Hệ điều hành

Linux (tt)

K. CNTT – ĐH NÔNG LÂM TP. HCM

 File Permissions trên Linux

07/07/202 4
K. CNTT – ĐH NÔNG LÂM TP. HCM HỆ ĐIỀU HÀNH V.T. Toàn
4 4
 File Permissions trên Linux
File Permissions
 Một trong những thành phần chính của
hệ điều hành Linux là hệ thống quyền
hạn truy cập (file permissions) áp dụng
cho mọi đối tượng như:
file, folder, link, ….Hệ thống này đóng vai
trò quan trọng trong việc secure của hệ
điều hành Linux.
3

07/07/202 4
K. CNTT – ĐH NÔNG LÂM TP. HCM HỆ ĐIỀU HÀNH V.T. Toàn
4 4
 File Permissions trên Linux
Quyền truy xuất file permissions
 Mỗi 1 đối tượng sẽ được gán với 3 loại
quyền: Read (đọc), Write (sửa đổi) và
Execute (thực thi) và mỗi quyền này lại
được chỉ định bởi 3 nhóm:

07/07/202 4
K. CNTT – ĐH NÔNG LÂM TP. HCM HỆ ĐIỀU HÀNH V.T. Toàn
4 4
 File Permissions trên Linux
User/Owner: được ký hiệu bằng ký tự: u là
chủ sở hữu của đối tượng – mặc định ban
đầu là user tạo ra đối tượng đó.
Group: được ký hiệu bằng ký tự: g là 1
nhóm các user có các quyền hạn giống nhau
đối với đối tượng – mặc định ban đầu là
group mà owner ở trên thuộc về.
Other: được ký hiệu bằng ký tự: o là tất cả
5
các user không thuộc 2 nhóm trên
07/07/202 4
K. CNTT – ĐH NÔNG LÂM TP. HCM HỆ ĐIỀU HÀNH V.T. Toàn
4 4
 File Permissions trên Linux
Đối với folder:
Read: chỉ cho phép sử dụng lệnh ls để xem tên
các đối tượng có trong folder, nếu muốn xem
thêm các thông tin như: Kích thước, quyền hạn
truy cập, chủ sở hữu, ngày khởi tạo… thì cần cấp
thêm cho folder quyền Execute.
Write: Cho phép tạo và xóa các đối tượng trong
folder.
Execute: Chỉ cho phép chuyển vào folder khi sử 6

dụng lệnh cd.

07/07/202
HỆ ĐIỀU HÀNH V.T. Toàn
4
K. CNTT – ĐH NÔNG LÂM TP. HCM
4 4
 File Permissions trên Linux

Đối với file:

Read: Cho phép xem nội dung của file.
Write: Cho phép chỉnh sửa nội dung, xóa file.
Excute: Cho phép chạy file, quyền này
thường được gán các file nhị phân thực thi
(tương tự như file .exe trong Windows).

07/07/202 4
K. CNTT – ĐH NÔNG LÂM TP. HCM HỆ ĐIỀU HÀNH V.T. Toàn
4 4
 File Permissions trên Linux

Trong Linux user root có đủ cả 3 quyền đối

với mọi đối tượng trên hệ thống. Ngoài ra,
user root có thể thay đổi (cấp hoặc tước)
quyền hạn truy cập đối tượng cho bất kỳ user
nào và còn có thể chuyển quyền sở hữu đối
8
tượng qua lại giữa các user.
07/07/202 4
K. CNTT – ĐH NÔNG LÂM TP. HCM HỆ ĐIỀU HÀNH V.T. Toàn
4 4
 File Permissions trên Linux
Biểu diễn quyền truy xuất
Bằng chữ

07/07/202 4
K. CNTT – ĐH NÔNG LÂM TP. HCM HỆ ĐIỀU HÀNH V.T. Toàn
4 4
 File Permissions trên Linux
Bằng chữ
 Trong cách biểu diễn này bao gồm
1 chuỗi 10 ký tự tính từ trái sang
phải
 r: read
 w: write
 x: execute
10
 -: không có quyền
07/07/202 4
K. CNTT – ĐH NÔNG LÂM TP. HCM HỆ ĐIỀU HÀNH V.T. Toàn
4 4
 File Permissions trên Linux

11

07/07/202 4
K. CNTT – ĐH NÔNG LÂM TP. HCM HỆ ĐIỀU HÀNH V.T. Toàn
4 4
 File Permissions trên Linux
Ký tự đầu tiên thể hiện loại file – File type:

