‫خالصه کپسولی‬

‫فیزیک (‪)3‬‬
‫آسانسور‪:‬‬
‫فصل دوم‪ :‬دینامیک‬ ‫فصل اول‪ :‬حرکت بر خط راست‬
‫‬ ‫‬ ‫ساکن‬ ‫حرکت یکنواخت‬
‫مسافت‪ :‬طول مسیر پیموده شده )‪(L‬‬
‫‪1‬‏  ثابت = ‪Fnet = 0 ⇒ a = 0 ⇒ v = 0 IÄ v‬‬
‫‪Fe‬‬ ‫‪FN‬‬ ‫‬ ‫‬ ‫جا‌به‌جایی‪ :‬تغییر مکان جسم )‪(∆x‬‬
‫‬ ‫‬
‫‪Fnet ≠ 0 ⇒ a ≠ 0 ⇒ Fnet = ma‬‬ ‫‪ 2‬‬
‫‏‬ ‫قوانین نیوتون‬
‫‪ ∆x = x − x0‬یا ‪∆x = x2 − x1‬‬ ‫‬
‫‬ ‫‬
‫‪F12 = −F21‬‬ ‫‪ 3‬نیروهای کنش و واکنش‪:‬‬ ‫‏‬ ‫تندی متوسط‪ :‬مسافت در ‪1s‬‬
‫‪mg‬‬
‫مسافت‬ ‫‪L‬‬
‫انواع نیرو‪:‬‬ ‫= ‪sav‬‬ ‫=‬ ‫‬
‫‪mg‬‬ ‫‬ ‫‬ ‫زمان‬ ‫‪∆t‬‬
‫‪−‬‬ ‫=‬ ‫‪W = mg‬‬ ‫‏‪ 1‬نیروی وزن‪ :‬زمین به جسم‬
‫‪N‬‬ ‫‬ ‫سرعت متوسط‪ :‬جا‌به‌جایی در ‪1s‬‬
‫‪T‬‬ ‫‪ 2‬نیروی کشش طناب‪ :‬طناب به جسم‬
‫‏‬ ‫‬ ‫جابه‌جایی‬ ‫‪d‬‬
‫ﻋﺪد ﻧﯿﺮوﺳﻨﺞ‬ ‫ﻋﺪد ﺗﺮازو‬
‫= ‪vav‬‬ ‫=‬ ‫‬
‫  ‬ ‫‪ 3‬نیروی فنر‪ :‬فنر به جسم‬
‫‏‬
‫زمان‬ ‫‪∆t‬‬
‫‪Fe = k ∆L‬‬
‫↓‬ ‫‪km ÷3/6 m‬‬
‫‪T‬‬ ‫‪N‬‬ ‫‬ ‫→‪‬‬ ‫‬
‫(‬ ‫)‬ ‫‪h‬‬ ‫‪s‬‬
‫ثابت فنر ‪m‬‬
‫(مفهوم) شــیب خطی که دو نقطه را در نمودار مــکان ـ زمان به هم‬
‫طراحی آزمایش برای به دســت آوردن ثابت فنــر‪ :‬فنری را به طول‬ ‫وصل می‌کند‪.‬‬
‫‪ L0‬به‌طور قائم آویزان می‌کنیم و به سر دیگر آن وزنه‌ای به جرم ‪m‬‬ ‫سرعت لحظه‌ای‪ :‬شیب خط مماس بر نمودار مکان ـ زمان در هر لحظه‬
