုတာသိႏိုင္မွာပါ။
DOL Starter ဆိုသည္မွာ Full Line Voltage ကိုေပးသြင္းျပီးေမာင္းႏွင္ျခင္းျဖစ္တာမို႔ သေဘာၤတြင္

NG
440V တိုက္ရိုက္ေပးသြင္းျခင္းျဖစ္ျပီး At Shore တြင္ေတာ႔ 400V တိုက္ရိုက္ေပးသြင္းျခင္းပဲျဖစ္ပါတယ္။

DIRECT ONLINE (DOL) CONTROL & POWER DIAGRAM

AU

SSA AKY
 29

440V, 3 Phase, 3 Wire System သံုးေသာ သေဘာၤတစ္စးီ တြင္ Induction Motor တစ္လုးံ ကို
Forward & Reverse ေမာင္းႏွငပ
္ ုံ

Forward & Reverse Starter သည္လည္း Direct Online (တိုက္ရိုက္ Online) ပင္ျဖစ္သည္။
Motor ၁လံုးကို ဘယ္လည္/ညာလည္ ေမာင္းေစခ်င္တယ္႔အခါသံုးပါသည္။ Motor တစ္လံုးတည္း ဆို
ေပမယ္႔ Magnetic Contactor ၂လံုး သံုးေပးရပါမည္။ လုပ္ငန္းခြင္တြင္ DOL Starter ႏွင္႔ STAR-
DELTA Starter တိ႔က
ု ိုအမ်ားဆံုးေတြ႔ရမည္ျဖစ္ျပီး ထို ၂မ်ိဳးကို ပိုင္ႏိုင္ထားမွသာလွ်င္ လုပ္ငန္းခြင္မွာ
အဆင္ေျပႏိုင္မွာပါ။ (3Phase Motor တစ္လံုးကိုေျပာင္းျပန္လည္ေစခ်င္ပါက 1Phase ကိုသာေျပာင္း
ေပးရန္)

NG
FORWARD/REVERSE STARTER

*** ELECTRICAL INTERLOCK SYS’ ***

AU

SSA AKY
 30

440V, 3 Phase, 3 Wire System သံုးေသာ သေဘာၤတစ္စးီ တြင္ Induction Motor တစ္လုးံ ကို Star &
Delta ေမာင္းႏွငပ
္ ုံ

Motor တြငရ
္ ွိေသာ Coil ၃ခု ကို Head & Tail အစ(၆)စထုတျ္ ပထားပံု

NG
U1, V1, W1 တို႔သည္ Head (ေခါင္း) ျဖစ္ျပီး U2, V2, W2 တို႔သည္ Tail (အျမီး) ျဖစ္ပါသည္။
ထို Wire (၆) စ ကို Motor ၏ Terminal Block တြင္ထုတ္ေပးထားပါသည္။ Head & Tail
ခြဲျခားပံုကိုေတာ႔ သင္ခန္းစာတစ္ခုအေနနဲ႔ထပ္မံတင္ျပပါ႔မယ္။ အျမီးေတြအကုန္ေပါင္းျပီး ေခါင္းကေန
Voltage ေက်ြးလိုက္ျခင္းကို Star Connection ဟုေခၚျပီး Coil တစ္ခုရဲ႕ေခါင္းနဲ႔အျခား Coil တစ္ခုရဲ႕
အျမီးဆက္ေပးျပီး ထိုဆက္ထားေသာ Point ကေန Voltage ေပးသြင္းျခင္းကို Delta Connection
ဟုေခၚပါသည္။ Shore မွာေတာ႔ 400VAC သံုးပါသည္။
AU

Voltage Reduced Starter ေတြျဖစ္တယ္႔ Auto Transformer , Soft Starter ႏွင္႔ Star-
Delta Starter ဆိုျပီးရွိၾကေပမယ္႔ အသံုးမ်ားတယ္႔ Star-Delta Starter အေၾကာင္းကိုပဲေျပာပါမယ္။
5hp ထက္ၾကီးေသာ Motor အၾကီးမ်ားတြင္ Starting Load ကိုေလ်ွာ႔ခ်ရန္ Star ျဖင္႔အရင္ေမာင္း
ေပးရပါမည္။ ထိ႔ေ
ု နာက္ Delta သို႔ေျပာင္းေပးရပါမည္။ ထိုအစီအစဥ္ကို Control Diagram ထဲတြင္