Ký hiệu Kiểu file

– Regular file
d Directory
l Symbolic link ( Soft link )
b Block special file
c Character special file
p Named pipe
s Socket 12

07/07/202 4
K. CNTT – ĐH NÔNG LÂM TP. HCM HỆ ĐIỀU HÀNH V.T. Toàn
4 4
 File Permissions trên Linux

13

07/07/202 4
K. CNTT – ĐH NÔNG LÂM TP. HCM HỆ ĐIỀU HÀNH V.T. Toàn
4 4
 File Permissions trên Linux
3 ký tự kế tiếp: là các quyền
cho user/owner

Kế đến là 3 ký tự: biểu diễn

các quyền cho group

Còn lại 3 ký tự cuối: dành cho

14

other
07/07/202
K. CNTT – ĐH NÔNG LÂM TP. HCM HỆ ĐIỀU HÀNH V.T. Toàn
4
4 4
 File Permissions trên Linux
Bằng số
 Trong cách biểu diễn này bao gồm 3 số hệ
bát phân
 Số đầu cho owner, số thứ 2 cho group, số
còn lại cho other. Mỗi 1 số nhận 1 trong 8 giá
trị sau
0 : cấm tất cả các quyền
1 : execute 2 : write 3 : execute + write
4 : read 5 : read + execute
6 : read + write 7 : read + write + execute 15

07/07/202 4
K. CNTT – ĐH NÔNG LÂM TP. HCM HỆ ĐIỀU HÀNH V.T. Toàn
4 4
 File Permissions trên Linux
Tổng quan cách biểu hiện bằng chữ và
số:
Biểu diễn
Quyền Ý nghĩa bằng số
rwx Có full quyền 7
rw- Chỉ có quyền đọc và ghi 6
r-x Chỉ có quyền đọc và thực thi 5
r– Chỉ có quyền đọc 4
— Không có quyền gì 0

16

07/07/202 4
K. CNTT – ĐH NÔNG LÂM TP. HCM HỆ ĐIỀU HÀNH V.T. Toàn
4 4
 File Permissions trên Linux
Các lệnh về quyền truy xuất
Lệnh chmod
 Là lệnh thay đổi quyền truy xuất trên file/folder
 Cấu trúc lệnh:

chmod [options] [mode] [file]

 option -R : Áp dụng với mọi folder làm cho lệnh
chmod có hiệu lực trên cả các folder con
 mode: Quyền truy xuất mới cho file 17

07/07/202 4
K. CNTT – ĐH NÔNG LÂM TP. HCM HỆ ĐIỀU HÀNH V.T. Toàn
4 4
 File Permissions trên Linux
chmod [options] [mode] [file]
 mode: Quyền truy xuất mới cho file
u : quyền của người sở hữu ( owner )
g : quyền sở hữu của nhóm ( group )
o : quyền của mọi user khác ( others )
+ : thêm quyền
– : rút bớt quyền
18

= : gán quyền
07/07/202
HỆ ĐIỀU HÀNH V.T. Toàn
4
K. CNTT – ĐH NÔNG LÂM TP. HCM
4 4
 File Permissions trên Linux
chmod [options] [mode] [file]
 Ví dụ:

g+w : thêm quyền ghi cho group

o-rwx : loại bỏ tất cả các quyền của các user khác
u+x : thêm quyền thực thi cho user
+x : thêm quyền thực thi cho cả
a+rw : thêm quyền đọc ghi cho tất cả
ug+r : thêm quyền đọc cho owner và group
19
o=x : chỉ cho phép mọi người thực thi
07/07/202 4
K. CNTT – ĐH NÔNG LÂM TP. HCM HỆ ĐIỀU HÀNH V.T. Toàn
4 4
 File Permissions trên Linux
Các lệnh về quyền truy xuất
Lệnh chown
 Là lệnh thay đổi chủ sở hữu file/folder (owner)
 Cấu trúc lệnh:

chown [options] [owner] [file]

 option -R : áp dụng với mọi folder giúp cho lệnh
chown có hiệu lực trên cả các folder con
20
 owner : chủ sở hữu mới của file
07/07/202 4
K. CNTT – ĐH NÔNG LÂM TP. HCM HỆ ĐIỀU HÀNH V.T. Toàn
4 4
 File Permissions trên Linux
Một số lệnh xem quyền
Lệnh ls –l
Lệnh ls kèm theo tùy chọn -l hiển thị
thông tin chi tiết, bao gồm quyền truy cập.