‫وصل می‌کنیم پس‪:‬‬ ‫‬ ‫شتاب متوسط‪:‬‬
‫‬ ‫‪∆v‬‬
‫‪mg‬‬ ‫= ‪aav‬‬ ‫‬
‫= ‪k∆L − mg = 0 ⇒ k(L − L0) = mg ⇒ k‬‬ ‫‬ ‫‪∆t‬‬
‫‪L − L0‬‬ ‫(مفهوم) شــیب خطی که دو نقطه را در نمودار سرعت ـ زمان به هم‬
‫‪Mg‬‬ ‫وصل می‌کند‪.‬‬
‫شتاب لحظه‌ای‪ :‬شیب خط مماس بر نمودار سرعت ـ زمان در هر لحظه‪.‬‬
‫تکانه‪:‬‬ ‫‪L0‬‬ ‫‪L‬‬ ‫سطح محصور بین نمودار سرعت ـ زمان و محور زمان برابر با تغییر‬
‫‬ ‫‬
‫‪p = mv‬‬ ‫‬ ‫مکان یا جابه‌جایی است‪.‬‬
‫سطح محصور بین نمودار شتاب ـ زمان و محور زمان برابر با تغییر‬
‫‏‪ 1‬قانون دوم نیوتون بر اساس تعریف تکانه‪:‬‬
‫‬ ‫‬
‫‪∆p‬‬ ‫‪m‬‬ ‫سرعت است‪.‬‬
‫= ‪Fnet‬‬ ‫‬
‫‪∆t‬‬ ‫در نمودار مکان ـ زمان‪:‬‬
‫‪ 4‬نیروی سطح‪:‬‬
‫‏‬ ‫‪a >0‬‬
‫‪ 2‬سطح محصور بین نمودار نیرو ـ زمان و محور زمان برابر با تغییر تکانه است‪.‬‬
‫‏‬
‫‪ .1‬عمودی تکیه‌گاه ) ‪ : (FN‬عمود بر سطح‬
‫نیروی گرانشی‪:‬‬
‫سطح به جسم‬ ‫‪a <0‬‬
‫‪m1m2‬‬ ‫‪ .2‬اصطکاک ) ‪ : ( f‬در راستای سطح‬ ‫  ‬
‫‪F=G‬‬ ‫‬
‫‪r2‬‬ ‫‏‪ 1‬حرکت یکنواخت‪ :‬ثابت = ‪ v‬و ‪a = 0‬‬
‫‪ 5‬نیروی عکس‌العمل سطح‪:‬‬
‫‏‬
‫رابطۀ شتاب گرانشی سیاره در سطح آن‪:‬‬ ‫‪ 2‬حرکتتندشونده‪ a :‬و ‪ v‬هم‌جهت(همعالمت)هستند‪.‬‬
‫‏‬ ‫انوع حرکت‬
‫‪M‬‬ ‫‪R = FN2 + f 2‬‬ ‫‬ ‫‪ 3‬حرکتکندشونده‪ a :‬و ‪ v‬هم‌جهت(همعالمت)نیستند‪.‬‬
‫‪g=G‬‬ ‫‬ ‫‏‬
‫‪R2‬‬
