More From This User
Doneztebe, Elizondo, Lesaka eta Berako inauteriak 09
Inauterietako egitaraua eta elkarrizketak
BirjiniaMARIEZKURRENA
Leitzako musikaria
§
9
2009ko azaroaren 12a | XXIX. urtea |
506
. zenbakia
www.ttipi.net
Kirola
Gehigarri berezia
§
25-48
LESAKA
§
13-16
Feria egunaazaroaren 19an
SARA
§
61
Eguberrietako merkatuahazilaren 28an
GOIZUETA
§
52
Umore Onaren festaazaroaren 21ean
URDAZUBI
§
59
Kantu Zaharren VI.Eguna azaroaren 28an
Pello APEZETXEA:
«Eskura nuena jendeari emanbehar niola pentsatu nuen»
ERREPORTAJEA
§
4-5Isidoro Fagoaga Berako UdalMusika Eskolak 30 urte bete ditu
Lokal finkorik gabe 30 ikaslerekinhasi zen ekimena, 3 eta 70 urteartean dituzten 160 ikasle etaegoitza propioa izatera ailegatu da.KIROLIZKETA
§
64Judit Saizar Leitzakotriatloilariarekin solasean
Txiki-txikitatik kirolari,16 urte bete berri ditue-nean, palmares bikainaosatu du.
A
RGAZKIA
: GOIKO
Etxalarri buruzko bertze bi lan argitaratu dituPello Apezetxeak:
Etxalarko etxeen izenak
eta
Etxalarren historiako zenbait jakin- garri
. LehenbizikoaPatxi Salaberrirekinel-karlaneanegindu.Urteetaneginduen/du-ten lan haundiaren fruituak dira.
ELKARRIZKETA
§
3
2
|
PUBLIZITATEA
ttipi-ttapa
|
506
zbk.
2009.11.12
ELKARRIZKETA
|
3
ttipi-ttapa
|
506
zbk.
2009.11.12
G. PIKABEA
|
ETXALAR
Zerk motibatu zaitu li-buru hauek idazteko?
Hasieranjakinnahiazen,lehen nola zen, zer ger-tatu zen jakiteko gogoa.Betidanik interesatu zaitetabertzehelbururikga-be,datuakkuadernoba-tean biltzen nituen. Az-keneko urteetan, ordea,zahartzenarinintzelaetadatu horiek zokoan gel-ditu eta egunen bateannorbaitek botako zitue-la-eta,eskuranuenajen-deari eman behar niolapentsatu nuen. Eta ho-rrek motibatu nau.
Historiaren parte batgaldua al dugu?
Bai. Nahiz eta liburuhauekbukatu,lehenago-ko urteetako materialabalego, segituko nuke.Dakigunez, herria XI- XII.mendean eraiki zenbaina orain VIII.ean izanzeladiotendatuakaurki-tu ditut. Auñamendikoentziklopedian 820 eta1140kobibatailetanEtxa-lar deitura ageri da. Ho-rrezgain,bertzeagiriba-tekVIII.mendeanBortzi-riak bazirela dio. Honekbadu nolabaiteko argu-dioa,herriamuganbaita-go.Mugakdefendituegi-ten ziren, eta defenda-tzeko herriak sortzen zi-ren. Gainera, 1200etikgoiti Gaztelak Gipuzkoahartu zuenean, Gipuz-koatik ere etortzen zen jendea. VIII.mendekoaizan daiteke herria, bai-na gauza sueltoak dira.
Liburuhauetanzeraur-kituko du irakurleak?
Etxeen izenen liburuan,izenburuak berak adie-razten du zer den. Etxe-en izenak ageri dira, etatoki eta etxe izenak gal-tzekoarriskuhandiadu-gun honetan, izenarenbalioa zeinen garrantzi-tsua den nabarmendunahiizandut.Historiabatbadago, eta orain gare-narenpartebatoraingoabada ere, neurri batean,lehendiketorritakoakereegingaitugu,etagukegi-nen duguna izanen dagerokoa. Alde horretatikizenak mantentzea ga-rrantzitsua da. Eta biga-rren liburuarekin berdin.Herrian zer gertatu zen,nola bizi ziren, zer jatenzuten, eskola, osasun-gintzari buruz... Horiekdeneknolafuntzionatzenzuten ikustea garrantzi-tsuada.Gurelehenago-koaezagutuz,guetagu-re gaurkoa ezagutzea.