21

07/07/202 4
K. CNTT – ĐH NÔNG LÂM TP. HCM HỆ ĐIỀU HÀNH V.T. Toàn
4 4
 File Permissions trên Linux
Giải Thích:
Quyền truy cập: -rw-r–r– (Chủ sở hữu có quyền đọc và ghi;
Nhóm và Người khác chỉ có quyền đọc)
Chủ sở hữu: kienthuc
Nhóm sở hữu: root
Kích thước: 4470 bytes
Ngày tạo hoặc sửa lần cuối: Jan 17 21:25
 Tệp này thuộc sở hữu của người dùng kienthuc và nhóm
root. Chủ sở hữu có quyền đọc và ghi, trong khi nhóm và
người khác chỉ có quyền đọc. Kích thước của tệp là 4470 bytes
22
và đã được tạo hoặc sửa lần cuối vào ngày Jan 17 21:25.
07/07/202 4
K. CNTT – ĐH NÔNG LÂM TP. HCM HỆ ĐIỀU HÀNH V.T. Toàn
4 4
 File Permissions trên Linux
Lệnh stat
stat kiemtraphanquyen.txt
Lệnh stat cung cấp thông tin chi tiết về tệp hoặc
thư mục, bao gồm quyền truy cập.

23

07/07/202 4
K. CNTT – ĐH NÔNG LÂM TP. HCM HỆ ĐIỀU HÀNH V.T. Toàn
4 4
 File Permissions trên Linux
Giải Thích:
Tên tệp: kiemtraphanquyen.txt
Kích thước: 4470 bytes
Blocks: 16
IO Block: 4096
Loại tệp: regular file
Device: fd01h/64769d
Inode: 77557
24
Links: 1.
07/07/202 4
K. CNTT – ĐH NÔNG LÂM TP. HCM HỆ ĐIỀU HÀNH V.T. Toàn
4 4
 File Permissions trên Linux
Giải Thích:
Quyền truy cập: (0644/-rw-r--r--)
Uid (User ID): 1002 (kienthuc)
Gid (Group ID): 0 (root)
Thời điểm quyền truy cập cuối cùng: 2024-01-17
21:25:43.781757712 -0500
Thời điểm sửa đổi cuối cùng: 2024-01-17
21:25:43.781757712 -0500
Thời điểm thay đổi cuối cùng: 2024-01-17
21:27:37.440620302 -0500
25
Thời điểm tạo: Không có thông tin (hiển thị là -)
07/07/202 4
K. CNTT – ĐH NÔNG LÂM TP. HCM HỆ ĐIỀU HÀNH V.T. Toàn
4 4
 Lệnh nén và giải nén trên Linux
Lệnh nén và giải nén trên Linux:
Đối với hệ điều hành Windows, ta thường nén
và giải nén bằng các phần mềm như winrar,
7zip, ….
 Các phần mềm trên khiến việc nén và giải nén
trở nên rất đơn giản, chỉ vài thao tác nhỏ.
Khi làm việc với hệ điều hành Linux,  chúng ta
thường xuyên phải làm việc với lệnh tar.
Sẽ có một số đuôi chưa được cài sẵn trên hệ
điều hành nên khi sử dụng ta cần install gói đó26
vào hệ điều hành của mình.
07/07/202 4
K. CNTT – ĐH NÔNG LÂM TP. HCM HỆ ĐIỀU HÀNH V.T. Toàn
4 4
 Lệnh nén và giải nén trên Linux
Nén và giải nén với file có đuôi .tar:
Lệnh nén:

tar -cvf [file.tar] (file1.txt) (file2.txt)

Lệnh giải nén:

tar -xvf [file.tar]