‫‪ .1‬اصطکاک ایستایی بیشینه‪ :‬به اجسام ساکن وارد می شود‪.‬‬ ‫معادلۀ حرکت با سرعت ثابت‪:‬‬
‫‪x = vt + x0‬‬ ‫‬
‫فصل سوم‪ :‬نوسان و موج‬ ‫‪fs,max = µ sFN‬‬ ‫‬ ‫‪ 6‬اصطکاک‬
‫‏‬ ‫نمــودار مکان ـ زمــان به صورت خط راســت شــیبدار و نمودار‬
‫‪ .2‬اصطکاک جنبشــی‪ :‬به اجســام متحرک وارد می‌شود‪.‬‬
‫سرعت ـ زمان به صورت خط راست افقی‬
‫‪−A‬‬ ‫‪O‬‬ ‫‪+A‬‬ ‫‪fk = µkFN‬‬ ‫‬ ‫معادالت حرکت با شتاب ثابت‪:‬‬
‫‪A‬‬ ‫‪A‬‬ ‫‪v = at + v0‬‬ ‫‬
‫آﺳﺘﺎﻧﻪٔ ﺣﺮﮐﺖ‬
‫دورۀ تناوب‪ :‬زمان یک نوسان‪T :‬‬ ‫ﺳﺎﮐﻦ‬ ‫‪v + v0‬‬ ‫‪v + v0‬‬
‫‪vav‬‬ ‫=‬ ‫=‪,x‬‬ ‫‪t + x0‬‬ ‫‬
‫‪fs,max‬‬ ‫‪2‬‬ ‫‪2‬‬
‫بسامد‪:‬تعداد نوسان در ‪f : 1s‬‬ ‫‪fs‬‬ ‫‪F‬‬ ‫‪F‬‬
‫‪1‬‬
‫‪x = at2 + v0t + x0 , v2 = v02 + 2a∆x‬‬ ‫‬
‫رابطۀ ‪ f‬و ‪: T‬‬
‫‪F = fs‬‬ ‫‪F = fs,max‬‬ ‫‪2‬‬
‫‪1‬‬ ‫‪1‬‬ ‫  ‬ ‫در حرکت با شــتاب ثابت سرعت متوســط متحرک بین دو لحظه‬
‫= ‪f‬‬ ‫=‪, T‬‬ ‫‬
‫‪T‬‬ ‫‪f‬‬ ‫برابر میانگین سرعت متحرک است‪.‬‬
‫بسامد زاویه‌ای‪ :‬تغییر زاویه در ‪1s‬‬ ‫ﺿﺮﯾﺐ اﺻﻄﮑﺎک اﯾﺴﺘﺎﯾﯽ‬ ‫نمــودار ‪ x − t‬به صورت ســهمی‪ ،‬نمودار ‪ v − t‬بــه صورت خط‬
‫‪2π‬‬
‫=‪ω‬‬ ‫‪= 2πf‬‬ ‫‬ ‫راست شیبدار و نمودار ‪ a − t‬به صورت خط راست افقی است‪.‬‬
‫‪T‬‬
‫معادلۀ حرکت هماهنگ ساده‪:‬‬ ‫ﺳﺎﮐﻦ‬ ‫تحلیل نمودار مکان ـ زمان حرکت شتابدار‪:‬‬
‫‪fs‬‬ ‫‪x‬‬
‫‪x = A cos ωt‬‬ ‫‬ ‫‪v =0‬‬
‫ﺟﻬﺖ ﺣﺮﮐﺖ‬