SSA AKY
 31

ထည္႔ဆြဲရပါမည္။ Star နဲ႔ ေမာင္းေနခ်ိန္တြင္ Coil တစ္ခုခ်င္းေပၚတြင္သက္ေရာက္ေနေသာ Voltage

မွာ 254V ျဖစ္ျပီး Delta နဲ႔ေမာင္းေနခ်ိန္တြင္ Coil တစ္ခုခ်င္းေပၚတြင္ သက္ေရာက္ေနေသာ Voltage
မွာ Line Voltage နဲ႔အတူတူမို႔ 440V အျပည္႔ေရာက္ရွိမည္ျဖစ္သည္။ Voltage နဲလ်ွင္ Ampere
မ်ားမည္ ျဖစ္ေသာေၾကာင္႔ Star Running အခ်ိန္တြင္ Ampere တက္ေနမည္ျဖစ္ျပီး Motor ရဲ႕ RPM
မွာလည္း နဲေနမည္ျဖစ္သည္။ Delta Running အခ်ိန္တြင္ေတာ႔ Rated RPM ေရာက္ျပီမို႔ ပံုမွန္
Ampere သိ႔ျု ပန္လည္ေရာက္ရွိသြားမည္ျဖစ္သည္။ Overload (51) Setting ဘယ္ေလာက္ထားရမလဲ
ဆိုသည္မွာ OL ကိုတပ္ဆင္ထားေသာေနရာအေပၚတြင္သာမူတည္ပါသည္။ Line Current မွာတပ္မွာ
တပ္ထားလား? Phase Current မွာတပ္ထားသလား? ဆိုတယ္႔အေပၚမွာပဲမူတည္ပါသည္။ Star
Contactor နဲ႔ Delta Contactor တစ္ျပိဳင္တည္းကပ္လို႔မရပါ (Electrical Interlock)။

NG
IHI Cargo Crane တစ္ခုတြင္ အသံုးျပဳထားေသာ Electrical Power Diagram နဲ႔ Control
Diagram တိ႔က
ု ို ( Page-36,38 ) တြင္ ဆက္လက္ေလ႔လာႏိုင္ရန္ေဖာ္ျပေပးလိုက္ပါတယ္။

STAR DELTA STARTER (SAMPLE) CONTROL DIAGRAM

နမူနာဆြဲေပးထားေသာပံုျဖစ္သည္ လက္ေတြ႔တြင္ Safety ပိုေကာင္းေအာင္ေရးဆြဲၾကသည္

AU

SSA AKY
 32

DIRECT ONLINE (DOL) CONTROL DIAGRAM (With Relay)

(P-28) တြင္ေဖာ္ျပခဲ႔ေသာ DOL Starter ႏွင္႔အတူတူပင္ျဖစ္သည္။ ထူးျခားခ်က္မွာ PB ႏွစ္ခု

စလံုး ကို NO Type သံုးထားျပီး Control Relay တစ္လံုးအပိုထည္႔သံုးထားသည္။ ထိ႔ေ
ု ၾကာင္႔ Safety
ပိုေကာင္းေသာ Diagram ပဲ ျဖစ္ပါသည္။

NG
AU

SSA AKY
 33

MOTOR AUTO START/STOP (DOL)

Air Compressor, Hydrophone Tank အစရွိသည္႔ေနရာမ်ားတြင္အသံုးျပဳထားသည္။ ေလ႔

က်င္႔ရန္သင္ခန္းးစာမို႔ Change Over Switch (C Contact ကိုထည္႔မဆြဲေတာ႔ပါ)။ လက္ေတြ႔တြင္
Auto/Manual Mode အတြက္ Change Over Switch တစ္လံုးထည္႔သံုးေပးရပါမည္။

NG
AU

SSA AKY
 34

OFF DELAY (TIMER)