27

07/07/202 4
K. CNTT – ĐH NÔNG LÂM TP. HCM HỆ ĐIỀU HÀNH V.T. Toàn
4 4
 Lệnh nén và giải nén trên Linux
Các options quan trọng:
c: Tạo file lưu trữ.
x: Giải nén file lưu trữ.
z: Nén với gzip : Làm việc với tập tin gzip (.gz).
j: Nén với bunzip2 : Làm việc với tập tin bunzip2
(.bz2).
lzma: Nén với lzma : Làm việc với tập tin LZMA
(.lzma).
f: Chỉ đến file lưu trữ sẽ tạo : Làm việc với file lưu
28
trữ.
07/07/202 4
K. CNTT – ĐH NÔNG LÂM TP. HCM HỆ ĐIỀU HÀNH V.T. Toàn

v: Hiển thị những tập tin đang làm việc lên màn 4
4
 Lệnh nén và giải nén trên Linux
Các options quan trọng:
r: Thêm tập tin vào file đã lưu trữ.
u: Cập nhật file đã có trong file lưu trữ.
t: Liệt kê những file đang có trong file lưu trữ.
delete: Xóa file đã có trong file lưu trữ.
totals: Hiện thỉ thông số file tar.
exclude: loại bỏ file theo yêu cầu trong quá
trình nén
29

07/07/202 4
K. CNTT – ĐH NÔNG LÂM TP. HCM HỆ ĐIỀU HÀNH V.T. Toàn
4 4
 Lệnh nén và giải nén trên Linux
Nén và giải nén với file có đuôi .gz:
Lệnh nén:

gzip [file cần nén lại]

Lệnh giải nén:

gunzip [file muốn giải nén]

30

07/07/202 4
K. CNTT – ĐH NÔNG LÂM TP. HCM HỆ ĐIỀU HÀNH V.T. Toàn
4 4
 Lệnh nén và giải nén trên Linux
Nén và giải nén với file có đuôi .bz2:
Lệnh nén:

bzip2 file.txt

Lệnh giải nén:

bunzip2 file.txt.bz2

31

07/07/202 4
K. CNTT – ĐH NÔNG LÂM TP. HCM HỆ ĐIỀU HÀNH V.T. Toàn
4 4
 Lệnh nén và giải nén trên Linux
Nén và giải nén với file có đuôi .zip:
Cài đặt unzip trên Linux:
Trên Ubuntu và Debian:
sudo apt install unzip
Trên Fedora, CentOS hoặc các bản phân
phối dựa trên RHEL khác:
sudo yum install unzip
Trên Arch Linux và các bản phân phối dựa trên
Arch: 32

sudo pacman -S unzip

07/07/202
K. CNTT – ĐH NÔNG LÂM TP. HCM HỆ ĐIỀU HÀNH V.T. Toàn
4
4 4
 Lệnh nén và giải nén trên Linux
Nén và giải nén với file có đuôi .zip:
Giải nén tập tin bằng unzip
Quá trình giải nén sẽ trích xuất tất cả các tệp
có trong tệp ZIP. Các tệp này được trích xuất
vào thư mục hiện tại theo mặc định.
Sử dụng lệnh sau để giải nén tệp trong Linux:
unzip filename.zip
Giải nén sau đó -> in tên của tất cả các tệp
được giải nén ở đầu ra.
33

07/07/202 4
K. CNTT – ĐH NÔNG LÂM TP. HCM HỆ ĐIỀU HÀNH V.T. Toàn
4 4
 Lệnh nén và giải nén trên Linux
Nén và giải nén với file có đuôi .zip:
Giải nén tệp ZIP vào một thư mục khác
Để giải nén tệp vào một thư mục khác, hãy sử
dụng options -d với lệnh.
Options -d là viết tắt của Directory (Thư mục)
và lấy một đường dẫn tương đối hoặc tuyệt đối
làm đối số.
unzip filename.zip -d /directory/location

34

07/07/202 4
K. CNTT – ĐH NÔNG LÂM TP. HCM HỆ ĐIỀU HÀNH V.T. Toàn
4 4
 Lệnh nén và giải nén trên Linux
Nén và giải nén với file có đuôi .zip:
Giải nén tệp ZIP được bảo vệ bằng mật khẩu
Bảo vệ các tệp ZIP bằng mật khẩu là một cách
phổ biến để bảo mật.
VD:
unzip -P your_password filename.zip
…trong đó your_password là mật khẩu cho tệp.

35

07/07/202 4
K. CNTT – ĐH NÔNG LÂM TP. HCM HỆ ĐIỀU HÀNH V.T. Toàn
4 4
 Lệnh nén và giải nén trên Linux
Nén và giải nén với file có đuôi .rar:
RAR là định dạng nén do Eugene Roshal phát
triển. Lệnh sử dụng để giải nén RAR là Unrar.
Mặc định, Linux, FreeBSD, và UNIX không cài
đặt Unrar.
Có thể dễ dàng cài đặt Unrar bằng apt-get
hoặc yum.