‫‪x‬‬ ‫‪fk‬‬ ‫‪F‬‬

‫‪0‬‬

‫<‪v‬‬

‫‪F‬‬
‫>‪v‬‬

‫‪FN‬‬
‫‪0‬‬

‫‪+A‬‬ ‫‪t‬‬
‫‪t1‬‬ ‫‪t2‬‬ ‫‪t3‬‬
‫‪k‬‬
‫‪0‬‬ ‫‪t‬‬
‫‪T‬‬ ‫‪mg‬‬
‫‏‪ 1‬لحظۀ ‪ t2‬تغییر جهت صورت می‌گیرد‪.‬‬
‫‪−A‬‬ ‫ﺿﺮﯾﺐ اﺻﻄﮑﺎک ﺟﻨﺒﺸﯽ‬ ‫‪fs = mg‬‬
‫  ‬ ‫‪ 2‬از لحظــۀ صفــر تا ‪ t2‬ســرعت در حال کاهش اســت و حرکت‬
‫‏‬
‫دورۀ تناوب سامانۀ جرم ـ فنر‪:‬‬ ‫کند‌شونده است‪.‬‬
‫‪m‬‬ ‫در آﺳﺘﺎﻧﻪٔ ﺣﺮﮐﺖ رو ﺑﻪ ﭘﺎﯿﯾﻦ‬ ‫در ﺣﺎل ﺣﺮﮐﺖ رو ﺑﻪ ﭘﺎﯿﯾﻦ‬
‫‪ 3‬از لحظۀ ‪ t2‬تا ‪ t3‬حرکت تند‌شونده است‪.‬‬
‫‏‬
‫‪T = 2π‬‬ ‫‬
‫‪k‬‬ ‫‪fs,max‬‬ ‫‪fk‬‬ ‫‪ 4‬شرط تغییر جهت‪ :‬عالمت سرعت قبل و بعد از صفر‌شدن تغییر کند‪.‬‬
‫‏‬
‫تحلیل نمودار سرعت ـ زمان‪:‬‬
‫بسامد زاویه‌ای سامانۀ جرم ـ فنر‪:‬‬
‫‏‪ 1‬اگـر نمـودار زیر محور ‪ t‬باشـد ( ‪ ) v < 0‬یعنـی در خالف جهت‬
‫‪k‬‬
‫=‪ω‬‬ ‫‬ ‫‪F‬‬ ‫‪F‬‬ ‫محور حرکت می‌کند‪.‬‬
‫‪m‬‬
‫‪FN‬‬ ‫‪FN‬‬ ‫‪ 2‬اگرنمودارباالیمحور ‪ t‬باشد( ‪) v > 0‬یعنیدرجهتمحورحرکتمی‌کند‪.‬‬
‫انرژی مکانیکی در حرکت هماهنگ ساده‪:‬‬ ‫‏‬
‫‪1‬‬ ‫‪v‬‬
‫‪E = kA2 = 2π2mA2 f 2‬‬ ‫‬
‫‪2‬‬ ‫‪mg‬‬ ‫‪mg‬‬
‫تندی بیشینه در حرکت هماهنگ ساده‪:‬‬ ‫‪fs,max = mg‬‬ ‫‪fk‬‬
‫  ‬
‫‪vmax = Aω‬‬ ‫‬ ‫‪t‬‬
‫‪t1‬‬ ‫‪t2‬‬ ‫‪t3‬‬
 ‫رابطۀ ریدبرگ (برای محاسبۀ طول موج تمام خط‌های طیف گاز هیدروژن)‪:‬‬ ‫‏‪ 1‬اگـر چشـمه و ناظـر (شـنونده) در حـال نزدیـک شـدن بـه هم‬ ‫شتاب بیشینه در حرکت هماهنگ ساده‪:‬‬