Bizimoduaaunitzalda-tu da mendez mende?
Ezdagoinformaziogehie-girik eta dagoena eska-sada.Gehienaldatude-na populazioa izan da.Duela400urtegaurhain-bat bazen, baina gerohaunditzen joan zen eta XIX.mendearen erdi al-deragainajozuen(1.849biztanle).Gerobeheitiha-sizen,beheitijoandaetaazken10-15urteotangel-dirikdago.HoriElizanereikusten da, ttiki gelditueta haunditu egin beharizanbaitzuten.XIII.men-dekoa da, baina XVII.mendeko dokumentue-tanageridenez,haundi-tu egin zuten jendea ezzelakokabitzen,etaXVIII.-eanberriz.Burdinolenga-rrantziaereaipatukonu-ke.XIX.mendeanindarragaltzen hasi ziren baina1820ko txosten batenarabera,jendearenerdiaburdinoletatik bizi zen.
Eta gerrak zer?
XIX.mendekogerrakba-tezere,izugarrizkosufri-karioareniturriakizanzi-renEtxalarrentzat.Napo-leonekin sartu zirenean,orduanetorrizirennega-rrak,malkoaketaoihuak.Gerobikarlistaldiaketo-rri ziren eta herri hauekikaragarri sufritu zuten.Mendehuragogorraizanzen,beharbada,gogorre-na. Bertze aldaketa bat-zuk ere etorri ziren XIX.-mendean: eskola, argia,trena, bide berriak, bur-dinolenitxieraetahorrenondorioz, emigrazioa...
Gusturaeginduzunla-narekin?
Bai,betidanikgustatuizanzaitjakiteaetaoraingus-turanagoinformazioajen-dearen eskura dagoela-ko. Egindakoa hor dagoetahorrekordaintzennau.
Elkarrizketa osoa:
www.ttipi.net
-en.
A
RGAZKIA
: TTIPI-TTAPA
Pello Apezetxea idatzi berri dituen bi liburuak eskuan.
Ez da Etxalarri buruz idatzi duen lehenbizikoaldia, bertzeak bertze, Etxalarko Elizari, etxeeieta Usategiei buruz ere liburuak eginak baiti-tu. Baina orain bertze bi lan kaleratu ditu:
Etxalarko etxeen izenak
eta
Etxalarren histo- riako zenbait jakingarri
. Lehenbizikoa, PatxiSalaberrirekin elkarlanean egin du eta hone-tan lan haundia egin badu, zer erranik ez bi-garrenean. 800. urtetik XX.mendera herriarenhistoriaren zati haundi bat jaso baitu. Urtee-tako lanaren ondotik, informazioa jendeareneskura utzita gustura dago Pello Apezetxea.
Pello APEZETXEA
| Etxalarko apeza
«Lehenagokoa ezagutuz, gu eta guregaurkoa ezagutzea garrantzitsua da»
XIX. MENDEA GOGORRENA
«XIX. mendeko gerrakbatez ere, izugarrizkosufrikarioaren iturriakizan ziren Etxalarren-tzat. Napoleonekinsartu zirenean, orduanetorri ziren negarrak,malkoak eta oihuak.Gero bi karlistaldiaketorri ziren eta herrihauek ikaragarri sufrituzuten. Bertze aldaketabatzuk ere etorri ziren:eskola, argia, trena,bide berriak, burdino-len itxiera eta horrenondorioz, emigra-zioa...»
of 00
ttipi-ttapa 506.alea
1,368 Reads
Info and Rating
| Category: | |
| Rating: | |
| Upload Date: | 11/18/2009 |
| Copyright: | Attribution Non-commercial |
| Tags: |
Leave a Comment