Timer ရဲ႕သင္ခန္းစာကိုဖတ္ျပီးပါက On-delay Timer ႏွင္႔ Off-delay Timer တိ႔အ

ု ေၾကာင္း
ကိုနားလည္ခဲ႔ျပီျဖစ္သည္။ ယခုပံုမွာ Off-delay Timer အမ်ိဳးအစားအတြက္မဟုတဘ
္ ဲ Off-delay
Timer ရဲ႕ Function ကိုနားလည္ေစရန္/လက္ေတြ႔အသံုးခ်တတ္ေစရန္ ရည္ရြယ္ပါသည္။

(Diagram တြင္အသံုးျပဳထားေသာ Control Relay မွာ On-delay Timer အမ်ိဳးအစားပင္

ျဖစ္သည္)

NG
AU

SSA AKY
 35

ON DELAY (TIMER)

Timer ရဲ႕သင္ခန္းစာကိုဖတ္ျပီးပါက On-delay Timer ႏွင္႔ Off-delay Timer တိ႔အ

ု ေၾကာင္း
ကိုနားလည္ခဲ႔ျပီျဖစ္သည္။ ယခုပံုမွာ On-delay Timer အမ်ိဳးအစားအတြက္မဟုတ္ဘဲ On-delay
Timer ရဲ႕ Function ကိုနားလည္ေစရန္/လက္ေတြ႔အသံုးခ်တတ္ေစရန္ ရည္ရြယ္ပါသည္။

(Diagram တြင္အသံုးျပဳထားေသာ Control Relay မွာ On-delay Timer အမ်ိးအစားပင္

ျဖစ္သည္)

NG
AU

SSA AKY
 36

STAR DELTA (POWER DIAGRAM)

NG
AU

SSA AKY
 37

STAR DELTA STARTER (SAMPLE)

လက္ေတြ႔လုပ္ရန္ (Page-31) မွ Diagram ကိုၾကည္႔ပါ

1. MAGNETIC CONTACTOR 3 PCS

2. RELAY 1 PC
3. TIMER (On-delay) 1 PC

Start P.B ကိုႏွိပ္လိုကေ

္ သာ္

NG
1) MAIN CONTACTOR
2) STAR CONTACTOR
3) TIMER
4) RELAY တို့ကုိ POWER ေရာက္မည္
- TIMER SETTING ျပည္႔ေသာ္ STAR MC ကြာျပီး DELTA MC ကပ္မည္။
- STAR MC ႏွင္႔ DELTA MC တစ္ျပိဳင္တည္းမကပ္ရ “electrical interlock”
 RELAY ထည္႔မသုံးပါက MC တစ္ခုကို ထိုးစမ္းလိုကလ
္ ်ွ င္ အျခား MC တစ္ခု LATCH ဖမ္း
ေနပါမည္။ ( MC တစ္ခုခုကုထ
ိ ိုးစမ္းလိုက္ပါကအျခား MC တစ္ခု LATCH မဖမ္းရပါ )

*** Crane Diagram တြင္ေတာ႔ MAIN CONTACTOR ႏွင္႔ STAR CONTACTOR ၂ခုစလုံး
ကပ္ျပီး သတ္မွတ္ အခ်ိန္ျပည္႔ပါက ထိုႏွစ္ခုျပဳတ္ကာ MAIN CONTACTOR ႏွင္႔ DELTA
CONTACTOR တို႔ ကပ္ပါမည္။ ***
AU
- TROUBLE SHOOTING –