‫‪1‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪1‬‬ ‫باشـند‪ ،‬بسـامدی کـه ناظر دریافـت می‌کند از بسـامدی که چشـمه‬ ‫| ‪amax = | Aω2‬‬ ‫‬
‫) ‪= R( 2 − 2‬‬ ‫‪,‬‬ ‫‪R  0 / 011‬‬ ‫‬
‫)‪λ(nm‬‬ ‫‪n′ n‬‬ ‫‪nm‬‬ ‫می‌فرستد بیشتر است‪.‬‬
‫نیروی بیشینه در حرکت هماهنگ ساده‪:‬‬
‫(همواره ‪) n > n′‬‬ ‫‪ 2‬اگر چشمه و ناظر (شنونده) در حال دور شدن از هم باشند‪ ،‬بسامدی‬
‫‏‬
‫‪Fmax = mAω2‬‬ ‫‬
‫که ناظر دریافت می‌کند از بســامدی که چشمه می‌فرستد‪ ،‬کمتر است‪.‬‬
‫دورۀ تناوب آونگ ساده‪:‬‬
‫محدودۀ‬ ‫رابطۀ ریدبرگ‬ ‫نام رشته‬ ‫‪ 3‬اگر چشــمۀ صوت حرکت کند جبهه‌های موج جلوی جســم در‬
‫‏‬
‫مقادیر ‪n‬‬ ‫مقدار ‪n′‬‬ ‫‪L‬‬
‫طول موج‬ ‫مربوطه‬ ‫یا سری‬ ‫‪T = 2π‬‬ ‫‬
‫فاصلۀ کمتر از یکدیگر قرار می‌گیرند و در پشت جسم فاصلۀ جبهه‌ها‬ ‫‪g‬‬
‫از یکدیگر بیشتر می‌شود‪.‬‬
‫فرابنفش‬ ‫‪1‬‬ ‫‪1 1‬‬ ‫‪2, 3 , 4,...‬‬ ‫‪1‬‬ ‫لیمان‬ ‫موج عرضی‪ :‬در این موج‪ ،‬جابه‌جایی هر جزء نوســان‌کننده عمود بر جهت‬
‫) ‪= R( 2 − 2‬‬ ‫پژواک‪ :‬تأخیر زمانی بین دو صوت باید ‪ 0 /1s‬باشد تا گوش انسان‬
‫‪λ‬‬ ‫‪1 n‬‬
‫حرکت موج است‪.‬‬
‫پژواک را از صوت مستقیم اولیه تمیز دهد‪.‬‬
‫فرابنفش و‬ ‫موج طولی‪ :‬در این موج‪ ،‬جابه‌جایی هر جزء نوسان‌کننده در راستای حرکت‬
‫‪1‬‬ ‫‪1 1‬‬ ‫‪3 , 4, 5,...‬‬ ‫‪2‬‬ ‫بالمر‬ ‫قانون بازتاب عمومی‪ :‬همواره زاویۀ بازتابش برابر زاویۀ تابش است‪.‬‬
‫) ‪= R( 2 − 2‬‬
‫مرئی‬ ‫‪λ‬‬ ‫‪2 n‬‬ ‫موج است‪.‬‬
‫قانون شکست عمومی‪:‬‬
‫طول موج )‪ : (λ‬فاصلۀ بین دو برآمدگی یا دو فرورفتگی مجاور‬
‫‪sin θ2 v2 λ2 n1‬‬
‫فروسرخ‬ ‫‪1‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪4, 5, 6,...‬‬ ‫‪3‬‬ ‫پاشن‬ ‫=‬ ‫=‬ ‫=‬ ‫‬
‫) ‪= R( 2 − 2‬‬ ‫‪sin θ1 v1 λ1 n2‬‬ ‫تندی انتشار موج‪:‬‬
‫‪λ‬‬ ‫‪3 n‬‬ ‫‪λ‬‬
‫ضریب شکست محیط شفاف‪:‬‬ ‫=‪v‬‬ ‫‪= λf‬‬ ‫‬
‫‪T‬‬
‫فروسرخ‬ ‫‪1‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪5, 6, 7,...‬‬ ‫‪4‬‬ ‫براکت‬
‫) ‪= R( 2 − 2‬‬ ‫‪c‬‬ ‫تندی نور در خأل‬
‫‪λ‬‬ ‫‪4 n‬‬ ‫=‪n‬‬ ‫=‬ ‫‬ ‫‪y‬‬
‫تندی نور در محیط شفاف‬
‫‪v‬‬ ‫‪λ‬‬ ‫‪v‬‬
‫‪1‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪1‬‬ ‫شکست نور‪:‬‬ ‫‪+A‬‬
‫فروسرخ‬ ‫) ‪= R( 2 − 2‬‬ ‫‪6, 7, 8,...‬‬ ‫‪5‬‬ ‫پفوند‬
‫‪λ‬‬ ‫‪5 n‬‬ ‫‏‪ 1‬اگر نور به‌طور مایل از محیط رقیق وارد محیط غلیظ شود‪ ،‬پرتو شکست‬