36

07/07/202 4
K. CNTT – ĐH NÔNG LÂM TP. HCM HỆ ĐIỀU HÀNH V.T. Toàn
4 4
 Lệnh nén và giải nén trên Linux
Nén và giải nén với file có đuôi .rar:
Nếu là Debian hoặc Ubuntu trên Linux
sudo apt-get install unrar
sudo apt install unrar
Nếu là CentOS / RHEL, hãy dùng lệnh yum:
yum install unrar
Đối với Fedora Linux, sử dụng lệnh dnf:
sudp dnf install unrar
37

07/07/202 4
K. CNTT – ĐH NÔNG LÂM TP. HCM HỆ ĐIỀU HÀNH V.T. Toàn
4 4
 Lệnh nén và giải nén trên Linux
Nén và giải nén với file có đuôi .rar:
Trường hợp không nhận lệnh trên Linux / Unix
đang sử dụng
 tải binary package từ Rarlab :
$ cd /tmp (di chuyển vào tmp)
$ wget
https://www.rarlab.com/rar/rarlinux-5.5.0.tar.gz
(32 bit)
$ wget 38
http://www.rarlab.com/rar/rarlinux-x64-5.3.b4.tar.
4
gz
07/07/202
K. CNTT – ĐH NÔNG LÂM TP. HCM
4
HỆ ĐIỀU HÀNH
4
V.T. Toàn
 Lệnh nén và giải nén trên Linux
Nén và giải nén với file có đuôi .rar:
$ tar -zxvf rarlinux-*.tar.gz (giải nén file mới
tải về)
Cả lệnh unrar và rar sẽ xuất hiện trong thư
mục con rar. (cần di chuyển vào thư mục rar)
$ cd rar
$ ./unrar
$ sudo cp rar unrar /usr/local/bin (sao chép các
file rar và unrar vào thư mục /usr/local/bin)
39

07/07/202 4
K. CNTT – ĐH NÔNG LÂM TP. HCM HỆ ĐIỀU HÀNH V.T. Toàn
4 4
 Lệnh nén và giải nén trên Linux
Nén và giải nén với file có đuôi .rar:
Cách sử dụng lệnh Rar
Nén các file thành file .RAR
rar <option> <archive_name> <file1
file2...fileN>
<option> : chỉ định các lệnh và công tắc cho các
hoạt động tệp khác nhau
<archive_name> : tên của tập tin đầu ra
<file1 file2…fileN> : danh sách các tập tin để 40

nén
07/07/202
K. CNTT – ĐH NÔNG LÂM TP. HCM HỆ ĐIỀU HÀNH V.T. Toàn
4
4 4
 Lệnh nén và giải nén trên Linux
VD: Tạo một tệp RAR, myfile.rar , chứa
các tệp file1.txt , file2.txt , file3.txt và
file4.txt.
$ rar a myfile.rar file1.txt file2.txt file3.txt
file4.txt
Creating archive myfile.rar
Adding file1.txt OK
Adding file2.txt OK
Adding file3.txt OK 41
Adding file4.txt OK 4
07/07/202
K. CNTT – ĐH NÔNG LÂM TP. HCM HỆ ĐIỀU HÀNH V.T. Toàn
4 4
 Lệnh nén và giải nén trên Linux
Nén và giải nén với file có đuôi .rar:
Cách sử dụng lệnh Unrar
Giải nén file RAR
Để giải nén file rar trong thư mục hiện
tại,  sử dụng lệnh:
$ unrar e file.rar

42

07/07/202 4
K. CNTT – ĐH NÔNG LÂM TP. HCM HỆ ĐIỀU HÀNH V.T. Toàn
4 4
 Lệnh nén và giải nén trên Linux
Nén và giải nén với file có đuôi .rar:
Giải nén các file với đường dẫn đầy đủ:
$ unrar x file.rar
Để kiểm tra tính toàn vẹn của file RAR:
$ unrar t file.rar

43

07/07/202 4
K. CNTT – ĐH NÔNG LÂM TP. HCM HỆ ĐIỀU HÀNH V.T. Toàn
4 4
 THE END!
Q&A 44

07/07/202 4
K. CNTT – ĐH NÔNG LÂM TP. HCM HỆ ĐIỀU HÀNH V.T. Toàn
4 4