1. CHECK POWER ( POWER လာ/မလာ စစ္ပါ ) (FUSE စစ္ပါ)

2. COMMON LINE ေကာင္းမေကာင္းစစ္ပါ ( Voltage ျဖင္႔စစ္ေဆးျခင္း DIFFERENT
PHASE တနည္း အားျဖင္႔ F3 မွ Coil ရဲ့ တစ္ဖက္သို႔ေထာက္ျပီးစစ္ေဆးရမည္။ ( F3 မွ
Voltage ျဖင္႔ေထာက္၍ စမ္းျခင္း ) Continuity ေကာင္းလွ်င္ V ျပမည္ / မေကာင္းလ်ွင္ V
မျပပါ။
3. SAME PHASE တြင္ Contact Open ျဖစ္ေနေသာ္လည္းေကာင္း / ၾကိဳးျပတ္ေတာက္
ေနေသာ္ လည္းေကာင္း Voltage ခြတိုင္းပါကျပေနပါမည္။ (SAME PHASE ကို
VOLTAGE ျဖင္႔ေထာက္စစ္ျခင္းကို Continuity Test ဟုေခၚသည္ )။ Continuity
ေကာင္းလွ်င္ Voltage မျပပါ။
4. Jumper ျဖင္႔ေထာက္ပါက Coil ၏တစ္ဖက္တစ္ခ်က္ကုေ
ိ က်ာ္၍ မေထာက္ရ။
**** (Short ျဖစ္တတ္သည္)

SSA AKY
 38

STAR DELTA STARTER (REF SHIP’ CARGO CRANE DRAWING)

ေလ႔က်င္႔ေသာ Diagram ႏွင္႔မတူဘဲ Safety အတြက္ Relay ေတြအမ်ားၾကီးသံုးထားတာ

ကိုေတြ႔ရေပလိမ္႔မည္။ On-delay Timer ႏွင္႔ Electrical Interlock Sys’ ကိုနားလည္သေဘာေပါက္ေစ
ရန္ရည္ရြယ္ပါသည္။

NG
AU

SSA AKY
 39

SEQUENTIAL CONTROL

Air-condition System တြင္အသံုးျပဳေသာစနစ္မ်ိဳးျဖစ္သည္။ Motor ၃လံုးဆိုလည္းထိုနည္း

အတိုင္းပဲျပဳလုပ္ေမာင္းရပါမည္။ တစ္ခုေမာင္းမွေနာက္တစ္ခုေမာင္းလို႔ရမည္/တစ္ခုရပ္လွ်င္ေနာက္တစ္
ခုရပ္ရမည္ဆိုေသာစနစ္မို႔ Interlock System ဟုလည္းေခၚၾကသည္။

မွတခ
္ ်က္။ Overload Indicating Lamp မ်ားထည္႔မဆြဲေပးထားပါ။

NG
AU

SSA AKY
 40

OCR (Push Lock)

Pannel ပံုးကိုဖြင္႔ျပီး OCR ကို Reset မလုပ္ခ်င္ပါက ယခုကဲ႔သို႔ ေရးဆြဲႏိုင္ပါသည္။ Reset P.B
တပ္ဆင္ထားပံုကိုဆက္ေလ႔လာပါ။ (OCR မွာပါတယ္႔ Function ေတြကိုနားလည္သေဘာေပါက္ေစရန္
ရည္ရြယ္ပါသည္)။ ပံုမွန္အတိုင္းသံုးမယ္ဆိုလွ်င္ ပထမပံုအတိုင္းထားရမွာပါ။ ယခု Diagram အတိုင္း
သံုးခ်င္ပါက ဒုတိယပံုလို Push Lock လုပ္ထားရမွာပဲျဖစ္ပါတယ္။

NG
AU

SSA AKY
 41

ENG RM OVERHEAD CRANE (REMOTE CONTROL)

*** Ref’ MV SEA SAPPHIRE ***

NG
AU

SSA AKY
 42

EKTS Software ျဖင္႔ေရးဆြထ

ဲ ားေသာ Diagram မ်ား

DOL Starter (normal)

NG
DOL Starter (with relay)
AU
STAR-DELTA Starter

SSA AKY
 43

Sequential Control

NG
AU

SSA AKY
 44

Alternative Motor Control

NG
Selector Switch အသံုးျပဳထားပံု
AU

SSA AKY
 45

DOL Starter တစ္ခုကို Remote မွ Start/Stop ျပဳလုပႏ

္ ိုင္ရန္ေရးဆြထ
ဲ ားေသာ Diagram

NG
DOL Starter တစ္ခုကို Addressing ေပးျခင္း (Page-29 စာဖတ္ရန္)
AU

SSA AKY