‫به خط عمود نزدیک می‌شود‪.‬‬ ‫‪x‬‬

‫‏‪ 1‬بلندترین طول موج خط‌های یک رشته‪:‬‬

‫‪n = n′ + 1‬‬ ‫‬ ‫‪−A‬‬

‫‪i‬‬
‫‪ 2‬کوتاه‌ترین طول موج خط‌های یک رشته‪:‬‬
‫‏‬ ‫رﻗﯿﻖ‬ ‫‪n1‬‬
‫تندی انتشار موج عرضی در تار یا طناب‪:‬‬
‫∞=‪n‬‬ ‫‬ ‫ﻏﻠﯿﻆ‬ ‫‪F‬‬ ‫‪F‬‬
‫=‪v‬‬ ‫=‬ ‫‬
‫ایرادهای مدل اتمی رادرفورد‪:‬‬ ‫‪r‬‬ ‫‪µ‬‬ ‫‪ρA‬‬
‫‏‪ 1‬پایداری مدار الکترون‌ها و پایداری اتم‌ها را نمی‌تواند توجیه کند‪.‬‬ ‫چگالی خطی جرم‪:‬‬
‫‪m‬‬ ‫جرم تار‬
‫‪ 2‬طیف گسسته اتمی را نمی‌تواند توجیه کند‪.‬‬
‫‏‬ ‫‪ 2‬اگر نور به‌طور مایل از محیط غلیظ وارد محیط رقیق شود‪ ،‬پرتو شکست‬
‫‏‬ ‫=‪µ‬‬ ‫=‬ ‫‬
‫‪L‬‬ ‫طول تار‬
‫شعاع مدارهای مانا و ترازهای انرژی الکترون در اتم هیدروژن (در مدل اتمی بور)‪:‬‬ ‫از خط عمود دور می‌شود‪.‬‬ ‫برای امواج مکانیکی‪ ،‬تندی انتشــار موج طولی در یک محیط جامد‬
‫‪rn = a0n2‬‬ ‫‬ ‫بیشتر از تندی موج عرضی در همان محیط است‪.‬‬
‫‪i‬‬ ‫تندی انتشــار موج در یک محیط به خواص فیزیکی محیط بستگی‬
‫‪ER‬‬ ‫ﻏﻠﯿﻆ‬ ‫‪n1‬‬
‫‪En = −‬‬ ‫( ‪ n‬عدد کوانتومی‪ a0 ،‬شعاع بور و ‪) ER = 13 / 6 eV‬‬ ‫دارد درصورتی که تندی ذره فقط به شرایط چشمۀ موج بستگی دارد‪.‬‬
‫‪n2‬‬
‫معادلۀ گسیل فوتون از اتم‪:‬‬ ‫رﻗﯿﻖ‬ ‫‪r‬‬ ‫امواج الکترومغناطیسی‪:‬‬

‫‪hf = EU − EL‬‬ ‫‬ ‫‏‪ 1‬اثر متقابل میدان الکتریکی و مغناطیسی یکدیگر را تولید می‌کنند‪.‬‬
‫‪ 2‬امواج الکترومغناطیسی برای انتشار به محیط مادی نیاز ندارند‪.‬‬
‫‏‬
‫موفقیت مدل اتمی بور‪:‬‬
‫‪ 3‬اگر نور به‌طور عمود بر سطح جداکننده دو محیط بتابد‪ ،‬بدون شکست‬
‫‏‬ ‫‪ 3‬برای امواج الکترومغناطیســی می‌توان از قاعدۀ دســت راســت‬
‫‏‬
‫‏‪ 1‬تبیین پایداری اتم‬
‫وارد محیط دوم می‌شود‪.‬‬ ‫استفاده نمود‪ .‬اگر چهار انگشت دست راست‪ ،‬در جهت میدان الکتریکی‬
‫‪ 2‬تفسیر طیف گسیلی و جذبی گاز هیدروژن‬
‫‏‬ ‫( ‪ ) E‬و پیچش انگشتان در جهت میدان مغناطیسی ( ‪ ) B‬قرار گیرند‪،‬‬
‫‪ 3‬محاسبۀ انرژی یونش اتم هیدروژن‬
‫‏‬ ‫در این صورت انگشت شست جهت انتشار موج را نشان می‌دهد‪.‬‬
‫‪ 4‬محاسبۀ انرژی یونش و طول موج‌های طیف خطی اتم‌های هیدروژن‬
‫‏‬
‫‪E‬‬
‫نارسایی‌های مدل اتمی بور‪:‬‬

‫‏‪ 1‬این مدل برای اتم‌هایی با بیش از یک الکترون توضیحی ندارد‪.‬‬

‫‪x‬‬
‫‪ 2‬این مدل اتمی نمی‌تواند متفاوت بودن شــدت خطوط طیف گسیلی را‬
‫‏‬
‫توضیح دهد‪.‬‬ ‫‪B‬‬
‫قانون شکست اِسنل‪:‬‬
‫در گسـیل خود‌به‌خـودی‪ ،‬اتـم بـر انگیختـه بـا تابـش یـک فوتـون بـه‬
‫‪n1 sin θ1 = n2 sin θ2‬‬ ‫‬ ‫سرعت انتشار امواج الکترومغناطیسی‪:‬‬
‫حالت پایین‌تر می‌رود‪.‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪m‬‬
‫=‪c‬‬ ‫‪= 3 × 108‬‬ ‫‬
‫پدیدۀ ســراب‪ :‬با افزایش دما‪ ،‬چگالی هوا کاهش می‌یابد که این ســبب‬ ‫‪ε0µ0‬‬ ‫‪s‬‬
‫اساس کار لیزر‪ :‬گسیل القایی‬
‫کاهش ضریب شکست می‌شود‪.‬‬ ‫طیف امواج الکترومغناطیسی‪:‬‬
‫ویژگی‌های فوتون‌های لیزر‪ :‬هم‌بسامد‪ ،‬هم‌جهت و هم‌فاز‬
‫افزایش بسامد‬
‫عدد اتمی )‪ : (Z‬تعداد پروتون‌های هسته‬ ‫فصل چهارم‪ :‬آشنایی با فیزیک اتمی و هسته‌ای‬
‫عدد جرمی )‪ : (A‬تعداد نوکلئون‌های هسته ‪A = Z + N‬‬ ‫پرتو گاما ‪ -‬پرتو ‪ - X‬فرابنفش ‪ -‬مرئی ‪ -‬فروسرخ ‪ -‬میکرو موج ‪ -‬امواج رادیویی‬
‫تبدیل الکترون ـ ولت به ژول‪:‬‬
‫ایزوتوپ‪ :‬هسته‌های با ‪ Z‬یکسان و ‪ A‬متفاوت‬
‫‪−19‬‬ ‫افزایش طول موج‬
‫‪×1/6×10‬‬
‫ویژگی‌های نیروی هسته‌ای‪ :‬کوتاه‌بُرد‪ ،‬مستقل از بار‬ ‫‪eV ‬‬ ‫‪→J‬‬ ‫‬
‫اصوات شنیده شــدنی‪ :‬گوش انسان قادر است اصوات بین ‪ 20‬تا ‪20000‬‬
‫پرتوزایــی طبیعی‪ :‬فرآیندی که هســتۀ ناپایدار یا پرتــوزا به طور طبیعی‬ ‫انرژی فوتون‪:‬‬
‫‪c‬‬ ‫هرتز را بشنود‪.‬‬
‫واپاشی می‌کند و نوع معینی از ذرات با فوتون‌های پر انرژی آزاد می‌شوند‪.‬‬ ‫‪E = hf = h‬‬ ‫‬
‫‪λ‬‬ ‫بیشترین حساسیت گوش انسان به بسامد‌های ‪ 2000Hz‬تا ‪ 5000Hz‬است‪.‬‬
‫واپاشی آلفا‪:‬‬
‫پدیدۀ فوتوالکتریک‪ :‬جداشدن الکترون از سطح یک رسانا توسط تابش نور‬ ‫شدت صوت‪ :‬آهنگ متوسط انتقال انرژی که به واحد سطح می‌رسد‪.‬‬
‫‪A −4‬‬
‫‪A‬‬
‫‪ZX‬‬ ‫→‬ ‫‪Z−2 Y‬‬ ‫‪+ 24α‬‬ ‫‬
‫با بسامد مناسب بر آن را اثر فوتوالکتریک می‌گویند‪.‬‬ ‫یکای ‪ SΙ‬شدت صوت‪ ،‬وات بر مترمربع است‪.‬‬
‫‪0 −‬‬
‫‪A‬‬
‫‪ZX‬‬ ‫→‬ ‫‪A‬‬
‫‪Z+1Y‬‬ ‫‪+‬‬ ‫‪−1β‬‬ ‫‏‪ 1‬گسیل الکترون‪:‬‬ ‫‏‪ 1‬طیف گســیلی پیوســته‪ :‬طیف حاصل از جامدات و یا‬ ‫=‪Ι‬‬
‫‪P‬‬
‫=‬
‫‪P‬‬
‫‬
‫واپاشی بتا‬ ‫‪A 4πr2‬‬
‫مایعات ملتهب‬
‫→‬ ‫‪+‬‬ ‫‪0 +‬‬ ‫تراز شدت صوت (برحسب دسی‌بل)‪:‬‬
‫‪+1β‬‬
‫‪A‬‬ ‫‪A‬‬
‫‪ZX‬‬ ‫‪Z−1Y‬‬ ‫‪ 2‬گسیل پوزیترون‪:‬‬
‫‏‬
‫‪ 2‬طیــف گســیلی خطی یــا نشــری خطی‪ :‬طیــف نور‬
‫‏‬ ‫‪Ι‬‬
‫واپاشی گاما‪:‬‬ ‫انواع‬ ‫‪β = 10log‬‬ ‫‬
‫گسیل‌شده از گازهای کم‌فشار و رقیق و بخار عناصر‬ ‫‪Ι0‬‬
‫∗ ‪A‬‬ ‫طیف‌ها‬
‫‪ZX‬‬ ‫‪→ ZA X + 00γ‬‬ ‫‬ ‫‪ 3‬طیــف جذبی‪ :‬طیف نور ســفیدی که بعضــی از طول‬
‫‏‬
‫‪Ι2‬‬
‫‪⇒ β2 − β1 = log‬‬ ‫‬
‫این پرتو بیشترین نفوذ‌پذیری را دارد‪.‬‬ ‫موج‌های آن جذب شده باشند‪.‬‬ ‫‪Ι1‬‬
‫نیمه‌عمر ) ‪ : (T1‬مدت زمانی که تعداد هسته‌های مادۀ پرتوزا به نصف می‌رسد‪.‬‬ ‫‪ 4‬طیف خورشید‪ :‬طیف خورشید طیف جذبی است که در آن‬
‫‏‬
‫‪Ι2‬‬ ‫‪f‬‬ ‫‪A‬‬ ‫‪r‬‬
‫‪2‬‬ ‫هزاران خط تاریک معرف به خطوط فرانهوفر دیده می‌شود‪.‬‬ ‫‪= ( 2 )2 × ( 2 )2 × ( 1 )2‬‬ ‫‬
‫‪1‬‬ ‫‪Ι1‬‬ ‫‪f1‬‬ ‫‪A1‬‬ ‫‪r2‬‬
‫‪ N = N0( )n‬تعداد هسته‌های باقی‌مانده‬ ‫‬
‫‪2‬‬ ‫رابطۀ بالمر (برای محاسبۀ طول موج ‪ 4‬خط طیف مرئی گاز هیدروژن)‪:‬‬ ‫اثر دوپلر‪ :‬تغییر بســامد صوت در اثر حرکت یک منبع صوت و یک شنونده‬
‫‪t‬‬ ‫زمان واپاشی‬ ‫‪n2‬‬
‫= = ‪ n‬تعداد دفعات واپاشی‬ ‫‬ ‫‪λ(nm) = 364 / 56‬‬ ‫‪,‬‬ ‫‪n = 3 , 4, 5, 6‬‬ ‫‬ ‫نسبت به هم‪.‬‬
‫‪T‬‬ ‫نیمه‌عمر‬
‫‪n2 − 4‬‬